Ontwerp Bouwsteen Duurzame bronnen – Warmteprogramma Aardgasvrij Zwolle

•

Hogenkamp kiest in Dieze. De CBS buurten Oud-Assendorp en Hogenkamp, waar deze initiatieven (voor het grootste deel) binnen vallen kennen in de tabellen hieronder een andere voorkeursoplossing dan waar de initiatieven aan werken, omdat dit een ander schaalniveau is. De voorkeursoplossing is vanuit de PBL Startanalyse (en expert judgement) het alternatief dat voor het grootste deel van de buurt het meest voor de hand ligt. In een verdiepende fase, zoals bij het opstellen van een Warmteplan, kunnen er ook kleinere warmtebronnen onderzocht worden op toepasbaarheid en haalbaarheid. Dit is wat er nu voor deze kleinere gebieden binnen Oud-Assendorp en Hogenkamp gebeurd.

In de tabellen die volgen vanaf de volgende pagina, is de onderbouwing van de voorkeursoplossing per buurt10 weergegeven. De buurten zijn gecategoriseerd in één van de zes categorieën uit paragraaf 5.1. In de tabel in bijlage 2 staat aangegeven hoe de voorgestelde warmte-oplossing zich verhoudt tot de warmte-oplossing die de PBL Startanalyse voorstelt. Waarom de voorkeursoplossing vanuit de PBL Startanalyse inderdaad logisch is, of waarom er gekozen is voor een alternatieve warmte-oplossing11.

5.4 Lopende bewonersinitiatieven Het Warmteprogramma is op CBS buurtniveau ingestoken vanuit landelijke wet- en regelgeving en de handreikingen van het NPLW. In Zwolle zijn er twee lopende bewonersinitiatieven die aan de slag zijn met het verduurzamen en aardgasvrij maken van een gebied dat niet overeenkomt met de omvang van een CBS buurt. Dit gaat om de projecten Sallandsweide in Assendorp en 10 Voor de meeste buurten is de CBS-buurtindeling gehanteerd. Enkele buurten zijn echter

opgeknipt, omdat er in delen van de buurt een andere oplossing is voorgesteld. 11 In bijlage 2 staan 18 extra (sub)buurten, die niet zijn opgenomen in deze paragraaf omdat deze buurten al aardgasvrij zijn.

32

Categorie A: Grootschalig warmtenet Gebouwdichtheid

Huidige temperatuur warmtevraag

Homogeniteit

Buurt

Wijk

Aantal weq

Holtenbroek IV-Noord

Wijk 30 Holtenbroek

2088

Hoog

MT

Hoog

Hogenkamp

Wijk 11 Diezerpoort

2222

Hoog

MT

Hoog

MeppelerstraatwegZuid

Wijk 11 Diezerpoort

264

Hoog

MT

Hoog

Holtenbroek I (deel niet aardgasvrij)

Wijk 30 Holtenbroek

673

Hoog

MT

Hoog

Holtenbroek II

Wijk 30 Holtenbroek

1502

Hoog

MT

Hoog

Holtenbroek III

Wijk 30 Holtenbroek

1171

Hoog

MT

Hoog

Aa-landen-Midden

Wijk 31 Aa-landen

2435

Hoog

MT

Hoog

Aa-landen-Noord

Wijk 31 Aa-landen

1721

Hoog

MT

Hoog

Aa-landen-Zuid

Wijk 31 Aa-landen

1126

Hoog

MT

Hoog

Aa-landen-Oost

Wijk 31 Aa-landen

1479

Hoog

MT

Hoog

Aanwezigheid warmtebron (temperatuur) of bestaand warmtenet?

Mogelijk geschikt voor een warmtenet?

Ja - Ja, geothermie, HT Voor Aa-landen-Oost eventueel aanvulling Wijde Aa.

Ja. Onderzoeken wat mogelijkheden zijn voor 'aanvulling' warmtenet o.b.v. Wijde Aa. PBL Startanalyse geeft warmtepomp aan.

Tabel 7: (Sub)buurten waar een groot warmtenet op basis van geothermie een voor de hand liggende warmte-oplossing is om in 2040 aardgasvrij te zijn

33

Buurt

Wijk

Aantal weq

Gebouwdichtheid

Huidige temperatuur warmtevraag

Homogeniteit

Aanwezigheid warmtebron (temperatuur) of bestaand warmtenet?

Bedrijventerrein Floresstraat

Wijk 11 Diezerpoort

277

Hoog

MT

Laag, maatwerk

- Ja, restwarmte, LT - Nee. Wel gepland warmtenet geothermie Holtenbroek-Aa-landen

Indische buurt

Wijk 11 Diezerpoort

590

Middel

HT

Laag

Wipstrik-Noord

Wijk 12 Wipstrik

1425

Middel

HT

Middel

Wipstrik-Zuid

Wijk 12 Wipstrik

1901

Middel

HT

Middel

- Ja, Almelose Kanaal, LT - Ja, bestaande WKO warmtenetten in aangrenzende buurten.

Mogelijk geschikt voor een warmtenet?

-Koppeling LT-bronnen i.c.m. uitbreiding (geplande) warmtenetten aangrenzende buurten.

Tabel 8: (Sub)buurten waar een groot warmtenet op basis van een aantal verschillende bronnen een voor de hand liggende warmte-oplossing is om in 2040 aardgasvrij te zijn

Buurt

Wijk

Aantal weq

Gebouwdichtheid

Huidige temperatuur warmtevraag

Werkeren

Wijk 22 Stadshagen

1904

Middel

LT

Hoog

Milligen (deel niet aardgasvrij)

Wijk 22 Stadshagen

3092

Middel

LT

Hoog

Breecamp (deel niet aardgasvrij)

Wijk 22 Stadshagen

630

Middel

LT

Hoog

Homogeniteit

Aanwezigheid warmtebron (temperatuur) of bestaand warmtenet?

-Ja, Milligerplas

Mogelijk geschikt voor een warmtenet?

Ja

Tabel 9: (Sub)buurten waar een groot warmtenet op basis van thermische energie uit oppervlaktewater een voor de hand liggende warmte-oplossing is om in 2040 aardgasvrij te zijn

34

Buurt

Wijk

Aantal weq

Gebouwdichtheid

Huidige temperatuur warmtevraag

Homogeniteit

Schildersbuurt

Wijk 11 Diezerpoort

214

Hoog

MT

Middel, twee soorten typologie

Noordereiland

Wijk 10 Binnenstad

920

Hoog

HT

Laag

Bollebieste-Zuid

Wijk 11 Diezerpoort

688

Hoog

MT

Hoog

Aanwezigheid warmtebron (temperatuur) of bestaand warmtenet?

Mogelijk geschikt voor een warmtenet?

-Ja, Achtergracht, LT -Bestaande WKO in aangrenzende buurten Dieze-Centrum en Het Noorden

- Koppeling TEO niet. - Uitbreiding bestaande WKO wel: veel hoogbouw

Tabel 10: (Sub)buurten waar een groot warmtenet op basis van WKO een voor de hand liggende warmte-oplossing is om in 2040 aardgasvrij te zijn

Gebouwdichtheid

Huidige temperatuur warmtevraag

Homogeniteit

Buurt

Wijk

Aantal weq

Geren

Wijk 51 Ittersum

451

Hoog

LT

Hoog

Gerenbroek

Wijk 51 Ittersum

1221

Hoog

MT

Hoog

Gerenlanden

Wijk 51 Ittersum

1268

Hoog

MT

Hoog

Aanwezigheid warmtebron (temperatuur) of bestaand warmtenet?

Nee

Mogelijk geschikt voor een warmtenet?

Ja, geschikt voor collectief o.b.v. WKO

Tabel 11: (Sub)buurten waar een grootschalig warmtenet op basis van warmtepompen in combinatie met WKO een voor de hand liggende warmte-oplossing is om in 2040 aardgasvrij te zijn

35

Gebouwdichtheid

Huidige temperatuur warmtevraag

Homogeniteit

Buurt

Wijk

Aantal weq

Bedrijventerrein Voorst-A

Wijk 20 Poort van Zwolle

513

Hoog

MT

Laag

Bedrijventerrein Voorst-B

Wijk 20 Poort van Zwolle

1326

Hoog

MT

Laag

Bedrijventerrein Voorst-C

Wijk 21 Westenholte

435

Hoog

MT

Laag

Bedrijventerrein Voorst-D

Wijk 21 Westenholte

73

Hoog

MT

Laag

Aanwezigheid warmtebron (temperatuur) of bestaand warmtenet?

Mogelijk geschikt voor een warmtenet?

Ja, restwarmte op terrein, Zwolle-IJsselkanaal, Zwarte Water, RWZI en een aantal WKO’s

Lopend onderzoek B2B restwarmte benutten. Mogelijkheid onderzoeken benutten andere bron(nen) en WKO’s

Tabel 12: (Sub)buurten waar een grootschalig warmtenet B2B met opschalingskansen een voor de hand liggende warmte-oplossing is om in 2040 aardgasvrij te zijn

Categorie B: Middelgroot warmtenet Buurt

Kantorenterrein Oosterenk-Zuid

Wijk

Wijk 40 Berkum

Aantal weq

618

Gebouwdichtheid

Laag

Huidige temperatuur warmtevraag

HT

Homogeniteit

Laag

Aanwezigheid warmtebron (temperatuur) of bestaand warmtenet?

