Dashboard mensenhandel 2022

SAMEN TEGEN MENSENHANDEL Dashboard integrale aanpak Oost-Nederland 2022

IJSSELLAND

Kampen

Steenwijkerland

Hardenberg

Zwolle

Deventer

Overig

Totaal

Zichtbare aanbod seksuele dienstverlening Actieve seksadvertenties Prostitutiecontroles Bestuurlijke rapportages politie/OM

391 2 1

Strafrechtelijke onderzoeken Instroom OM (vervolging)

440 0 0

480 0 0

3013 1579 780 20 7 0 7 5 0

6683 29 13

Bestuurlijke boetes Dwangsommen Bestuursdwang sluiten pand Bestuurlijke interventies anderzins Uitgezette zorgtrajecten

Tiel

WestBetuwe

Overig

Totaal

Actieve seksadvertenties Prostitutiecontroles Bestuurlijke rapportages politie/OM

1 0 6

1 0 1

3 0 0

13 2 1

5 2 0

2 1 0

25 5 8

TWENTE

Enschede

Almelo

Hengelo

Hof van Twente

Tubbergen

Overig

2766 564 16 0 7 0

202 0 0

1627 5159 5 21 2 9

2035 21 15

1078 2 1

663 1 0

83 0 0

143 0 0

1169 5171 1 25 0 16

Signalen mensenhandel

19

7

10

1

4

41

Strafrechtelijke onderzoeken

2 1

1 6

2 5

0 0

0 0

0 3

5 15

4 0 14 0 1 0

0 0 0 1 0 0

? ? ? ? ? ?

0 0 0 0 0 0

? ? ? ? ? ?

0 0 1 0 1

4 0 15 1 1 1

Actieve seksadvertenties Prostitutiecontroles Bestuurlijke rapportages politie/OM Opsporing/vervolging

Signalen mensenhandel Strafrechtelijke onderzoeken Instroom OM (vervolging)

8 3 4

2 0 0

0 0

8 0 0

18 3 4

0 0 8 0 1

0 0 0 0 0

0 0 0 0 0

1 0 0 0 2

1 0 8 0 3

0

0

0

2

2

Instroom OM (vervolging)

Bestuurlijke opvolging

Bestuurlijke opvolging

0 0 1 0 0

0 0 0 0 0

0 0 0 0 0

1 0 3 0 0

4 0 3 0 0

0 0 0 0 1

5 0 7 0 1

Waarschuwingen

0

1

0

12

3

1

17

Uitgezette zorgtrajecten

Bestuurlijke boetes Dwangsommen Bestuursdwang sluiten pand Bestuurlijke interventies anderzins

Waarschuwingen Bestuurlijke boetes Dwangsommen Bestuursdwang sluiten pand Bestuurlijke interventies anderzins Uitgezette zorgtrajecten

TOTAAL EENHEID ONL NOG

Apeldoorn

Doetinchem

Harderwijk

Zutphen

Overig

Totaal

Zichtbare aanbod seksuele dienstverlening

GLD-MIDDEN

1946

609

594

388

2256 5793

Actieve seksadvertenties

Prostitutiecontroles

23 7

1 1

4 3

0 0

11 2

Prostitutiecontroles

Bestuurlijke rapportages politie/OM

39 13

Strafrechtelijke onderzoeken Instroom OM (vervolging)

16 3 5

2 1 0

2 0 0

2 1 3

18 0 0

40 5 8

Bestuurlijke boetes Dwangsommen Bestuursdwang sluiten pand Bestuurlijke interventies anderzins Uitgezette zorgtrajecten

Barne- Overig veld

Totaal

Bestuurlijke rapportages politie/OM

3894 24 7

826 3 0

376 1 1

1863 6959 12 40 4 12

Signalen mensenhandel Strafrechtelijke onderzoeken Instroom OM (vervolging)

46 0 9

8 0 0

0 0

10 4 0

64 4 9

Bestuurlijke opvolging

Bestuurlijke opvolging Waarschuwingen

Ede

Opsporing/vervolging

Opsporing/vervolging Signalen mensenhandel

Arnhem

Zichtbare aanbod seksuele dienstverlening

Actieve seksadvertenties

3 0 10 0 0

0 0 0 0 0

? ? ? ? ?

? ? ? ? ?

0 0 2 0 0

3 0 12 0 0

Waarschuwingen

13

0

?

?

