Hessenpoort 3 toelichting Bijlage 9 Ecologische beoordeling stikstofdepositie Hesesenpoort 3.pdf

Ecologische beoordeling stikstofdepositie Een onderzoek in het kader van de Wet natuurbescherming

Inhoudsopgave

Verantwoording ..................................................................................................................................................2 1 1.1 1.2 1.3 1.4

Inleiding ...................................................................................................................................................5 Aanleiding en doel ...................................................................................................................................5 AERIUS-berekening ................................................................................................................................6 Intern salderen......................................................................................................................................... 6 Afbakening onderzoeksgebied effecten stikstofdepositie ....................................................................... 6

2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6

Toetsingskader ........................................................................................................................................ 7 Wet natuurbescherming .......................................................................................................................... 7 Beoordelingskader effecten stikstofdepositie projecten ..........................................................................7 Beoordeling aanlegfase en gebruiksfase ................................................................................................8 Beoordelingsmethodiek stikstofdepositie ................................................................................................8 Cumulatie stikstofdepositie ......................................................................................................................9 Gebruikte gegevens ..............................................................................................................................10

3 3.1 3.2 3.3 3.4

Effectbeoordeling stikstofdepositie ........................................................................................................11 Ecologische effecten stikstofdepositie...................................................................................................11 Nauwkeurigheid (kritische) depositiewaarde .........................................................................................11 Meetbare effecten bij experimentele toename stikstofdepositie ...........................................................11 Gebiedsspecifieke beoordeling .............................................................................................................12

4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7

Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht ...................................................................................................14 Inleiding .................................................................................................................................................14 Doelstellingen ........................................................................................................................................15 Beoordeling Habitattypen ......................................................................................................................16 Beoordeling Habitatrichtlijnsoorten........................................................................................................25 Beoordeling Broedvogels ......................................................................................................................26 Beoordeling Niet-broedvogels ...............................................................................................................32 Conclusie ...............................................................................................................................................35

5 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7

De Wieden .............................................................................................................................................36 Inleiding .................................................................................................................................................36 Doelstellingen ........................................................................................................................................37 Beoordeling Habitattypen ......................................................................................................................38 Beoordeling Habitatrichtlijnsoorten........................................................................................................42 Beoordeling Broedvogels ......................................................................................................................47 Beoordeling Niet-broedvogels ...............................................................................................................49 Conclusie ...............................................................................................................................................49

6 6.1

Olde Maten & Veerslootslanden ............................................................................................................50 Inleiding .................................................................................................................................................50

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Projectnummer: sweco.projectId Datum: 13-12-2022

Versie: Definitief

Document referentie: https://swecogroup.sharepoint.com/sites/nl-post_archive/secretariaat/ecologische beoordeling stikstofdepositie - hessenpoort 3.docx

3/115

6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7

Doelstellingen ........................................................................................................................................51 Beoordeling Habitattypen ......................................................................................................................51 Beoordeling Habitatrichtlijnsoorten........................................................................................................56 Beoordeling Broedvogels ......................................................................................................................57 Beoordeling Niet-broedvogels ...............................................................................................................58 Conclusie ...............................................................................................................................................58

7 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 7.6 7.7

Rijntakken ..............................................................................................................................................59 Inleiding .................................................................................................................................................59 Doelstellingen ........................................................................................................................................61 Beoordeling Habitattypen ......................................................................................................................63 Beoordeling Habitatrichtlijnsoorten........................................................................................................68 Beoordeling Broedvogels ......................................................................................................................69 Beoordeling Niet-broedvogels ...............................................................................................................75 Conclusie ...............................................................................................................................................75

8 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 8.7

Veluwe ...................................................................................................................................................77 Inleiding .................................................................................................................................................77 Doelstellingen ........................................................................................................................................78 Beoordeling Habitattypen ......................................................................................................................79 Beoordeling Habitatrichtlijnsoorten........................................................................................................88 Beoordeling Broedvogels ......................................................................................................................89 Beoordeling Niet-broedvogels .............................................................................................................103 Conclusie .............................................................................................................................................104

9

Effectbeoordeling cumulatie ................................................................................................................105

10 10.1 10.2 10.3 10.4 10.5 10.6

Conclusie .............................................................................................................................................112 Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht .................................................................................................112 De Wieden ...........................................................................................................................................112 Olde Maten & Veerslootslanden ..........................................................................................................112 Rijntakken ............................................................................................................................................112 Veluwe .................................................................................................................................................113 Algehele conclusie...............................................................................................................................113

Referenties ....................................................................................................................................................114 Bijlage 1: Aerius berekening Bijlage 2: Algemene beschrijvingen natuurwaarden

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Projectnummer: sweco.projectId Datum: 13-12-2022

Versie: Definitief

Document referentie: https://swecogroup.sharepoint.com/sites/nl-post_archive/secretariaat/ecologische beoordeling stikstofdepositie - hessenpoort 3.docx

4/115

1

Inleiding

1.1

Aanleiding en doel

Gemeente Zwolle is voornemens het bedrijventerrein Hessenpoort uit te breiden. Om deze uitbreiding te realiseren, dient het bestemmingsplan voor Hessenpoort 3 te worden vastgesteld. Hessenpoort 3 ligt tussen het bestaande bedrijventerrein een het nieuwe tracé van de N340 (Hessenweg). Het plangebied bevat ongeveer 9,4 hectare uitgeefbaar terrein, bestemd voor bedrijven met (maximaal) milieucategorie 3. In onderstaande figuur is de ligging van het plangebied weergegeven (Figuur 1.1).

Figuur 1.1: Plangebied Hessenpoort 3 en Natura 2000-gebied Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht.

Voor de vaststelling van het bestemmingsplan zijn diverse milieuonderzoeken vereist. In deze notitie is het onderzoek stikstofdepositie beschreven. Hierbij is in het kader van de wet- en regelgeving voor natuur nagegaan of er vanuit deze wet- en regelgeving mogelijke belemmeringen zijn voor de realisatie en gebruik van de plantontwikkelingen. Als onderdeel hiervan dienen de effecten van het plan op de stikstofdepositie in stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden inzichtelijk te worden gemaakt. Daarbij dient te worden nagegaan of als gevolg van het plan significante negatieve effecten optreden in stikstofgevoelige habitattypen en/ of stikstofgevoelige leefgebieden. In de notitie ‘AERIUSberekening Hessenpoort 3 2034’ (Sweco, 26 augustus 2022, Bijlage 1) zijn de uitgangspunten en resultaten vastgelegd van de berekeningen van de stikstofdepositie als gevolg van de voorgenomen activiteiten.

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Projectnummer: 51008996 Datum: 13-12-2022

Versie: Definitief

Document referentie: NL22-648800269-38732

5/115

Op basis van deze resultaten wordt er in voorliggende ecologische beoordeling bepaald of het voorgenomen plan significante negatieve gevolgen kan hebben voor de instandhoudingsdoelstellingen van nabijgelegen Natura 2000-gebieden.

1.2

AERIUS-berekening

In het stikstofonderzoek (Bijlage 1) zijn de uitgangspunten en resultaten vastgelegd van de berekeningen van de stikstofdepositie als gevolg van het voorgenomen plan. De berekeningen van de stikstofdepositie zijn op 26 augustus 2022 uitgevoerd met de meest recente versie van AERIUS Calculator. Hierbij is de depositie binnen de Natura 2000-gebieden berekend per hexagoon met een oppervlakte van één hectare.