Mogelijk geschikt voor een warmtenet?

Ja, WKO bij het Isala ziekenhuis

Ja, plannen voor toepassen WKO’s/bodemenergie i.v.m. herontwikkeling.

Tabel 13: (Sub)buurten waar een middelgroot warmtenet op basis van WKO (evt. in combinatie met TEO) een voor de hand liggende warmte-oplossing is om in 2040 aardgasvrij te zijn

36

Buurt

Wijk

Aantal weq

Gebouwdichtheid

Huidige temperatuur warmtevraag

Homogeniteit

Aanwezigheid warmtebron (temperatuur) of bestaand warmtenet?

Mogelijk geschikt voor een warmtenet?

Kamperpoort-West

Wijk 14 KamperpoortVeerallee

777

Hoog

MT

Middel

-Ja, Zwarte Water

- Ja, met opwaardering naar MT

Tabel 14: (Sub)buurten waar een middelgroot warmtenet op basis van TEO een voor de hand liggende warmte-oplossing is om in 2040 aardgasvrij te zijn

Buurt

Wijk

Aantal weq

Kantorenterrein Oosterenk-Noord

Wijk 40 Berkum

530

Bedrijventerrein de Vrolijkheid

Wijk 40 Berkum

724

Gebouwdichtheid

Huidige temperatuur warmtevraag

Homogeniteit

Middel

LT/MT

Middel

Hoog

LT/MT

Middel

Aanwezigheid warmtebron (temperatuur) of bestaand warmtenet?

Mogelijk geschikt voor een warmtenet?

-Ja, restwarmte

-Ja, onderzoeken mogelijkheden buurtwarmtepomp i.c.m. B2B

Tabel 15: (Sub)buurten waar een middelgroot warmtenet op basis van restwarmte een voor de hand liggende warmte-oplossing is om in 2040 aardgasvrij te zijn

37

Categorie C: Kleinschalige warmtenetten Buurt

Wijk

Aantal weq

Gebouwdichtheid

Huidige temperatuur warmtevraag

Homogeniteit

Bollebieste-Noord

Wijk 11 Diezerpoort

70

Middel

HT

Hoog

Aanwezigheid warmtebron (temperatuur) of bestaand warmtenet? - Ja, ondiepe geothermie i.v.m. lopend onderzoek: ondiepe geothermie i.c.m. bestaande WKO warmtenet naastliggende buurten.

Mogelijk geschikt voor een warmtenet? Ja

Bestaande WKO en plannen om meer Wijk 14 WKO aan te Kamperpoort-Noord Kamperpoort187 Hoog LT Middel -Ja, Zwarte Water brengen, potentie Veerallee voor warmtenet. Hierop inzetten i.p.v. TEO Tabel 16: Twee afzonderlijke (sub)buurten waar een kleinschalig warmtenet op basis van ondiepe geothermie of WKO de beoogde warmte-oplossing is om in 2040 aardgasvrij te zijn

Buurt

Bedrijventerrein Marslanden-Noord

Wijk

Wijk 13 Assendorp

Aantal weq

112

Gebouwdichtheid

Laag

Huidige temperatuur warmtevraag

MT

Homogeniteit

Laag

Aanwezigheid warmtebron (temperatuur) of bestaand warmtenet?

Mogelijk geschikt voor een warmtenet?

-Ja, Almelose Water

- Ja, met opwaardering naar MT. Maar aantal weq lijkt te beperkt voor rendabel warmtenet.

Tabel 17: (Sub)buurten waar een kleinschalig warmtenet op basis van TEO een voor de hand liggende warmte-oplossing is om in 2040 aardgasvrij te zijn

Categorie D: Duurzaam gas Buurt

Wijk

Aantal weq

Gebouwdichtheid

Huidige temperatuur warmtevraag

Homogeniteit

Aanwezigheid warmtebron (temperatuur) of bestaand warmtenet?

Mogelijk geschikt voor een warmtenet? 38

Binnenstad-Noord

Wijk 10 Binnenstad

1369

Hoog

HT

Laag

-Zwarte water, LT - WKO systeem eiland

Nee

Binnenstad-Zuid

Wijk 10 Binnenstad

2698

Hoog

HT

Laag

-Ja, WKO systeem stadhuis

Nee

Tabel 18: (Sub)buurten waar een individuele oplossing op basis van groengas een voor de hand liggende warmte-oplossing is om in 2040 aardgasvrij te zijn.

Categorie E: Individueel / all-electric Homogenite it

Aanwezigheid warmtebron (temperatuur) of bestaand warmtenet?

Mogelijk geschikt voor een warmtenet?

Buurt

Wijk

Aantal weq

Gebouwdichtheid

Huidige temperatuur warmtevraa g

Bedrijventerrein Marslanden-Zuid

Wijk 41 Marsweteringlanden

2525

Hoog

MT

Middel

Nee

Nee

Spoolde

Wijk 20 Poort van Zwolle

157

Laag

HT

Laag

Ja, WKO

Nee

Vreugderijk

Wijk 21 Westenholte

77

Laag

HT

Laag

Nee

Nee

Westenholte-Stins

Wijk 21 Westenholte

1136

Hoog

MT

Hoog

Oud-Westenholte

Wijk 21 Westenholte

1109

Hoog

LT/HT

Laag

Nee, maar geplande ontwikkeling warmtenet Voorst?

In eerste instantie maatwerk individuele oplossing. Bij aansluiten op warmtenet mogelijk kleinschalig warmtenet

Frankhuis

Wijk 22 Stadshagen

2386

Hoog

Grotendeels LT, deels HT

Hoog

Ja, Twistvliet/Zwarte water.

Bronnen hebben onvoldoende capaciteit voor warmtenet aquathermie. Daarom individuele maatwerkoplossing

Mastenbroek

Wijk 22 Stadshagen

15

Laag

HT

Laag

Nee

Nee

Stadsbroek

Wijk 22 Stadshagen

20

Laag

HT

Laag

Nee

Nee

Schoonhorst

Wijk 22 Stadshagen

1925

Middel

LT

Hoog

Ja, Milligerplas

Ja, maar plannen voor all-electric. Terugvaloptie is TEO

Haerst

Wijk 32 Vechtlanden

137

Laag

HT

Laag

Nee

Nee 39

Langenholte

Wijk 32 Vechtlanden

57

Laag

HT

Laag

Nee

Nee

Tolhuislanden

Wijk 40 Berkum

56

Laag

HT

Laag

Nee

Nee

Herfte

Wijk 41 Marsweteringlanden

234

Laag

HT

Laag

Nee

Nee

273

Laag

HT

Laag

Nee

Nee

247

Laag

HT

Laag

Nee

Nee

Wijthmen Harculo en HoogZuthem

Wijk 41 Marsweteringlanden Wijk 52 Soestweteringlande n

Schelle-Zuid en Oldeneel

Wijk 50 Schelle

72

Laag

HT

Laag

Nee

Nee

Katerveer-Engelse werk

Wijk 50 Schelle

428

Laag

HT

Laag

Nee

Nee

Ittersumerbroek

Wijk 51 Ittersum

1041

Hoog

MT/HT

Hoog

Nee

Nee

Ittersumerlanden

Wijk 51 Ittersum

2177

Hoog

MT/HT

Hoog

Nee

Nee

Oud-Ittersum (deel niet aardgasvrij)

Wijk 51 Ittersum

586

Middel

HT

Middel

Nee

Nee

SchellerbroekOost

Wijk 50 Schelle

1033

Hoog

LT/MT

Middel

Nee

Nee

Schellerhoek

Wijk 50 Schelle

400

Hoog

LT/MT

Middel

Nee

Nee

Schellerlanden

Wijk 50 Schelle

1269

Hoog

LT/MT

Hoog

Nee

Nee

Oldenelerbroek

Wijk 50 Schelle

1462

Hoog

LT/MT

Middel

Nee

Nee

OldenelerlandenOost

Wijk 50 Schelle

1045

Hoog

LT/MT

Hoog

Nee

Nee

OldenelerlandenWest

Wijk 50 Schelle

581

Hoog

LT/MT

Hoog

Nee

Nee

Oud-Schelle

Wijk 50 Schelle

568

Middel

HT

Middel

Nee

Nee 40

Windesheim

Wijk 52 Soestweteringlande n

176

Middel

MT

Laag

-Ja, nabijgelegen plas

-Ja, met opwaardering naar MT. Maar aantal weq lijkt te beperkt voor rendabel warmtenet.

WezenlandenOost

Wijk 13 Assendorp

32

Laag

MT

Laag

-Ja, nabijgelegen plas

Nee

Tabel 19: (Sub)buurten waar een individuele all-electric oplossing een voor de hand liggende warmte-oplossing is om in 2040 aardgasvrij te zijn

Buurt

Wijk

Aantal weq

Gebouwdichtheid

Huidige temperatuur warmtevraag

Homogeniteit

Aanwezigheid warmtebron (temperatuur) of bestaand warmtenet?

Rendabele mogelijkheden voor een warmtenet?