0

13

Uitgezette zorgtrajecten

Bestuurlijke boetes Dwangsommen Bestuursdwang sluiten pand Bestuurlijke interventies anderzins

Totaal

Zichtbare aanbod seksuele dienstverlening

Opsporing/vervolging

Bestuurlijke opvolging Waarschuwingen

Nijmegen

Zichtbare aanbod seksuele dienstverlening

Opsporing/vervolging Signalen mensenhandel

GLD-ZUID

Totaal

Zichtbare aanbod seksuele dienstverlening

CASUSTAFELS

Aantal vergaderingen (Casustafel MH)

Aantal casus (Casustafel of RIEC)

IJsselland

11

17+3

Actieve seksadvertenties

29.764

Twente

4

6

Prostitutiecontroles

154

Gelderland-Zuid

0

0

Bestuurlijke rapportages politie/OM

63

Gelderland-Midden

6

8

Noord-Oost-Gelderland

0

3

Opsporing/vervolging Signalen mensenhandel

188

Strafrechtelijke onderzoeken

22

COMENSHA

Totaal

B8 aangiftes Totaal

Instroom OM (vervolging)

44

Totaal aantal gemelde (unieke) slo

71

Totaal per eenheid

13

Minderjarig

12

Bestuurlijke opvolging Waarschuwingen

20

Meerderjarig

59

AZC’s

Totaal

Bestuurlijke boetes

0

Onbekend

27

Almelo

2

6 0 6 0 0

0 0 1 0 1

0 0 0 0 0

1 0 1 1 0

7 0 8 1 1

Dwangsommen

50

Man

9

Hardenberg

5

Bestuursdwang sluiten pand

2

Vrouw

62

Harderwijk

3

Bestuurlijke interventies anderzins

6

Nederlands

60

19

Doetinchem

1

Uitgezette zorgtrajecten

Niet-Nederlands

25

Winterswijk

1

Openbaar Ministerie

10

Wageningen

1

0

9

0

18

27

Politie

38

Bewustwordingspresentaties

Versie 3 - april 2023

SAMEN TEGEN MENSENHANDEL

Algemene toelichting en toelichting cijfers dashboard Wat is de huidige staat van de integrale aanpak van mensenhandel in de regio Oost-Nederland? Dit dashboard geeft in kwantitatieve zin antwoord op die vraag. Het dashboard is een gezamenlijk product van de politie, het Openbaar Ministerie, het RIEC en de bestuurlijke ketenpartners. Het dashboard wordt opgeleverd onder regie van het Veiligheidsnetwerk Oost-Nederland.

onaantrekkelijke regio is voor mensenhandelaren om zich te vestigen. De eerste versie van het dasboard is opgeleverd over 2019. Dit betreft de tweede versie. Het dashboard zal vanaf nu jaarlijks opgeleverd gaan worden zodat ketenpartners ook beter in staat zijn om trends in de integrale aanpak te signaleren.

Terugkerende vragen bij overleggen tussen de strafrechtelijke en bestuurlijke ketenpartners die zich in Oost-Nederland met preventie en bestrijding van mensenhandel bezig houden: wat is de aard en omvang van illegale prostitutie en mensenhandel? Doen we met elkaar de goede dingen? Krijgen signalen van mensenhandel de juiste opvolging en worden de mogelijkheden voor het plegen van interventies optimaal benut? De opstellers hopen dat u met het dashboard een instrument in handen heeft om zelf (in dialoog met andere ketenpartners) op zoek te gaan naar de antwoorden op die vragen. Dit dashboard is bedoeld om het gesprek op gang te brengen en om te kijken of er ruimte is voor verbetering in de samenwerking. We zijn er immers met elkaar verantwoordelijk voor dat Oost-Nederland een

Uit cijfers van CoMensHa (het landelijke coördinatiecentrum mensenhandel), die ook zijn weergegeven in dit dashboard, blijkt dat het aantal geregistreerde slachtoffers mensenhandel de afgelopen jaren met een kwart is afgenomen. Dit is ook terug te zien in het aantal strafrechtelijke onderzoeken dat is opgestart (zie hieronder). De Nationaal Rapporteur Mensenhandel benadrukt evenwel in de dadermonitor (2021) dat het werkelijke aantal slachtoffers vermoedelijk helemaal niet is gedaald en dat er zelfs sterke aanwijzingen zijn dat het aantal is gestegen. “Binnenlandse seksuele uitbuiting is naar schatting de meest voorkomende vorm van mensenhandel in Nederland en minderjarige slachtoffers hebben daarin een groot aandeel. Veel slachtofferschap is onopgemerkt gebleven. (…) Het is zorgelijk dat slachtoffers de weg naar hulpverlening en opsporing niet vinden.”

