Raadsbrief Beantwoording artikel 45 vragen Swollwacht - inkomstenderving horeca
Tekst van het document
1/5 voorstel Raadsbrief over artikel 45 vragen Datum 12 augustus 2026 Onderwerp Beantwoording artikel 45 vragen van Swollwacht inkomstenderving horeca Versienummer 3 Portefeuillehouder Peter Snijders Bijlagen Bijlage 1: art 45 vragen Swollwacht, inkomstenderving horeca wet openbare manifestaties Bijlage 2: voorbeeld ontheffing geluidsapparatuur bij evangelisaties Openbaarheid Openbaar Geheim Wij stellen u voor kennis te nemen van: De beantwoording van de artikel 45 vragen over evangelisaties in de binnenstad 2/5 voorstel Datum 12 augustus 2026 Inleiding De fractie Swollwacht heeft op 31 juli 2026 schriftelijke vragen gesteld over evangelisaties en inkomstenderving bij de horeca. Kernboodschap 1. Op basis van welke criteria wordt besloten dat gebruik van geluidsversterking via speakers is toegestaan; Als het gaat om evangelisaties, is de Wet openbare manifestaties (Wom) het belangrijkste handelingskader. Deze wet is een uitwerking van het in de Grondwet geregelde recht op vrijheid van meningsuiting en vrijheid van godsdienst. De wet heeft vooral als doel om dit recht te beschermen en geeft de burgemeester de plicht om dit te faciliteren. De Wom geeft de burgemeester ook mogelijkheden om grenzen te stellen. Deze mogelijkheden zijn echter beperkt.
Dat kan alleen als er sprake is van gevaar voor de (volks)gezondheid, de (verkeers)veiligheid of wanneer er wanordelijkheden ontstaan, bijvoorbeeld door ordeverstoringen door de deelnemers zelf. Dat neemt niet weg dat we begrijpen dat ondernemers, bewoners en bezoekers hinder (kunnen) ervaren van evangelisaties. Tegelijkertijd biedt de Wom geen mogelijkheden om alleen vanwege (geluids)overlast voorschriften of beperkingen op te leggen. De Wom kent alleen een meldingsplicht. Op basis van de melding beoordeelt de burgemeester per situatie of er aanleiding is om beperkingen te stellen of, in het uiterste geval, een manifestatie te verbieden. Dit kan alleen op basis van de hiervoor genoemde belangen: de bescherming van de gezondheid, het belang van het verkeer en het voorkomen of bestrijden van wanordelijkheden. Omdat er geen sprake van vergunningverlening en zelfs niet van het geven van toestemming, zijn er geen criteria voor het gebruik van geluidsversterking. Het gebruik van geluidsversterking kan onderdeel zijn van een door de WOM beschermde manifestatie. Eventuele beperkingen daarop kunnen uitsluitend worden gebaseerd op de in de WOM genoemde belangen. Daarnaast hebben we een Zwolle de beleidsregel evangelisaties. Deze mag niet in strijd met de WOM worden toegepast.
In de praktijk betekent dit dat deze alleen van toepassing is als er tijdens de evangelisatie ook een optreden plaatsvindt. Op basis van deze beleidsregel kunnen we bij een optreden ontheffing verlenen voor geluid in de openbare ruimte. Hiermee proberen we overlast te beperken door te zorgen voor spreiding over de stad en door afspraken te maken over locatie, tijdsduur en geluidsbelasting. 2. Hoe verhoudt zich het betalen van precariobelasting hiertoe? Immers de geluidsversterking strekt zich uit tot terrassen; Ondernemers mogen op basis van hun terrasvergunning gebruikmaken van de openbare ruimte. De daarvoor verschuldigde precariobelasting staat echter los van de vraag welke andere activiteiten in deze openbare ruimte zijn toegestaan. Het betalen van precariobelasting voor een terras geeft daarom geen exclusief recht op een verstoringsvrije omgeving. Door het betalen van precario hebben de ondernemers wel een aantoonbaar recht op gebruik van de grond. Als iemand anders op datzelfde stuk grond een activiteit gaat uitoefenen, dus op het vergunde terras, kunnen ze privaatrechtelijk de andere partij aanspreken en/of aansprakelijk stellen. 3/5 voorstel Datum 12 augustus 2026 3.
