bijlage 5 Herinrichting Zwartewaterzone; de groen vinger (3) (2)

HERINRICHTING ZWARTEWATERZONE: DE GROENE VINGER De herinrichting van de Zwartewaterzone zien wij als een kans om dit gebied optimaal te benutten voor mens en dier. Het Zwarte Water, de oevers en de uiterwaarden bieden mogelijkheden voor natuur, natuurrecreatie, en natuur- en duurzaamheidseducatie (NDE) die van grote waarde kunnen zijn voor Zwolle en de aan het gebied grenzende wijken Holtenbroek, Stadshagen en de Aa-landen. Het gebied heeft als één van de belangrijke Groene Vingers alle potentie deel uit te maken van het groene lint Vecht-Zwarte Water delta, het Natura 2000 gebied, het Westerveldse Bos, tot in de binnenstad van Zwolle. We zien een geleidelijke overgang voor ons van een stadse inrichting, vanuit de Zwolse binnenstad naar een zo natuurlijk mogelijke inrichting tot in het gebied Natura 2000. We hebben de Zwartewaterzone hiertoe in vijf Zwartewaterzones verdeeld met elk eigen kenmerken, kansen, verleden, toekomst, kansen en mogelijkheden. Deze vijf zones zien wij niet als strikt van elkaar gescheiden. Er is overlap mogelijk en daardoor een onderling versterkend vermogen.

DE ZWARTEWATERZONES:

ZONE 1 – CULTUREEL INDUSTRIEEL ONTMOETEN ZONE 2 – SPEEL-LEER-BELEEF ZONE 3 – NATUUREDUCATIEF - WETENSCHAPPELIJK - RUIG ZONE 4 – WATERRECREATIE ZONE 5 – NATUUR – NATURA 2000

ZONE 1 – CULTUREEL INDUSTRIEEL ONTMOETEN Gebied: Leenman, Triferto, Margriethaven, met een link naar binnenstad Zwolle Thema’s: pleziervaart, horeca, theater en muziek, dijkinformatie, festivalplek, ontmoeten, cultuurhistorie Voorzieningen: podium, zaal, aanlegplaatsen, informatieborden, horecagelegenheid, scheepsmuseum, oude hijskraan en andere industriële zaken in tact gehouden en creatief hergebruikt Doelgroep: jongeren en volwassenen, cultuurliefhebbers, Zwollenaren, waterrecreanten vanuit binnenstad Aandachtspunten: veiligheid (Margriethaven), cultureel en industrieel erfgoed ZONE 2- SPEEL-LEER-BELEEF Gebied: Wijkboerderij Klooienberg, uiterwaarden Thema’s: Natuurbeleving, ontdekken, spelend leren, ontmoeten, bewegen, klimmen, outdoor, bushcraftvaardigheden, aarde, water en vuur, wildpukken, eetbaar groen Voorzieningen: dijktribune, vuurplaats, wijkboerderij, poel, speelaanleidingen, vlonderpad, picknicktafels, lesbrieven, workshops, excursies, doe-activiteiten, sport- en speelplekken, klimbomen, schaduwplekken Doelgroep: kinderen en (groot)ouders, scholen, jongerenwerkers, bso Aandachtspunten: veiligheid, onderhoud ZONE 3 – NATUUREDUCATIEF -WETENSCHAPPELIJK - RUIG Gebied: Twistvliettoren, uiterwaarden, voormalig Dijkzicht (optie 1) Thema’s: (water)onderzoek, observatie, natuureducatie, Voorzieningen: natuur educatief centrum in de Twistvliettoren met ruig terrein onder

de Twistvliettoren, uitkijkplek op de Twistvliettoren, onderzoek- en workshopruimte in de Twistvliettoren, observatiehut in de uiterwaarden, oeverzwaluwwand, nestplek voor otter, toegankelijke haven als startpunt waterexcursies, informatieborden Doelgroep: jongeren, natuurorganisaties, -opleidingen en -liefhebbers, flora en fauna Aandachtspunten: zachte oevers (opstapplek reeën), overstromen, poelen en stroompjes, woningbouw halverwege het gebied vormt een onnatuurlijke en ongewenste drempel onder andere a.g.v. lichtvervuiling en drukte. ZONE 4 – WATERRECREATIE Gebied: Voormalig Dijkzicht (optie 2), Watersport, Jachthaven Hanze Thema’s: pleziervaart, horeca, woonboten, hengelsport, verbinding met de wijk Voorzieningen: toegankelijke haven om water te bereiken, paden naar vissteigers, wandelpad, kanoverhuur, horecagelegenheid (bijvoorbeeld theehuis, ijsverkoop) Doelgroep: waterrecreanten, bewoners, booteigenaren Aandachtspunten: onthekken, gastvrije en toegankelijke havens ZONE 5 – NATUUR – NATURA 2000 Gebied: Oever, uiterwaarden tussen Zwarte Water en dijk, Dijklanden, Westerveldse Bos Thema’s: gebieden natuurwaardevoller en bekender maken, excursies, rust Voorzieningen: opstapplek reeën, moeras, bankjes Doelgroep: flora en fauna (o.a.

bever, ijsvogel, ransuil, vleermuizen, reeeën, hazen, kievitsbloem), natuurliefhebbers, wandelaars en fietsers (Rondje Zwolle) Aandachtspunten: bewust laten overstromen