1.3

Intern salderen

Omdat de voorgenomen ontwikkeling tot een toename van stikstofdepositie leidt, zijn in eerste instantie de mogelijkheden van door intern salderen onderzocht. Om agrarische percelen in te mogen zetten voor saldering, dient de initiatiefnemer aan te tonen dat de bemesting feitelijk, en planologisch legaal plaatsvindt. Uit onderzoek blijkt dat het perceel agrarisch wordt gebruikt. Dit wordt ook bevestigd door de eigenaren en dat de gronden onder andere zijn bestemd voor de uitoefening van het agrarisch bedrijf. Bemesten van landbouwgrond is onderdeel van de uitoefening van het agrarisch bedrijf, dus is de bemesting planologisch legaal.

1.4

Afbakening onderzoeksgebied effecten stikstofdepositie

Uit de stikstofberekeningen is gebleken dat er ten gevolge van het voorgenomen plan binnen de Natura 2000-gebieden Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht, De Wieden, Olde Maten & Veerslootslanden, Rijntakken en Veluwe sprake is van een stikstofeffect (> 0,00 mol N/ha/jaar). Een samenvatting van het AERIUS rekenresultaat is opgenomen in onderstaande tabel (Tabel 1.1). Voor de gebieden Vecht- en Beneden-Reggegebied, Boetelerveld en Sallandse Heuvelrug geldt dat er een toename van de stikstofdepositie is, maar doordat er gebruik wordt gemaakt van intern salderen is er na de verschilberekening geen toe- of afname berekend. Het effect op deze gebieden komt daarmee uit op 0,00 mol/ha/jaar waardoor deze buiten de ecologische beoordeling zijn gelaten. Tabel 1.1:

Samenvatting effect planontwikkeling op Natura 2000-gebieden

Natura 2000-gebied

Maximale depositietoename (mol/ha/jaar) Tijdelijk effect

Permanent effect

Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht

0,20

0,15

Veluwe

0,01

0,01

Rijntakken

0,01

0,01

Olde Maten & Veerslootlanden

0,01

0,01

De Wieden

0,01

-

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Projectnummer: 51008996 Datum: 13-12-2022

Versie: Definitief

Document referentie: NL22-648800269-38732

6/115

2

Toetsingskader

2.1

Wet natuurbescherming

Bescherming van Natura 2000-gebieden vindt plaats op grond van de Wet natuurbescherming (Wnb). Onder Natura 2000-gebieden vallen de gebieden die op grond van de Europese Vogelrichtlijn en/of Habitatrichtlijn zijn aangewezen. De essentie van het beschermingsregime voor deze gebieden is dat de duurzame instandhouding van soorten en habitats binnen de Europese Unie wordt gewaarborgd. Daarbij zijn instandhoudings-doelstellingen geformuleerd voor natuurlijke habitattypen en/of soorten. Dit kunnen behoudsdoelstellingen zijn voor habitattypen en leefgebieden van soorten die zich al op het gewenste niveau (kwalitatief en kwantitatief) bevinden of uitbreidings- of verbeterdoelstellingen voor habitattypen en leefgebieden van soorten die zich nog niet op het gewenste niveau bevinden. Om dit toetsbaar te maken kent de Wnb eisen voor plannen die significante gevolgen voor de betreffende gebieden kunnen hebben (artikel 2.7, eerste lid, Wnb), en een vergunningplicht voor projecten die (significant) negatieve gevolgen voor de betreffende gebieden kunnen hebben (artikel 2.7, tweede lid, Wnb).

2.2

Beoordelingskader effecten stikstofdepositie projecten

Als gevolg van de uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) d.d. 29 mei 2019 kan een generieke beoordeling die aan het Programma Aanpak Stikstof (PAS) ten grondslag lag, niet langer worden gebruikt voor toestemmingverlening voor activiteiten die stikstofdepositie veroorzaken op stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden. De beoordeling en vergunningverlening voor projecten met stikstofdepositie verloopt daarom weer per project, zoals in de vorige paragraaf beschreven wettelijke regeling. Indien uit de AERIUS berekeningen blijkt dat er geen sprake is van een toename van de stikstofdepositie (kleiner dan of gelijk aan 0,00 mol N/ha/jaar) dan is er voor het onderdeel stikstofdepositie geen vergunningplicht Wnb. Indien uit de AERIUS-berekening blijkt dat er sprake is van een toename van de stikstofdepositie (groter dan 0,00 mol N/ha/jaar), dan is er wel een vergunningplicht Wnb, tenzij uit een ecologische voortoets blijkt dat significante gevolgen op grond van objectieve criteria op voorhand zijn uit te sluiten. Een Wnb-vergunning kan in de volgende situaties worden verleend:

· in het stikstofregistratiesysteem is voldoende depositieruimte beschikbaar om de effecten van het project te salderen1; · uit een passende beoordeling, eventueel inclusief extern salderen of andere mitigerende maatregelen, de zekerheid is verkregen dat het plan of project de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebieden niet zal aantasten. De instandhoudingsdoelstellingen vormen hierbij het toetsingskader;

1

Met het stikstofregistratiesysteem is depositieruimte gecreëerd doordat maatregelen zijn genomen die de stikstofdepositie verminderen. Een deel van deze depositieruimte kan worden ingezet voor het verlenen van een Wnb-vergunning. Voorlopig is het stikstofregistratiesysteem alleen beschikbaar voor woningbouwprojecten en een beperkt aantal infrastructurele projecten.

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Projectnummer: 51008996 Datum: 13-12-2022

Versie: Definitief

Document referentie: NL22-648800269-38732

7/115

· na het succesvol doorlopen van de ADC-toets2. Indien uit de AERIUS-berekening blijkt dat er sprake is van een toename van de stikstofdepositie (> 0,00 mol N/ha/jaar) en niet aan één van bovenstaande beschreven situaties is voldaan kan geen vergunning Wnb worden verleend. Intern salderen stikstofdepositie en referentiesituatie Uit een uitspraak van de ABRvS van 20 januari 2021 (ECLI:NL:RVS:2021:71) blijkt dat geen Wnb vergunning vereist is indien na intern salderen een project niet leidt tot een toename aan stikstofdepositie ten opzichte van de referentiesituatie. De ABRvS overweegt (r.o. 17) dat met de wetswijziging van 1 januari 2020 er alleen nog een vergunningsplicht bestaat voor projecten die significante gevolgen kunnen hebben. De vergunningplicht voor projecten die enige maar geen significante gevolgen kunnen hebben is hiermee vervallen (= de verslechteringsvergunning). De referentiesituatie voor projecten wordt ontleend aan de geldende natuurvergunning of, bij het ontbreken daarvan, aan de milieutoestemming die gold op de referentiedatum (dat is het moment waarop artikel 6 van de Habitatrichtlijn van toepassing werd voor het betrokken Natura 2000-gebied), tenzij nadien een milieutoestemming is verleend voor een activiteit met minder gevolgen. Dan geldt die toestemming als referentiesituatie (ECLI:NL:RVS:2021:71. R.o. 17.2).

