Monitor maart 2021 over Financiële gevolgen Coronacrisis.docx

De kosten hiervan nauwgezet te monitoren en driewekelijks hierover te rapporteren aan het college. Er wordt een bedrag van € 405.000 als budget gereserveerd voor de opvang van de extra kosten. Bij de bespreking van de rapportage in december zal actueel inzicht worden gegeven in de ontwikkeling van de werkelijke kosten Updated per maart/april over het jaar 2020: In 2020 is € 17.000 ingezet vanuit het coronabudget van € 405.000. Het resterende bedrag is gereserveerd om in te zetten in 2021 of indien niet nodig dan valt het vrij. Ontwikkelingen 2021: De verwachting is dat het restantbudget van € 388.000 nodig is in 2021 gerelateerd aan corona.

B13 Financiering en garantstellingen Wij verwachten de rentekosten ten aanzien van de reguliere financiering binnen de bestaande budgetten te kunnen betalen. Vanwege minder opbrengsten en uitstel van betalingen is iets eerder dan strikt noodzakelijk geld aangetrokken voor de middellange termijn tegen gunstige rentepercentages. De gemeente heeft diverse lopende gemeentegaranties. Op dit moment zijn er geen aanmeldingen als gevolg van Corona die een risico inhouden voor de afgegeven garantstellingen. Wel vinden er binnenkort gesprekken plaats over mogelijk verlening garantstelling PEC Zwolle. BNG bank heeft voor enkele leningen uitstel van betaling verleend, wij staan hiervoor garant, oa st Kringloop Zwolle en enkele sportverenigingen. Risico om hierop aangesproken te worden is ongewijzigd ten opzichte van de jaarrekening. Voor de achtergestelde leningen bij SVN startersleningen (particulieren) is Zwolle meegegaan in de afspraak tot uitstel van betaling voor 3

maanden. Het totale leningenpakket bij de SVN is € 1,4 mln. Het risico is beperkt. Banken hebben onder NHG ook uitstel van betaling op hypotheken verleend. Risico hierop schatten wij zeer laag. Update per 10 november 2020: Op dit moment heeft PEC Zwolle aan gegeven geen verzoek in te dienen voor de mogelijkheid voor een nieuwe garantstelling. Voor het overige is de situatie niet gewijzigd. Updated per maart/april over het jaar 2020: De situatie is ongewijzigd ten aanzien van de lopende gemeentegaranties met uitzondering van de St Academiehuis/de Grote Kerk. Ontwikkelingen 2021: De situatie is ongewijzigd ten aanzien van de lopende gemeentegaranties met uitzondering van de St Academiehuis/de Grote Kerk. Bij deze laatste stichting biedt de exploitatie geen ruimte om rente en aflossing te betalen. Wij zijn in overleg met hen over hun financiële situatie. Het Rijk heeft extra middelen vrijgemaakt ter ondersteuning van de culturele sector in 2021. Er is eerst vanuit cultuurbeleid een onderzoek uitgevoerd door bureau Yermo Wever, naar de effecten van Corona op de culturele sector van Zwolle en om de schade in de sector in kaart te brengen. In dit onderzoek is het Academiehuis ook meegenomen. Mogelijk kan het Academiehuis hiervoor in aanmerking komen. Wij verwachten met de rentekosten binnen de bestaande budgetten te kunnen blijven in 2021.

C.