Met welke maximale geluidsnormen hebben aanvragers van een vergunning te maken? Omdat er in principe sprake is van bescherming van de uitoefening van de vrijheid van godsdienst en we ons niet met de vorm mogen bemoeien, kunnen we geen geluidsnormen stellen als er alleen sprake is van verkondigen van de boodschap met geluidsversterking. Evangelisten hoeven ook geen vergunning of ontheffing aan te vragen. Zij moeten wel een melding indienen. Bij de behandeling van de melding maakt het team vergunningen zoveel mogelijk afspraken met de indieners van de melding, bijvoorbeeld over de locatie, de tijdsduur en het beperken van het geluidsniveau. Zo wordt aan te voorkant zoveel mogelijk gedaan om overlast te beperken. Het beeld is overigens ook dat dit in de meeste gevallen goed werkt en afspraken worden nagekomen. Bij evangelisatie met optredens stellen we wel geluidsnormen, die vergelijkbaar zijn met kleine evenementen. 4. Wordt de geluidsbelasting gemeten en zo ja vanaf welk afstand? Wie voert deze controle uit en vindt deze controle überhaupt plaats? Tijdens de manifestatie? Weten de aanvragers van een vergunning vooraf waar zij mee te maken hebben en kunt u een voorbeeld van zo’n vergunningaanvraag en -verlening overleggen? Dit jaar zijn regelmatig controles uitgevoerd bij gemelde evangelisaties om een beeld te krijgen van de ernst van de overlast.
Omdat er bij evangelisatie zonder optreden geen norm kan worden gesteld, heeft het uitvoeren van metingen geen meerwaarde. Daarom wordt er niet gemeten. Wel zijn in een aantal gevallen enkele evangelisten aangesproken en verzocht het geluid van de megafoon zachter te zetten. In die gevallen is daar gehoor aan gegeven. Bij evangelisaties met optredens is tot nu toe geen aanleiding geweest om geluidsmetingen uit te voeren. Op basis van de controles bestond niet de indruk dat het geluidsniveau daar aanleiding toe gaf. Als bijlage is een voorbeeld van een ontheffing bijgevoegd. 5. Op welke wijze zijn de voorwaarden uit de vergunningverlening juridisch afdwingbaar? Voor evangelisaties geldt geen vergunningplicht omdat ze onder de WOM vallen. De WOM biedt geen basis om beperkingen te stellen die verband houden met het geluidsoverlast. We kunnen juridisch niets op dat punt niets afdwingen. Wij gebruiken de meldingen en de ontheffingen als middel om in gesprek te gaan en waar mogelijk afspraken te maken. Deze afspraken zijn niet altijd handhaafbaar, maar dragen wel bij aan het beperken van overlast en een ordelijk verloop van de activiteit. 6. De gemeente moet volgens de WOM evangelisaties faciliteren.
Wat is het beleid van de gemeente om overlast en inkomstenderving voor Zwolse horecaondernemers tegen te gaan? Daar is geen apart beleid voor omdat de burgemeester, op basis van de WOM een wettelijke taak heeft uit te voeren. Hij heeft de plicht om elke melding apart te beoordelen. Daarom mag dat niet uitgewerkt worden in beleid met algemene beoordelingskaders. Hij heeft ook de plicht om manifestaties te faciliteren en daarom is de overheid vrijwel nooit aansprakelijk voor economische gevolgen. 4/5 voorstel Datum 12 augustus 2026 Uit jurisprudentie blijkt dat alleen bij opzettelijke vernieling of beschadiging van eigendom individuele daders aansprakelijk gesteld kunnen worden. Maar dit geldt niet wanneer de ondernemers aantoonbaar veel omzet missen is er geen plicht voor de gemeente om dit te vergoeden. 7. Als hier geen beleid voor is, is het College het dan met de fractie van Swollwacht eens dat de uitvoering van de WOM niet mag leiden tot inkomensderving voor ondernemers? Het college betreurt het wanneer ondernemers als gevolg van manifestaties (door aantal in het algemeen, of door de geluidsoverlast en de aard van sommige manifestaties) overlast ervaren of inkomsten mislopen. Tegelijkertijd is de uitvoering van de WOM een wettelijke verplichting. Aangezien de gemeente geen beperkingen kan stellen, kan de gemeente inkomstenderving niet voorkomen door regels te stellen.
