Halfjaarrapportage Sociaal Domein: Hervormingsagenda 1e helft 2023

mvoortgang

inwoners en professionals samen aan de slag is gegaan rondom thema’s die leven in de wijk, zoals het creëren van mogelijkheden om elkaar te ontmoeten. Dit heeft waardevolle inzichten opgeleverd over gebiedsgericht werken. De inzichten zullen in het tweede halfjaar van 2023 gedeeld worden met het veranderteam Gebiedsgericht werken van de gemeente Zwolle. Dit kan leiden tot een handreiking gemeenschapsgericht werken voor Zwolle.

Talentenplein (Community 4.2), waar jongvolwassenen met een lichte ondersteuningsvraag wonen en ambulante begeleiding ontvangen, is een groot succes. Dit blijkt uit de gezamenlijke evaluatie met deelnemers en partijen. Een aanvraag bij het Rijk in het kader van de Regeling Huisvesting Aandachtsgroepen voor vijf extra gemengde woonprojecten is gehonoreerd. Concreet zijn er twee nieuwe gemengde woonvormen gepland in de Oosterenk en de Tippe.

Toegankelijke aangepaste woningen voor ouderen Er is onderzoek gedaan naar de huisvestingsbehoefte (kwantitatief en kwalitatief) voor senioren. Deze huisvestingsbehoefte is vertaald naar een actieplan seniorenhuisvesting. Het actieplan gaat niet alleen over huisvesting van senioren, maar is breder opgesteld en behelst 4 lijnen: • Programmering • Doorstroming • Sociale basis en preventie • Maatwerk ondersteuning en zorg Per lijn zijn diverse acties opgesteld. Het plan wordt in juli 2023 vastgesteld door het college. Dit actieplan zal ter informatie aan de raad aangeboden worden. Daarnaast verwerken we de uitkomsten hiervan de komende tijd in de gebiedsvisies en zijn ze mede richtinggevend voor de gebiedsontwikkelingen.

De pilot Wooncoach van Openbaar Belang en MEE is geëvalueerd. Dit heeft geleid tot de Wooncoach 2.0. Er zijn op basis van het geleerde aanpassingen gemaakt in de toeleiding en screening. Daarnaast is de doelgroep uitgebreid met zittende huurders van Openbaar Belang. Openbaar Belang is ook co-financier van de Wooncoach 2.0. De eerste 3 bewoners wonen inmiddels via deze nieuwe pilot.

Wmo-woningen Doel is het verbeteren van de werkwijze om aangepaste woningen te realiseren en van het toewijzen van woningen in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Hier zal het komende halfjaar aan gewerkt worden. Het convenant Wmo-woningen is in het eerste kwartaal van 2023 geëvalueerd. Dit heeft geleid tot aanvullende en/of aangescherpte werkafspraken. Huisvesting voor niet studerende jongeren Betaalbare huisvesting voor niet studerende jongeren is een urgent complex vraagstuk. Gezamenlijk met de corporaties worden nieuwe initiatieven ontwikkeld. Ook in de gebiedsontwikkelingen wordt deze opgave waar mogelijk ingebracht. Om op grotere schaal betaalbare woningen voor deze doelgroep te realiseren, wordt gezamenlijk met woningcorporaties verkend hoe extra woningen voor jongeren beschikbaar gesteld kunnen worden in de huidige woningvoorraad en mogelijk in nieuwbouw. In de jaarschijf 2023 van de prestatieafspraken met de woningcorporaties is opgenomen dat voor specifieke doelgroepen de corporaties ook niet- zelfstandige woonruimte wil verhuren. Dit was lang niet mogelijk in Zwolle. In de praktijk heeft dit nog niet geleid tot concrete projecten. In de meerjarige prestatieafspraken voor 2024-2028 is hier extra aandacht voor.

