Koers Sociaal domein 2024-2030
Tekst van het document
Samenwerking gemeente en maatschappelijke – en zorgpartners In de samenwerking tussen gemeente en maatschappelijke partners passen we ook de sturingsprincipes van Simons toe. Uitgangspunt is dat we allemaal willen en kunnen bijdragen aan de ambitie en de beweging in het sociaal domein. En we sturen door te werken aan gedeelde waarden, samen te leren en te innoveren, heldere wederzijdse afspraken te maken en die na te komen en op verschillende manieren te volgen en te monitoren of we de gewenste beweging ook echt realiseren. De relaties die we hebben met partners zijn verschillend. In sommige relaties hebben we als gemeente een meer sturende rol. We maken afspraken over te behalen resultaten en kijken of die afspraken worden nagekomen. Steeds vaker hebben we echter een faciliterende rol of trekken we samen op, voorafgaand aan het maken van resultaatafspraken. We bespreken dan met inwoners en partners de maatschappelijke opgave en kijken wat er nodig is om met elkaar de volgende stap te zetten. Debat gemeenteraad: het zorglandschap verandert Een verandering van het zorglandschap is onvermijdelijk, maar moet zorgvuldig worden begeleid. De werelden van welzijn en zorg moeten dichter bij elkaar komen. De beweging die we maken kan gevolgen hebben voor het zorglandschap in Zwolle en de regio. We werken ernaartoe dat de sociale basis sterker wordt.
Het wijkteam gaat meer eigen inzet doen en zoeken naar andere, duurzame oplossingen voor ondersteuningsvragen. Inwoners blijven langer (beschermd) thuis wonen, mits
De Zwolse Koers in het sociaal domein 2024-2030
23
mkoers
de samenleving dat ondersteunt en we de juiste condities scheppen in de sociale basis. Daardoor verwachten we dat we specialistische hulp op een andere manier inzetten: meer erbij halen, minder doorverwijzen. Wachtlijsten kunnen afnemen en specialistische hulp blijft beschikbaar voor inwoners die het echt nodig hebben. Voor kinderen en jeugdigen werken we toe naar nul uithuisplaatsingen. En als dat toch nodig kiezen we vaker voor kleinschalige en gezinsgerichte opvang en ondersteuning. We realiseren ons dat dit gevolgen kan hebben voor de organisaties die werken in de stad. Op sommige partners zal een ander beroep of minder beroep worden gedaan en anderen juist meer. Sommige partners zien kansen omdat zij zich bij een toenemende druk op de zorg meer kunnen specialiseren. Andere partners zien risico’s, bijvoorbeeld omdat zij vrezen de toestroom niet aan te kunnen of juist vrezen dat hun organisatie in het voortbestaan wordt bedreigd. Deze Koers Sociaal Domein geeft richting aan het beleid van de komende jaren en biedt partners daarmee een perspectief op de toekomst, waarop zij zich kunnen voorbereiden. In sommige gevallen zijn de risico’s voor partijen te groot of onredelijk of is de inschatting dat de beschikbaarheid van zorg of ondersteuning in gevaar komt. In dat geval gaan we in gesprek.
We doen een oproep aan partners om dit veranderproces samen in te gaan en tijdig te anticiperen op de ontwikkelingen.
Samenwerking met regiogemeenten Op heel veel onderdelen van het sociaal domein werkt Zwolle samen met regiogemeenten en andere partners. Vanuit het perspectief van inwoners is het belangrijk dat beleid in de regio goed op elkaar wordt afgestemd. Daarnaast is er het belang van efficiëntie (samenwerken kan financieel voordeel opleveren), effectiviteit (samen kom je verder), kennisuitwisseling, onderlinge steun en benutten van elkaars kwaliteiten en producten.