Berkum

Wijk 40 Berkum

1927

Middel

MT

Middel/hoog

Ja, Berkumerkolk en Vecht

Mogelijk. In elk geval collectief verduurzamen richting hybride/allelectric. Onderzoek potentie van TEO Berkumerkolk te duur

Veldhoek

Wijk 40 Berkum

145

Laag

MT

Laag

Nee

Nee, mogelijk wel aansluiten op initiatief Berkum

Brinkhoek

Wijk 32 Vechtlanden

304

Laag

MT/HT

Laag

Nee

Nee, mogelijk wel aansluiten op initiatief Berkum

Tabel 20: (Sub)buurten waar een individuele hybride of all-electric oplossing een voor de hand liggende warmte-oplossing is om in 2040 aardgasvrij te zijn

Categorie F. Wachten op innovaties of individueel Buurt

Wijk

Aantal weq

Gebouwdichtheid

Huidige temperatuur warmtevraag

Homogeniteit

Aanwezigheid warmtebron (temperatuur) of bestaand warmtenet?

Mogelijk geschikt voor een warmtenet?

41

Nieuw-Assendorp

Wijk 13 Assendorp

1487

Hoog

HT

Hoog

- Almelose Water, LT - Bestaande WKO in aangrenzende buurt Wezenlanden

Pierik

Wijk 13 Assendorp

1393

Hoog

HT

Hoog

Nee

Nee. Mogelijk op termijn aansluiten op oplossing aangrenzende buurt Nee

- Singelgracht, LT - Bestaande WKO in Nee. Mogelijk op termijn Stationsbuurt Wijk 13 Assendorp 1525 Hoog HT Laag aangrenzende buurt aansluiten op oplossing Hanzeland aangrenzende buurt +Kamperpoort - Nee - Bestaande WKO in Nee. Mogelijk op termijn Veerallee-gedeelte Wijk 14 Kamperpoort749 Middel HT Hoog aangrenzende buurt aansluiten op oplossing niet aardgasvrij Veerallee Hanzeland aangrenzende buurt +Kamperpoort -Nee - Initiatief Sallandsweide, Nee. Mogelijk op termijn Oud-Assendorp Wijk 13 Assendorp 2450 Hoog HT Hoog dat een buurtwarmteaansluiten op initiatief pomp o.b.v. lucht wil ontwikkelen. Tabel 21: (Sub)buurten waar een individuele oplossing of wachten op innovaties een voor de hand liggende warmte-oplossing is om in 2040 aardgasvrij te zijn.

42

Bijlagen Bijlage 1: Verklarende woordenlijst Bijlage 2: Uitkomst Bronnenanalyse en (afwijking van) voorkeursvariant PBL Startanalyse Bijlage 3: Kaart met uitkomsten Bronnenanalyse beoogde warmte-oplossingen per buurt Bijlage 4: Nationale kosten 1e en 2e voorkeursvarianten PBL Startanalyse Bijlage 5: Uitgebreide informatie potentieel beschikbare warmtebronnen in gemeente Zwolle Bijlage 6: Eigenschappen per wijk

43

mogelijk om een deel van deze warmte te benutten.

Bijlage 1 Verklarende woordenlijst Afgiftelocatie De afgiftelocatie van een warmtebron is de plek waar de warmte gewonnen wordt en in het warmtenet gevoerd wordt. Afgiftetemperatuur De afgiftetemperatuur is de temperatuur van de warmte die de bron kan leveren aan het warmtenet. Asfaltcollectoren Een asfaltcollector is een systeem waarmee warmte uit door de zon opgewarmd asfalt door middel van stromend water gewonnen wordt (ook wel wegcollector). Aquathermie Aquathermie is een verzamelnaam voor verschillende vormen van thermische energie uit water (bijv. uit afval-/oppervlaktewater). Biomassa Biomassa is een verzamelnaam voor stoffen van organische oorsprong, geproduceerd door organismen, waaronder planten en dieren. Biomassa is breed inzetbaar, van voedsel tot bouwmateriaal. Door biomassa te verbranden, vergisten of vergassen kan energie worden opgewekt. Brontemperatuur Brontemperatuur is de temperatuur van het water uit de bron. Collectieve warmte Collectieve warmte is warmte die centraal wordt opgewekt en aan de aangesloten verbruikers geleverd wordt via een warmtenet. Collectorveld o.b.v. kunstgras of zonthermie (zie zonthermie) Kunstgrasvelden kunnen in de zomer heel heet worden: wel tot 70°C. Door het leggen van leidingen onder het veld, waardoor een vloeistof stroomt, is het

Geothermie Geothermie is thermische energie uit de aarde, ook wel aardwarmte genoemd. Deze warmte bevindt zich onder de grond: hoe dieper, hoe warmer. De warmte kan worden onttrokken en via een warmtenet naar huishoudens worden getransporteerd om ze te verwarmen. Er zijn gesloten en open systemen waarbij de warmte wordt onttrokken en afgegeven. Bij een gesloten systeem wordt gebruik gemaakt van bodemlussen, waarbij er warmteoverdracht plaatsvindt tussen vloeistof in buizen in de grond met de grond eromheen. Bij een open systeem wordt er gebruik gemaakt van een warmte- en een koudebron. Uit de warme bron wordt in de winter warmte uit bodemwater gehaald, afgegeven aan het gebouw, en gaat afgekoeld water weer terug naar de koude bron. In de zomer werkt dit precies andersom. Groengas Groengas is biogas dat is opgewerkt tot dezelfde kwaliteit als aardgas. Biogas wordt via vergisting gemaakt van biomassa dat afkomstig is van reststromen, zoals mest, slachtafval en groente-, fruit- en tuinafval. (Laagste) nationale kosten In het Klimaatakkoord is afgesproken dat gemeenten de warmte-oplossing per wijk zoveel mogelijk prioriteren op basis van de laagste nationale kosten. Hieronder vallen kosten voor de eindgebruiker en de uitvoeringskosten van beleid.

Deze term vervangt het begrip ‘maatschappelijke kosten’; daaronder vallen ook bredere maatschappelijke effecten zoals gezondheidseffecten en kosten of opbrengsten daarvan. Netcongestie Onvoldoende netcapaciteit om elektriciteit te transporteren tussen vraag en aanbod. Er zijn twee typen netcongestie: gevallen waarin er teveel aanbod of productie van elektriciteit is ten opzichte van vraag, of gevallen waarbij er teveel vraag is naar elektriciteit ten opzichte van aanbod. Door beperkte transportcapaciteit is er dan overbelasting op het elektriciteitsnetwerk. 44

Tapwater Tapwater is water dat uit de kraan komt dat je gebruikt voor je bad of douche. Warmtapwater wordt ook meegenomen in de warmtevraag (naast ruimteverwarming), en moet wettelijk gezien minimaal op 55°C worden aangeleverd (in verband met legionellapreventie). Temperatuurniveau Dit is de temperatuur van de warmtebron of de warmtevraag van de woningen en/of gebouwen. In deze Bronnenanalyse wordt onderscheid gemaakt in hoge temperatuur (HT), midden temperatuur (MT), of lage temperatuur (LT). Thermische Energie uit Afvalwater (TEA) Thermische Energie uit Afvalwater (TEA) is een vorm van aquathermie. Het benutten van de energie die vrijkomt bij het reinigen van afvalwater. Thermische Energie uit Drinkwater (TED) Thermische Energie uit Drinkwater (TED) is een vorm van aquathermie. Uit drinkwater wordt warmte en koude gewonnen mee te verwarmen of te koelen. Thermische Energie uit Oppervlaktewater (TEO) Thermische Energie uit Oppervlaktewater (TEO) is een vorm van aquathermie. Het benutten van energie uit het oppervlaktewater. Oppervlaktewater vangt veel zonlicht en wordt daardoor warmer. Deze warmte kan benut worden om woningen mee te verwarmen. Transitievisie Warmte (TVW) Met de Transitievisie Warmte (TVW) maken gemeenten het tijdspad inzichtelijk wanneer welke wijken of buurten van het aardgas worden

afgekoppeld. Elke gemeente moest voor eind 2021 een Transitievisie Warmte vaststellen. Deze wordt nu met het Warmteprogramma herijkt. Warmtenet Een warmtenet heet ook wel stadsverwarming. Een centrale warmtebron warmt water op en via buizen stroomt warm water naar de huizen. Warmtepotentie De warmtepotentie van een bron beschrijft hoeveel warmte deze kan leveren. Warmteprogramma Vervanger van de Transitievisie Warmte. Het Warmteprogramma is een programma onder de Omgevingswet. Waterstof Waterstof (H2) is een brandbaar, geurloos en kleurloos gas dat verschillende toepassingen kent. Door de het te verbranden komt er warmte vrij, maar het is ook in te zetten voor elektrisch vervoer. Waterstof is op verschillende manieren te produceren. Voor meer informatie hierover, zie Hoofdstuk 5. Warmte- en Koudeopslag (WKO) Warmte-en koudeopslag is een methode om energie in de vorm van warmte of koude op te slaan in de bodem. De techniek wordt gebruikt om gebouwen te verwarmen en/of te koelen. Woningequivalent (WEQ) Een WEQ is de warmtevraag die een gemiddeld huishouden in een jaar nodig heeft. In Zwolle komt deze overeen met 29 GJ/jaar en wordt gebruikt om hoeveelheden warmtes uit te drukken in hoeveel huishoudens ermee verwarmd kunnen worden. Zonthermie Zonthermie is het winnen van warmte uit de energie van de zon (licht).

