Document · PDF

Bijlage 3 In Zwolle kan het

Raadsplein besluitvormend (Statenzaal) 5 juli 2021, gemeente ZwolleBij agendapunt: Halfjaarrapportage Sociaal Domein: Hervormingsagenda 2e helft 202032.265 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Aan de slag in Zwolle kan het

Eindrapportage versnelling uitstroom beschermd wonen / maatschappelijke opvang

Maart 2021

Van woorden naar daden Zwolle wil de in- en uitstroom van mensen uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang versnellen en verbeteren – met aandacht voor de lee aarheid in wijken – en in samenhang met de regio. Daartoe is onderzoek gedaan onder woningcorpora es, zorgaanbieders, gemeente om een uitvoerige vragenlijst te beantwoorden. De kortst mogelijke conclusie uit dat onderzoek is: we willen van woorden naar daden, met elkaar aan de slag, in Zwolle kan het. Daarover gaan de eerste drie pagina’s in dit rapport. Een beknopt ac eplan met de aanbevelingen voor 10 kansrijke ac es, de bestuurlijke inzet en de waarden die sturend zijn. Om in een programma sche aanpak uitwerking te geven. Voor de geïnteresseerde lezer is in het rapport een meer uitgebreide toelich ng in al zijn nuances te vinden. 10 puntenplan 1. Kies voor de bepaling van de opgave voor een onderbouwde aanname. Hoeveel woningen zijn nodig voor de mensen die uitstromen uit intramurale voorzieningen? Dat getal is niet scherp te krijgen door de complexiteit van verschillende registra es. Toch moet een antwoord een einde maken aan de zoektocht, om de inhoudelijke opgave samen op te pakken. De onderbouwde aanname biedt hierin een oplossing. Lees hier de toelich ng. Er ontstaat ruimte om te doen wat nodig is om mensen een duurzame zelfstandige woonruimte te bieden. 2.

Maak verbinding tussen wonen-zorg-daginvulling-inkomen-leefomgeving Succesvol zelfstandig wonen gaat over meer domeinen dan alleen een dak boven je hoofd. Formuleer als verantwoordelijke par jen samen het programma: gemeente – woningcorpora es – zorgaanbieders – sociaal werk. Met oog voor de lee aarheid van de wijk. Maak een keuze welke projecten hieraan bijdragen en geef programma sch invulling aan de uitwerking. Lees hier de toelich ng. 3. Maak een varia e aan huurovereenkomsten en begeleidingsarrangementen Herstellen doe je thuis, je eigen woning is je basis. Daarbij hoort passende en exibele zorg en begeleiding. Ook met een zeer intensieve zorgvraag kan zelfstandig wonen slagen met de juiste ambulante begeleiding, zoals Housing First. Soms is een gedwongen zorgverbinding met de huurovereenkomst nodig. Voor mensen waarbij zorgen zijn of ze het wel gaan redden. Een nieuwe vorm van koppelbeding is nodig die recht doet aan huurder, verhuurder en zorgaanbieder. Lees hier de toelich ng. 4. Kies enkele projecten die op korte termijn leiden tot concrete resultaat Waar meer mensen samen aan een opdracht werken, ontstaat werkende weg vertrouwen en gemeenschappelijkheid. Professionals willen graag aan de slag met concrete opgaven. Ga samen een boomhut bouwen en je komt als team -met aanvullende competen es en rollenterug.

Resultaten in de prak jk geven energie en vleugels voor de toekomst. Zeker als je daar omwonenden en ervaringsdeskundigen bij betrekt. Er is een reeks aan goede ideeën om uit te kiezen. Lees hier verder.