Signalen mensenhandel

Strafrechtelijke onderzoeken

Over slachtoffers van grensoverschrijdende seksuele uitbuiting en van criminele uitbuiting signaleert de Nationaal rapporteur een ‘drastische daling’. “Deze daling kan worden verklaard door de beperking van reisbewegingen als gevolg van de COVID-19-pandemie. Daarnaast is het beleid voor slachtoffers met een Dublinindicatie aangepast, waardoor zij minder snel in aanmerking komen voor een (tijdelijke) verblijfsvergunning.” Dit is ook terug te zien in het dashboard, waarbij het aantal slachtoffers dat in aanmerking komt voor een verblijfsvergunning is weergegeven onder ‘B8-aangiftes’. Hier is een daling van 126 (dashboard 2019) naar 14 aangiftes (dashboard 2022) waar te nemen. De Nationaal Rapporteur Mensenhandel schat (voor 2021) op basis van het aantal meldingen het totaal aan mensenhandelslachtoffers voor Nederland op meer dan 5500. Dat betekent dat het aandeel voor Oost-Nederland (afgezet tegen het inwonersaantal) ongeveer 1150 zou moeten zijn. Uit het dashboard kunt u afleiden dat de politie in 2022 in totaal 188 signalen mensenhandel heeft verwerkt, en dat bij CoMensHa voor Oost-Nederland 71 slachtoffers zijn geregistreerd. Hieruit blijkt dat veel slachtofferschap inderdaad onopgemerkt blijft. Er is nog een hele wereld te winnen.

Actieve seksadvertenties

Melding Recherche Onderzoek Het aantal registraties mensenhandel uit het bedrijfsprocessensysteem BVH (Bedrijfsvoorziening Handhaving) van de politie. In dit systeem worden alle (unieke) werkzaamheden van de politie vastgelegd. Een registratie zou bijvoorbeeld kunnen betreffen: een mutatie van een wijkagent, een melding van een burger, een ambtshandeling van de politie, een melding van een zorgverlener of een aangifte van een slachtoffer. De registratie ziet op de pleegplaats (waar heeft de uitbuiting plaatsgevonden). Het gaat hier zowel om seksuele uitbuiting als criminele uitbuiting (niet nader gespecificeerd), maar niet om arbeidsuitbuiting (want dat wordt opgepakt door de Nederlandse Arbeidsinspectie). Deze BVH-registraties geven dus een beeld van de aard en omvang van mensenhandel per gemeente/district. Er is evenwel sprake van een onderwaardering, omdat in de systemen niet altijd de pleegplaats goed wordt geregistreerd. Dit is op districtsniveau indien mogelijk ondervangen in de restcategorie ‘overig’, of op eenheidsniveau in de categorie ‘totaal’ (vaak wordt dan geregistreerd op de vestigingsplaats van de politie: Arnhem en Enschede – daar is dus sprake van een overwaardering). Wanneer er geen signaal aan een gemeente gekoppeld kan worden, is het dashboard het vak leeg gelaten (en niet op 0 gezet).

Elke registratie wordt door de politie en het OM beoordeeld op signalen mensenhandel (waarbij ook gebruik wordt gemaakt van een scoringsmethodiek). Of er ook daadwerkelijke een strafrechtelijk onderzoek volgt, hangt van verschillende factoren af, waaronder: opsporingsindicaties, opportuniteit, capaciteit en prioriteit.

Het aantal strafrechtelijke onderzoeken naar mensenhandel (per gemeente/district). Elk signaal mensenhandel wordt – op grond van de Aanwijzing Mensenhandel van het College van PG’s – in behandeling genomen door de politie. Bij elk signaal mensenhandel wordt gekeken of er sprake is van een situatie die vraagt om direct ingrijpen (doorlaatverbod). In het jaar 2022 hadden de politie en het Openbaar Ministerie Oost-Nederland 188 signalen mensenhandel in behandeling. Dit aantal is iets lager dan het aantal in het jaar 2019 (203). In al deze zaken zijn strafrechtelijke opsporingshandelingen verricht. In het overzicht zijn evenwel slechts opgenomen de signalen die hebben geleid tot een strafrechtelijk onderzoek van enige omvang. Daarbij is aansluiting gezocht bij de MRO-registraties in de politiesystemen (Melding Rechercheonderzoek). Een dergelijke melding wordt slechts aangemaakt bij een onderzoek waarbij bijzondere opsporingsbevoegdheden worden aangewend, of dat langer dan vijf werkdagen duurt. Het aantal strafrechtelijke onderzoeken door de politie is in 2022 (32) significant lager dan in het jaar 2019 (54), maar de instroom van strafrechtelijke onderzoeken bij het Openbaar Ministerie is ongeveer gelijk gebleven. De instroom OM wordt evenwel gemeten op verdachtenniveau.