EDUCATIE Natuur- en milieueducatiecentrum: De Twistvliettoren als centrale locatie in het gebied voor lessen, workshops, exposities en startpunt excursies. Natuurleerpad met informatieborden over flora, fauna en waterbeheer. Buitenklas en dijktribune voor educatie in de natuur. Observatiehut voor vogels en andere dieren, met uitleg over hun leefgebied. Waterbewustzijnsroute, waarin wordt uitgelegd hoe uiterwaarden water bergen en bijdragen aan klimaatadaptatie. Waterkwaliteitsmeetpunten: Voor scholieren en studenten om ecologisch onderzoek uit te voeren. Speelnatuur en doe-elementen: Zoals een blotevoetenpad en water-speel-doeelementen voor kinderen. RECREATIE EN BEWEGEN Natuurlijke wandelpaden met bruggetjes en vlonders over drassige gebieden. Wandel- en fietspaden: Aansluiten op bestaande routes zoals het ‘bruggenrondje’ en Rondje Zwolle. Poëziepad: Wijkbewoners verbinden aan Onze Dijk en de beleving van contact met elkaar en met de natuur te versterken. Kanosteigers en aanlegplaatsen: Voor kanoën en kleine boten, passend bij natuurinclusieve recreatie. Rustplekken en natuurlijke zitgelegenheden: Met uitzicht op het water, de natuur en zonsondergang. Speelnatuur: Zoals een avontuurlijk speeleiland met boomstammen, waterstroompjes en klimbomen. Hondenuitlaatgebied en losloopzones: Afgebakende delen om natuur en recreatie te combineren.

Natuurlijke ontmoetingsplekken: mogelijkheden voor picknicken en barbecue Budget neutraal vakantievieren en recreëren: veel bewoners (ver)blijven in de vakantie en de weekenden in de wijk, goed als bewoners goedkoop, goed en fijn in de wijk hun vrije tijd kunnen doorbrengen. Sport en bewegen: routes en plekken waar gesport kan worden. Denk aan een circuit, bewegingsbaan, sportveldje, zwemplaats.

RUIMTE VOOR DE RIVIER Overstromingsvlakten: Vergroten van waterbergingscapaciteit en creëren van leefgebieden voor waterdieren, rijke uiterwaardvegetatie met veel insecten. Natuurlijke oevers met zachte overgangen: Voor betere waterkwaliteit en biodiversiteit. Dynamisch rivierbeheer: Het toestaan van natuurlijke erosie en sedimentatie voor een gezond riviersysteem. Poelen, geulen, meertjes en visloos water: Het faciliteren van stilstaand water en minder dynamische omstandigheden voor meer biodiversiteit. Klimaatadaptieve maatregelen: uitbreiden en verbinden van bestaande waterstructuren, o.a. ter voorkoming van wateroverlast.

NATUUR VERSTERKEN Wetlands en moerasgebieden: Creëren van natte natuur, belangrijk voor biodiversiteit en waterberging. Herstel van natuurlijke overgangen, zoals zandige oevers, natte graslanden en rietkragen. Ruige graslanden en bloemrijke weides: Geschikt als foerageergebied voor vogels en insecten. Beplanting met inheemse struiken en bomen: Helpt bij biodiversiteit en versterkt ecologische verbindingen. Faunapassages en oevers met natuurlijke overgangen: Bevorderen de migratie van dieren zoals de bever, otter en ree. Meer structuur aanbrengen: takkenhopen, stenenhopen, boomstammen, bladerhopen voor reptielen, amfibieën, marterachtigen zoals wezel, hermelijn en bunzing, egels. Nest- en schuilgelegenheden: Bijvoorbeeld oeverzwaluwwand, ijsvogelwand en broedeilanden voor watervogels. Ook mogelijkheden voor otterholen, steenmarterverblijven. WIJKPARTICIPATIE EN BEHEER Scholen betrekken: Laat basisscholen en middelbare scholen meewerken aan het ontwerp (bijvoorbeeld door tekeningen of maquettes te maken). Burenbouwdagen: Organiseer dagen waarop bewoners helpen bij het aanleggen van wandelpaden, het planten van bomen of het bouwen van speelnatuur. Adopteer-een-stuk-natuur: Geef bewoners de kans om een deel van het gebied te onderhouden, bijvoorbeeld een bijenweide of een boomgaard.

Natuurbeheer met vrijwilligers: Laat bewoners helpen met wilgen knotten, riet maaien of nestkasten ophangen. Meebeslissen over beheer: Laat bewoners meedenken over hoe het gebied beheerd wordt, bijvoorbeeld via een ‘wijknatuurcommissie’.

Met dank aan: - Bureau Biodivers, Bonnie Snoek, architect voor de dieren, adviseur natuurinclusief bouwen - Faunest, ontwerp- en adviesbureau t.b.v. natuurinclusieve en toekomstbestendige leefomgeving - Henk Mellema, ecoloog, Milieuraad en Natuurplatform Zwolle, MellemaEcologie - Groen Holtenbroek - Sprekers Holtenbroek - Wijkmakers Holtenbroek

Contactinformatie Werkgroep Groen Holtenbroek John Beumer, 06 512 753 27 | contact@stwh.nl