versie 15 maart 2021

In Zwolle kan het

5. Experimenteer met andere nanciering voor wijkgerichte samenwerking Een inclusieve samenleving vraagt om integrale samenwerking tussen wijkprofessionals, een werkwijze van snel-er-op-af en een ac eve betrokkenheid van wijkbewoners. Om een vruchtbaar klimaat te bouwen zodat mensen ‘met een rugzakje’ in wederkerigheid bijdragen aan hun omgeving. Dat vraagt van zorgaanbieders om verantwoordelijkheid te nemen, ook voor de rela e tussen cliënt en diens woonomgeving. En van de gemeente om te experimenteren met andere vormen van contractering. 6. Versterk het Lekker Wonen team met structurele nanciering Een heel concreet project met goede resultaten in de wijk Dieze Oost biedt perspec ef op construc eve samenwerking tussen zorg en sociaal werk. En draagt direct bij aan de lee aarheid in de wijk. Bewoners hebben er baat bij en ontwikkelen vertrouwen in de laagdrempelige aanspreekpunten. Een aanpak om te versterken en uit te dragen. 7. Werk samen aan vraaggerichte woningtoewijzing Sommige mensen die uitstromen, hebben zeer complexe vraagstukken en een intensief zorgarrangement nodig om zich staande te houden in een eigen woning. Daarvoor is een structurele samenwerking nodig tussen woningcorpora es, zorgaanbieders en indica estellers om individueel maatwerk te leveren. Waarbij ook de mo va e van de toekoms ge huurder nadrukkelijk onderwerp van gesprek is.

Door het regelma ge gesprek vanuit verschillende perspec even, leren par jen elkaar steeds beter vinden in passende oplossingen. Lees hier meer. 8. Investeer in (jongeren)huisves ng Veel jongeren die uit de jeugdhulp komen op hun 18e, stromen in in beschermd wonen terwijl hun huisves ngsvraag groter is dan hun zorgvraag. Hun weg naar zelfstandigheid is beter -en goedkoper- geholpen met speci eke betaalbare jongerenhuisves ng. In combina e met een passende vorm van begeleiding. Investeren in huisves ng gepaard met sturing op (her)indica es gaat besparen op zorg. Lees hier verder. 9. Werk ac ef aan publiek-private samenwerkingen Voor volkshuisves ng is de woningcorpora e de natuurlijke partner voor de overheid. Binnen het Concilium kan Zwolle ook marktpar jen s muleren sociale projecten te realiseren. Door handelingsruimte en exibele regels te combineren met verplichte percentages sociale huur en koop. Sluit aan bij de ambi es die er liggen. 10. Bouw een regionaal huisves ngsnetwerk voor spreiding

De huisves ngsopgave is niet alleen een Zwolse verantwoordelijkheid. Vaak komen mensen uit regiogemeenten en zouden er ook naar terug kunnen. Of liever nog niet eerst naar Zwolle hoeven komen. Verblijven in je eigen sociaal netwerk is (meestal) posi ef voor het herstelproces. Daar is regionale afstemming en samenwerking nodig. Dat kan in een netwerk van woningcorpora es, zorgaanbieders en gemeenten. Bestuurlijke inzet Om deze en punten aan te gaan pakken, zijn bestuurlijke randvoorwaarden nodig. We lopen de belangrijkste kort door.

versie 15 maart 2021

In Zwolle kan het

• Niemand kan het alleen Geen van de onderdelen -huisves ng, nanciële stabiliteit, passende ondersteuning, zinvolle daginvulling en pre ge leefomgeving- kan door één par j alleen worden gerealiseerd. Gemeente, woningcorpora es en zorgaanbieders moeten het samen doen. Kies voor bestuurlijke netwerksamenwerking van geven en nemen en ga ac ef bouwen aan versterking van onderling vertrouwen. • Geef wijkprofessionals ruimte en rugdekking Professionals in de wijk willen wel samen aan de slag rondom complexe casuïs ek. Zij hebben management en bestuur nodig voor rugdekking cq hi eschild, doorze ngsmacht en als aanjager. Wethouders en bestuurders geven daarmee de legi ma e, bevoegdheden en verantwoordelijkheden om oplossingen buiten de gebaande paden te vinden. • Kies voor langjarige verbinding Kansen voor mensen met kwetsbaarheden kunnen niet zonder investering in de wijken. Door brede samenwerking tussen informele zorg, sociaal werk, wonen, zorg en veiligheid. Sociaal vertrouwen kost jd. Kies voor een langjarige investering in sociale rela es in de wijk en betrek daarbij de nancieringsvorm. • Maak structurele verbinding tussen fysiek en sociaal Alle sociale inspanningen leveren alleen op, als er ook fysiek ruimte wordt gemaakt. Door extra woningaantallen vast te leggen in presta eafspraken en betaalbare loca es -verspreid over alle wijken in de stad- aan te bieden.

