Informatienota Tussenevaluatie doorontwikkeling Toezicht Openbare Ruimte

voorstel Informatienota voor de raad Datum

17 oktober 2023

Onderwerp Versienummer

Tussenevaluatie doorontwikkeling Toezicht Openbare Ruimte V1.4

Portefeuillehouder

Peter Snijders

Informant Afdeling Telefoon Email Bijlagen

Willy Visser, Tom van der Lugt Fysieke Leefomgeving Wa.visser@zwolle.nl 1. Evaluatiedocument

Wij stellen u voor kennis te nemen van: 1. De resultaten uit de tussenevaluatie doorontwikkeling Toezicht Openbare Ruimte; 2. De voorgestelde wijze van afdoening van de in de raadsvergadering van 20 februari 2020 gedane toezegging om in 2023 te komen met een tussenevaluatie.

5

voorstel

Datum

17 oktober 2023

Inleiding Op basis van de visie Toezicht Openbare Ruimte 2025 (hierna: de visie), door uw Raad vastgesteld op 20 februari 2020 is de afgelopen jaren gewerkt aan een zichtbare ontwikkeling met als doel het effectiever en ruimer inzetten van toezicht en handhaving om de veiligheid en leefbaarheid in de wijken van Zwolle te vergroten. Bij de behandeling in de Raad hebben wij u toegezegd in 2023 een tussenevaluatie te doen van de doorontwikkeling. In het bijgevoegde document tussenevaluatie wordt uitgebreid stilgestaan bij de doorontwikkeling van het team TOR en worden de resultaten en het vervolg uiteengezet. In deze informatienota wordt uw Raad geïnformeerd over de belangrijkste conclusies uit de evaluatie. Kernboodschap Het team TOR is sinds 2020 meer zichtbaar in de openbare ruimte, we zijn gegroeid in het aantal geüniformeerde boa’s, en pakken alle meldingen van Zwollenaren op, ook buiten kantooruren. We werken zoveel mogelijk wijkgericht. Er is nog weinig ruimte voor proactief en themagericht toezicht. Toelichting In het bijgevoegde evaluatiedocument is uitgebreid teruggekeken naar wat de doorontwikkeling vanaf 2020 heeft gebracht. De belangrijkste conclusies worden hieronder genoemd.

We zijn meer zichtbaar aanwezig in de openbare ruimte, nog wel voornamelijk reactief Het team TOR is gegroeid in het aantal boa’s van 8 toezichthouders in 2019 naar 20 boa’s (19 fte) per 1 oktober 2023. Daarnaast werken er nog 16 boa’s (11 fte) via detacheringsbureau Handhaving support, voornamelijk voor het parkeertoezicht. Dit was ook voor de doorontwikkeling het geval. Ook hebben we stappen gemaakt in de toe- en uitrusting van de boa’s. Het gaat dan om onder andere opleidingen, centrale huisvesting van boa’s, het gebruik van bodycams, de aanschaf van herkenbare voertuigen en een boot voor toezicht op het water. Door deze groei kunnen we op alle meldingen, op veel taakgebieden, reageren en zijn we zichtbaar aanwezig in de stad, ook buiten kantooruren. Toezicht draagt hierdoor bij aan de leefbaarheid en het voorkomen van overlast in Zwolle. Er is sprake van professionalisering waardoor we beter toegerust zijn voor het omgaan met agressie, criminaliteit en een verscheidenheid aan personen en problemen. We werken nog wel voornamelijk reactief op meldingen. Op een enkel gebied werken we proactief (project handhaving Alcoholwet, geprioriteerd in 2023). Hiervoor is een groot aantal boa’s opgeleid en hierbij is het uitgangspunt dat alle horeca inrichtingen eenmaal per twee jaar worden gecontroleerd.