Beoordelingskader voor bestemmingsplannen Net als bij projecten geeft een AERIUS berekening inzicht in de eventuele toename aan stikstofdepositie door een plan. De referentiesituatie voor plannen is echter anders dan bij projecten. De referentie voor plannen is niet de vergunde situatie, maar de feitelijke planologisch legale situatie voorafgaand aan de vaststelling van het plan (ECLI:NL:RVS:2020:1110, r.o. 12.7).

2.3

Beoordeling aanlegfase en gebruiksfase

Voorliggende rapportage beoordeelt het effect van zowel de aanlegfase als de gebruiksfase. De Wet stikstofreductie en natuurverbetering voorziet sinds 1 juli 2021 in een partiële vrijstelling van de vergunningplicht voor stikstofemissies afkomstig van bouw- en sloopwerkzaamheden. Op 2 november 2022 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State uitspraak gedaan in de zaak over het Porthos-project en de bouwvrijstelling (ECLI:NL:RVS:2022:3159). De Raad van State heeft geoordeeld dat de bouwvrijstelling niet gebruikt mag worden. Daarom zijn ten behoeve van het onderhavige project zowel de effecten van de aanlegfase als gebruiksfase doorgerekend met het rekenprogramma AERIUS en in voorliggende ecologische beoordeling beoordeeld.

2.4

Beoordelingsmethodiek stikstofdepositie

Voorliggende rapportage geeft duidelijkheid of plangebonden toenames aan stikstofdepositie significante gevolgen kunnen hebben voor de natuurlijke kenmerken van het gebied, gelet op de instandhoudingsdoelstellingen van stikstofgevoelige habitattypen en/of kwalificerende soorten in Natura 2000gebieden. Deze beoordeling is uitgevoerd aan de hand van de volgende vragen: 2

Dit is een onderzoek waaruit naar voren komt dat er geen Alternatieven zijn voor het project, er Dwingende reden van groot openbaar belang zijn en waarbij Compensatie van Natura 2000 plaatsvindt.

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Projectnummer: 51008996 Datum: 13-12-2022

Versie: Definitief

Document referentie: NL22-648800269-38732

8/115

· · · · ·

Wat is de kritische depositiewaarde (KDW) van het habitattype/leefgebied? Wat is de maximale achtergronddepositie op het habitattype/leefgebied? Hoe groot is de maximale toename aan stikstofdepositie? Hoe groot is de maximale relevante toename aan stikstofdepositie? 3 Wat is de huidige kwaliteit van het habitattype/leefgebied met een relevante toename aan stikstofdepositie? · Vormt stikstofdepositie een knelpunt voor het halen van instandhoudingsdoelstellingen? · Kan de berekende toename aan stikstofdepositie ecologische effecten hebben op de oppervlakte of kwaliteit van habitattypen of stikstofgevoelige leefgebieden? · Indien sprake van ecologische effecten, staat dit de realisatie van de instandhoudingsdoelen in de weg? Bovenstaande beoordelingsmethode is mede gebaseerde op twee uitspraken van de ABRvS, de uitspraak ‘Overnachtingshaven Lobith’ (ECLI:NL:RVS:2020:682) en Maritieme Servicehaven Noordelijk Flevoland (ECLI:NL:RVS:2022:2752). Uit deze uitspraken blijkt dat projecten die zelfstandig, of in combinatie met andere plannen of projecten, geen meetbare of waarneembare ecologische effecten hebben, ook de natuurlijke kenmerken van een Natura 2000-gebied niet aantasten. Het is dus niet zo dat bij overschrijding van de KDW, ieder toename aan depositie, hoe klein ook altijd significante gevolgen voor een Natura 2000-gebied heeft.

De omvang van de toename en gebied specifieke kenmerken, zoals hierboven opgesomd, zijn bepalend voor de vraag of er ecologische effecten optreden. Bij de vraag of er effecten op de kwaliteit op kunnen treden vormen de kwaliteitskenmerken zoals omschreven in de Natura 2000-profielen, het toetsingskader. Het gaat daarbij om de vegetatietypen, abiotische randvoorwaarden, typische soorten en overige kenmerken van goede structuur en functie.

2.5

Cumulatie stikstofdepositie

Conform de Wet natuurbescherming dient beoordeeld te worden of een project zelfstandig of in combinatie met andere plannen of projecten tot significant negatieve gevolgen kan leiden voor de instandhoudingsdoelstellingen van een Natura 2000-gebied. Met deze cumulatietoets beoogt de wetgever te voorkomen dat vele plannen en projecten met een klein effect, samen tot significante gevolgen kunnen leiden. Plannen en projecten die in het geheel geen effect hebben, kunnen ook niet in combinatie tot andere plannen of projecten tot significante gevolgen leiden. Indien uit de AERIUS berekening blijkt dat het plan of project niet leidt tot een toename aan stikstofdepositie, is een verdere beoordeling van eventuele cumulatieve effecten dus niet nodig. In de praktijk (en in de rechtspraak) ontstaan vaak discussies over de reikwijdte van de cumulatietoets. In eerdere uitspraken heeft de Afdeling bestuursrechtspraak dan ook verduidelijkt om welke ontwikkelingen het gaat. Een voorbeeld is de zaak ‘ABRvS 16 april 2014, ECLI:NL:RVS:2014:1312’. Hieruit blijkt dat bij de cumulatietoets slechts rekening gehouden moet worden met andere projecten waarvoor een vergunning reeds is verleend, maar nog niet (of slechts ten dele) ten uitvoer is gelegd.

Projecten waarvoor een vergunning is vereist, maar nog niet is verleend worden beschouwd als nog te ‘onzeker’ en hoeven in de cumulatietoets niet meegenomen te worden. 3

Het maximale projecteffect op de hexagonen met een (naderende) overschrijding van de KDW.

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Projectnummer: 51008996 Datum: 13-12-2022

Versie: Definitief

Document referentie: NL22-648800269-38732

9/115

Ditzelfde geldt voor projecten die reeds zijn uitgevoerd, waarbij de gedachte geldt dat de gevolgen van die activiteiten reeds in de huidige situatie zijn verdisconteerd. Voor de vraag of een project in de beoordeling moet worden betrokken is dus zowel van belang in welke fase van het besluitvormings- en uitvoeringsproces het project zich bevindt (vergunning verleend en nog niet of nog slechts ten dele uitgevoerd), als de mogelijke effecten die ervan uit gaan (zie ook ABRvS 9 september 2015, ECLI:NL:RVS:2015:2848).

2.6

Gebruikte gegevens

Als bron voor het verkrijgen van de antwoorden op de in paragraaf 2.4 genoemde vragen betreffende de KDW, maximale totale achtergronddepositie en het maximale projecteffect is gebruik gemaakt van ruimtelijke informatie, verkregen uit de AERIUS Calculator, zoals gedeeltelijk omschreven in de bijgevoegde AERIUS-resultaten. Als bron voor het verkrijgen van de meest recente informatie omtrent de huidige kwaliteit, de instandhoudingsdoelstellingen en de mate van stikstofgevoeligheid van een habitattype, zijn digitaal beschikbare, gepubliceerde gegevens over het Natura 2000-gebied gebruik, zoals de PAS-gebiedsanalyse en het Natura 2000beheerplan. Ten behoeve van de cumulatietoets is een vergunningeninventarisatie uitgevoerd. Daarbij is gezocht naar gepubliceerde vergunningen Wet natuurbescherming sinds 2019. Beoordeeld is of met deze vergunningen een toename aan stikstofdepositie wordt toegestaan.