Uitgelicht DeltaWonen is een betrokken partner in het realiseren van tussenvormen in wonen en zorg: ‘In de afgelopen jaren hebben wij projecten zoals Community 4.2 en Betje Wolff ontwikkeld, samen met de gemeente, zorg- en welzijnsinstanties. Deze projecten hebben jongeren met kwetsbaarheden samengebracht in gemeenschappen met ‘maatjes’ of ‘goede buren’. In 2023 zijn we gestart met de ontwikkeling van twee nieuwe projecten. Op de Oosterenk realiseren we 58 flexwoningen waar, naast statushouders en reguliere woningzoekenden, jongeren met kwetsbaarheden een thuis vinden. Dit doen wij samen met de gemeente, Limor, GewoonZes en Hart voor Zwolle. Ook in het nieuwbouwproject ‘De Tippe’ zetten we ons in voor een gemengde gemeenschap van mensen met diverse kwetsbaarheden en leeftijden, samen met een groep ‘goede buren’. Met partners als Openbaar Belang, de gemeente, RIBW en Hart voor Zwolle, werken we aan de realisatie van een gemeenschap die gedragen wordt door onderlinge steun en samenhang. In beide projecten realiseren wij een community ruimte. De ervaring leert ons namelijk dat een plek waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten en activiteiten kunnen organiseren, bijdraagt aan de onderlinge verbinding. Dit draagt weer bij aan het verminderen van eenzaamheid en een verminderende of uitgestelde vraag aan de zorgprofessional.

Ook leert de ervaring dat communityvorming professionele facilitering door een welzijnsorganisatie vraagt’.

“Samen kunnen we het verschil maken en een voorbeeld stellen voor anderen.”

26

mvoortgang

Flexwonen Op ten minste zes locaties in de stad worden flexwoningen gerealiseerd. Op deze locaties worden o.a. statushouders gehuisvest. Daarnaast wordt gekeken welke andere aandachtsgroepen hier kunnen wonen. Dat heeft geleid tot een geclusterd beschermd thuiswoon-zorgproject op de Oosterenk. Ook zal in het voormalige LTO-gebouw een woonzorgconcept gerealiseerd worden voor een Wlz-doelgroep (Wet langdurige zorg).

Passende zorg en ondersteuning Maatschappelijke Opvang De verbouwing van de Herberg is afgerond. Dit zorgt voor individuele ruimten voor Herberggasten en er is 24-uurs opvang. Dat is voor het herstel van de Herberggasten een enorme verbetering. Omdat er nog onvoldoende aanbod van alternatieven in de wijken is, zijn er nu nog slaapzalen in gebruik om de mensen te kunnen opvangen. We willen deze in de toekomst alleen inzetten voor de winteropvangregeling of andere noodsituaties. In de eerste helft van 2023 is helaas een toename van het aantal gebruikers van de nachtopvang geconstateerd. De krapte op de woningmarkt en de wachtlijsten voor de zorg spelen hierin een rol. De voorbereidingen (planologisch, samenwerkingsovereenkomst, beheerplan etc.) voor de woonunits naast de Herberg voor langdurig dakloze mensen zijn in volle gang. We verwachten dat in de eerste helft van 2024 vijf units worden opgeleverd.

Beschermd thuis geclusterd Er zijn twee geclusterde beschermd thuisprojecten in voorbereiding. Beide zullen in het eerste halfjaar van 2024 worden opgeleverd. In de Oosterenk betreft het een jongerenproject voor maximaal 15 jongeren en in de Tippe gaat het om 27 woningen voor inwoners ouder dan 23 jaar. In beide projecten kunnen zowel mensen met als zonder een hulpvraag voor onbepaalde tijd wonen. Wel wordt van ze gevraagd onderdeel uit te maken van de community. Kamertrainingscentrum Voor een grote groep jongeren op de wachtlijst voor beschermd wonen lijkt een kamertrainingscentrum voor jongeren van 17-23 jaar een meer passend alternatief. Dit centrum is gericht op het zelfstandig leren wonen. De behoefte aan een kamertrainingscentrum voor deze leeftijdsgroep wordt ondersteund door medewerkers van het Sociaal Wijkteam en jeugdzorginstellingen. Voor uitstroom Jeugdzorg zou dit een passende optie zijn voor veel jongeren. Een locatieverzoek is uitgezet bij de drie Zwolse corporaties. Het betreft hier een intensieve vorm van begeleiding met nachtelijke aanwezigheid van begeleiding. Geclusterd beschermd thuis wonen is voor deze doelgroep een te lichte vorm van ondersteuning.