45

Bijlage 2: Uitkomst Bronnenanalyse en (afwijking van) voorkeursvariant PBL Startanalyse In onderstaande tabel wordt aangegeven in hoeverre de voorgestelde oplossing overeenkomt met de voorkeursoplossing vanuit de Startanalyse en beargumenteerd, waar van toepassing, waarom afgeweken is van de Startanalyse. De kleuren in de tabel corresponderen met de kleuren van de oplossingen, zoals weergegeven op de kaart in bijlage 3.

Buurt

Binnenstad-Noord

Binnenstad-Zuid

Wijk

Wijk 10 Binnenstad

Wijk 10 Binnenstad

Resultaat Bronnenanalyse inclusief warmteaanbod

Groengas [Totaal warmteaanbod: 622-922 TJ/jaar]

Groengas [Totaal warmteaanbod: 622-922 TJ/jaar]

Voorkeursoplossing PBL Startanalyse

Reden afwijken van PBL Startanalyse

Warmtevraag woningen en gebouwen 2023 [TJ/jaar]

Variant S2d: Warmtenet met MT-restwarmtebron

- HT warmtevraag - Individuele luchtwarmtepomp niet wenselijk i.v.m. mogelijke geluidsoverlast - nauwelijks ruimte in de ondergrond voor warmtenet

103

Variant S3e: ZLTwarmtenet met WKO en TEO

- HT warmtevraag - nauwelijks ruimte in de ondergrond voor warmtenet - Individuele luchtwarmtepomp niet wenselijk i.v.m. mogelijke geluidsoverlast - Inzet op warmtenet o.b.v. TEO Stadsgracht niet rendabel; groot temperatuurverschil vraag en aanbod en % aansluiting o.b.v. analyse PBL zou maar 27 zijn

200

46

Nieuw-Assendorp

Pierik

Wijk 13 Assendorp

Wijk 13 Assendorp

Individueel of wachten op Variant S4b: innovatie Klimaatneutraal gas met [Dimensioneren op basis van hybride warmtepomp warmtevraag. Is schaalbaar]

- Grotendeels HT warmtevraag - klimaatneutraal gas is maar beperkt beschikbaar. - Individuele luchtwarmtepomp is ingewikkeld i.v.m. hoge bebouwingsdichtheid, maar voorlopig de enige mogelijkheid. - We houden innovaties de komende jaren in de gaten voor een voorkeursalternatief

70

Individueel of wachten op innovatie Variant S3g: ZLT[Dimensioneren op basis van warmtenet met WKO warmtevraag. Is schaalbaar]

- HT warmtevraag - Individuele luchtwarmtepomp is ingewikkeld i.v.m. hoge bebouwingsdichtheid, maar voorlopig de enige mogelijkheid. - We houden innovaties de komende jaren in de gaten voor een voorkeursalternatief - Variant S3g heeft laagste nationale kosten, maar aansluitingspercentage ligt laag: 20%. Rest van de buurt zou dan alsnog op individuele oplossing moeten.

65

47

Stationsbuurt

Wezenlanden-Oost

Veerallee-gedeelte niet aardgasvrij

Wijk 13 Assendorp

Individueel of wachten op Variant S3e: ZLTinnovatie warmtenet met WKO en [Dimensioneren op basis van TEO warmtevraag. Is schaalbaar]

- HT warmtevraag - Individuele luchtwarmtepomp is ingewikkeld i.v.m. hoge bebouwingsdichtheid, maar voorlopig de enige mogelijkheid. - We houden innovaties de komende jaren in de gaten voor een voorkeursalternatief - Variant S3e heeft laagste nationale kosten, maar aansluitingspercentage ligt laag: 22%. Rest van de buurt zou dan alsnog op individuele oplossing moeten.

127

Wijk 13 Assendorp

Individueel of wachten op innovatie Variant S3g: ZLT[Dimensioneren op basis van warmtenet met WKO warmtevraag. Is schaalbaar]

- Enige wat in dit deel van de wijk staat, is de kinderboerderij.

32

Individueel of wachten op innovatie Variant S3g: ZLT[Dimensioneren op basis van warmtenet met WKO warmtevraag. Is schaalbaar]

- HT warmtevraag, woningen dicht op elkaar. - Individuele luchtwarmtepomp is ingewikkeld i.v.m. hoge bebouwingsdichtheid, maar voorlopig de enige mogelijkheid. 46 - Warmtenet is waarschijnlijk ook lastig gezien de beperkte ruimte in de ondergrond - We houden innovaties de komende jaren in de gaten voor een voorkeursalternatief

Wijk 14 KamperpoortVeerallee

48

Oud-Assendorp

Wijk 13 Assendorp

Individueel of wachten op Variant S3e: ZLTinnovatie warmtenet met WKO en [Dimensioneren op basis van TEO warmtevraag. Is schaalbaar]

Schildersbuurt

Wijk 11 Diezerpoort

Variant S2d: Warmtenet met MT-restwarmtebron

Noordereiland

Wijk 10 Binnenstad

WKO warmtenet NoordereilandSchildersbuurtBollebiesteZuid [Onderzoeken wat daadwerkelijk beschikbare potentie is i.v.m. dieptebeperking]

Variant S2d: Warmtenet met MT-restwarmtebron

- Woningen dicht op elkaar, grotendeels HT warmtevraag. - Individuele luchtwarmtepomp is ingewikkeld i.v.m. hoge bebouwingsdichtheid, maar voorlopig de enige mogelijkheid. - Variant S3e heeft laagste nationale kosten, maar aansluitingspercentage ligt laag: 12%. Rest van de buurt zou dan alsnog op 137 individuele oplossing moeten. - We houden innovaties de komende jaren in de gaten voor een voorkeursalternatief. Mogelijk op termijn aansluiten op initiatief Sallandsweide, wat buurtwarmtepomp o.b.v. lucht wil ontwikkelen. Voor goede businesscase mogelijk op termijn uitbreiden naar hele buurt. - Relatief veel woningen van na 1992; minimaal MT 11 vraag. - Uitbreiding bestaande WKO in buurt Het Noorden en Bagijneweide. Daardoor niet gekozen voor warmtenet o.b.v. TEO (Schildersbuurt en 68 Bollebieste-Zuid) of restwarmte bedrijventerrein Voorst (Noordereiland; te overbruggen afstand is ook niet rendabel) 49

Bollebieste-Zuid

Wijk 11 Diezerpoort

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

Bedrijventerrein Floresstraat

Wijk 11 Diezerpoort

Variant S3a: Warmtenet met LT-restwarmtebron

Indischebuurt

Wijk 11 Diezerpoort

Wipstrik-Noord

Wijk 12 Wipstrik

Wipstrik-Zuid

Wijk 12 Wipstrik

Kantorenterrein Oosterenk-Zuid

Wijk 40 Berkum

WKO warmtenet Bedrijventerrein FloresstraatIndischebuurt-WipstrikNoordWipstrikZuid [Aanbod restwarmtebronnen: 118 en 51 TJ/jaar. Onderzoeken wat beschikbare potentie WKO is i.v.m. dieptebeperking]

Variant S2d: Warmtenet met MT-restwarmtebron Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp

WKO warmtenet [Onderzoeken wat daadwerkelijk beschikbare potentie is i.v.m. dieptebeperking]

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

- Mogelijk dat (een deel van) de genoemde restwarmtebronnen wel 6 ingezet kunnen worden als piekbron

- In combinatie met WKO gebruik maken van LTrestwarmtebron (bedr. Terrein Floresstraat) en Almelose Kanaal (WipstrikZuid). - Nog nader te bepalen of de warmtepomp individueel of centraal geplaatst wordt - Inzet op groengas (Wipstrik-Noord) is gezien groengasladder geen wenselijke keuze.

14

23

83

80

- Gezien ontwikkelingen rondom WKO's ligt deze 51 oplossing inderdaad voor de hand.

50

Kamperpoort-Noord

Wijk 14 KamperpoortVeerallee

WKO warmtenet [Onderzoeken wat daadwerkelijk beschikbare potentie is i.v.m. dieptebeperking]

Holtenbroek IV-Noord Wijk 30 Holtenbroek

Hogenkamp

MeppelerstraatwegZuid

Holtenbroek I (deel niet aardgasvrij)

Wijk 11 Diezerpoort

Wijk 11 Diezerpoort

Wijk 30 Holtenbroek

Warmtenet geothermie HogenkampMeppelerstraatwegZuidHoltenbroek-Aa-landen [Totaal warmteaanbod: 500 TJ/jaar. Naar verwachting is dit voldoende om te voorzien in de basiswarmtevraag van het warmtenet]

Variant S3e: ZLTwarmtenet met WKO en TEO

Bestaande WKO en plannen om meer WKO aan te brengen, potentie voor middelgroot warmtenet

11

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

- Bij voorgestelde warmteoplossing PBL Startanalyse is aansluitpercentage rond de 46%. Uitkomst Bronnenanalyse is 2e voorkeursoplossing, waarbij 100% aansluitpercentage wordt verwacht.