Verder werken we mee aan integrale controles op het gebied van ondermijning en natuur- en milieutoezicht. Hierbij werken we samen met in- en externe partners. We zijn gestart met wijk- en themagericht werken De boa’s van het team TOR zijn inzetbaar in heel Zwolle. Om een start te maken met wijkgericht werken is er een verdeling gemaakt waarbij iedere boa een stadsdeel heeft toegewezen gekregen. We kunnen hierdoor werken aan de leefbaarheid en het voorkomen van overlast, waarbij de inzet afhankelijk is van de vraag en de situatie en dynamiek van de specifieke wijk. We hebben hiermee een mooie stap gezet, maar ook in het wijkgericht werken we voornamelijk nog reactief. Door werkdruk en prioriteiten is er nog niet voldoende aandacht en capaciteit voor themagericht toezicht, zoals toezicht op natuur en milieu, controle op de Alcoholwet en tegengaan van jeugdoverlast door de inzet van jeugdboa’s. In 2022 is door de VVD een motie ingediend voor extra boa-capaciteit voor jeugdtoezicht. Deze jeugdboa’s kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de beleidsdoelen van de gemeente op het gebied van de aanpak van jeugdproblematiek. Een goede invulling van deze 2/5

5

voorstel

Datum

17 oktober 2023

taak vraagt om 4 jeugdboa’s die specifiek ingezet kunnen worden voor deze taak. In reactie op de motie van de VVD heeft de burgemeester toegezegd dit bij de tussenevaluatie te betrekken en bij de begroting 2024 hierop terug komen. De motie wordt tot dat moment aangehouden. Om het toezicht op natuur en milieu goed te kunnen invullen is uitbreiding nodig met minimaal 2 Domein II boa’s. Daarnaast is uitbreiding nodig voor de controle op de Alcoholwet. De conclusie is dat om te voldoen aan de visie TOR op het gebied van wijk- en themagericht toezicht een verdere uitbreiding van capaciteit en toerusting noodzakelijk is. De landelijke en lokale ontwikkelingen in het taakgebied van het team TOR vragen om meer capaciteit Een aantal landelijke en lokale ontwikkelingen zorgen ervoor dat het werk van het team TOR constant aan ontwikkeling onderhevig is en er nieuwe taken worden toegevoegd. Vanwege de ontwikkelingen is er bijsturing nodig qua capaciteit. Die ontwikkelingen zijn bijvoorbeeld: een landelijke uitbreiding van taken voor boa’s op het gebied van lichte verkeersfeiten, de groei van de stad Zwolle, de invloed van visies en ambities van de gemeente Zwolle op het gebied van ondermijning en natuur en de inwerkingtreding van de nieuwe Afvalstoffenverordening in 2023. Zeker op gebied van ondermijning is verdere professionalisering nodig om hier een sterke rol in te spelen.

Daarbij kan worden gedacht aan het opleiden van boa’s voor toezicht op illegale prostitutie. De boa’s nemen al deel aan ondermijnings overleggen en zijn zoveel mogelijk oog en oor in de wijken waardoor zij ook signalen van ondermijnende criminaliteit kunnen inbrengen in de overleggen. Hiermee worden we steeds meer een professioneel partner. We concluderen dat de doorontwikkeling vraagt om meer en andere functies binnen het team TOR Door de ontwikkelingen op het gebied van systemen en ICT hebben we gemerkt dat op het gebied van toezicht in de openbare ruimte data en digitale technologie belangrijk zijn bij het nemen van beslissingen en het bepalen van de inzet. Weten wat er leeft en speelt in de stad en inzicht hebben in de meldingen helpt ons om beter te kunnen anticiperen op potentieel onveilige situaties. We maken daarmee een beweging van reactief naar proactief. Om het team toezicht openbare ruimte verder te professionaliseren en de basis op orde te krijgen, is de inzet van een data steward noodzakelijk. Er is een dashboard ontwikkeld dat grotendeels realtime inzicht kan bieden in aantal en soorten meldingen, op verschillende niveaus (stadsdeel, buurt enz.). De data steward kan worden ingezet om de kwaliteit van de data te verhogen, de data te interpreteren en deze data te vertalen naar de operatie.