Voor de friendswoning ’t Vriendenhuis is een locatie gevonden. Hier kunnen mannen die jarenlang in de nachtopvang verblijven en waarvan uitstroom naar zelfstandig wonen in het verleden niet goed is gegaan, samenwonen met gelijkgestemden. Het beschikbaar komen van de locatie kent enige vertraging. Op dit moment wordt de woning ingezet voor crisisopvang van een gezin. Op 1 oktober 2023 is de woning waarschijnlijk beschikbaar voor het Vriendenhuis. Onder de Pannen is gestart. Dit is een project waarbij mensen die een slaapkamer over hebben, deze legaal kunnen verhuren aan een stadsgenoot die dringend op zoek is naar woonruimte. Creating Balance voert het project uit. De eerste verhuringen zijn inmiddels een feit. Housing First Jongeren is gestart en de eerste jongeren worden begeleid volgens deze methodiek. De woningen voor jongeren tot 23 jaar komen echter moeizaam beschikbaar door het geringe aanbod in dit huursegment.

27

mvoortgang

Monitoring vernieuwende woonzorgconcepten Wij vinden het heel belangrijk om onze vernieuwende woonzorgconcepten goed te kunnen monitoren en evalueren. Hiervoor is een online tool ontwikkeld die bestaat uit vragenlijsten voor (ex)deelnemers, begeleiders en organisatie. Doel is om de werkzame bestanddelen van een vernieuwend woonzorgconcept te definiëren en te leren van ervaringen. Op basis van deze monitoring kiezen we of we deze vernieuwende woonzorgconcepten aan het bestaande aanbod toevoegen. De tweede uitvraag is gedaan. De respons kwam langzaam op gang, waardoor de eerste resultaten in het eerste kwartaal van 2023 in beeld zijn gebracht. De uitkomsten zijn gedeeld met alle deelnemende partijen, waardoor het onderlinge leren versterkt wordt. In het algemeen zijn alle betrokkenen positief over de verschillende projecten. Ook zijn er kritische opmerkingen geplaatst over bijvoorbeeld de samenwerking tussen partijen. Deze zijn besproken in de verschillende projectgroepen en hebben geleid tot verbeteracties in een aantal projecten.

Korte vooruitblik Plannen tweede helft 2023: • Communityfestival Wonen en zorg • Uitvoering actieplan seniorenhuisvesting • Uitvoering manifest Samenwerken voor goed wonen voor ouderen • Vaststellen meerjarige prestatieafspraken met woningcorporaties • Voorbereiden jongerenproject in de Oosterenk • Afronden voorbereiding woonzorgproject de Tippe • Opening Vriendenhuis voor langdurig daklozen

Time-outvoorzieningen In de stadsgesprekken met cliënten, ervaringsdeskundigen, zorgorganisaties en vrijwilligersorganisaties is de wens voor time-outplekken aangegeven. In 2022 is samen met partners verkend wat hierin de wensen en mogelijkheden zijn. Er zijn 3 lijnen waarvan de mogelijkheden verder worden verkend: a. Inwoners die GGZ-behandeling ontvangen en de wens hebben voor een huiskamer in de wijk om gebruik van te maken om crisis te voorkomen. Deze lijn heeft door personele uitdagingen nog geen verdere voortgang geboekt. b. Inloopvoorzieningen die ook buiten kantoortijden en in de weekenden en zon- en feestdagen open zijn, in nauwe samenwerking met Sociale Activatie en Herstel. Dit heeft een plaats gekregen binnen de aanbesteding SAH die inmiddels is afgerond. Partijen worden gestimuleerd om hier vorm en inhoud aan te geven. c. Beschermd thuis wonen in combinatie met een centrale ontmoetingsruimte realiseren in gebiedsontwikkelingen. Dit heeft voortdurend de aandacht van de regievoerders wonen en zorg in de gebiedsontwikkelingen.