Betrek zorgaanbieders bij het maken van presta eafspraken op gebied van Wonen&Zorg. Leg binnen de gemeente dwarsverbanden tussen sociaal domein, werk&inkomen, ruimtelijke ordening en wonen. • Transforma e vraagt paradigmashi Met de decentralisa es beoogden we om met hetzelfde geld, misschien veel betere ondersteuning te bieden. Van systeemwereld naar leefwereld, nabijheid met primaat voor de wijk, gericht op oplossingen ipv formats van ins tu es, nadruk op preven e, snelle onorthodoxe eenvoudige oplossingen, inwoners als eigenaren, gelijkwaardige rela e tussen professionals en inwoners, ruimte voor professionals buiten strakke protocollen en verantwoordingsregimes, de integrale vraag ipv deelproblemen, verkokering voorbij. Zo’n fundamenteel andere werkwijze vraagt om strategische keuzes. Sturende waarden • Krachtgerichte bejegening vanuit empathie en aandacht Respecteer mensen in hun autonomie, ga uit van gelijkwaardigheid, laat iemand zijn eigen verantwoordelijkheid en keuzevrijheid. Zoek naar iemands mogelijkheden, in balans met zijn kwetsbaarheid en beperkingen. Biedt normaliserende ondersteuning vanuit professionele nabijheid, wees vriendelijk en menselijk. Dat geldt tussen alle mensen en organisa es. •

Niet over mij, zonder mij

tti

versie 15 maart 2021

tti

In Zwolle kan het

Betrek in alle ac es de mensen waar het om gaat: cliënten, omwonenden, naasten / betrokkenen. Wees zorgvuldig in contact. Het succes van interven es wordt grotendeels bepaald door iemands eigen mo va e en wil om eraan te werken.

versie 15 maart 2021

In Zwolle kan het

Inhoudsopgave Van woorden naar daden ................................................................................................................................2 Samenva ng ..................................................................................................................................................9 Aandacht, een krachtgerichte benadering vraagt om samenwerking ................................................................9 Niemand staat er alleen voor .............................................................................................................................9 In Zwolle kan het ...............................................................................................................................................10 Verbeterkansen in werkprocessen ....................................................................................................................10 Verbinding fysiek met sociaal ...........................................................................................................................10 Ook in de wijken ................................................................................................................................................11 Zwolle in de regio

..............................................................................................................................................11 Aanbevelingen ..............................................................................................................................................12 Inleiding........................................................................................................................................................13 Aan de slag .......................................................................................................................................................13 Deel 1 Het lonkend perspec ef .....................................................................................................................16 Ideaal: aandacht – empathie - kracht ............................................................................................................16 Samen doen wat nodig is ..................................................................................................................................16 Bewezen e ec ef en nancieel rendement ......................................................................................................17 Experimenteren met nanciering van de zorg ..................................................................................................18 Duurzaam zelfstandig

wonen gaat over meer dan een dak ............................................................................18 Een jn huis is de basis onder je bestaan: brede varia e in woonvormen ........................................................19 Flexibiliteit in huurovereenkomsten om risico’s te delen...................................................................................20 Duurzaam zelfstandig wonen vraagt om passende begeleidingsvormen .........................................................21 Samenwerking en eigenaarschap – bestuurlijk commitment .........................................................................21 A ouw ins tu onele zorg vraagt om opbouw in de wijk ................................................................................22 Risico’s samen dragen, vraagt om bestuurlijk commitment .............................................................................22 Zwolle kan het - werk in uitvoering ...............................................................................................................23 Waartoe kan dat concreet leiden? ....................................................................................................................24 Structurele transforma e ontstaat werkende weg ........................................................................................25 Deel 2 Huidige situa e biedt verbeterkansen