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Projectnummer: 51008996 Datum: 13-12-2022

Versie: Definitief

Document referentie: NL22-648800269-38732

10/115

3

Effectbeoordeling stikstofdepositie

3.1

Ecologische effecten stikstofdepositie

Atmosferische stikstofdepositie kan leiden tot verzuring en vermesting van stikstofgevoelige habitattypen wanneer deze boven een kritische waarde komt (de kritische depositiewaarde, KDW). Stikstofdepositie bestaat in gereduceerde vorm (NH3, ammoniak) en geoxideerde vorm (stikstofoxide, NOx). Beide vormen van stikstof kunnen worden omgezet tot de nutriënten ammonium (NH4) en nitraat (NO3). De extra aanvoer van deze voedingsstoffen kan vooral bedreigend zijn voor voedselarme habitattypen. Door de verrijking kan de vegetatie verruigen en kunnen kenmerkende soorten van schrale milieus verdwijnen. Daarnaast kan depositie van stikstof, en dan vooral depositie van ammoniak, leiden tot een daling van de bodem-pH (verzuring). Door verzuring verdwijnen gevoelige soorten en neemt de soortenrijkdom en kwaliteit van zuurgevoelige habitattypen af. Stikstofdepositie kan bovendien effecten hebben via de voedselketen vanwege invloed op de kwaliteit en het aanbod aan prooidieren of het aantrekken van parasieten.

3.2

Nauwkeurigheid (kritische) depositiewaarde

Op basis van wetenschappelijk onderzoek zijn er geen aantoonbare verschillen in de kwaliteit van een habitat aangetoond veroorzaakt door depositie kleiner dan 1 kilogram stikstof per hectare per jaar (van Dobben et al. 2012). Deze hoeveelheid staat ongeveer gelijk aan een depositie van 70 mol N per hectare per jaar. Onderzoek geeft dan ook aan dat de KDW met een onzekerheidsmarge van 70 mol N/ha/jaar moeten worden gehanteerd (van Dobben et al. 2012). In de praktijk varieert de stikstofdepositie op habitattypen van nature binnen een jaar en tussen verschillende jaren, waardoor een exacte relatie tussen de hoogte van de depositie en de kwaliteit van een habitat niet is te leggen. Door meteorologische omstandigheden treden van jaar tot jaar variaties in de depositie op in de orde van grootte van 10% (Velders et al. 2018). Bij de huidige gemiddelde landelijke achtergronddepositie van circa 1.700 mol N/ha/jaar is de jaarlijkse variatie daarmee circa 170 mol.

3.3

Meetbare effecten bij experimentele toename stikstofdepositie

Gevolgen door stikstof op een habitat worden veroorzaakt door deposities over een langere periode. Gelet op de natuurlijk variatie in depositie kan stikstofdepositie op een bepaalde locatie niet met een grotere nauwkeurigheid dan op honderden molen N/ha/jaar of hele kilogrammen N/ha/jaar vastgesteld worden. Bovendien zijn er in experimentele studies zelden negatieve effecten aangetoond na experimentele deposities van minder dan 5 kg N/ha/jaar (350 mol N/ha/jaar) en in het geheel niet bij stikstofgiften van minder dan 1 kg N/ha/jaar (70 mol N/ha/jaar) (Cunha et al. 2002). In de wetenschappelijke literatuur is het dan ook gebruikelijk om stikstofdepositie uit te drukken in kg/ha/jaar, waarbij de auteurs afronden op 1 kg (Krupa 2003; van Dobben et al. 2012; Cunha et al. 2002; Lilleskov et al. 2019).

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Projectnummer: 51008996 Datum: 13-12-2022

Versie: Definitief

Document referentie: NL22-648800269-38732

11/115

Uit onderzoek blijkt dat pas bij een toevoeging van 122,5 mol N/ha/jaar (bij een achtergronddepositie van 2.100 – 2.450 mol N/ha/jaar) een effect is aangetoond op jonge heide (Heil and Diemont 1983). Hoewel de precieze relatie tussen concentratie van experimenteel toegevoegde stikstof en waarneembare effecten sterk samenhangt met de experimentele opzet en duur en met lokale effecten als bodemsamenstelling en achtergronddepositie, geven de bovenstaande en andere vergelijkbare studies aan dat waarneembare effecten pas verwacht kunnen worden bij toevoeging van tenminste 70 mol N/ha/jaar over meerdere jaren. De aanwezige habitattypen in Nederland produceren afhankelijk van de productiviteit jaarlijks 2.000 – 6.000 kg droge stof per hectare. Voor deze biomassaproductie is gemiddeld 30 – 90 kg N/ha/jaar nodig, ca. 2.150 – 6.400 mol N/ha/jaar. Dit betreft de totale aanvoer van stikstof, dus ook vanuit bronnen naast atmosferische depositie, zoals via grond- en oppervlaktewater, nalevering uit de bodem, mineralisatie van organisch materiaal en natuurlijke bemesting (via dieren of vee dat ingezet wordt bij natuurlijke begrazing). Een eenmalige depositie van 1 mol N/ha/jaar komt overeen met 0,02 – 0,05% van de jaarlijks benodigde hoeveelheid stikstof voor natuurlijke habitats. Een deel hiervan zal uitspoelen naar het grondwater of uit de bodem verdwijnen door denitrificatie.

Ook wanneer deze dosis volledig ter beschikking komt aan de vegetatie, zullen toenames van enkele molen niet leiden tot meetbare veranderingen in groeisnelheid van individuele planten, en daarmee tot veranderingen in concurrentiepositie tussen soorten onderling (Kleijberg 2020). Om daadwerkelijk tot een significant kwaliteitsverlies verbonden aan een plan/projecteffect te komen, is voor een langere aaneengesloten periode een overschrijding van de KDW nodig. Effecten van een blijvende bijdrage in de vorm van kwaliteitsverlies en uiteindelijk oppervlakteverlies op het volledige areaal met een overschrijding van de KDW duurt jaren en speelt zich af in 10 tot 20 jaar (Goderie and Vertegaal 2020). De tijdsduur waarin dit optreedt is onder meer afhankelijk van de gevoeligheid van het habitattype. Samengevat kan op basis van het voorgaande worden geconcludeerd dat grotere langdurige overschrijding van de KDW aantoonbare negatieve gevolgen kan hebben voor kwaliteit en oppervlakte van habitattypen, maar dat dit niet aantoonbaar is bij kleine stikstofdepositietoenames van enkele molen. Omdat dergelijke effecten niet aantoonbaar zijn, is er ook geen sprake van kwaliteitsverlies op het niveau, waarop dit gedefinieerd is of kan worden. In dit kader zijn ecologische effecten van kleine stikstoftoenames voor Natura 2000gebieden feitelijk op voorhand uit te sluiten.