Manifest “Samen werken aan goed wonen voor ouderen”

28

mvoortgang

Spoor 6 Eén gezin, één plan 29

mvoortgang

7 Spoor 6 Eén gezin, één plan Ontwikkelingen

In de vorige rapportage hebben we vermeld dat Spoor 6 is afgesloten als onderdeel van het programma en dat de principes van de Doorbraakmethode worden geïmplementeerd in de bestaande organisatie. Wel deden we de toezegging om in deze rapportage de voortgang van dat proces te vermelden.

Update voortgang

In het eerste halfjaar van 2023 is een projectleider aangesteld om tot een implementatieplan en de daadwerkelijke implementatie te komen. In de periode tussen afronding van het spoor en aanstelling van de projectleider, is het Instituut voor Publieke Waarden betrokken gebleven om medewerkers waar nodig te ondersteunen bij casussen die gebaat waren bij de Doorbraakmethode. Zo kon deze werkwijze in de tussentijd ook ingezet worden. Zij zijn op de achtergrond nu nog betrokken voor advies. De projectleider heeft de ondersteuning van medewerkers bij de Doorbraakmethode inmiddels grotendeels overgenomen. Daarnaast heeft zij gesprekken gevoerd met betrokkenen en krijgt het implementatieplan steeds meer vorm. Daarbij wordt gekeken hoe een interdisciplinair team kan worden samengesteld, liefst binnen de bestaande structuren.

Blik vooruit

In de komende tijd zal het implementatieplan afgerond en uitgevoerd worden zodat we waar nodig de Doorbraakmethode kunnen blijven inzetten om tot passende oplossingen voor onze inwoners te komen.

30

mvoortgang

8

Communicatie

Omdat de Hervormingsagenda eind 2023 afloopt als programma, hebben we een voorstel uitgewerkt voor de communicatie over de resultaten. Hiervoor zetten we meerdere communicatiemiddelen in die elkaar aanvullen en versterken, onder meer een nieuwsbrief voor professionals. Deze is de eerste helft 2023 ontwikkeld en komt voor het eerst uit begin juli 2023. Hiernaast heeft communicatie intern een presentatie gegeven over weerstand bij gedragsverandering. Hoe komt dit en wat kun je hieraan doen? Voor de Proeftuin Samenspel in de wijk zijn de partners inzichtelijk gemaakt om zo een bewuste keuze te kunnen maken over de de manier waarop zij betrokken worden. Voor de Proeftuin Samen voor een Stevige Basis is een video gemaakt over naschoolse activiteiten op SBO de Sluis als voorbeeld van succesvol project in deze proeftuin. Het Innovatielab heeft de afgelopen periode verslag gedaan van de bevindingen. Van dit verslag is door communicatie een laagdrempelige samenvatting gemaakt die gedeeld is met direct betrokkenen.

Stadsdialoog Gezondheid

Publiciteit

Over de volgende onderwerpen is de publiciteit verzorgd via persberichten en berichten op social media: • Proeftuin Samenspel in de wijk en Proeftuin Samen voor een Stevige Basis. • Stadsdialoog Gezondheid en de Stadsdialoog Armoede (Iedereen T€lt Festival). • Evaluatie Relatie- en scheidingsteam. • Wonen en Zorg: aanbesteding voor nieuwe woonvormen, de samenwerking op het gebied van geclusterde woonvormen, het project Onder de Pannen en het Manifest samen werken aan goed wonen voor ouderen.

Korte vooruitblik tweede helft 2023:

• Uitgave ‘Nieuwsbrief ontwikkelingen sociaal domein’ in juli, september en november 2023. • Regelmatig delen content uit de nieuwsbrief op LinkedIn. • Uitwerken overige communicatiemiddelen voor het delen van de resultaten van de hervormingsagenda. • Opleveren en uitvoeren communicatiestrategie voor de Proeftuin Samenspel in de wijk en voor het Programma Wonen en Zorg. • Strategisch advies en publicitaire ondersteuning Community Festival.