98

Variant S3e: ZLTwarmtenet met WKO en TEO

- Afstand tot Zwarte water vrij ver - Woningtypologie veel meergezins, hoge woningdichtheid 96 - Loopt buurtinitiatief die o.a. de mogelijkheden voor klein warmtenet op TEO onderzoekt

Variant S2d: Warmtenet met MT-restwarmtebron

- Voorkeusoplossing PBL Startanalyse komt overeen met oplossing Bronnenanalyse.

8

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

- Woningtypologie veel meergezins en rijwoningen, hoge woningdichtheid - Bij voorgestelde warmteoplossing PBL Startanalyse is verwacht aansluitpercentage MT warmtenet hoger dan (Z)LT warmtenet. Ligt dus meer voor de hand.

27

51

Holtenbroek II

Wijk 30 Holtenbroek

Variant S3a: Warmtenet met LT-restwarmtebron

Holtenbroek III

Wijk 30 Holtenbroek

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

Aa-landen-Midden

Wijk 31 Aa-landen

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

Aa-landen-Noord

Wijk 31 Aa-landen

Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp

- Hoge woningdichtheid en veel energielabel D/E waardoor LT-oplossing niet logisch is. - verwachte warmtevraag 63 woningen: MT. - aansluitpercentage MT warmtenet zit op 100% t.o.v. 8% (Z)LT. - Hoge woningdichtheid en grotendeels woningen van vóór 1975 - Bron met MT/HT ligt voor de hand. Aansluiten op andere wijken die op 52 geothermie bron worden aangesloten. - aansluitpercentage MT warmtenet zit op 100% t.o.v. 54% (Z)LT. - Hoge woningdichtheid en grotendeels woningen van vóór 1975 - Bron met MT/HT ligt voor de hand. Aansluiten op andere wijken die op 119 geothermie bron worden aangesloten. - aansluitpercentage MT warmtenet zit op 100% t.o.v. 54% (Z)LT. - Ontsluiting geothermiebron - MT warmtevraag - Veel rijwoningen: redelijk hoge woningdichtheid 91 - aanbod klimaatneutraal gas is schaars; optie collectieve warmteoplossing lijkt logischer 52

Aa-landen-Zuid

Aa-landen-Oost

Bollebieste-Noord

Wijk 31 Aa-landen

Wijk 31 Aa-landen

Wijk 11 Diezerpoort

WKO/ondiepe geothermie

Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp

-Veel woningen uit hetzelfde bouwjaar 1965-1974; meergezins en rijwoningen (relatief hoge woningdichtheid), MT 53 warmtevraag - aanbod klimaatneutraal gas is schaars; optie collectieve warmteoplossing lijkt logischer

Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp

-Dit deel van Aa-landen doet ook onderzoek naar een warmtenet op basis van geothermie, ook al lijkt het in eerste instantie minder rendabel.

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

- Draagvlak voor onderzoek benutten ondiepe geothermie i.c.m. bestaande 63 WKO warmtenet en warmtenet geothermie naastliggende buurten

74

53

Werkeren

Milligen (deel niet aardgasvrij)

Breecamp (deel niet aardgasvrij)

Wijk 22 Stadshagen

Wijk 22 Stadshagen

Wijk 22 Stadshagen

Warmtenet TEO Milligerplas [Totaal warmteaanbod: 260 TJ/jaar]

Warmtenet TEO Milligerplas [Totaal warmteaanbod: 260 TJ/jaar]

Warmtenet TEO Milligerplas [Totaal warmteaanbod: 260 TJ/jaar]

Kamperpoort-West

Wijk 14 KamperpoortVeerallee

Warmtenet TEO Zwarte Water [Totaal warmteaanbod: 31 TJ/jaar]

Hanzeland

Wijk 13 Assendorp

Bestaande WKO, gasgestookt. Moet nog verduurzaamd worden

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

- Veel gunstige energielabels. - Nabijgelegen bron: Milligerplas. - Mogelijk ook aansluiten op 91 bestaande kleine warmtenetten in de wijk en onderzoeken mogelijkheden warmte kunstgrasvelden benutten.

Variant S3e: ZLTwarmtenet met WKO en TEO

142

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

27

Variant S3e: ZLTwarmtenet met WKO en TEO

- Voorgestelde warmteoplossing, namelijk benutten warmte Zwarte Water komt 46 overeen met voorstel vanuit PBL Startanalyse

Variant S2d: Warmtenet met MT-restwarmtebron

- Bestaande duurzame warmte-oplossing.

169

54

Kantorenterrein Oosterenk-Midden

Wijk 40 Berkum

Bestaand duurzaam warmtenet

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

- Bestaande duurzame warmte-oplossing.

127

Holtenbroek IVSpoorzone

Wijk 30 Holtenbroek

Bestaand duurzaam warmtenet

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

- Bestaande duurzame warmte-oplossing.

33

Kamperpoort-Zuid

Wijk 14 KamperpoortVeerallee

Bestaande WKO

Variant S3e: ZLTwarmtenet met WKO en TEO

- Bestaande duurzame warmte-oplossing.

49

Wezenlanden

Wijk 13 Assendorp

Bestaande WKO

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

- Bestaande duurzame warmte-oplossing.

88

Bedrijventerrein Hessenpoort

Wijk 40 Berkum

Bestaande WKO

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

- Bestaande duurzame warmte-oplossing.

116

Bestaande WKO

Variant S2e: Warmtenet met MT-geothermiebron, potentiecontour

- Bestaande duurzame warmte-oplossing.

33

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

- Bestaande duurzame warmte-oplossing.

43

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

- Bestaande duurzame warmte-oplossing.

47

Variant S3e: ZLTwarmtenet met WKO en TEO

- Bestaande duurzame warmte-oplossing.

76

SchellerbroekCampus

Wijk 50 Schelle

Bagijneweide

Wijk 11 Diezerpoort Bestaande WKO

Dieze-Centrum

Wijk 11 Diezerpoort

Het Noorden

Wijk 11 Diezerpoort

Bestaande WKO

55

Kantorenterrein Oosterenk-Noord

Wijk 40 Berkum

Bedrijventerrein de Vrolijkheid

Wijk 40 Berkum

Geren

Wijk 51 Ittersum

Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp

Gerenbroek

Wijk 51 Ittersum

Buurtwarmtepomp in Variant S4b: combinatie met WKO [Dimensioneren op basis van Klimaatneutraal gas met warmtevraag. Is schaalbaar] hybride warmtepomp

Gerenlanden

Wijk 51 Ittersum

Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp

Bedrijventerrein Marslanden-Zuid

Wijk 41 Marsweteringlanden

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

Buurtwarmtepomp. Onderzoek mogelijkheden warmte B2B [Dimensioneren op basis van warmtevraag. Is schaalbaar] Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

All-electric Variant S3e: ZLT[Dimensioneren op basis van warmtenet met WKO en warmtevraag. Is schaalbaar] TEO

- Hoge gebouwdichtheid 44 - Grotendeels energielabel A of beter - Mogelijkheden buurtwarmtepomp onderzoeken. Ook onderzoeken mogelijkheden 65 warmte-uitwisseling B2B

- Hoge gebouwdichtheid - Woningtypologie is homogeen - groengas is maar beperkt beschikbaar - collectieve LT/MT oplossing kan worden gerealiseerd met kleinschalig collectief o.b.v. WKO

15

57

67

-PBL Startanalyse kijkt alleen naar woningen. Dit zijn goed geïsoleerde woningen, waarbij het inderdaad een logische optie kan zijn om restwarmte uit de Sekdoornseplas te benutten (haalbaarheidsonderzoek 202 nodig) - Voor zowel de woningen als de gebouwen ligt het voor de hand om een individuele all-electric maatwerkoplossing te kiezen (neem hierbij bovenstaande mee).

56

All-electric Variant S3a: Warmtenet [Dimensioneren op basis van met LT-restwarmtebron warmtevraag. Is schaalbaar]

- Voorgestelde warmteoplossing, namelijk benutten warmte Almelose Water is niet geschikt gezien beperkt aantal aan te sluiten weq. 9 - Het ligt voor de hand om voor een individuele maatwerkoplossing te kiezen

All-electric Variant S4b: [Dimensioneren op basis van Klimaatneutraal gas met warmtevraag. Is schaalbaar] hybride warmtepomp

- Buitengebied, beperkt aantal weq. - Groengas is geen optie i.v.m. beperkte 11 beschikbaarheid. All-electric maatwerkoplossing, kan ook HT-warmtepomp zijn.

Wijk 21 Westenholte

All-electric Variant S3b: ZLT[Dimensioneren op basis van warmtenet met WKO warmtevraag. Is schaalbaar]

- Buitengebied, beperkt aantal weq voor realiseren rendabel warmtenet (aansluitpercentage 2%). - All-electric maatwerkoplossing ligt meer voor de hand.