we een ontwikkeling waarbij onderwerpen meer in samenhang worden opgepakt, waardoor we de beweging krachtiger kunnen inzetten. We zien samenwerkingsverbanden van alleen gemeenten of samenwerkingsverbanden waarbij ook andere partners aansluiten. Deze laatste vorm zien we steeds meer en dat sluit aan bij de beweging die we willen maken in het sociaal domein. Zo werken in de Regio Zwolle ondernemers, onderwijs, maatschappelijke organisaties en overheden (22 gemeenten en 4 provincies) samen aan economie, arbeidsmarkt, ruimtelijke ontwikkelingen en brede welvaart. En in 2023 werd de samenwerking ‘Samen Gezond Regio IJssel-Vecht’ opgericht tussen zorgverzekeraar, zorg- en welzijnspartijen, acht gemeenten en inwoners.
Lobby en positionering in landelijke netwerken Om de beweging in het sociaal domein te maken, is een goede basis nodig in wet- en regelgeving en gezonde financiën. Het contact tussen gemeenten en het rijk is nodig om te weten wat beleidsvoornemens zijn, maar ook om de impact van beleid en wetgeving te laten zien. Soms is vanuit het perspectief van inwoners, partners of de gemeente een aanpassing van dat beleid nodig, of een aanpassing van financiële kaders. Daartoe opereert de gemeente Zwolle op ambtelijk en bestuurlijk niveau in landelijke netwerken, bijvoorbeeld van de VNG, de G40, Divosa en via contacten met ministeries. De komende jaren willen we dit verstevigen door in een lobby-agenda voor het sociaal domein beter te identificeren op welke punten beleid of regelgeving knelt bij de realisatie van de Koers Sociaal Domein. Vaak zijn dat geen issues voor Zwolle alleen of voor gemeenten alleen en daarom vindt beïnvloeding vaak plaats samen met andere gemeenten via een van de regionale of landelijke netwerken en zo mogelijk in samenwerking met partners.
Er zijn veel verschillende samenwerkingsverbanden en ook de werkwijze verschilt. Er zijn samenwerkingsverbanden waarbij organisatie- of bedrijfsvoeringsvraagstukken leidend zijn (bijvoorbeeld het Regionaal Serviceteam Jeugd IJsselland), of juist verbanden waarbij de inhoudelijk opgave leidend is (de bestuurlijke samenwerking op het gebied van Wmo, Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang). Hierbij zien
De Zwolse Koers in het sociaal domein 2024-2030
24
mkoers
Uit de praktijk Ouderen die zich tijdig voorbereiden op de toekomst
Adviseur wonen en zorg bij de gemeente Zwolle: ‘We kijken hoe we de huidige woningen beter kunnen benutten door de doorstroom te stimuleren. Zo hebben Woningcorporaties Delta Wonen en Openbaar Belang een woonconsulent aangesteld die met senioren in gesprek gaat over hun woonwensen in de toekomst en wat ze daarvoor nodig hebben. En de woningcorporaties kijken verder waar ze huidige woningen en woningcomplexen geschikt kunnen maken voor bewoning door senioren, bijvoorbeeld door het plaatsen van automatische deuren, het ophogen van galerijen en (extra) scootmobielstallingen. Nieuwe woningen, bijvoorbeeld gelijkvloerse, komen vooral op locaties dichtbij voorzieningen zoals een supermarkt of bushalte. Dat soort voorzieningen zijn belangrijke randvoorwaarden om langer zelfstandig te kunnen blijven wonen.’