Dat betekent dat in het jaar 2022 verhoudingsgewijs veel, grotere onderzoeken zijn gedraaid (met meer verdachten/op criminele samenwerkingsverbanden) dan daarvoor.

Het aantal unieke seksadvertenties per gemeente/district in het jaar 2022. Deze informatie is door het Veiligheidsnetwerk Oost-Nederland verkregen van het bedrijf Web-IQ, dat hiervoor gebruik heeft gemaakt van webcrawlingtechniek. NB: bij het vorige dashboard werd gebruik gemaakt van de webcrawler van de politie. Wat opvalt is dat er een significante stijging is van het aanbod op online websites voor seksuele dienstverlening in Oost-Nederland (van bijna 30% in vergelijking tot 2019). In sommige gemeentes is er zelfs sprake van een verdubbeling of een verdrievoudiging van het aanbod. Er is sprake van een onderwaardering, omdat er (uiteraard) ook aanbod van seksuele dienstverlening plaatsvindt dat niet zichtbaar is voor de webcrawler van Web-IQ. Het kan evenwel ook voorkomen dat een prostituee zich aanbiedt op meerdere websites. De door de webcrawler gegenereerde cijfers moeten dus vooral worden gezien als een indicatie voor het aanbod van seksuele dienstverlening in een gemeente. De politie Oost-Nederland maakt (zoals hiervoor gezegd) ook gebruik van webcrawlingtechniek om via geautomatiseerde weg te zoeken naar signalen van mensenhandel op het online aanbod van seksuele dienstverlening, bijvoorbeeld op seksadvertentie websites.

Advertenties die signalen van mensenhandel bevatten worden voor een bepaalde tijd veiliggesteld in de politie-omgeving om gerichte controles uit te kunnen voeren of strafrechtelijke onderzoeken op te starten.

Prostitutiecontroles

Instroom OM

Bestuurlijke opvolging

Het aantal controles dat is uitgevoerd door het Prostitutiecontroleteam (PCT). van de politie Oost-Nederland. Dit team voert bestuurlijke controles uit in de vergunde en onvergunde prostitutiesector. Het aantal controles is door de jaren heen redelijk constant gebleven (en schommelt rond de 150). Het doel van deze controles is om illegale prostitutie (zonder vergunning) op te sporen en op zoek te gaan naar signalen van mensenhandel. Het cijfer geeft het aantal controles weer dat is uitgevoerd in de onvergunde sector. De resultaten van een controle worden meestal vastgelegd in bestuurlijke rapportages.

Het aantal strafzaken waarin door het OM in het jaar 2022 een afdoeningsbeslissing is genomen (per verdachte). In het jaar 2022 zijn er twee soorten afdoeningsbeslissingen genomen: dagvaarden (79%) en seponeren (21%). De instroom betreft voornamelijk seksuele uitbuiting of een combinatie met seksuele uitbuiting. Slechts in enkele van de gevallen was er sprake van een andere vorm van uitbuiting, te weten criminele uitbuiting en gedwongen dienstverlening. De instroom is uitgesplitst naar pleegplaats (waar heeft de uitbuiting plaatsgevonden). De woonplaats van de verdachte is (dus) buiten beschouwing gebleven. Indien de uitbuiting in meerdere plaatsen heeft plaatsgevonden, zijn die plaatsen elk afzonderlijk meegenomen.

De bestuurlijke ketenpartners hebben een uitgebreid instrumentarium dat zij kunnen aanwenden om te reageren op misstanden in de prostitutie en signalen mensenhandel. In het dashboard is een aantal van deze interventies per gemeente (naar eigen opgave) gekwantificeerd. U treft het aantal waarschuwingen, bestuurlijke boetes, lasten onder dwangsom, sluitingen van panden en uitgezette zorgtrajecten aan. Een aantal zaken vallen op. Allereerst blijkt dat nog niet in alle gevallen dat er door politie of het Openbaar Ministerie een bestuurlijke rapportage wordt opgemaakt, vervolgens ook een bestuurlijke interventie volgt. Wat daarnaast opvalt, is dat in de districten waar gebruik wordt gemaakt van casustafels (via het Zorg- en Veiligheidshuis of via het RIEC) meer bestuurlijke interventies worden gepleegd. De ketenpartners ervaren in deze districten ook een betere samenwerking, hoewel de strafrechtelijke ketenpartners aangeven dat er (ook op de casustafels) weinig tot geen signalen vanuit de gemeenten worden aangedragen; Versie 2 de in 2022 besproken casuïstiek komt vooral vanuit de politie en het OM. November 2020 Versie 3 - april 2023