Westenholte-Stins

Wijk 21 Westenholte

Variant S1a: Individuele All-electric [Dimensioneren op basis van elektrische warmtevraag. Is schaalbaar] luchtwarmtepomp

Oud-Westenholte

Wijk 21 Westenholte

All-electric Variant S3a: Warmtenet [Dimensioneren op basis van met LT-restwarmtebron warmtevraag. Is schaalbaar]

Bedrijventerrein Marslanden-Noord

Spoolde

Vreugderijk

Wijk 13 Assendorp

Wijk 20 Poort van Zwolle

6

- Buitengebied, beperkt aantal weq. - All-electric 53 maatwerkoplossing ligt meer voor de hand. - Aansluitpercentage voorgestelde oplossing Oud-Westenholte is 0%. 59 - Mogelijk aansluiten op B2B warmtenet Voorst. Dan: kleinschalig warmtenet

57

- Buitengebied, beperkt aantal weq. - Groengas is geen optie i.v.m. beperkte 1 beschikbaarheid. All-electric maatwerkoplossing, kan ook HT-warmtepomp zijn. - Buitengebied, beperkt aantal weq. - Groengas is geen optie i.v.m. beperkte 1 beschikbaarheid. All-electric maatwerkoplossing, kan ook HT-warmtepomp zijn.

Mastenbroek

Wijk 22 Stadshagen

Variant S4b: All-electric [Dimensioneren op basis van Klimaatneutraal gas met warmtevraag. Is schaalbaar] hybride warmtepomp

Stadsbroek

Wijk 22 Stadshagen

Variant S4b: All-electric [Dimensioneren op basis van Klimaatneutraal gas met warmtevraag. Is schaalbaar] hybride warmtepomp

Wijk 22 Stadshagen

Variant S1a: Individuele All-electric [Dimensioneren op basis van elektrische warmtevraag. Is schaalbaar] luchtwarmtepomp

- Lage temperatuur warmtevraag - Oplossing komt overeen met voorkeur PBL Startanalyse

Schoonhorst

77

Haerst

Wijk 32 Vechtlanden

All-electric Variant S3e: ZLT[Dimensioneren op basis van warmtenet met WKO en warmtevraag. Is schaalbaar] TEO

- Buitengebied, beperkt aantal weq. - Aantal waterpartijen in de buurt, maar door lage 12 woningdichtheid is het niet rendabel om een warmtenet aan te leggen. Individueel heeft dan de voorkeur.

Langenholte

Wijk 32 Vechtlanden

Variant S1a: Individuele All-electric [Dimensioneren op basis van elektrische warmtevraag. Is schaalbaar] luchtwarmtepomp

- Oplossing komt overeen met PBL Startanalyse

All-electric Variant S4b: [Dimensioneren op basis van Klimaatneutraal gas met warmtevraag. Is schaalbaar] hybride warmtepomp

- Buitengebied, beperkt aantal weq. - Groengas is geen optie i.v.m. beperkte 4 beschikbaarheid. All-electric maatwerkoplossing, kan ook HT-warmtepomp zijn.

Tolhuislanden

Wijk 40 Berkum

5

58

Herfte

Wijk 41 Marsweteringlanden

All-electric Variant S4b: [Dimensioneren op basis van Klimaatneutraal gas met warmtevraag. Is schaalbaar] hybride warmtepomp

Wijthmen

Wijk 41 Marsweteringlanden

All-electric Variant S4b: [Dimensioneren op basis van Klimaatneutraal gas met warmtevraag. Is schaalbaar] hybride warmtepomp

Harculo en HoogZuthem

Wijk 52 Soestweteringlanden

- Buitengebied, beperkt aantal weq. - Groengas is geen optie i.v.m. beperkte 16 beschikbaarheid. All-electric maatwerkoplossing, kan ook HT-warmtepomp zijn. - Buitengebied, beperkt aantal weq. - Groengas is geen optie i.v.m. beperkte 18 beschikbaarheid. All-electric maatwerkoplossing, kan ook HT-warmtepomp zijn.

All-electric Variant S3b: ZLT[Dimensioneren op basis van warmtenet met WKO warmtevraag. Is schaalbaar]

- Buitengebied, beperkt aantal weq. - Aansluitpercentage (Z)LT is slechts 3%; individuele maatwerkoplossing ligt meer voor de hand.

18

Schelle-Zuid en Oldeneel

Wijk 50 Schelle

Variant S4b: All-electric [Dimensioneren op basis van Klimaatneutraal gas met warmtevraag. Is schaalbaar] hybride warmtepomp

- Buitengebied, beperkt aantal weq. - Groengas is geen optie i.v.m. beperkte 5 beschikbaarheid. All-electric maatwerkoplossing, kan ook HT-warmtepomp zijn.

Katerveer-Engelse werk

Wijk 50 Schelle

All-electric Variant S1a: Individuele [Dimensioneren op basis van elektrische warmtevraag. Is schaalbaar] luchtwarmtepomp

- Komt overeen met PBL Startanalyse

Ittersumerbroek

Wijk 51 Ittersum

All-electric Variant S1a: Individuele [Dimensioneren op basis van elektrische warmtevraag. Is schaalbaar] luchtwarmtepomp

Ittersumerlanden

Wijk 51 Ittersum

All-electric Variant S3e: ZLT[Dimensioneren op basis van warmtenet met WKO en warmtevraag. Is schaalbaar] TEO

- Komt overeen met PBL Startanalyse - Woningen hebben gunstig label voor LT/MT warmteoplossing. - Qua ruimte geschikt voor elektrische oplossing - Woningen hebben gunstig label voor LT/MT warmteoplossing. - Warmtenet o.b.v.

33

47

100 59

waterpartij niet rendabel. Qua ruimte wel geschikt voor elektrische oplossing

Oud-Ittersum (deel niet aardgasvrij)

Wijk 51 Ittersum

All-electric Variant S3g: ZLT[Dimensioneren op basis van warmtenet met WKO warmtevraag. Is schaalbaar]

Schellerbroek-Oost

Wijk 50 Schelle

Variant S2e: Warmtenet All-electric [Dimensioneren op basis van met MT-geothermiebron, warmtevraag. Is schaalbaar] potentiecontour

Schellerhoek

Wijk 50 Schelle

Variant S4b: All-electric [Dimensioneren op basis van Klimaatneutraal gas met warmtevraag. Is schaalbaar] hybride warmtepomp

Schellerlanden

Wijk 50 Schelle

All-electric Variant S3e: ZLT[Dimensioneren op basis van warmtenet met WKO en warmtevraag. Is schaalbaar] TEO

Oldenelerbroek

Wijk 50 Schelle

All-electric Variant S1a: Individuele [Dimensioneren op basis van elektrische warmtevraag. Is schaalbaar] luchtwarmtepomp

Oldenelerlanden-Oost Wijk 50 Schelle

All-electric Variant S3g: ZLT[Dimensioneren op basis van warmtenet met WKO warmtevraag. Is schaalbaar]

- Woningen hebben gunstig label voor LT/MT warmteoplossing. - Warmtenet niet rendabel. Qua ruimte wel geschikt voor elektrische oplossing - Energielabels LT/MT vraag. Geen rendabele mogelijkheden voor een warmtenet. Daardoor geschikt voor rendabele allelectric maatwerkoplossing. - Energielabels LT/MT vraag. Daardoor geschikt voor rendabele all-electric maatwerkoplossing. - Groengas is geen optie i.v.m. beperkte beschikbaarheid - Energielabels LT/MT vraag. Daardoor geschikt voor rendabele all-electric maatwerkoplossing. - Warmtenet o.b.v. waterpartij niet rendabel. - Energielabels LT/MT vraag. Geen rendabele mogelijkheden voor een warmtenet. Daardoor geschikt voor rendabele allelectric maatwerkoplossing. - komt overeen met PBL Startanalyse - Energielabels LT/MT vraag. Geen rendabele mogelijkheden voor een warmtenet. Daardoor geschikt voor rendabele allelectric maatwerkoplossing.

35

46

20

62

63

48

60

OldenelerlandenWest

Wijk 50 Schelle

All-electric Variant S1a: Individuele [Dimensioneren op basis van elektrische warmtevraag. Is schaalbaar] luchtwarmtepomp

Oud-Schelle

Wijk 50 Schelle

All-electric Variant S4b: [Dimensioneren op basis van Klimaatneutraal gas met warmtevraag. Is schaalbaar] hybride warmtepomp

Windesheim

Frankhuis

Wijk 52 Soestweteringlanden

Wijk 22 Stadshagen

- Energielabels LT/MT vraag. Geen rendabele mogelijkheden voor een warmtenet. Daardoor 28 geschikt voor rendabele allelectric maatwerkoplossing. - komt overeen met PBL Startanalyse - MT/HT warmtevraag. - Groengas is geen optie i.v.m. beperkte beschikbaarheid. 31 - All-electric maatwerkoplossing, kan ook HT-warmtepomp zijn.