Iedereen T€lt Festival 31

mvoortgang

9

Monitoring

Update voortgang Monitoring gebeurt niet alleen door middel van cijfermatige data, maar veelal ook door gesprekscycli waarin informatie met partners en inwoners gedeeld en opgehaald wordt. Lijn 1: Ontwikkeling monitoring sociaal domein gericht op bedrijfsvoering De afgelopen jaren zijn een aantal grote projecten opgepakt die zich richten op de bedrijfsvoering in het sociaal domein. Denk hierbij aan het dashboard Caseload SWT, Sturingsinformatie Wmo en het dashboard Gespecialiseerde jeugdhulp. Voor deze projecten geldt dat deze in de eerste helft van 2023 volgens planning verder in ontwikkeling zijn. Ook zijn we met behulp van deze sturingsinformatie gestart met de voorbereidingen voor de eindrapportage van de Hervormingsagenda. Lijn 2: Beter gebruik en verdere ontwikkeling bestaande monitoren en indexen We blijven aandacht houden voor het gebruiken van bestaande monitoren en indexen. Ook blijven we actief aansluiten bij de ontwikkelingen rondom het Buurt-voor-Buurt Onderzoek. Lijn 3: Ontwikkeling kwalitatieve en reflexieve monitoring Ook in het eerste halfjaar van 2023 is binnen diverse sporen gewerkt met de opgezette gesprekscycli. Denk daarbij aan de gesprekstafels en de stadsdialoog in de sociale basis en het inzetten van reflexieve monitoring in de proeftuin Samenspel in de wijk.

De opbrengsten van de reflexieve monitoring in de proeftuin Samenspel in de wijk worden in de vorm van een tussenevaluatie in de tweede helft van 2023 aangeboden aan de raad.

32

mvoortgang

10 Financiën Financieel overzicht totaalopgave Hervormingsagenda 2022 - 2024 (in euro’s) 1a

Lokale teams verlenen jeugdzorg

1b

Toegang dyslexiezorg

1c

BSO+

1d

Pilot Ambelt/ Samen voor een stevige basis Totaal te realiseren besparing

2024

2023

2024

50.000

70.000

70.000

0

200.000

2000.000

30.000

50.000

50.000

0

30.000

30.000

80.000

350.000

350.000

In de vorige rapportage is gemeld dat de te realiseren besparingen door de inzet van BSO+ van €50.000,- en de eigen inzet van lokale teams jeugdzorg van €70.000,- meerjarig zijn gerealiseerd. Daarmee blijven nog twee besparingen over (zie tabel hieronder) voor het laatste jaar van de Hervormingsagenda. Deze besparingen moeten in 2023 behaald worden met interventies uit spoor 3 Jeugd: Herstel in het gewone leven. Bij de voortgang van spoor 3 wordt verder ingegaan op de inhoudelijke stand van zaken van deze interventies. Financieel overzicht totaalopgave Hervormingsagenda 2023 (in euro’s) 2023 1b

Toegang dyslexiezorg

200.000

1d

Pilot Ambelt/ Samen voor een stevige basis

30.000

Totaal in €

230.000

Dyslexie Voor 2023 staat een besparing van €200.000,- gepland voor dyslexie. Met ingang van schooljaar 2022-2023 is in dat kader de proeftuin dyslexie van start gegaan. De proeftuin loopt door tot en met schooljaar 2023-2024. Met de informatienota Stand van zaken proeftuin dyslexie van 23 april dit jaar is de Raad over de voortgang geïnformeerd.

De cijfers voor 2018 en 2019 vormden de basis voor de beoogde besparing. De tabel laat de verdere ontwikkeling vanaf 2020 zien. Met de kanttekening dat corona en de aanpak daarvan van invloed kunnen zijn geweest op de uitvoering van dyslexiezorg in vooral 2020 en 2021. Ontwikkeling dyslexiezorg 2018-2022 2018

2019

2020

2021

2022*

aantal toegewezen voorzieningen

638

626

482

485

389

aantal cliënten

294

311

258

252

213

uitgaven in €

908.965

888.324

707.537

789.470

669.586

* voorlopige cijfers 2022 Bron: Dashboard Jeugdhulp gemeente Zwolle, peildatum 3 april 2023