Financiële gevolgen inkomstenkant

C1 Gemeentefondsuitkering en compensatie Rijk Het kabinet heeft aangegeven dat de extra rijksuitgaven vanwege de coronavirus buiten de werking van de trap op trap af systematiek (accres) worden gesteld. Om te zorgen voor financiële stabiliteit in het Gemeentefonds hebben het Rijk en de VNG besproken om het accres voor de rest van deze kabinetsperiode (2020 en 2021) te bevriezen. Het Rijk en de VNG zijn nog in gesprek om te kijken hoe dit het beste kan worden vormgegeven. Daarbij komt ook aan de orde hoe het accres na de ‘freeze-periode’ wordt opgepakt. Uit de Voorjaarsnota van het Rijk valt te lezen dat het Rijk de jaren na 2021 geëxtrapoleerd heeft en beleidsintensiveringen over laat aan het nieuwe kabinet. De ruimte voor het nieuwe kabinet zal mede bepaald worden door de zwaarte van de verwachte economische recessie en daar schuilt het risico voor de gemeenten in waar het gaat om de doorwerking naar het Gemeentefonds. Compensatie extra uitgaven en derving inkomsten Update per 10 november 2020: In de septembercirculaire is de formele compensatie van het Rijk via het Gemeentefonds geregeld. Zie voor de uitwerking het raadsvoorstel ‘Uitkomsten septembercirculaire 2020 gemeentefonds” van 6 oktober 2020. Verder zijn de VNG en Het Rijk nog in gesprek over (aanvullende) compensatie voor inkomstenderving vanaf 1 juni, sport, cultuur, afval en toezicht en handhaving.

Mogelijk ontvangen wij in de decembercirculaire meer informatie. Updated per maart/april over het jaar 2020: De gemeente Zwolle heeft ongeveer € 10 miljoen aan coronacompensatie van het Rijk ontvangen in 2020 en ook voor 2021 is al concrete compensatie toegezegd van € 7 miljoen via het gemeentefonds. Daarnaast heeft het Rijk toegezegd met aanvullende compensatie te komen in 2021 over het jaar 2020 voor de volgende onderdelen van de begroting:



Aanvullende compensatie voor inkomstenderving (parkeren, toeristenbelasting etc.) op basis van de jaarrekeningcijfers 2020.  Afvalinzameling voor extra gemaakte kosten en gemiste inkomsten.  Voor huishoudens die door omstandigheden in ernstige financiële problemen dreigen te komen is de regeling Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) ingesteld. De ondersteuning zal via de bijzondere bijstand vorm worden gegeven.  Perspectief jeugd en jongeren: via een gerichte (financiële) impuls aan gemeenten worden gelden beschikbaar gesteld om samen met jongeren, lokale organisaties en evenementensector volledig coronaproof kleinschalige activiteiten te programmeren op het gebied van cultuur, sport en andere zinvolle tijdsbesteding. Ook kan met dit geld extra inzet van jongerenmedewerkers in achterstandswijken met kwetsbare jongeren worden georganiseerd. Over de uitkomsten hebben wij de Raad via afzonderlijke beslisnota’s geïnformeerd, te weten: de uitkomsten van de september- en decembercirculaire van het gemeentefonds en het raadsvoorstel ‘Begrotingswijziging gevolgen corona begroting 2020’ behandeld in de raad van 14 december 2020. Naast de compensatie voor de gemeenten heeft het Rijk diverse andere regelingen getroffen waar ondernemers, zelfstandigen en andere instellingen/verenigingen een beroep op kunnen doen.

Ontwikkelingen 2021: De afspraken met betrekking tot de reële compensatie van de extra uitgaven en van de inkomstenderving zullen voor de reeds in kaart gebrachte dossiers ook voor het eerste en tweede kwartaal van 2021 gelden. Voor de periode na het tweede kwartaal van 2021 zal tijdig met de medeoverheden overleg plaatsvinden over reële compensatie. Op sommige terreinen zijn al specifieke afspraken voor 2021 gemaakt. Voor de extra kosten van GGD-en en veiligheidsregio’s voor geheel 2021 is volledige compensatie afgesproken op basis van declaratie en werkelijke uitgaven In maart is de VNG het onderzoeksbureau AEF opdracht gegeven om de geconstateerde en verwachte nadelen over het eerste en tweede kwartaal bij de gemeenten in beeld te brengen. De ophaalde informatie dient als basis voor het bestuurlijk overleg tussen VNG en het Rijk over de reële compensatie. Eind maart heeft het Rijk een aanvullend compensatiepakket bekend gemaakt. De gemeente Zwolle ontvangt ruim € 2 miljoen. Nadere detailinformatie is te vinden in de raadsvoorstel ‘Compensatiepakket coronacrisis medeoverheden maart 2021’ van 26 april 2021. C2 Gemeentelijke belastingen, leges en heffingen Naast het verlenen van uitstel van betalingen zien we dalende inkomsten via met name de parkeeropbrengsten, de toeristenbelasting en precariobelasting.