3.4

Gebiedsspecifieke beoordeling

Uit bovenstaande volgt dat het onwaarschijnlijk is dat een toename aan stikstof < 1 kg N/ha/jr (70 mol N/ha/jr), ecologisch gezien, tot een aantoonbaar verschil in de kwaliteit van een habitat leidt. Bij toenames die twee orden van grote kleiner (10 g N/ha/jr), is dit vrijwel uitgesloten. De moleculaire massa van stikstof is 14 g/mol. Met dit gegeven staat 0,01 mol N gelijk aan 0,14 gram N. Een toename van 0,01 mol N/ha/jr staat dus gelijk aan het jaarlijks, evenredig verstrooien van 0,14 gram stikstof over één hectare grond. In voorliggende ecologische beoordeling wordt echter niet zonder meer uitgegaan van een vooraf vastgestelde grenswaarde. Habitats met een maximaal berekend toename > 0,00 mol N/ha/jr worden planen gebiedsspecifiek beschouwd. Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Projectnummer: 51008996 Datum: 13-12-2022

Versie: Definitief

Document referentie: NL22-648800269-38732

12/115

Gekeken is of zich gebiedsspecifieke omstandigheden voordoen waaronder een dergelijke kleine toename aan stikstofdepositie alsnog zou kunnen leiden tot een in ecologische zin aantoonbaar verschil in de kwaliteit van een habitat en significante gevolgen kan hebben voor het halen van de instandhoudingsdoelen. Als dit niet het geval is, is met de ecologische beoordeling de zekerheid verkregen dat het plan de natuurlijke kenmerken van het gebied niet zal aantasten.

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Projectnummer: 51008996 Datum: 13-12-2022

Versie: Definitief

Document referentie: NL22-648800269-38732

13/115

4

Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht

4.1

Inleiding

De uiterwaarden Zwarte Water en Vecht betreffen het geheel aan uiterwaarden ten noorden van Zwolle waar de Overijsselse Vecht samenstroomt met het Zwarte Water (Figuur 4.1). De Vecht is een regenrivier die in Duitsland ontspringt. Het gedeelte van de Vecht, dat in dit gebied is opgenomen, kronkelt sterk door het landschap. Een deel van de uiterwaarden wordt soms tot laat in het voorjaar onregelmatig overstroomd. Op de met steenslag beschermde oevers van de zomerdijk groeit vaak riet, ruigte of wilgenstruweel. De uiterwaarden bestaan uit buitendijkse graslanden, waarin strangen, kolken, rivierduinen en hakhoutbosjes voorkomen. Langs het Zwarte Water komen nattere graslanden voor. Dit gebied herbergt veel kievitsbloemgraslanden. Daarnaast komt in het gebied een aantal hardhoutooibosjes voor. Ook komen relicten van blauwgraslanden voor. Op hoger liggende zandige ruggen en langs en op de dijken komen lokaal goed ontwikkelde glanshaverhooilanden voor. Lokaal zijn abelen-iepenbossen aanwezig. (Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht, Natura2000.nl)

Figuur 4.1:

Overzicht ligging richtlijngebieden gebied Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht.

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Projectnummer: 51008996 Datum: 13-12-2022

Versie: Definitief

Document referentie: NL22-648800269-38732

14/115

4.2

Doelstellingen

Hieronder volgt een overzicht van de instandhoudingsdoelstellingen van het Natura 2000-gebied Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht op basis van het aanwijzingsbesluit (Tabel 4.1Tabel 4.2Tabel 4.3Tabel 4.4). Tabel 4.1:

Instandhoudingsdoelstellingen habitattypen voor het Natura 2000-gebied Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht.

Habitatcode

Habitattype

Status doel

Oppervlakte1

Kwaliteit1

H3150

Meren met krabbenscheer en fonteinkruiden, buiten afgesloten zeearmen Stroomdalgraslanden Blauwgraslanden Ruigten en zomen (moerasspirea) Ruigten en zomen (harig wilgenroosje) Glanshaver- en vossenstaarthooilanden (glanshaver) Glanshaver- en vossenstaarthooilanden (grote vossenstaart) Vochtige alluviale bossen (zachthoutooibossen) Vochtige alluviale bossen (essen-iepenbossen) Vochtige alluviale bossen (beekbegeleidende bossen) Droge hardhoutooibossen

definitief

>

>

definitief definitief definitief ontwerp definitief definitief ontwerp ontwerp ontwerp definitief

= = = = = > = = = >

= = = = = = = = = >

H6120 H6410 H6430A H6430B H6510A H6510B H91E0A H91E0B H91E0C H91F0

1: doelstelling voor oppervlakte en/of kwaliteit behoud: =, uitbreiding: >. Tabel 4.2:

Instandhoudingsdoelstellingen habitatrichtlijnsoorten voor het Natura 2000gebied Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht.

Soortcode

Soort

Status doel

H1134 H1145 H1149 H1163

Bittervoorn Grote modderkruiper Kleine modderkruiper Rivierdonderpad

definitief ontwerp definitief ontwerp

Populatie

Omvang leefgebied1

Kwaliteit leefgebied1

= = = =

= = = =

= = = =

Omvang leefgebied1

Kwaliteit leefgebied1

> = = = >

> = = = >

1: doelstelling voor omvang en/of kwaliteit behoud: =, uitbreiding/verbetering:

Tabel 4.3:

Instandhoudingsdoelstellingen broedvogels voor het Natura 2000-gebied Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht.

Soortcode

Soort

Status doel

A298 A122 A119 A021 A197

Grote karekiet Kwartelkoning Porseleinhoen Roerdomp Zwarte stern

definitief definitief definitief definitief definitief

Aantal broedparen 2 5 10 1 60

1: doelstelling voor omvang en/of kwaliteit behoud: =, uitbreiding/verbetering: >.

Tabel 4.4:

Instandhoudingsdoelstellingen niet-broedvogels voor het Natura 2000-gebied Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht.

Soortcode

Soort

Status doel

Populatie

A156

Grutto

definitief

80

A037 A041

Kleine zwaan Kolgans

definitief definitief

4 2100

Instandhoudingsdoelstelling Slaap- en rustplaats en foerageergebied Foerageergebied Foerageergebied

Omvang leefgebied1

Kwaliteit leefgebied1

=

=

= = (<)

= =

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Projectnummer: 51008996 Datum: 13-12-2022

Versie: Definitief

Document referentie: NL22-648800269-38732

15/115

Soortcode

Soort

Status doel

Populatie

A125 A054 A056 A050

Meerkoet Pijlstaart Slobeend Smient

definitief definitief definitief definitief

320 20 10 570

Instandhoudingsdoelstelling

Omvang leefgebied1

Kwaliteit leefgebied1

Foerageergebied Foerageergebied Foerageergebied Slaap- en rustplaats en foerageergebied

= = = = (<)

= = = =

1: doelstelling voor omvang en/of kwaliteit behoud: =, achteruitgang ten gunste van ander leefgebied toegestaan: = (<).

4.3

Beoordeling Habitattypen

Uit de AERIUS-berekening blijkt dat er binnen het Natura 2000-gebied Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht sprake is van een toename aan stikstofdepositie op 6 stikstofgevoelige habitattypen als gevolg van de voorgenomen ontwikkeling (Tabel 4.5). De overige habitats zijn niet gevoelig voor stikstofdepositie, of er is geen sprake van een stikstoftoename ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling. Significant negatieve gevolgen voor deze overige habitattypen zijn daarom op voorhand uitgesloten. Tabel 4.5:

Berekende stikstofdepositiewaarden in mol N/ha/jaar op de habitattypen binnen het Natura 2000-gebied Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht. Depositiewaarden zijn gebaseerd op de resultaten uit de meest recente versie van AERIUS Calculator (AERIUS 2021) en worden weergegeven in mol N/ha/jaar.

