Bijlage 3 - Verslag bijeenkomst participatieverordening interne collega's
Tekst van het document
Verslag bijeenkomst participatieverordening – interne sessie Datum: 24 maart 2026 Locatie: Schouwburg Odeon Deelnemers: eigen medewerkers van diverse afdelingen Deze bijeenkomst was bedoeld om met collega's van gedachten te wisselen over overheidsparticipatie en het uitdaagrecht. De aanleiding is de nieuwe 'Wet versterking participatie op decentraal niveau', die gemeenten verplicht om voor 1 januari 2027 een participatieverordening vast te stellen waarin o.a. het uitdaagrecht is opgenomen. Het doel van de sessie was om eerste inzichten, kansen en risico's vanuit de eigen organisatie op te halen. 1. Besproken onderwerpen en definities Tijdens de sessie zijn de belangrijkste begrippen en het wettelijk kader toegelicht: Overheidsparticipatie en inwonersparticipatie: Er werd een duidelijk onderscheid gemaakt. Bij inwonersparticipatie ligt het initiatief bij de gemeente, die inwoners betrekt bij haar plannen. Bij overheidsparticipatie ligt het initiatief bij inwoners, groepen of organisaties in de stad, waarbij de gemeente faciliteert en ondersteunt. Het uitdaagrecht: Dit is een specifieke vorm van overheidsparticipatie. Het geeft inwoners en maatschappelijke organisaties de mogelijkheid om een gemeentelijke taak over te nemen als zij denken deze beter, slimmer of goedkoper te kunnen uitvoeren.
Het gaat hierbij om bestaande taken waarvoor structureel budget is opgenomen in de begroting. Voorbeelden zijn het beheer van openbaar groen, het onderhoud van een buurthuis of het organiseren van buurtactiviteiten. 2. Huidige praktijk en eerste reflecties De gemeente Zwolle doet al veel op het gebied van overheidsparticipatie. Er werd tijdens de sessie een overzicht getoond van bestaande vormen van ondersteuning, zoals: Subsidies en microbudgetten (bijv. Premie op Actie, MijnBuurtIdee). Procesbegeleiding voor initiatieven. Het beschikbaar stellen van overlegruimtes. Inhoudelijk advies en het verbinden van partners. Hulp bij het aanvragen van bijv. subsidies en vergunningen. De deelnemers herkenden dit beeld, maar gaven ook aan dat de huidige ondersteuning versnipperd en vaak persoonsafhankelijk is. Het is voor initiatiefnemers niet altijd duidelijk waar ze terechtkunnen, en de reactie van de gemeente kan verschillen per ambtenaar. 3. Belangrijkste dilemma's en inzichten uit de discussie De deelnemers gingen in op een aantal dilemma's rondom het uitdaagrecht. Hieronder de belangrijkste inzichten: Algemene houding: kansrijk, maar met aandachtspunten. De grondhouding van de groep was overwegend positief. Het uitdaagrecht wordt gezien als een kans, mits er goede randvoorwaarden zijn.
De grootste zorg is de continuïteit van initiatieven; wat gebeurt er als de trekkers van een initiatief ermee stoppen? Balans tussen regels en maatwerk. Dit was een centraal thema. Enerzijds is er een sterke wens voor heldere spelregels en procedures. Dit voorkomt willekeur en schept duidelijkheid voor zowel de initiatiefnemer als de gemeente. Anderzijds moet er ruimte blijven voor maatwerk, omdat elke wijk en elk initiatief anders is. Een te strakke procedure kan goede ideeën in de kiem smoren. De conclusie was dat een balans cruciaal is: een helder proces met flexibiliteit waar nodig. Starten: breed of gefaseerd? Er werd geopperd om niet direct alle gemeentelijke taken open te stellen voor het uitdaagrecht. Een gefaseerde aanpak wordt als verstandig gezien. Bijvoorbeeld door te beginnen met een pilot op een afgebakend thema (zoals groenbeheer of een taak in het sociaal domein). Dit biedt de organisatie de kans om te leren en de benodigde ambtelijke capaciteit in te schatten. Wie mag uitdagen? De groep was van mening dat het belangrijk is dat een initiatief een duidelijke binding met de wijk of het gebied heeft. Het idee dat een organisatie van buitenaf een taak in een wijk overneemt, wordt niet wenselijk geacht. Er was discussie over het toelaten van commerciële bedrijven; de voorkeur ging uit naar het openstellen voor inwoners en maatschappelijke organisaties. 4.
Conclusies en aanbevelingen Samenvattend kwam uit de sessie naar voren: 1. Omarm het principe: Er is een positieve grondhouding ten aanzien van het uitdaagrecht. 2. Creëer een helder kader: Ontwikkel duidelijke, maar niet te rigide spelregels en een transparant proces. Dit zorgt voor voorspelbaarheid en een betrouwbare overheid. 3. Begin gefaseerd: Start met een of enkele pilots op enkele afgebakende taken om als organisatie te leren en de processen te testen. 4. Bewaak de lokale binding: Stel als voorwaarde dat initiatieven een duidelijke verbinding hebben met het gebied waarop de uitdaging betrekking heeft. 5. Denk na over de interne organisatie: Het begeleiden van initiatieven vraagt ambtelijke capaciteit. Het is belangrijk om hierop voorbereid te zijn en bijvoorbeeld vaste contactpersonen aan te wijzen. Vervolgstappen De inzichten uit deze sessie worden, samen met de input uit een sessie met externe partners, gebruikt om een scenarionota voor de gemeenteraad voor te bereiden. In deze nota worden verschillende ambitieniveaus voor overheidsparticipatie en het uitdaagrecht geschetst. Op basis van de keuze van de raad wordt vervolgens de participatieverordening opgesteld en het vervolg vormgegeven.