Parkeeropbrengsten Update per 10 november 2020: Het verwachte nadeel op de parkeeropbrengsten over 2020 is toegenomen tot € 2.600.000 en wordt veroorzaakt doordat de vanaf half oktober de verscherpte landelijke maatregelen zijn doorgevoerd. Vooral het sluiten van de horeca heeft enorme invloed op de parkeeropbrengsten. Voor maanden november en december is eerder (september) uitgegaan van 85% (november) en 90% (december) van de begroting. Dit is gezien de huidige omstandigheden aangepast naar 50%. Updated per maart/april over het jaar 2020: Het totale nadeel in 2020 komt uit op € 2,6 miljoen, die voor € 2.070.000 zijn opgevangen via de compensatiegelden van het Rijk. Verwacht wordt dat er nog aanvullende compensatie komt over 2020. Het Rijk heeft aangegeven dat in 2021 nog een verrekening komt op basis van de werkelijke inkomstenderving.

Ontwikkelingen 2021: Het totaal verwachte nadeel in 2021 voor parkeren wordt ingeschat op € 3,2 mln. Het grootste deel hiervan wordt veroorzaakt door minder parkeerinkomsten 2,9 mln. De bezettingsgraad lag in de eerste maanden op 25% in januari, 34% in februari en circa 45% in maart en april. De verwachting is dat de bezettingsgraad vanaf mei 60% geleidelijk aan weer stijgt naar 100% in december. Andere nadelen worden veroorzaakt doordat er minder parkeerboetes worden geïnd € 150.000, lager opbrengst bij AFAC € 75.000 en minder overige opbrengsten (uitrijkaarten, huur en contracten) € 120.000. Een deel van het parkeren is nog afhankelijk van de bedrijven en daarvoor geldt nog steeds werk zo veel mogelijk thuis. Dus de oploop naar 100% is mede afhankelijk daarvan. Dus vooral voor de parkeerplekken zoals Hanzeland, Lubeckplein en Pas de Deux is nog afwachten hoe zich dat verder gaat ontwikkelen Toeristenbelasting De geraamde opbrengst uit de toeristenbelasting bedraagt € 300.000. Update per 10 november 2020: Op basis van de ontvangen aantal overnachtingen tot en met het 3e kwartaal is de verwachting dat het aantal overnachtingen in 2020 circa 30% lager ligt dan begroot. Ingeschat nadeel circa € 90.000. Updated per maart/april over het jaar 2020: De precario 2020 is nagenoeg gelijk uitgekomen met de aangepaste begroting, € 90.000 (30%) lager.

De campings deden het relatief goed maar dat is in Zwolle een zeer beperkt deel van de toeristenbelasting. Ontwikkelingen 2021: Voor 2021 is de verwachting voor nu ongeveer gelijk aan die voor 2020, 30% minder toeristenbelasting, het gaat dan om € 125.000. Dit bedrag kan nog veranderen afhankelijk van de maatregelen van het Rijk. Afspraak is wel dat we per kwartaal weer gaan opleggen zodat de ondernemers weten waar ze aan toe zijn, in overleg kan er een betalingsregeling worden afgesproken. Daarnaast geeft het ons de mogelijkheid te monitoren wat de bezetting is en onze prognose daarop aan te passen. Precariobelasting De precariobelasting voor horecaondernemers worden tot 1 september 2020 niet geïnd. Omdat vanwege de maatregelen een periode geen gebruik kan worden gemaakt van de uitstallingen zal er ook geen belasting worden opgelegd. De jaaromzet is € 450.000. Update per 10 november 2020: Wij hebben de raad voorgesteld over 2020 geen precariobelasting op terrassen in rekening te brengen. Het nadeel van circa € 300.000 wordt gedekt uit de reserve incidentele bestedingen. Updated per maart/april over het jaar 2020: De andere onderdelen van precario laten een voordeel zien waardoor we € 25.000 hoger uitkomen dan de aangepaste begroting. Ontwikkelingen 2021: Voor 2021 is besloten om in ieder geval de eerste twee kwartalen van 2021 precario terrassen niet op te leggen.

