Informatienota Rioolwateronderzoek naar drugs(gebruik) in Zwolle 2022

voorstel Informatienota voor de raad Datum

30 augustus 2022

Onderwerp Versienummer

Rioolwateronderzoek naar drugs(gebruik) in Zwolle 2022 V2.0

Portefeuillehouder

Burgemeester P. Snijders Wethouder M. van Willigen Wethouder D. de Jong

Informant

M. Hageman A. Ekas Veiligheid en Leefbaarheid 038-4982108 m.hageman@zwolle.nl 1. Eindrapportage Rioolwateronderzoek naar drugs(gebruik) in Zwolle, KWR, 2022

Afdeling Telefoon Email Bijlagen

Wij stellen u voor kennis te nemen van: 1. De resultaten van het tweede Rioolwateronderzoek naar drugs(gebruik) in Zwolle, 2022

5

voorstel

Datum

30 augustus 2022

Toelichting op het voorstel Inleiding Het college heeft KWR Water Research Institute de opdracht gegeven om in 2021, 2022 en 2023 rioolwateronderzoek uit te voeren naar drugs(gebruik) in de gemeente Zwolle. Het college heeft het KWR de opdracht gegeven onderzoek te doen naar de aanwezigheid van bestanddelen van 6 specifieke drugs, waaronder de psychoactieve drug 3-MMC1. Het doel van het rioolwateronderzoek is inzicht hebben in de aard en omvang én in de trend en ontwikkeling van het drugsgebruik in de gemeente. Vorig jaar is de nul-meting uitgevoerd. Wellicht ten overvloede te vermelden is dat het rioolwateronderzoek uiteraard niet is afgenomen onder een bepaalde bevolkingsgroep omdat de monsters zijn genomen uit het rioolwater van het RWZI, waar het merendeel (93%) van de Zwolse bevolking op aangesloten is. Derhalve zijn de resultaten ook niet te koppelen aan het gebruik door een bepaalde bevolkingsgroep. Wel is aan te nemen dat de potentiële gebruikersgroep voornamelijk bestaat uit de bevolking in de leeftijd van 12 tot 65 jaar. In april 2021 is de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) Zwolle bemonsterd voor rioolwateronderzoek en in maart 2022 is het onderzoek herhaald.

Deze rapportage beschrijft de resultaten van het onderzoek uitgevoerd in maart 2022 en vergelijkt dit met de (eigen) resultaten van 2021 en met metingen in andere Nederlandse steden en gemeenten in maart 2022 (gemeente Noordwijk en gemeente Groningen) en maart 2021 (Amsterdam, regio Eindhoven, Rotterdam en Utrecht). Kernboodschap Het tweede rioolwateronderzoek (2022) laat geen significant verschil zien met de resultaten uit het onderzoek van 2021. Het drugsgebruik in Zwolle is in vergelijking met de grotere Nederlandse steden gemiddeld gezien iets lager, dit geldt echter niet voor amfetamine en zeker niet voor 3-MMC. Het gebruik van 3-MMC in Zwolle ligt nog steeds een stuk hoger dan in de andere steden waar ook rioolwateronderzoek is uitgevoerd. Toelichting Het rioolwateronderzoek in 2021 betrof een 0-meting. Met dit tweede onderzoek kunnen we zien hoe het drugsgebruik zich in Zwolle ontwikkelt. Mede gelet op het feit dat het eerste onderzoek is afgenomen in de coronaperiode en het tweede in de periode daarna, waarbij er weer meer sprake was van dag- en weekendtoerisme2. De signalen en uitkomsten zijn overall relatief gelijk gebleven. Dat neemt niet weg dat er voortdurende aandacht is voor de ernst van aanverwante problematiek rondom drugs, inclusief alcohol.