Werken met de Doorbraakmethode
De Doorbraakmethode helpt personen en gezinnen verder bij wie een samenloop van problemen speelt en waar andere methodes niet hebben gewerkt. Professionals en betrokkenen maken samen een plan om de problemen op te lossen. Vaak lukt dat met bestaande oplossingen, soms is het nodig om buiten de lijntjes te kleuren. In dat geval is er een ‘doorbraak’ nodig: een uitzondering op de regel of gebruikelijke manier van werken. Een medewerker van het Sociaal wijkteam vertelt hierover: ‘Laatst hebben we vanuit de gemeente aan een moeder een elektrische bakfiets geschonken. Sommige collega’s vroegen zich toen af: wat als die moeder op het schoolplein vertelt hoe ze aan die bakfiets komt? Komen er dan straks andere ouders bij ons met de opmerking dat ze ook wel zo’n bakfiets willen? Dat is niet gebeurd. Maar als het gebeurt, dan kunnen we het goed uitleggen. Dit kind heeft namelijk een forse beperking en komt in aanmerking voor leerlingenvervoer. Alleen kan hij niet tegen de prikkels die tijdens dit vervoer op hem afkomen. Moeder is ziek is lichamelijk niet in staat om haar kind met een gewone fiets naar school te brengen. Met de elektrische bakfiets lukt dat wel én komt haar kind een stuk minder geprikkeld op school aan. Het is niet zo van: we fixen alles
en het maakt niet uit wat het kost. Wél stellen we inwoners de vraag waar zij op dát moment het meest mee zijn geholpen. Vervolgens onderzoeken we wat we daarin kunnen betekenen.’
Van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis
Het Betje Wolff project bevindt zich, hoe verrassend, in de Betje Wolffstraat in Zwolle. In samenwerking met de gemeente Zwolle, DeltaWonen, Hart voor Zwolle en GewoonZeS is dit project opgezet voor jongeren met autisme. Doordat jongeren met begeleiding en jongeren zonder begeleiding samenwonen ontstaat een community waarbij deze jongeren op elkaar terug kunnen vallen. Naast de begeleiding die GewoonZeS biedt, hebben ze elkaar. Ook wonen er senioren op de benedenverdieping die openstaan voor het project. Hart voor Zwolle richt zich op de organisatie van de gezamenlijke activiteiten die maandelijks plaatsvinden. “Dit project geeft een nieuw perspectief op mijn toekomst, een veilige omgeving. Waardoor er andere deuren opengaan en ik mezelf beter en meer kan ontwikkelen met de ondersteuning die ik nodig heb.”(bewoner)
Anders werken bij inkomensondersteuning
‘Dit betekent dat we met één vast aanspreekpunt moeten gaan werken. Het zal dan wel arbeidsintensiever worden door meer persoonlijke contacten, minder doorverwijzen en meer samen doen met de wijkteams. Dat is een investering die zich op de lange termijn waarschijnlijk terugbetaalt door minder hulpaanvragen bij het Sociaal Wijkteam, betere mentale en fysieke gezondheid en minder schulden’. Medewerkers van de afdeling inkomensondersteuning gemeente Zwolle, januari 2024
De Zwolse Koers in het sociaal domein 2024-2030
25
mkoers
5. Conclusie en vervolgproces Deze Koers Sociaal Domein schetst de verandering die we beogen in het sociaal domein van de gemeente Zwolle. We gaan door op de ingeslagen weg die we de afgelopen jaren met de Hervormingsagenda Sociaal Domein hebben ingezet én zetten met nieuwe inzichten en energie de volgende stap. Het aansluiten bij de leefwereld van inwoners wordt de rode draad in ons beleid, de uitvoering, onze organisatie en de relatie met inwoners en partners. Het opschrijven van die rode draad in deze Koers Sociaal Domein is een begin. De komende tijd zullen we in allerlei gesprekken nader verkennen wat de betekenis ervan is in alles wat we doen. De koers krijgt daarna uitwerking in allerlei beleid, in plannen voor de uitvoering en in onze gesprekken en afspraken met partners. Ook leggen we steeds meer relaties met collega’s en partners van andere beleidsgebieden en domeinen. Want ook daar ligt een sleutel tot verandering. En geleidelijk zal dit tot steeds betere resultaten leiden voor de inwoners van Zwolle.
De Zwolse Koers in het sociaal domein 2024-2030
26