Dit geeft een tekort van € 150.000. Afhankelijk van de ontwikkelingen wordt er in de loop van 2021 gekeken hoe om te gaan met de twee helft van 2021.

Warenmarkten/havengelden De marktgelden worden tot 1 september 2020 niet geïnd. We zien dat de markt tot nu toe nog steeds redelijk bezet is en verwachten dat de inkomstenderving beperkt zal zijn. Eenzelfde beeld zien we bij de havengelden. De havengelden worden periodiek opgelegd. Update per 10 november 2020: De warenmarkten laten een nadeel zien van rond de € 23.000, dit zal deels corona zijn maar kan ook andere oorzaken hebben. Bij de havengelden, waarbij de passantenhaven een deel van het jaar gesloten is geweest, zien we een nadeel van € 25.000. Updated per maart/april over het jaar 2020: De inkomsten zijn uiteindelijk zowel bij de markten als de havens redelijk goed uitgekomen met de aangepaste begroting. Aan de kostenkant is de begroting niet aangepast maar is wel gebleken dat er minder kosten zijn gemaakt. Hierdoor ontstaat er een voordeel die gedeeltelijk komt door corona. Ontwikkelingen 2021: Ook voor 2021 is er besloten dat de commerciële horeca- en cultuurschepen en verhuurbedrijven van bootjes een gedeelte van het jaar (in ieder geval 1e en 2e kwartaal) geen liggeld hoeven te betalen. Daarnaast mogen de non-food marktkramen niet op de markt staan. Dit gaat iig om het eerste kwartaal en geeft ongeveer € 12.500 aan minder marktgelden. Als het bij deze maatregelen blijft dat denken we dat we de lagere inkomsten op kunnen vangen met lagere kosten.

Reclamegelden Bij de reclamegelden zien we dat naast uitstel van betalingen ook aanvragen binnen komen tot vermindering van de verschuldigde betalingen. Update per 10 november 2020: De gemeente ontvangt jaarlijks van een vijftal reclamebedrijven (waarmee de gemeente contracten heeft afgesloten) een vergoeding voor reclame-exploitatie in de openbare ruimte in Zwolle. Als gevolg van de coronacrisis hebben deze bedrijven te maken gekregen met sterk teruglopende reclame-inkomsten, waardoor zij moeite hebben om aan hun verplichtingen aan de gemeente te voldoen. Het is op dit moment niet duidelijk of en hoe snel de reclamemarkt zich zal herstellen naar het niveau van 2019. In verband hiermee heeft de gemeente van alle 5 bedrijven verzoeken tot kwijtschelding en aanpassing van de contractvoorwaarden ontvangen. De bedrijven beroepen zich op onvoorziene omstandigheden. Updated per maart/april over het jaar 2020: Als algemeen uitgangspunt binnen de gemeente Zwolle geldt dat de gemeente in verband met de coronacrisis bereid is ondernemingen/bedrijven/instellingen als tegemoetkoming uitstel van betaling voor de afdracht 2020 te verlenen als aan een aantal voorwaarden wordt voldaan. Dit uitgangspunt geldt dus ook voor alle reclame-ondernemingen waarmee de gemeente contracten heeft afgesloten. Kwijtschelding is in beginsel niet mogelijk.

De gemeente hanteert voorts het uitgangspunt dat ondernemingen/bedrijven voor de gevolgen van de coronacrisis in de eerste plaats een beroep kunnen doen op voorliggende steunmaatregelen van het Rijk, waaronder de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW). De gemeente is voorts van mening dat zij juridisch niet gehouden is om tegemoet te komen aan het beroep op onvoorziene omstandigheden en de bestaande contracten met reclame-exploitanten zou moeten aanpassen. Ontwikkelingen 2021: Nog niet bekend.