Hierbij kan gedacht worden aan werkloosheid, schooluitval, huiselijk geweld, suïcide, verkeersongevallen en lichamelijk en mentaal letsel. De uitkomsten uit het tweede rioolwateronderzoek in het verzorgingsgebied RWZI van de gemeente Zwolle worden gebruikt voor de gesprekken met de Zwolse professionals en de samenleving. Resultaten worden pro actief gedeeld met onder andere jongerenwerk, verslavingszorg, politie, 1 In de vorm van de som van 3-MMC en 4-MMC. Nader te noemen 3-MMC. 2

Ten tijde van de bemonstering in april 2021 was Nederland in lockdown, in maart 2022 was tijdens de monsternameperiode al een groot deel van de maatregelen opgeheven. Er was alleen sprake van een mondkapjesplicht in het openbaar vervoer en een verplichting tot Testen voor Toegang tot binnenlocaties met meer dan 500 mensen zonder zitplaats. 2/5

5

voorstel

Datum

30 augustus 2022

onderwijs, GGD. Ook wordt het rioolwateronderzoek betrokken bij het totaalbeeld rondom drugs (gebruik, overlast en criminaliteit) dat als input dient bij de totstandkoming van de Veiligheidsvisie 2023-2026. Uit het onderzoek is gebleken dat: • Het gebruik van cocaïne, MDMA (XTC) en 3-MMC zijn in het weekend duidelijk hoger dan in de rest van de week. Deze trend is niet zichtbaar voor cannabis en amfetamine (speed) • Het geschatte gemiddelde cocaïnegebruik per 1000 inwoners per dag is 1225 mg en is vergelijkbaar met de resultaten uit 2021. Dit gebruik ligt respectievelijk 56% en 31% lager dan het gebruik in gemeente Groningen en de gemeente Noordwijk in maart 2022. • Het geschatte gemiddelde gebruik van pure amfetamine is 1235 mg en is vergelijkbaar met de resultaten van Zwolle in 2021 en gemeente Groningen in maart 2022. Het gebruik ligt 29% lager dan in de gemeente Noordwijk in maart 2022. • Methamfetamine werd, net als in 2021, niet boven de rapportagegrens aangetroffen. Het gebruik is lager dan 1,4 gram per dag voor alle inwoners. • Het geschatte gemiddelde gebruik van MDMA (XTC) per 1000 inwoners per dag is 308 mg en is daarmee vergelijkbaar met de resultaten van het onderzoek uit 2021. Het ligt respectievelijk 47% en 29% lager dan in gemeente Groningen en de gemeente Noordwijk (maart 2022).

• Het geschatte gemiddelde gebruik van THC (indicatief voor het gebruik van cannabisproducten) per 1000 inwoners per dag is 2375 mg en is vergelijkbaar met het gemiddelde gebruik in 2021. Het gebruik is vergelijkbaar met de gemeente Noordwijk (maart 2022), en ligt 52% lager dan het geschatte gemiddelde gebruik in gemeente Groningen (maart 2022). • Het gemiddelde gebruik van 3-MMC is gerapporteerd als de som van 3-MMC en 4-MMC en is daarmee indicatief voor het gebruik van 3-MMC. Het gemiddelde gebruik per 1000 inwoners per dag is vergelijkbaar met de resultaten uit 2021, en ligt respectievelijk 75% en 1675% hoger dan in gemeente Groningen en de gemeente Noordwijk (maart 2022). • Het is opvallend dat het gebruik van 3-MMC dit jaar nog steeds extreem hoog is, mede in relatie tot het feit dat 3-MMC sinds 28 oktober 2021 op Lijst II van de Opiumwet staat. Dit betekent dat productie, handel en bezit van deze designerdrug strafbaar is, terwijl het gebruik ten opzichte van 2021 niet is afgenomen. Tot nu toe werd er door het kabinet steeds voor gekozen de specifieke samenstelling van een bepaalde soort NPS3, zoals 3-MMC, in de Opiumwet op te nemen en niet (ook) alle lossen stoffen/ingrediënten. Hierdoor blijft het mogelijk steeds nieuwe legale NPS te ontwikkelen met dezelfde/vergelijkbare schadelijke stoffen en werking.