Habitatcode

Habitattype

KDW1

Maximale achtergrond depositie2

Maximaal effect3

Maximaal relevant effect4

H3150

Meren met krabbenscheer en fonteinkruiden, buiten afgesloten zeearmen Stroomdalgraslanden Blauwgraslanden Glanshaver- en vossenstaarthooilanden (glanshaver) Glanshaver- en vossenstaarthooilanden (grote vossenstaart) Droge hardhoutooibossen

2143

1343

0,01

-

1286 1071 1429

1483 1256 1721

0,20 0,01 0,13

0,20 0,01 0,03

1571

2135

0,20

0,09

2071

1682

0,02

-

H6120 H6410 H6510A H6510B H91F0

1. KDW van habitattype volgens van Dobben et al. (2012) 2. Achtergronddepositie volgens de meest recente versie van AERIUS Calculator. kleuren betreffen: geen en overschrijding KDW. 3. De maximale toename aan stikstofdepositie ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling. 4. De maximale toename aan stikstofdepositie op hexagonen met een (naderende) overschrijding van de KDW door achtergronddepositie inclusief de berekende toename.

De habitattypen H3150 en H91F0 ondervinden op het moment geen (naderende) overschrijding van de KDW door de huidige achtergronddepositie op hexagonen met een toename aan stikstofdepositie (>0,00 mol N/ha/jaar). Dit blijft zo, inclusief de berekende stikstofbijdrage ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling. Significante gevolgen door een toename aan stikstofdepositie zijn daarom uitgesloten.

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Projectnummer: 51008996 Datum: 13-12-2022

Versie: Definitief

Document referentie: NL22-648800269-38732

16/115

Voor de effectbeoordeling op de habitattypen met een relevante toename aan stikstofdepositie uit de bovenstaande tabel wordt de belangrijkste informatie samengevat in Tabel 4.6. De informatie uit deze tabel is verkregen uit het ecologisch onderzoek beschreven in de PAS gebiedsanalyse, het Natura 2000beheerplan en de resultaten uit de AERIUS-berekening inclusief overige uit de AERIUS Calculator verkregen data. Tabel 4.6:

Basisgegevens voor de effectbeoordeling van de toename van stikstofdepositie op habitattypen binnen het Natura 2000-gebied Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht.

Habitatcode

Maximaal relevant effect1

Areaal met relevant effect (ha)2

Relevant t.o.v. totaal areaal (%)3

0,2 0,01 0,03 0,09

0,25 0,27 0,3 0,8

16,3% 100% 18,3% 0,6%

H6120 H6410 H6510A H6510B

Algemene kwaliteit habitattype in Natura 2000-gebied4

Matig tot goed Matig tot goed Goed Goed tot matig

1. Maximale toename aan stikstofdepositie in mol N/ha/jaar op hexagonen met een (naderende) overschrijding van de KDW door achtergronddepositie inclusief het berekende stikstofeffect. 2. Totaal gekarteerd oppervlak met een relevante toename aan stikstofdepositie op basis van de meest recente habitattypenkaart (AERIUS 2021). 3. Het percentage aan areaal met een relevante toename aan stikstofdepositie ten opzichte van het totale areaal binnen het Natura 2000-gebied. 4. De kwaliteit volgens de PAS-gebiedsanalyse of het Natura 2000-beheerplan.

In de volgende paragrafen wordt de toename aan stikstofdepositie op ieder habitattype uit bovenstaande tabel beoordeeld. Zie Bijlage 2 voor een algemene omschrijving, een overzicht van de abiotische randvoorwaarden en een algemene effectbeschrijving stikstofdepositie per habitattype. H6120 - Stroomdalgraslanden Instandhoudingsdoelstelling Het habitattype H6120 heeft in het Natura 2000-gebied Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht een behoudsdoelstelling in relatie tot het oppervlak en de kwaliteit van het habitattype. Huidige situatie en trend De kwaliteit van het habitattype in het gebied varieert van overwegend goed tot lokaal matig (Beheerplan-36, 2017). Het stroomdalgrasland bij Lange Hoofd is redelijk ontwikkeld en komt daar voor inclusief geel walstro en kraailook. Ten oosten van de snelweg A28 is stroomdalgrasland van goede kwaliteit aanwezig inclusief vetkruid-soorten (mondelinge mededeling L. van Tweel van Landschap Overijssel in Beheerpland-36, 2017). De trends zijn niet bekend. Aan verschillende locaties en habitattypen met een overschrijding van de KDW binnen dit Natura 2000-gebied is een veldbezoek gebracht. Op de locatie ten zuidoosten van de A28 bevindt zich volgens de gebiedsanalyse een goede kwaliteit aan stroomdalgraslanden met aanwezige kwalificerende vetkruidsoorten.

De ligging van dit stroomdalgrasland is buitendijks waardoor het bij een hoog waterpeil inundeert en gebufferd wordt met basenrijk rivierwater. Dit vertraagt de natuurlijke verzuring, wat ten gunste is van de kwaliteit van het aanwezige stroomdalgrasland. Daarbij richt het huidige verschralingsbeheer zich op het behoud van de stroomdalgraslanden binnen Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht. Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Projectnummer: 51008996 Datum: 13-12-2022

Versie: Definitief

Document referentie: NL22-648800269-38732

17/115

Berekende toename aan stikstofdepositie Op 100% (1,52 ha) van het aanwezig areaal met H6120 vindt, ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling, een toename aan stikstofdepositie plaats. Van dit areaal met een toename aan stikstofdepositie, ondervindt 16,3% een (naderende) overschrijding van de KDW door de huidige achtergronddepositie inclusief de berekende toename aan stikstofdepositie. Het areaal met een (naderende) overschrijding van de KDW ondervindt een maximale toename aan stikstofdepositie van 0,2 mol N/ha/jaar (Figuur 4.2).

Figuur 4.2:

De locatie in het Natura 2000-gebied Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht met de maximale relevante toename aan stikstofdepositie op Stroomdalgraslanden (H6120).

Knelpunten Problematiek omtrent betreffend habitattype is verminderde tot zelfs gestopte sedimentatie van zand en een afname van de overstromingsinvloed ten gevolge van een vermindering van de rivierdynamiek en normalisatie en bekading van de Vecht (Gebiedsanalyse-36, 2017). De belangrijkste knelpunten van het habitattype resulterend uit genoemde problematiek zijn vermindering van de rivierdynamiek en atmosferische stikstofdepositie. Bij overstroming of overstuiving vanuit het rivierbed wordt vers zand aangevoerd welke essentieel is voor het habitat aangezien dit verzuring door uitloging van de bodem voorkomt en successie terugzet. Momenteel is het niet bekend of in de huidige situatie voldoende zandafzettingen plaatsvinden (Beheerplan-36, 2017). Een overmaat van stikstofdepositie kan resulteren in verzuring en eutrofiëring. Dit effect wordt versterkt bij een lage tot geen aanvoer van zand, welke stroomdalgraslanden gevoelig maakt voor beschreven effect. Eutrofiëring kan leiden tot een dominantie van grassen. Wanneer adequate hydrologische condities ontbreken zal de gevoeligheid voor stikstofdepositie toenemen. Beoordeling toename aan stikstofdepositie Habitattype H6120 kent in het Natura 2000-gebied een matige en goede Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Projectnummer: 51008996 Datum: 13-12-2022