All-electric Variant S3b: ZLT[Dimensioneren op basis van warmtenet met WKO warmtevraag. Is schaalbaar]

- Variatie in schillabels, geschikt voor rendabele allelectric maatwerkoplossing - Mogelijkheden voor warmtenet zijn beperkt (aansluitpercentage slechts 2%)

11

Variant S1a: Individuele All-electric elektrische [Dimensioneren op basis van luchtwarmtepomp warmtevraag. Is schaalbaar]

- Groot gedeelte nieuwe woningen met label A of beter. - Warmteaanbod Twistvliet/ Zwarte water ontoereikend t.b.v. warmtenet aquathermie - Individuele all-electric oplossing heeft de voorkeur (voorkeursvariant PBL Startanalyse)

103

61

Berkum

Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp

Wijk 40 Berkum

Hybride/all-electric [Dimensioneren op basis van warmtevraag. Is schaalbaar] Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp

Veldhoek

Wijk 40 Berkum

Brinkhoek

Wijk 32 Vechtlanden

Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp

Bedrijventerrein Voorst-A

Wijk 20 Poort van Zwolle

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

- Met name veel koopwoningen van hetzelfde woningtype, geeft mogelijkheden voor toepassen collectief - Voortborduren op wijkinitiatief Berkum - Reden voor afwijken PBL: groengas beperkt beschikbaar - Onderzoek potentie TEO Berkumerkolk heeft plaatsgevonden; te dure investering

116

9

26

41

Kleinschalige warmtenetten [Onderling restwarmte uitwisselen (68 TJ/jaar), warmtenet mogelijk in combinatie met - RWZI - Zwolle-IJsselkanaal - Zwarte Water Totaal warmteaanbod resp. 137, 844, 31 TJ/jaar]

Bedrijventerrein Voorst-B

Wijk 20 Poort van Zwolle

Variant S2d: Warmtenet met MT-restwarmtebron

Bedrijventerrein Voorst-C

Wijk 21 Westenholte

Bedrijventerrein Voorst-D

Wijk 21 Westenholte

Oude Mars

Wijk 51 Ittersum

Aardgasvrij

Variant S3b: ZLTwarmtenet met WKO

- Bestaande duurzame warmte-oplossing.

3

Tippe bij de IJssel

Wijk 22 Stadshagen

Aardgasvrij

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

- Bestaande duurzame warmte-oplossing.

1

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

- Lopend onderzoek onderling benutten van restwarmte bedrijven (B2B) - Mogelijk ook benutten van potentiële restwarmte naastgelegen RWZI

Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp

120

34

5

62

Breezicht

Wijk 22 Stadshagen

Aardgasvrij

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

- Bestaande duurzame warmte-oplossing.

2

Veerallee-west

Wijk 14 KamperpoortVeerallee

Aardgasvrij

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

- Bestaande duurzame warmte-oplossing.

16

Oud-Ittersum deel aardgasvrij

Wijk 51 Ittersum

Aardgasvrij

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

- Bestaande duurzame warmte-oplossing.

5

Milligen, bestaandwarmtenet

Wijk 22 Stadshagen

Bestaand warmtenet

Variant S3e: ZLTwarmtenet met WKO en TEO

- Bestaande duurzame warmte-oplossing.

9

Breecamp, bestaandwarmtenet

Wijk 22 Stadshagen

Bestaand warmtenet

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

- Bestaande duurzame warmte-oplossing.

6

Holtenbroek I, bestaandwarmtenet

Wijk 30 Holtenbroek

Bestaand warmtenet

Variant S3g: ZLTwarmtenet met WKO

- Bestaande duurzame warmte-oplossing.

11

63

Bijlage 3: Kaart met uitkomsten Bronnenanalyse. Beoogde warmte-oplossingen per buurt

Voor een meer gedetailleerde kaart, zie A0-versie

Conceptversie, aan deze kaart kunnen geen rechten worden Conceptversie, aan deze kaart kunnen geen rechten worden ontleend. ontleend.

64

Bijlage 4: Nationale kosten 1e en 2e voorkeursvarianten PBL Startanalyse Buurt

1e voorkeursvariant PBL Startanalyse

Aa-landen-Midden

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

Aa-landen-Noord Aa-landen-Oost Aa-landen-Zuid Bagijneweide Bedrijventerrein de Vrolijkheid Bedrijventerrein Floresstraat Bedrijventerrein Hessenpoort Bedrijventerrein Marslanden-Noord Bedrijventerrein Marslanden-Zuid Bedrijventerrein Voorst-A Bedrijventerrein Voorst-B Bedrijventerrein Voorst-C Bedrijventerrein Voorst-D Berkum Binnenstad-Noord Binnenstad-Zuid

Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp

Jaarlijkse meerkosten per gereduceerde ton CO212

2e voorkeursvariant PBL Startanalyse 623

Variant S2e: Warmtenet met MTgeothermiebron, potentiecontour

642

382

Variant S3b: ZLT-warmtenet met WKO

655

604 448

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

657

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

225

Variant S3a: Warmtenet met LTrestwarmtebron

549

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

93

Variant S3a: Warmtenet met LTrestwarmtebron

364

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

460

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

568

Variant S2d: Warmtenet met MTrestwarmtebron

84

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

470

Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp Variant S2d: Warmtenet met MTrestwarmtebron Variant S3e: ZLT-warmtenet met WKO en TEO

Jaarlijkse meerkosten per gereduceerde ton CO2

Variant S3e: ZLT-warmtenet met WKO en TEO Variant S3a: Warmtenet met LTrestwarmtebron Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S1b: Individuele elektrische bodemwarmtepomp Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S1b: Individuele elektrische bodemwarmtepomp Variant S1b: Individuele elektrische bodemwarmtepomp Variant S2e: Warmtenet met MTgeothermiebron, potentiecontour Variant S1b: Individuele elektrische bodemwarmtepomp Variant S3e: ZLT-warmtenet met WKO en TEO Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp

605 724 756 482 627 350 575 885 737 220 830

498

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

751

372

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

636

574 707

Variant S3e: ZLT-warmtenet met WKO en TEO Variant S2e: Warmtenet met MTgeothermiebron, potentiecontour

621 740

12 Jaarlijkse meerkosten zijn de extra kosten die gemaakt worden voor het realiseren van een ton CO2 ten opzichte van het referentiebeeld 2030. Het referentiebeeld 2030 is een extrapolatie van het

referentiejaar 2023 rekening houdend met de effecten van de temperatuurontwikkelingen, de kosten van energiedragers als aardgas en elektriciteit en de leereffecten van maatregelkosten (bron: Gebruikershandleiding Startanalyse (Van Polen, Blok & Poorthuis 2025)).

65

Variant S2e: Warmtenet met MTgeothermiebron, potentiecontour Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S2d: Warmtenet met MTrestwarmtebron

1225

463

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

466

600

Variant S3d: ZLT-warmtenet met WKO

666

414

Variant S3b: ZLT-warmtenet met WKO

678

386

Variant S3b: ZLT-warmtenet met WKO

671

532

Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp

545

391

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

439

Bollebieste

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

625

Breecamp

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

275

Breezicht

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

421

Brinkhoek

Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp

280

Dieze-Centrum

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

728

Frankhuis Geren Gerenbroek Gerenlanden Haerst Hanzeland Harculo en HoogZuthem Herfte Het Noorden Hogenkamp

Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp Variant S3e: ZLT-warmtenet met WKO en TEO Variant S2d: Warmtenet met MTrestwarmtebron Variant S3b: ZLT-warmtenet met WKO Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp Variant S3e: ZLT-warmtenet met WKO en TEO Variant S3e: ZLT-warmtenet met WKO en TEO

478 464 593 682

Holtenbroek I

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

434

Holtenbroek II

Variant S3a: Warmtenet met LTrestwarmtebron

731

Holtenbroek III

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

638

Holtenbroek IV

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

480

Indischebuurt Ittersumerbroek

Variant S2d: Warmtenet met MTrestwarmtebron Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp

677 622

715 314

521 731

Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S2e: Warmtenet met MTgeothermiebron, potentiecontour Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S2e: Warmtenet met MTgeothermiebron, potentiecontour Variant S3e: ZLT-warmtenet met WKO en TEO

558 733 683 717 450 742 644 637 730

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

634 66

Ittersumerlanden Kamperpoort Kantorenterrein Oosterenk Katerveer-Engelse werk Langenholte Mastenbroek MeppelerstraatwegZuid Milligen Nieuw-Assendorp Noordereiland Oldenelerbroek

Variant S3e: ZLT-warmtenet met WKO en TEO Variant S3e: ZLT-warmtenet met WKO en TEO Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp Variant S2d: Warmtenet met MTrestwarmtebron Variant S3e: ZLT-warmtenet met WKO en TEO Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp Variant S2d: Warmtenet met MTrestwarmtebron Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp

Oldenelerlanden-Oost

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

OldenelerlandenWest

Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S3e: ZLT-warmtenet met WKO en TEO

Oud-Assendorp

594 485 238 599 535 371 685 425 518 388 617 671 652 747

Oude Mars

Variant S3b: ZLT-warmtenet met WKO

364

Oud-Ittersum

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

639

Oud-Schelle Oud-Westenholte Pierik Schellerbroek Schellerhoek

Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO Variant S2e: Warmtenet met MTgeothermiebron, potentiecontour Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp

441 656 665

Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S2a: Warmtenet met MTrestwarmtebron Variant S2e: Warmtenet met MTgeothermiebron, potentiecontour Variant S3a: Warmtenet met LTrestwarmtebron

650 592 455 686

Variant S3b: ZLT-warmtenet met WKO

575

Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S3e: ZLT-warmtenet met WKO en TEO Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S3e: ZLT-warmtenet met WKO en TEO

753 733 479 850

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

537

Variant S3e: ZLT-warmtenet met WKO en TEO Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp

628 679

Variant S3c: ZLT-warmtenet met WKO

664

Variant S2e: Warmtenet met MTgeothermiebron, potentiecontour Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp

773 368 679

Variant S3b: ZLT-warmtenet met WKO

690

Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp

656 722

672

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

721

402

Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp

681 67

Schellerlanden Schelle-Zuid en Oldeneel Schildersbuurt Schoonhorst Spoolde Stadsbroek Stationsbuurt