Leges Burgerzaken Update per 10 november 2020: Bij de onderdelen reisdocumenten en rijbewijzen zien we dat het nadeel toeneemt naar € 150.000. Dit is onder ander het gevolg van de negatieve reisadviezen. Ook het volgen van rijlessen is momenteel minder aantrekkelijk en dus minder afrijden. Het voordeel op de uitvoeringskosten bedraagt circa € 75.000. Updated per maart/april over het jaar 2020: De aangepaste begroting is redelijk goed uitgekomen, zowel aan de inkomsten als kosten kant. Ontwikkelingen 2021: Ook voor 2021 is de verwachting dat de inkomsten achter zullen blijven bij de begroting. De rijscholen mogen nu pas weer beginnen dus het aantal nieuwe rijbewijzen loopt nu al achter. Het aantal reisdocumenten is erg afhankelijk van de situatie rond de zomer maar alle geluiden zijn dat er minder ver gereisd zal worden waardoor het aantal paspoorten achter zal blijven. Voorlopige inschatting is € 100.000 minder leges waar een lagere inhuur tegenover staat van € 50.000.

C3 Dividenden verbonden partijen Update per 10 november 2020: De BNG heeft aangegeven dat het dividend over 2019 in elk geval niet in 2020 zal worden uitbetaald, conform dringende adviezen van onder andere ECB en DNB. Updated per maart/april over het jaar 2020: BNG Bank heeft besloten gebruik te maken van de ruimte die de ECB heeft geboden en op 19 maart 2021 een bedrag van circa EUR 25 miljoen aan dividend over 2019 uitkeren (ongeveer EUR 0,45 per aandeel). Het resterende bedrag (EUR 46 miljoen) blijft gereserveerd voor uitkering. De uitkering van dit restant zal op basis van de ECB-aanbeveling niet vóór 30 september 2021 plaatsvinden en is onderworpen aan mogelijke toekomstige aanbevelingen van de ECB. Ontwikkelingen 2021: Voor het jaar 2020 zal BNG Bank de aandeelhouders een voorstel tot winstverdeling doen dat in lijn is met het dividendbeleid van de bank. Dit voorstel zal worden geagendeerd en aan de aandeelhouders voor besluitvorming worden voorgelegd in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders op 22 april 2021. In het voorstel zal worden toegelicht dat uitkering niet zal plaatsvinden vóór 30 september 2021 en onderworpen is aan mogelijke toekomstige aanbevelingen van de ECB.

Samenvattende tabellen financiële gevolgen voor de gemeente Tabel 1: Uitstel van betalingen en verstrekken van leningen en garanties. Het betreft hier op dit moment nog geen kosten, maar uitgestelde ontvangsten of verstrekte leningen. Het risico van uitstel en het verstrekken van leningen is dat er betalingsachterstanden en invorderingsproblemen kunnen ontstaan. Deze kunnen op hun beurt weer tot kosten leiden. In de tabel zijn de verleende achterstallige betalingen op genomen tot eind maart 2021.

Onderwerp Achterstand huurbetalingen gemeentelijk vastgoed Achterstand betalingen gemeentelijke belastingen Overige achterstand in verschuldigde betalingen Verstrekte leningen Garantstellingen Totaal

