CConstaterende datZwolle
Koppel je AI →
Document · PDF

Raadsbrief Drinkwaterbeschikbaarheid, drinkwaternetcongestie en rol van de gemeente Zwolle

Raad Besluitvormingsronde 26 oktober 2026, gemeente ZwolleBij agendapunt: Drinkwaterbeschikbaarheid en drinkwaternetcongestie1.195 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

1/5 voorstel Raadsbrief Datum 23 juni 2026 Onderwerp Drinkwaterbeschikbaarheid, drinkwaternetcongestie en rol van de gemeente Zwolle Versienummer 1 Portefeuillehouder Arjan Spaans Samenvatting De beschikbaarheid van drinkwater staat landelijk en regionaal onder druk. Ook in Overijssel en Zwolle wordt steeds duidelijker dat drinkwater niet langer vanzelfsprekend beschikbaar is voor groei en ontwikkeling. Bevolkingsgroei, woningbouw, economische ontwikkeling, klimaatverandering en de bescherming van bestaande bronnen vragen daarom om tijdige keuzes. Vitens, provincie Overijssel, gemeenten, waterschappen en het Rijk werken gezamenlijk aan een toekomstbestendige drinkwatervoorziening. Als aandeelhouder van Vitens én als gemeente met meerdere drinkwaterbronnen binnen de gemeentegrens is Zwolle hierbij direct betrokken Met deze brief informeren wij uw raad op hoofdlijnen over de ontwikkelingen, de rolverdeling tussen partijen en de inzet die momenteel plaatsvindt. . Bijlagen Openbaarheid Openbaar Geheim Wij stellen u voor kennis te nemen van: De ontwikkelingen op het gebied van drinkwaterwaterbeschikbaarheid 2/5 voorstel Datum 23 juni 2026 Inleiding De afgelopen periode is de aandacht voor drinkwaterbeschikbaarheid sterk toegenomen. In media, politiek en samenleving verschijnen steeds vaker berichten over de toenemende druk op de drinkwatervoorziening.

Deze ontwikkeling is begrijpelijk. Drinkwater raakt direct aan de gezondheid van inwoners, woningbouw, economische ontwikkeling en de kwaliteit van onze leefomgeving. Tegelijkertijd gaat het om een vraagstuk dat zich over tientallen jaren uitstrekt en waarbij meerdere overheden en organisaties een verantwoordelijkheid hebben. De drinkwatervoorziening is een publieke voorziening met een duidelijke taakverdeling. Het Rijk is systeemverantwoordelijk en stelt de wettelijke kaders vast. Provincies zijn verantwoordelijk voor de bescherming van grondwaterbronnen, spelen een belangrijke rol bij de ruimtelijke reservering van toekomstige drinkwaterwinningen en zijn vergunningverlener voor drinkwaterwinning. Drinkwaterbedrijf Vitens is verantwoordelijk voor de winning, productie en levering van drinkwater. Het Waterschap is als beheerder van het watersysteem direct betrokken bij de zoektocht naar voldoende, schoon water. En ten slotte hebben gemeenten een verantwoordelijkheid bij ruimtelijke afwegingen, het beschermen van drinkwaterbelangen in de fysieke leefomgeving en het creëren van bewustwording over duurzaam watergebruik. Alle overheden samen hebben een ‘zorgplicht drinkwater’ waardoor zij medeverantwoordelijk zijn voor de bescherming van het grondwater. De gemeente Zwolle is net als de provincie Overijssel en meerdere gemeenten een van de aandeelhouders van Vitens.

Daarbij is de nadruk de afgelopen jaren verschoven van financieel aandeelhouderschap naar maatschappelijk aandeelhouderschap. Leveringszekerheid, duurzaamheid, investeringen en publieke waarde staan daarbij centraal. Met deze brief willen wij uw raad meenemen in de actuele ontwikkelingen en de wijze waarop Zwolle hier samen met partners invulling aan geeft. Kader Omgevingsprogramma Bodem en Ondergrond. Kernboodschap De beschikbaarheid van drinkwater staat onder druk en is ook voor Zwolle geen vanzelfsprekendheid meer bij toekomstige groei en ontwikkeling. De gemeente zet samen met partners in op een toekomstbestendige en duurzame drinkwatervoorziening en houdt de raad hierover actief op de hoogte. Deze raadsbrief is bedoeld om de raad inzicht te geven in wat er op dit moment speelt in relatie tot de gemeente Zwolle en hoe het college het vervolg hiervan voor zich ziet. Toelichting Ontwikkelingen in Overijssel In Overijssel wordt gewerkt volgens een gezamenlijke drinkwaterstrategie (van korte termijn tot lange termijn) via de Adaptieve Strategie Drinkwater Overijssel (ASDO). Hierin wordt onderzocht welke maatregelen nodig zijn om ook in de toekomst voldoende drinkwater beschikbaar te houden. Deze 3/5 voorstel Datum 23 juni 2026 ASDO wordt uitgevoerd door de Provincie Overijssel, Vitens en de Waterschappen WDOD en Vechtstromen.