Variant S3e: ZLT-warmtenet met WKO en TEO Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp Variant S2d: Warmtenet met MTrestwarmtebron Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp Variant S3e: ZLT-warmtenet met WKO en TEO

633 400 552 576 368 364 674

Tippe bij de IJssel

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

443

Tolhuislanden

Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp

390

Veerallee

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

686

Veldhoek

Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp

378

Vreugderijk

Variant S3b: ZLT-warmtenet met WKO

528

Werkeren

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

389

Westenholte-Stins

Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp

645

Wezenlanden

Variant S3g: ZLT-warmtenet met WKO

332

Wijthmen

Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp

385

Windesheim

Variant S3b: ZLT-warmtenet met WKO

670

Wipstrik-Noord Wipstrik-Zuid

Variant S4b: Klimaatneutraal gas met hybride warmtepomp Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp

427 719

Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S3e: ZLT-warmtenet met WKO en TEO Variant S3e: ZLT-warmtenet met WKO en TEO

641 681 559 585

Variant S3b: ZLT-warmtenet met WKO

610

Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S2e: Warmtenet met MTgeothermiebron, potentiecontour Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S3f: Warmtenet met LTrestwarmtebron Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp

592 769 483 657 742 698 569 424

Variant S3c: ZLT-warmtenet met WKO

648

Variant S1b: Individuele elektrische bodemwarmtepomp Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S1a: Individuele elektrische luchtwarmtepomp Variant S3a: Warmtenet met LTrestwarmtebron Variant S3a: Warmtenet met LTrestwarmtebron

456 634 671 723 731

68

Bijlage 5: Uitgebreide informatie potentieel beschikbare warmtebronnen Zwolle

door koeling. Daarom moet de warmte aangevuld (geregenereerd) worden om in de winter weer te kunnen gebruiken.

Bodemenergie Een bodemenergiesysteem haalt warmte uit de bodem. Er zijn gesloten en open systemen waarbij de warmte wordt onttrokken en afgegeven. Bij een gesloten systeem wordt gebruik gemaakt van bodemlussen, waarbij er warmteoverdracht plaatsvindt tussen vloeistof in buizen in de grond met de grond eromheen. Bij een open systeem wordt er gebruik gemaakt van een warmte- en een koudebron. Uit de warme bron wordt in de winter warmte uit bodemwater gehaald, afgegeven aan het gebouw, en gaat afgekoeld water weer terug naar de koude bron. In de zomer werkt dit precies andersom.

Beperkingen bodemsystemen in gemeente Zwolle De ondergrond in Zwolle is zeer geschikt voor het toepassen van bodemsystemen. Een Warmte Koude Opslag (WKO) systeem is zo’n opslagsysteem. Wel zijn er boringvrije zones, een diepterestrictie tot 90 meter en een beschermingsgebied rond drinkwaterwinning Engelse Werk.

Open bodemsystemen Bij toepassing van een ondiep bodemsysteem met bodemlussen wordt geboord tot een diepte van 250m. In Zwolle geldt er voor deze systemen een dieptebeperking van 90m, zodat een afsluitende kleilaag niet wordt doorboord. Een open bodemenergiesysteem werkt meestal met twee bronnen: een warme bron en een koude bron. Uit de warme bron wordt in de winter warm water uit de bodem gehaald. Een warmtewisselaar geeft deze warmte via een warmtepomp af aan het gebouw. Daarbij koelt het water weer af. Dit afgekoelde water gaat weer terug de grond in. In de zomer werkt het bodemsysteem precies andersom. Het systeem gebruikt het water uit de koude bron om gebouwen mee te koelen. De warmtewisselaar geeft de koude af aan het gebouw. Daarbij warmt het water weer op. Dit warmere water wordt vervolgens weer in de warme bron opgeslagen. Bij woningen is de verhouding tussen verwarmen en koelen niet altijd in balans; vaak is er een warmtetekort

Figuur 14: Principe open bodemsysteem. Bron: talboommilieu.be, 2024

Warmtebuffer Het is mogelijk om WKO te gebruiken in combinatie met bepaalde duurzame warmtebronnen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan thermische energie uit oppervlaktewater. In de zomer is oppervlaktewater veel warmer dan in de winter, wanneer de gebouwen juist de meeste warmte nodig hebben. Het is mogelijk om in de zomer warmte te winnen uit oppervlaktewater en dit op te 69

slaan in de warme bron van een WKO systeem. Zo kan een warmtepomp dit opgeslagen warme water gebruiken als bron in de winter. Dit is veel efficiënter dan het oppervlaktewater direct als bron voor de warmtepomp te gebruiken, omdat het oppervlaktewater in de winter is afgekoeld. WKO is ook in te zetten als opslagmethode van andere duurzame warmtebronnen, zoals andere vormen van aquathermie en (on)diepe geothermie.

woningequivalenten nodig. Deze afzet moet groeien naar 8.000-10.000 woningen om een rendabele exploitatie mogelijk te maken. Bij het transporteren van deze MT-warmte over grote afstanden kan er veel verlies optreden. Bovendien is de aanleg van een MT-warmtenet duur. Dat maakt dat hoge woningdichtheid en kleine afstand tot de bron essentieel is voor potentieel aan te sluiten woningen.

Gesloten bodemsystemen en bodemwarmtepomp Naast open bodemsystemen, bestaan er gesloten systemen. Die maken gebruikt van zogeheten bodemlussen. Een bodemlus is een gesloten systeem (letterlijk een lus) waarbij er warmteoverdracht plaatsvindt tussen vloeistof in buizen in de grond met de grond er omheen. Een bodemlus loopt tot een diepte van ongeveer 100 -150 meter in de bodem. Ook bij een bodemlus onttrekt het systeem in de winter warmte aan de grond. Deze warmte dient als bron voor een warmtepomp waar de warmte wordt uitgewisseld en opgewaardeerd. Het voordeel van de toepassing van een bodemlus is dat de bodem op die diepte in de winter minder koud is dan de buitenlucht . Daardoor werkt een warmtepomp die gebruik maakt van een bodemlus efficiënter dan een warmtepomp die gebruik maakt van buitenlucht als warmtebron. Vanwege de dieptebeperking in gemeente Zwolle zullen er in de praktijk vaak extra bodemlussen nodig zijn om een woning of gebouw te verwarmen.

Bodemenergie - Diepe geothermie Wat betreft de warmtepotentie vanuit geothermie is er onderscheid in diepe en ondiepe geothermie. Gemeente Zwolle ziet kansen voor het ontwikkelen van een aardwarmte-installatie in Zwolle-Noord. Uit geologisch onderzoek blijkt dat de ondergrond onder de Noordelijke stadsrand, ter hoogte van het gebied Dijklanden, kansrijk is voor het winnen van diepe geothermie13. De temperatuur van het omhoog gepompte water ligt rond de 80 oC en de warmtepotentie kan oplopen tot 500 TJ/jaar. Hiermee is deze bron geschikt voor een middentemperatuur (MT-) warmtenet. Voor een geothermiebron is bij de start van de warmtelevering een minimale afzet van ongeveer 4.000

Figuur 15: Werking bodemwarmtepomp. Bron: GeoEnergyHolland, 2024

13 https://www.allesoveraardwarmte.nl/aardwarmtewinning-locatie/geothermie-zwolle/

70

Dit is warmte die onttrokken wordt uit de ondiepere aardlagen, tussen de 500 meter en 1500 meter. Op deze diepte varieert de temperatuur tussen de 20 en de 55 graden Celcius. Ondiepe geothermie is in te zetten voor het voeden van (meerdere) woningblokken in een middelgroot warmtenet. De temperatuur van ondiepe geothermie is geschikt voor een laagtemperatuur (LT) warmtenet. Ten opzichte van diepe geothermie heeft ondiepe geothermie het voordeel dat de boring kan plaatsvinden met kleinere boorinstallaties. Om gebruik te maken van ondiepe geothermie is in Zwolle alleen de bodemlaag 'Brussels Zand' geschikt. In Zwolle bevindt dit zich op zo'n 600 à 700 meter diepte en de warmte is daar rond de 30 graden. Dit is niet genoeg om woningen direct te verwarmen. Een (centrale) warmtepomp is nodig om de warmte op te waarderen. Momenteel doet de gemeente onderzoek naar de concrete toepasbaarheid van ondiepe geothermie.

Restwarmte In Zwolle bevindt zich een aantal bedrijven die naar verwachting een aanzienlijke hoeveelheid restwarmte beschikbaar hebben. Hierbij gaat het om bedrijven op de bedrijventerreinen de Vrolijkheid en Voorst en om een datacenter; in totaal zo’n 194 TJ aan warmte. De betrouwbaarheid van de inzet van restwarmte voor het verwarmen van woningen vraagt echter om onderzoek. De bedrijven moeten namelijk zelf ook verduurzamen en worden gestimuleerd om de vrijkomende restwarmte tot een minimum te beperken. Als alle warmtecapaciteit wordt benut die nu beschikbaar is, kan het totaal aan geschatte restwarmte in theorie (zonder opwaardering met warmtepomp) voldoende zijn voor het verwarmen van tenminste 5.000 woningequivalenten.