Dit zal leiden tot kwalitatief beter toezicht, betere prioritering en planning en daarmee een efficiënte inzet van het team TOR. Zoals uit het evaluatiedocument blijkt is de capaciteit en het takenpakket van het team TOR uitgebreid en het toegenomen toezicht brengt meer opvolging en administratie met zich mee. De tijd die de administratie in beslag neemt, kan op dit moment niet worden ingezet in de stad in de vorm van toezicht. Met de mobiele handhavingstoepassing die in 2022 is aanbesteed kunnen boa’s alle waarnemingen op straat registeren. Hier kunnen ook bestuursrechtelijke sancties in worden geregistreerd. Door de inzet van een administratief ondersteuner kunnen boa’s hun bevindingen bij overtredingen doorgeven aan de administratieve ondersteuning, die een bestuursrechtelijke maatregel uitwerkt. Ook hoeft er minder tijd besteed te worden aan bijvoorbeeld het voorbereiden van (integrale) controles en het verwerken van de uitkomsten van controles. We hebben dit in een pilot uitgevoerd en het geeft hele positieve resultaten. De administratieve afwikkeling wordt adequaat en snel uitgevoerd en de boa’s kunnen op deze manier meer zichtbaar aanwezig zijn in de stadsdelen en wijken- en focus blijven geven op de strategische uitgangspunten van de visie toezicht openbare ruimte. 3/5

5

voorstel

Datum

17 oktober 2023

Financiën We concluderen dat we mooie stappen hebben gezet en voor een gedeelte voldoen aan de doelstellingen uit de visie. We concluderen ook dat we de doelstellingen van de visie niet kunnen realiseren met de beschikbare financiële middelen. Zo is gebleken dat de structurele kosten voor een goede uitrusting van de boa’s hoger liggen dan we hebben voorzien. We hebben nu de kosten van een goede toe- en uitrusting voor een boa inzichtelijk. Naast deze structurele kosten voor een boa vraagt de doorontwikkeling om andere functies in het team TOR, zoals een datasteward en administratieve ondersteuning. Ook blijkt uit de evaluatie dat met de huidige capaciteit en financiële middelen onvoldoende ruimte is voor proactief en themagericht toezicht. Een specifiek geprioriteerd thema uit de Veiligheidsvisie en de opgave Jeugd is de aanpak van jeugdoverlast en daarbij de inzet van jeugdboa’s. Dit alles vraagt om uitbreiding in de komende jaren en dus een forse claim op extra structureel budget. In de tussenevaluatie is te lezen dat er naast de hierboven genoemde uitbreidingen ook nog 5 wijkgerichte boa’s, 2fte Domein II boa’s en 0,5 fte toezicht Alcoholwet nodig is om het werk uit te voeren op basis van de Visie.

We zijn ons ervan bewust dat er niet voor alle gewenste uitbreidingen financiële middelen beschikbaar kunnen worden gesteld en dat het ook qua organisatie niet in één keer kan worden gerealiseerd. Dit vraagt om een bestuurlijke afweging bij de komende begrotingen, op basis van de inhoudelijk geprioriteerde thema’s. Om een verdere doorontwikkeling mogelijk te maken hebben we daarom besloten uw raad voor te stellen in de begroting voor 2024 middelen beschikbaar te stellen voor de verhoging van de structurele kosten voor boa’s, het aanstellen van een datasteward en een administratief ondersteuner en voor het aanstellen van vier jeugdboa’s. Hiermee kan een grote stap worden gezet in de verdere doorontwikkeling van het team TOR. Communicatie n.v.t. Vervolg In 2026 vindt de eindevaluatie plaats van de doorontwikkeling op basis van de visie om te bepalen of er met de in 2024 en daarna gerealiseerde uitbreidingen, de groei van de stad en de ontwikkeling van nieuwe taken voldoende capaciteit beschikbaar is en of we met het team TOR de doelstellingen van de visie kunnen realiseren. Openbaarheid openbaar

Burgemeester en wethouders van Zwolle,

voorzitter, Peter Snijders

secretaris, Dick Emmer 4/5

5

voorstel

Datum

17 oktober 2023

5/5