Versie: Definitief

Document referentie: NL22-648800269-38732

18/115

kwaliteit en een onbekende trend in kwaliteit. Een verlaagde rivierdynamiek en afname in zandafzetting zijn hierin de belangrijkste knelpunten. Stikstofdepositie heeft een versterkend effect op verzuring en vergrassing. Op 16,3% van het totale areaal van het habitattype binnen het Natura 2000-gebied is sprake van een relevante plangebonden toename van stikstofdepositie. De locatie met de maximale plangebonden toename, ten oosten van de snelweg A28, heeft ondanks een overschrijding van de KDW een goede kwaliteit inclusief typische vetkruid-soorten (mondelinge mededeling L. van Tweel van Landschap Overijssel in Beheerplan-36, 2017). Aangezien stikstofdepositie niet het hoofdzakelijke knelpunt vormt en de kwaliteit lokaal goed is, ondanks een overschrijding van de KDW, kan worden geconcludeerd dat de toename van stikstofdepositie ten gevolge van het voorgenomen plan in dit geval niet zal leiden tot meetbare effecten voor de kwaliteit van het habitattype H6120. Het is in deze situatie uitgesloten dat een toename van maximaal 0,2 mol N/ha/jaar tot meetbare veranderingen in de abiotische randvoorwaarden (bodem pH, nutriënten beschikbaarheid), soortensamenstelling of structuur van het habitattype zal leiden.

Het voorgenomen plan staat, in het kader van het bovenstaande, er dan ook niet aan in de weg dat de instandhoudingsdoelstellingen (behoud van oppervlak en behoud kwaliteit) gehaald kunnen worden. Significant negatieve gevolgen door de plangebonden toename aan stikstofdepositie kunnen worden uitgesloten. H6410 - Blauwgraslanden Instandhoudingsdoelstelling Het habitattype H6410 heeft in het Natura 2000-gebied Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht een behoudsdoelstelling in relatie tot het oppervlak en de kwaliteit van het habitattype. Huidige situatie en trend Dit habitattype komt op één perceel voor (0,27 ha) met een goede kwaliteit. Aangetroffen vegetaties behorend tot het habitattype blauwgrasland zijn vegetaties met knotszegge, blauwe zegge, zeegroene zegge, waterdrieblad, sterzegge, Spaanse ruiter, blauwe knoop, moerasviooltje en grote pimpernel. Het overige deel van dit perceel bestaat uit verdroogd en verzuurd blauwgrasland en wordt niet gerekend tot dit habitattype (schriftelijke mededeling J. Bredenbeek van Staatsbosbeheer in Beheerplan-36, 2017). Berekende toename aan stikstofdepositie Op 100% (0,27 ha) van het aanwezig areaal met H6410 vindt, ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling, een toename aan stikstofdepositie plaats.

Van dit areaal met een toename aan stikstofdepositie, ondervindt 100% een (naderende) overschrijding van de KDW door de huidige achtergronddepositie inclusief de berekende toename aan stikstofdepositie. Het areaal met een (naderende) overschrijding van de KDW ondervindt een maximale toename aan stikstofdepositie van 0,01 mol N/ha/jaar (Figuur 4.3).

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Projectnummer: 51008996 Datum: 13-12-2022

Versie: Definitief

Document referentie: NL22-648800269-38732

19/115

Figuur 4.3:

De locatie in het Natura 2000-gebied Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht met de maximale relevante toename aan stikstofdepositie op Blauwgraslanden (H6410).

Knelpunten In dit habitattype worden het grondwaterpeil en de waterkwaliteit als sleutelfactoren beschouwd. Middels deze reden zijn respectievelijk verdroging, verzuring en atmosferische stikstofdepositie de krachtigste knelpunten voor achteruitgang van het habitattype. In Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht komt heeft habitattype H6140 een oppervlak van 0,27 ha (slechts één perceel). Het kleine oppervlak van dit habitattype maakt het gevoelig voor externe invloeden. Het desbetreffende perceel is gelegen achter de winterdijk waardoor deze niet overstroomd vanuit het Zwarte Water. Bovendien is tussen dit perceel en de winterdijk nog een drainerende sloot gelegen en hebben de omliggende polders een ontwaterende werking vanwege de lagere peilen. De combinatie van deze factoren is een oorzaak van de knelpunten verdroging en daaropvolgende verzuring. Momenteel zijn maatregelen getroffen om kwel naar het maaiveld te laten stromen, echter is de effectiviteit van deze maatregelen nog onbekend (Gebiedsanalyse-36, 2017). Beoordeling toename aan stikstofdepositie Habitattype H6410 kent voornamelijk een goede kwaliteit met een negatieve trend in kwaliteit. Door het ontbreken van adequate hydrologische condities wordt de gevoeligheid voor atmosferische stikstofdepositie vergroot. Verdroging is momenteel echter het belangrijkste knelpunt.

Een goede waterhuishouding zorgt voor verversing waardoor de effecten van vermesting en verzuring van de bodem worden gereduceerd. Terwijl andersom, met een sterke afname van de achtergrondbelasting van stikstof, maar met gelijkblijvende beperkte waterhuishouding, er nog steeds sprake zal zijn van een verdroogde situatie en verdere natuurlijke verzuring van het habitat.

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Projectnummer: 51008996 Datum: 13-12-2022

Versie: Definitief

Document referentie: NL22-648800269-38732

20/115

Voor H6410 is de verdroogde situatie het meest zwaarwegende knelpunt. De overbelasting met atmosferische stikstofdepositie speelt daarbij zeker ook een rol, het effect daarvan en de behoudsopgave van het oppervlak en de kwaliteit worden echter niet groter door een verhoging van deze depositie met 0,01 mol N/ha/jaar. Het is uitgesloten dat in deze situatie een dergelijke geringe toename in depositie tot meetbare veranderingen in de abiotische randvoorwaarden (bodem pH, nutriënten beschikbaarheid), soortensamenstelling of structuur van het habitattype zal leiden. Het voorgenomen plan staat, in het kader van het bovenstaande, er dan ook niet aan in de weg dat de instandhoudingsdoelstellingen (behoud van oppervlak en behoud kwaliteit) gehaald kunnen worden. Significant negatieve gevolgen door de plangebonden toename aan stikstofdepositie kunnen worden uitgesloten. H6510A - Glanshaver- en vossenstaarthooilanden (glanshaver) Instandhoudingsdoelstelling Het habitattype H6510A heeft in het Natura 2000-gebied Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht een behoudsdoelstelling in relatie tot het oppervlak en de kwaliteit van het habitattype. Huidige situatie en trend De algehele trend in oppervlakte en kwaliteit van H6510A zijn niet bekend volgens de Gebiedsanalyse.

Volgens de habitattypenkaart hebben de locaties met H6510A, voor zover bekend is op basis van vegetatiekartering, echter wel een goede kwaliteit (Provincie Overijssel, 2019). Berekende toename aan stikstofdepositie Op 100% (1,63 ha) van het aanwezig areaal met H6510A vindt, ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling, een toename aan stikstofdepositie plaats. Van dit areaal met een toename aan stikstofdepositie, ondervindt 18,3% een (naderende) overschrijding van de KDW door de huidige achtergronddepositie inclusief de berekende toename aan stikstofdepositie. Het areaal met een (naderende) overschrijding van de KDW ondervindt een maximale toename aan stikstofdepositie van 0,03 mol N/ha/jaar (Figuur 4.4).