Om dit een halt toe te roepen werkt het kabinet momenteel aan een breder verbod op designerdrugs waarmee hele stofgroepen met dezelfde chemische basisstructuur onder het verbod van de Opiumwet worden gebracht. Hierdoor wordt een hele groep veel voorkomende designerdrugs bij voorbaat verboden, ongeacht de specifieke samenstelling. Een verklaring voor het hoge gebruik van 3-MMC in Zwolle is nog niet gevonden. Ook de partner voor verslavingszorg heeft het antwoord hier niet op. Wel zien zij een vergelijkbaar fenomeen met destijds het gebruik van GHB. Waarbij toen op enkele plaatsen in het land het gebruik explodeerde en ten opzichte van het gebruik in de rest van het land. Er is aandacht voor de opsporing van de handel in 3MMC. Echter een specifieke aanpak op 3-MMC is niet direct de oplossing voor het probleem, de opvolger van deze drugs staat alweer op de stoep. Er is aandacht nodig voor ‘the bigger picture’. Het

3

Nieuwe psychoactieve stof. 3/5

5

voorstel

Datum

30 augustus 2022

‘waarom’ van het middelengebruik door jongeren/ volwassenen. Hoe we dit doen wordt bij consequenties verder toegelicht. Consequenties Het coalitieakkoord 2022-2026 ‘Samen voor een waarde(n)volle toekomst’ richt zich op kansengelijkheid, bestaanszekerheid, meedoen en het tegengaan van middelengebruik. Er is uitgesproken om bij de uitwerking gebruik te maken van de lessen uit het zogenaamde IJslands Preventiemodel. Het model richt zich op het implementeren van lokale interventies die bekende risicofactoren voor middelengebruik verminderen en beschermende factoren bij ouders, op scholen en in de gemeenschappen versterken. Met als doel een stimulerende en gezonde omgeving te creëren waarin jongeren kunnen opgroeien. Het is geen vaststaand pakket maatregelen of campagnes. De aanpak gaat uit van welke problemen het grootste zijn en waar kansen liggen om deze aan te pakken. Deze uitwerking sluit aan bij de aanbevelingen uit het onderzoeksrapport van Beke4. Daarnaast zijn wij gestart met het ontwikkelen van een aanpak om (kwetsbare) jongeren te beschermen tegen de gevaren en ‘aantrekkingskracht’ van de (georganiseerde) criminaliteit rondom drugs. Alhoewel het rioolwateronderzoek zich richt op het gebruik onder de gehele bevolkingen en niet alleen op jeugd, proberen we natuurlijk wel zoveel mogelijk te voorkomen dat jongeren starten met drugsgebruik.

Dit doen we onder andere door in gesprek te zijn met de onderwijsinstellingen, professionals en inwoners. Zo kunnen bijvoorbeeld onderwijsinstellingen gebruik maken van programma’s voor leerlingen, docenten en ouders, als #leerlingalert of #studentalert, die zich richten op bewustwording van de gevaren rondom drugsgebruik en criminaliteit. Daarnaast hebben scholen zichzelf verenigt in de Zwolse8/Veiligheid waarbinnen zij vraagstukken rondom fysieke en sociale schoolveiligheid oppakken. Daarnaast heeft het college met de Hervormingsagenda de sporen ‘sociale basis’ en ‘jeugd’ al extra aandacht voor het anders, meer wijkgericht en in samenhang benaderen van de problematiek. Dit doen ze samen met professionals in de proeftuin Samenspel in de wijk. Financiën N.v.t. Communicatie De uitkomsten van het tweede rioolwateronderzoek zijn openbaar middels de raadstukken. Vervolg In 2023 vindt het volgende onderzoek plaats als vervolg op deze tweede meting. Daarmee wordt het een onderdeel van de reguliere data op basis waarvan beleid wordt geformuleerd. U wordt daar dan ook niet meer separaat over geïnformeerd. Wel is er blijvend aandacht voor de ontwikkelingen van middelengebruik onder alle leeftijdsgroepen. Openbaarheid Deze informatienota is openbaar

4

Downloadversie_Bekereeks_Jeugdproblematiek-Zwolle.pdf (bureaubeke.nl) 4/5

5

voorstel

Datum

30 augustus 2022

Burgemeester en Wethouders van Zwolle,

voorzitter, Peter Snijders

secretaris, Dick Emmer

5/5