Stand per eind maart 2021 € 3.300.000 € 100.000 pm pm pm € 3.400.000 + pm posten

Tabel 2: Uitgavenposten waarbij sprake is van meerkosten of te verwachten meerkosten. De hoogte van de meeste posten is thans nog onduidelijk, onder andere omdat de kosten gemaakt worden bij de gelieerde instellingen en organisaties en het nog te vroeg is om inzicht in de kosten te krijgen. We verwachten de komende maanden meer zicht te krijgen op de kostenontwikkelingen. Omdat het eind van de crisis en de na-ijl effecten nog niet te voorspellen valt zullen deze bedragen later nog veranderen. Het rijk heeft aangegeven de directe meerkosten in verband met de RIVM maatregelen te compenseren, daarnaast zijn het Rijk en de VNG in overleg om ook compensatie voor de indirecte kosten af te spreken. Volledige compensatie achten we niet waarschijnlijk. Mogelijk ontstaat er eind mei / begin juni meer inzicht op het proces tot compensatie. Onderwerp Jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning (vergoeding Rijk) Doelgroepenvervoer Zelfstandigen regeling TOZO (vergoeding vanuit Rijk) Cultuur (oa. risico huurverplichtingen en inkomstenderving) Sport (oa risico huurverplichting en inkomstenderving) Reguliere bijstand Armoede en schulden GGD (risico op forse overschrijding, wel compensatie Rijk) ROVA TIEM bv Overige verbonden partijen Toezicht en handhaving Kermis Beheer en onderhoud openbare ruimte Voorgang projecten Grondexploitaties Bedrijfsvoeringskosten Totaal

Bedrag 2021 Pm pm 0 pm pm Pm Pm Pm € 100.000 tot € 300.000 € 400.000 tot € 600.000 Pm € 400.000 € 40.000 Pm Pm Pm € 400.000 tot € 600.000 € 1.340.000 tot € 1.940.000 + pm posten

Tabel 3: Inkomstenposten waarbij sprake is van opbrengstderving .De hoogte van de meeste posten is thans nog onduidelijk, omdat het eind van de crisis en de na-ijl effecten nog niet te voorspellen valt zullen deze bedragen later nog veranderen. Ook over de derving van de inkomsten vindt overleg tussen het Rijk en de VNG plaats omtrent compensatie. Onderwerp Gemeentefondsuitkering

Bedrag 2021 Pm

Parkeeropbrengsten Toeristenbelasting Precariobelasting Warenmarkten/havengelden Reclamegelden Leges Burgerzaken Dividenden Mogelijke compensatie door het Rijk Totaal

€ 3.000.000 tot € 3.500.000 € 100.000 tot € 150.000 € 150.000 Pm Pm € 100.000 tot € 150.000 Pm Pm € 3.350.000 tot € 3.950.000 + pm posten

Het kabinet heeft toegezegd over het eerste halfjaar van 2021 – evenals over 2020 – met een reële compensatie te komen. In mei vindt er bestuurlijk overleg tussen kabinet en de VNG plaats over de compensatie. Voor het risico op oninbaarheid van de achterstallige betalingen en overige risico’s zoals ondercompensatie van gederfde inkomsten en gemaakte meerkosten houden we voorlopig € 5 miljoen als risicobedrag aan in het algemeen weerstandsvermogen van de gemeente.

Bijlage 1 Overzicht nadelige gevolgen vanwege corona in 2020 Onderwerp Jeugdzorg en maatschappelijke ondersteuning (vergoeding Rijk) Eigen bijdrage Wmo Noodopvang kinderen Zelfstandigen regeling TOZO Cultuur (risico huurverplichtingen: pm) Sport (risico huurverplichting: pm) Reguliere bijstand ROVA TIEM bv Regionaal Werkbedrijf Toezicht en handhaving Kermis Bedrijfsvoeringskosten Parkeeropbrengsten Toeristenbelasting Precariobelasting BIZ Binnenstad Warenmarkten/havengelden Leges Burgerzaken Totaal Daarnaast zijn er reserveringen gedaan voor nadelen in 2021 Maatschappelijke opvang dak en thuislozen Vrouwenopvang/Veilig Thuis Huisvesting SWT Corona formatie SWT Corona bedrijfsvoering

Bedrag 2020 € 1.100.000 € 180.000 € 28.000 € 17.200.000 € 1.000.000 + pm pm € 8.000 € 300.000 € 835.000 € 240.000 € 350.000 € 80.000 € 500.000 € 2.600.000 € 90.000 € 300.000 € 285.000 € 50.000 € 75.000 € 25.221.000 + pm

Totaal inclusief reserveringen

€ 27.467.000 + pm

€ 1.304.000 € 174.000 € 150.000 € 388.000 € 230.000