Binnen de beperkte wettelijke ruimte die de WOM biedt, zet de gemeente zich in om overlast zoveel mogelijk te beperken. Dit gebeurt onder meer door vooraf in gesprek te gaan met organisatoren, toezicht te houden tijdens activiteiten, controles uit te voeren en waar nodig organisatoren aan te spreken op gemaakte afspraken en vervolgens te evalueren wat dat voor effect dat heeft. De burgemeester heeft de raad toegezegd met een handelingskader te komen voor kleine betogingen en manifestaties in Zwolle. Voor dit kader zijn afspraken nodig met de politie en het Openbaar Ministerie. Dit kader wordt nu in gezamenlijkheid voorbereid en wordt in zo snel mogelijk in de driehoek besproken. Zodra dit is vastgesteld, zal de burgemeester u hierover informeren. 8. Is de gemeente bereid hier beleid voor te ontwikkelen? Het is duidelijk dat sommige evangelisten veel overlast veroorzaken en wij zien ook dat er sprake is van een groot aantal evangelisatie dat in Zwolle plaatsvind. Desondanks ziet het college geen mogelijkheid om hier beleid voor te ontwikkelen. De burgemeester is gehouden aan de uitvoering van de Wet, in dit geval de WOM. Zoals hierboven is aangegeven, kan de burgemeester alleen per situatie beoordelen of het nodig is om beperkingen te stellen. Deze beperkingen kan hij alleen opleggen op basis van de mogelijkheden die de Wom hiervoor biedt.
Daar valt inkomstenderving niet onder en daarom ziet het college geen ruimte om hier beleid op te maken. 9. Worden horecaondernemers betrokken bij het verlenen van vergunningen in het kader van de WOM en worden hun belangen meegewogen? Er is binnen de WOM geen sprake van vergunningverlening en daarmee ook niet van een mogelijkheid om verschillende belangen tegen elkaar af te wegen. Wel zijn we op de hoogte van de bezwaren en ervaren knelpunten vanuit de horeca. Niet alleen door de meldingen die hierover worden gedaan, maar ook omdat dit onderwerp regelmatig wordt besproken in het horecaoverleg met KHN Zwolle. Bij de behandeling van meldingen en aanvragen voor een ontheffing wordt zoveel mogelijk geprobeerd afspraken te maken die rekening houden met de verschillende belangen. Vorig jaar heeft team Vergunningen onderzocht of het zinvol is om een gesprek te organiseren tussen horecaondernemers en evangelisten, met als doel meer begrip te creëren voor elkaars belangen. De groep evangelisten is echter te divers om hierover met één vertegenwoordiging het gesprek te voeren. Via de bestaande overlegverbanden blijven we hierover in gesprek met de horeca. 5/5 voorstel Datum 12 augustus 2026 10. Indien ja: op welke manier gebeurt dit? Zie vorige vraag. 11. Indien nee: waarom niet? Omdat er geen sprake is van het verlenen van vergunningen.
Het gaat om het uitvoeren van een wettelijke verplichting, waarbij wettelijk geen ruimte wordt geboden voor een afweging van andere belangen dan gezondheid, veiligheid en het voorkomen van wanordelijkheden. 12. Kijkt de gemeente bij het verstrekken van een vergunning ook naar locaties die mogelijk voor minder overlast zorgen i.c. die inkomstenderving van Zwolse ondernemers minimaliseren? Er is geen sprake van het verlenen van vergunningen. Het gaat om het uitvoeren van een wettelijke verplichting. Zoals hierboven meermaals is aangeven maken we zoveel mogelijk wel afspraken hierover bij de afhandeling van de melding. Ook bij het verlenen van een ontheffing doen we dit. Anders dat de beleidsregel Evangelisatie aangeeft, kunnen we niet strikt het aantal evangelisaties per locatie reguleren. Dit is in strijd met de WOM. 13. HANZA! schrijft maximale betrokkenheid en invloed van inwoners voor. Hoe verhoudt HANZA! zich tot het verstrekken van dit soort vergunningen? Er is geen sprake van het verlenen van vergunningen. Het gaat om het uitvoeren van een wettelijke verplichting. HANZA! is daarom niet van toepassing. 14.
Als de omzetderving ten gevolge van een manifestatie waarvoor door de gemeente vergunning is verleend, aantoonbaar is, welke mogelijkheden hebben Zwolse ondernemers dan om schadevergoeding of nadeelcompensatie aan te vragen? Nadeelcompensatie is een term uit de Omgevingswet die verband houdt met activiteiten van de overheid en schadevergoeding is een term die verband houdt met onrechtmatige handelen door de overheid waar een inwoner of ondernemer schade door lijdt.. Beide zijn hier niet aan de orde, omdat de gemeente bij de uitvoering van de Wom handelt binnen een wettelijk kader en uitvoering geeft aan een wettelijke taak. Openbaarheid Deze raadsbrief en alle bijlagen zijn openbaar. Burgemeester en wethouders van Zwolle, burgemeester, Peter Snijders secretaris, Dick Emmer