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Projectnummer: 51008996 Datum: 13-12-2022

Versie: Definitief

Document referentie: NL22-648800269-38732

21/115

Figuur 4.4:

De locatie in het Natura 2000-gebied Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht met de maximale relevante toename aan stikstofdepositie op Glanshaver- en vossenstaarthooilanden (glanshaver) (H6510A).

Knelpunten Momenteel zijn geen sterke conclusies te trekken over de knelpunten betreffende beheer en overstromingsdynamiek voor habitattype H6510A. Deze zijn deels onbekend en dienen verder onderzocht te worden. In de Gebiedsanalyse en Natura 2000-beheerplan is wel beschreven dat voor het behalen van de instandhoudingsdoelstellingen optimalisatie van de waterhuishouding en/of het beheer nodig is. Hier ligt tevens een onderzoeksopgave. Daarnaast is bekend dat het beperkt of niet plaatsvinden van inundaties door aanwezigheid van kades in de Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht een negatief effect heeft op het behoud van het habitattype (Gebiedsanalyse-36, 2017). Verder is het voor een goede structuur en functie van het habitattype van belang dat de vegetatie vlakdekkend (vanaf enkele hectares) voorkomt (Natura 2000-profieldocument, H6510). Het huidige voorkomen van het habitattype op een oppervlak van 1,6 ha verspreid over drie locaties is dus mogelijk te klein. Beoordeling toename aan stikstofdepositie Habitattype H6510A heeft een goede kwaliteit, de trend in kwaliteit is onbekend. Stikstofdepositie vormt een mogelijk knelpunt bij het ontbreken van de juiste condities in waterhuishouding en beheer. Op 18% van het totale areaal van het habitattype binnen het Natura 2000-gebied is sprake van een relevante plangebonden toename aan stikstofdepositie.

In een groot deel (82%) van het totaaloppervlak (1,6ha) is geen sprake van overschrijding van de KDW. Dat blijft zo inclusief de geringe stikstofbijdrage (maximaal 0,01 mol N/ha/jaar op 0,3ha van het gebied) van het project.

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Projectnummer: 51008996 Datum: 13-12-2022

Versie: Definitief

Document referentie: NL22-648800269-38732

22/115

Een toename van maximaal 0,01 mol N/ha/jaar kan in het deel van het gebied waar dit neerdaalt, bovendien niet leiden tot ecologische effecten op de omvang of kwaliteit van het habitattype. Ten eerste is een dergelijke depositie zeer klein in vergelijking tot de KDW (1429 mol N/ha/jaar), daarnaast valt de depositie volledig weg binnen de natuurlijke variatie in depositie. De variatie in meteorologische omstandigheden zorgt voor ca. 10% jaarlijkse variatie in de achtergrond depositie (Velders et al. 2018). In dit gebied gaat het dus om een variatie van 139 tot 172 mol N/ha/jaar. Ten tweede is de inundatiefrequentie, oppervlaktewaterkwaliteit, invloed van bemeste agrarische percelen en beheer in het gebied sterker sturend voor de oppervlakte en kwaliteit van het habitattype dan stikstofdepositie. Kwaliteit van het habitattype wordt bepaald door de abiotische randvoorwaarden, vegetatietypen, typische soorten en structuur van het habitattype. Het is uitgesloten dat een dergelijke geringe toename in depositie tot veranderingen in de abiotische randvoorwaarden (bodem pH, nutriënten beschikbaarheid), soortensamenstelling of structuur van het habitattype zal leiden. Het voorgenomen plan staat, in het kader van het bovenstaande, er dan ook niet aan in de weg dat de instandhoudingsdoelstellingen (behoud van oppervlak en behoud kwaliteit) gehaald kunnen worden.

Significant negatieve gevolgen door de plangebonden toename aan stikstofdepositie kunnen worden uitgesloten. H6510B - Glanshaver- en vossenstaarthooilanden (grote vossenstaart) Instandhoudingsdoelstelling Het habitattype H6510B heeft in het Natura 2000-gebied Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht een uitbreidings- en behoudsdoelstelling in relatie tot respectievelijk het oppervlak en de kwaliteit van het habitattype. Huidige situatie en trend Het habitattype H6510B heeft in het Natura 2000-gebied Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht een uitbreidings- en behoudsdoelstelling in relatie tot respectievelijk het oppervlak en de kwaliteit van het habitattype. In het veld is gekeken naar de ligging en de condities. De glanshaverhooilanden bevonden zich op een klein, kwetsbaar areaal tussen de dijk en de weg in (binnendijks). Op het areaal met vossenstaartgrasland groeit in het voorjaar voornamelijk de typerende wilde kievitsbloem. Berekende toename aan stikstofdepositie Op 95,7% (123,19 ha) van het aanwezig areaal met H6510B vindt, ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling, een toename aan stikstofdepositie plaats. Van dit areaal met een toename aan stikstofdepositie, ondervindt 0,7% een (naderende) overschrijding van de KDW door de huidige achtergronddepositie inclusief de berekende toename aan stikstofdepositie. Dit is 0,6% van het totale areaal.

Het areaal met een (naderende) overschrijding van de KDW ondervindt een maximale toename aan stikstofdepositie van 0,09 mol N/ha/jaar (Figuur 4.5).

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepositie Projectnummer: 51008996 Datum: 13-12-2022

Versie: Definitief

Document referentie: NL22-648800269-38732

23/115

Figuur 4.5:

De locatie in het Natura 2000-gebied Uiterwaarden Zwarte Water en Vecht met de maximale relevante toename aan stikstofdepositie op Glanshaver- en vossenstaarthooilanden (grote vossenstaart) (H6510B).

Knelpunten Vanwege de overschrijding van de KDW op slechts 0,6% van het habitat is stikstofdepositie momenteel geen zwaarwegend knelpunt. Habitattype H6510B kampt binnen het Natura 2000-gebied voornamelijk met hydrologische knelpunten. De aanwezigheid van kades, verminderde rivierpeildynamiek en diep wegzakkende voorjaar- en zomergrondwaterstanden beperken behoud en herstel van specifieke kwaliteiten binnen het habitattype (Gebiedsanalyse-36, 2017). Tevens heeft het ontbreken van overstromingen mogelijk geresulteerd in vroegere langdurige verzuring van standplaatsen. Kievitsbloemhooilanden bevatten enkele lage kruiden zoals de kievietsbloem. Indien hier, voornamelijk aan het begin van het seizoen, dichte en hoogopgaande grassen vormen ten gevolge van lage grondwaterstanden en verminderde overstroming zullen deze typerende kruiden benadeelt worden. Bovendien zorgt overstroming van het gebied voor de verspreiding van de zaden van de kievietsbloem, voor de aanvoer van kalium en andere nutriënten en op lange termijn voor het behoud van de basenrijkdom. In de huidige situatie kan een te hoge voedselrijkdom beschouwd worden als knelpunt voor het habitattype. Deze hoge voedselrijkdom is voornamelijk het gevolg van bemesting en intensief beheer voor agrarische doeleinden (Gebiedsanalyse-26, 2017).

Beoordeling toename aan stikstofdepositie Habitattype H6510B kent voornamelijk een goede kwaliteit wel is hier een negatieve trend in kwaliteit waargenomen. Stikstofdepositie vormt volgens de gebiedsanalyse slechts een beperkt knelpunt ten opzichte van de hydrologische knelpunten in het gebied.