Onderdeel daarvan is de zoektocht naar aanvullende drinkwaterbronnen, het beschermen van bestaande winningen, het versterken van de infrastructuur en mogelijkheden voor drinkwaterbesparing. Daarbij wordt nadrukkelijk gekeken naar de samenhang met andere maatschappelijke opgaven zoals woningbouw, landbouw, natuur, energie en klimaatadaptatie. Maatregelen onder de ASDO worden ‘lokaal’ gestuurd, samen met lokale bevoegde gezagen (voornamelijk betreffende gemeente(n)), maar soms ook een natuurorganisatie en/of bijvoorbeeld Rijkswaterstaat. Bij 2 van deze maatregelen neemt Zwolle actief deel in een ambtelijke en bestuurlijke begeleidingsgroep. Het gaat om de zoektocht naar een mogelijke nieuwe bron voor waterwinning in het Salland Diep Noord tussen Zwolle en Ommen en de ontwikkeling van een nieuw drinkwaterconcept binnen het Living Lab Strategische Harten. Zwolle volgt deze ontwikkelingen actief vanwege de betekenis voor de toekomstige ontwikkeling van de stad. Drinkwaternetcongestie Steeds vaker wordt gesproken over drinkwaternetcongestie. Hiermee wordt bedoeld dat de beschikbare capaciteit van bronnen, zuiveringen en transportleidingen niet overal gelijke tred houdt met de groeiende vraag naar drinkwater. Net als bij elektriciteitsnetcongestie kan dit gevolgen hebben voor woningbouwlocaties, economische ontwikkelingen en andere ruimtelijke initiatieven.

Het voorkomen van dergelijke knelpunten vraagt om vroegtijdige samenwerking tussen Vitens, provincie en gemeenten. Voor Zwolle is dit een relevant onderwerp omdat de stad de komende jaren blijft groeien en tegelijkertijd wil blijven investeren in een gezonde en duurzame leefomgeving. Op dit moment is er nog geen sprake van een drinkwatertekort voor Zwolle. In delen van Overijssel (met name in Noordoost Twente) is de situatie nijpender. Wat doen Vitens en de overheden al? De huidige opgave staat niet op zichzelf. De afgelopen jaren zijn al verschillende maatregelen ingezet. Vitens investeert fors in uitbreiding en vernieuwing van infrastructuur, onderzoek naar aanvullende bronnen en innovaties in de drinkwatervoorziening. Dit laatste gebeurt bijvoorbeeld in het Living Lab Strategische Harten (Living Lab | Vitens). Daarnaast wordt ingezet op bewustwording en waterbesparing bij consumenten en bedrijven. Daarvoor wordt ook gekeken naar financiële instrumenten (zoals tarieven, vastrecht etc.) Overheden werken samen aan bescherming van grondwater, ruimtelijke borging van drinkwaterbelangen en het vergroten van het maatschappelijk bewustzijn rondom zorgvuldig watergebruik. Ook zijn financiële keuzes gemaakt die investeringen in de drinkwatervoorziening ondersteunen.

Zo ontvangen we als gemeente al enkele jaren geen dividend waardoor er meer middelen beschikbaar zijn in de financiering van deze opgave. 4/5 voorstel Datum 23 juni 2026 Betekenis voor Zwolle Voor Zwolle betekent dit dat drinkwater steeds nadrukkelijker onderdeel wordt van ruimtelijke afwegingen. Bij woningbouwbouwplannen, bedrijventerreinen en andere ontwikkelingen wordt steeds vaker gekeken naar de beschikbaarheid van voldoende drinkwater op de lange termijn. Ook wordt onderzoek gedaan naar de inpassing van nieuwe drinkwaterconcepten vanuit het Living Lab binnen het grondgebied van Zwolle. Daarnaast heeft Zwolle vanuit haar programma's op het gebied van bodem, ondergrond, grondwater en duurzame gebiedsontwikkeling een belangrijke rol in het beschermen van de (toekomstige) drinkwatervoorziening. Dat doen wij bijvoorbeeld door monitoring van de grondwaterkwaliteit in en om de bestaande drinkwaterwinning het Engelse Werk. Waar nodig zetten we maatregelen in om de kwaliteit van het grondwater te verbeteren, zoals in de Spoorzone met behulp van een natuurlijk zuiveringseiland. Rol als aandeelhouder Als aandeelhouder verschuift de rol van Zwolle van puur financieel naar meer een maatschappelijke rol, waarbij nadruk meer komt te liggen op leveringszekerheid voor de lange termijn, duurzaamheid en publieke waarden.

Daarnaast wordt er van de aandeelhouders ook een rol verwacht in het financieren van de investeringen, tot nu toe door geen dividend uit te keren. In de toekomst kunnen soortgelijke keuze mogelijk vaker aan de orde zijn. Vervolg In het najaar van 2026 vindt overleg plaats tussen Vitens en haar aandeelhouders over de gezamenlijke strategie voor de komende jaren. Op basis van de uitkomsten daarvan ontvangt uw raad een nadere inhoudelijke uitwerking. Daarin zal de focus worden gelegd op de meerjarenstrategie, de invloed op onze omgeving en de (mogelijke) rolneming vanuit de gemeente Zwolle. Openbaarheid Deze raadsbrief is openbaar. Burgemeester en wethouders van Zwolle, burgemeester, Peter Snijders 5/5 voorstel Datum 23 juni 2026 secretaris, Dick Emmer

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://zwolle.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/9661f060-19f3-4712-a498-7966a75e81c2?agendaItemId=1bae540a-1629-4b9b-a87f-5cd21fe4fb04