De cijfers laten een daling zien voor zowel het aantal voorzieningen, het aantal cliënten als de kosten van dyslexiezorg. Nu de proeftuin dyslexie verder vorm krijgt, verwachten we de beoogde structurele besparing van €200.000,- eind 2023 te realiseren. Samen voor een stevige basis In een samenwerking tussen jeugd- en jongerenwerk van Travers en professionals van het Sociaal wijkteam wordt in het voortgezet onderwijs ingezet op groepen met dezelfde vraagstukken. Door tijdig de ervaren problemen te delen met de groep en bespreekbaar te maken, wordt zwaardere hulp voorkomen. We verwachten met deze interventie de beoogde besparing van €30.000,- te realiseren. Dit toetsen we eind 2023. Landelijke Hervormingsagenda Jeugd In mei is een principeakkoord bereikt over de inhoud van de Hervormingsagenda Jeugd. De Hervormingsagenda Jeugd bevat een breed pakket maatregelen om de jeugdzorg te verbeteren en financieel houdbaar te krijgen. Structureel zal worden geïnvesteerd in de landelijke kwaliteit en effectiviteit van jeugdhulp. Ook komt er een aanpassing van de Jeugdwet, waardoor duidelijker wordt waarvoor kinderen en ouders hulp kunnen krijgen. Gemeenten worden verplicht bepaalde specialistische zorg regionaal in te kopen om beschikbaarheid en continuïteit van zorg beter te organiseren.

33

mvoortgang

Ook zullen wijkteams worden versterkt en moet betere samenwerking met bijvoorbeeld het onderwijs ervoor zorgen dat kinderen en jongeren meer in groepen worden ondersteund. Uithuisplaatsingen worden zoveel mogelijk voorkomen of in elk geval verminderd. Aan de realisatie van de landelijke Hervormingsagenda is een fikse besparingsopgave gekoppeld door het Rijk. De komende twee jaar t/m 2025 wordt deze besparing door het Rijk nog niet gekort op het budget. Maar vanaf 2026 loopt voor Zwolle de totale korting op het gemeentefonds met betrekking tot de besparingsmaatregelen Hervormingsagenda Jeugd in een aantal jaar op naar € 8,7 mln. Omdat we in de afgelopen jaren al een aantal besparingen hebben gerealiseerd, moet van de € 8,7 mln die wordt gekort op het gemeentebudget nog € 4,8 mln daadwerkelijk bespaard worden. In het coalitieakkoord en in het financieel perspectief is in 2023 de nog te realiseren besparing van € 4,8 mln verdeeld over 5 jaarschijven. Cumulatief: 2023: 0,2 mln, 2024: 1,0 mln, 2025: 2,0 mln, 2026: 3,0 mln. 2027: 4,8 mln. Voor deze besparingen zijn nog geen extra interventies bepaald en ze staan los van de eerder in deze paragraaf beschreven besparing van het programma van onze lokale Hervormingsagenda. De verwachting is wel dat de hervormingen die we al uitvoeren voor 2023 en 2024 de ingeboekte besparing opleveren.

Over het resterende bedrag dat bespaard moet worden (vanaf 2025), zijn nog geen besluiten genomen. Die besluiten zullen samenhangen met de verdere uitwerking van de landelijke Hervormingsagenda Jeugd. De landelijke Hervormingsagenda Jeugd is geen onderdeel van onze lokale Hervormingsagenda, maar de benodigde besparingen zullen wel deels behaald moeten worden met de in ons programma ingezette hervormingen. De hervorming mogelijk maken De begrotingsindeling van het sociaal domein wordt in de begroting 2024 teruggebracht van 4 programma’s naar 2 samenhangende programma’s met 11 doelen. De samenhang tussen de doelen in de programma’s sluit aan bij de bewegingen van de ingezette hervormingen, die ook na het programma doorlopen. Deze nieuwe indeling helpt om lichte en preventieve vormen van ondersteuning snel en eenvoudig in te zetten. Daarmee voorkomen we onnodige uitgaven aan duurdere gespecialiseerde zorg en ontvangen inwoners beter passende ondersteuning. Deze ontwikkeling sluit aan op de organisatie brede verbetering van het begrotingsproces voor 2025.

34