................................................................................................26 Visie op beschermd wonen / maatschappelijke opvang ...................................................................................26 Kanteling beschermd wonen gaat niet goed genoeg........................................................................................26 Maatschappelijke opvang .............................................................................................................................27 Onderbouwde aanname als kwan ta eve huisves ngsopgave .....................................................................29

versie 15 maart 2021

tti

In Zwolle kan het

Vaagheid over cijfers blijkt een landelijke worsteling .......................................................................................29 Onderbouwde aanname kan impasse doorbreken ...........................................................................................30 We elijke kaders volkshuisves ng ................................................................................................................30 Woning zoeken en vinden .................................................................................................................................31 Verbetering processen kan doorstroom s muleren .......................................................................................31 Bureaucra sche procedures zijn voor sommige mensen angstaanjagend .......................................................31 Met vraagsturing kunnen onnodige verhuisbewegingen voorkomen worden..................................................32 Jongeren vragen speci eke aandacht ............................................................................................................32 Verbinding sociaal en fysiek in woonvisie en presta eafspraken ...................................................................33 Deel 3 Kwetsbaarheid in de wijk - hoe houden we het lee aar .....................................................................37 Wat is er aan de

hand? .....................................................................................................................................37 Samen optrekken noodzakelijk in complexe situa es .......................................................................................38 Lekker Wonen team biedt perspec ef ..............................................................................................................38 Wat kan concreet helpen ..................................................................................................................................39 Werken aan de gemeenschap kost jd .............................................................................................................39 Deel 4 Regionale samenwerking in IJssel-vecht verder concre seren ............................................................40 Regionaal huisves ngsnetwerk draagt bij aan spreiding .................................................................................41 Verdieping en verbreding ..............................................................................................................................42 Passende maatwerkwijze..................................................................................................................................42 Housing First: bewezen e ec ef

.......................................................................................................................42 Flexibel op- en afschalen ...................................................................................................................................43 Decentralisa es zijn bedoeld voor structurele verandering ..............................................................................43 Transformeren vergt drieslagleren ...................................................................................................................43 Mooie inspira evolle projecten ........................................................................................................................44 Bijlage 1 Onderzoeksopzet & Schri elijke bronnen en interviews ..................................................................46 Bijlage 1a Schri elijke en mondelinge bronnen .............................................................................................50 Interviews .........................................................................................................................................................51 Bijlage 2 Casus complex gezin : Schulden, GGZ, Jeugdzorg .............................................................................52 Bijlage 3 We elijk kader beschermd wonen / maatschappelijke opvang

.......................................................58 Financiering staat onder druk ...........................................................................................................................59 Beschermd wonen ........................................................................................................................................59 Beschrijving stappen tot aan een indica e .......................................................................................................59 (Her)indica estelling beschermd wonen ..........................................................................................................59

versie 15 maart 2021

In Zwolle kan het

Exper senetwerk beschermd wonen ................................................................................................................60 Maatschappelijke opvang .............................................................................................................................61 Bijlage 4 Kwan ta eve onderzoeken .............................................................................................................63 Provinciaal onderzoek .......................................................................................................................................63 Lokaal onderzoek ..............................................................................................................................................63 Regionaal onderzoek ........................................................................................................................................64 Huisves ngsopgave ..........................................................................................................................................64 Worsteling met nauwkeurige cijfers .................................................................................................................64 Onderbouwde aanname naar voorbeeld van 's Hertogenbosch .....................................................................65 Bijlage 5 We elijke kaders

volkshuisves ng in historische context ................................................................66 Woning zoeken en vinden .................................................................................................................................67 Hoe werkt deze bemiddeling nu in de prak jk? ................................................................................................67 Woonvisie en presta eafspraken ..................................................................................................................68 Bijlage 6 Kwetsbaarheid in wijken speelt landelijk.........................................................................................69 Samenwerking in complexe situa es ................................................................................................................69 Wat kan helpen .................................................................................................................................................70

versie 15 maart 2021

In Zwolle kan het

Samenvatting Zwolle ziet een grote opgave voor zich met de afname van het aantal plaatsen in beschermd wonen voor mensen met psychische kwetsbaarheden. Dat leidt tot drie grote vraagstukken: druk op de woningmarkt, passende vormen van ambulante begeleiding en kwetsbaarheid in wijken. De gemeente Zwolle, woningcorpora es en zorgaanbieders hebben daarom onderzoek gedaan naar de mogelijke verbetering van de uitstroom uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang vanuit het perspec ef van de inwoner van Zwolle. Met oog voor de lee aarheid voor de omwonenden in de Zwolse wijken en buurten. De belangrijkste conclusie is dat betrokken (mensen in) organisa es graag samen aan de slag willen, met elkaar naar oplossingen zoeken en realiseren. Van woorden naar daden. Dit rapport schetst eerst een gewenst toekomstbeeld en gaat daarbij in op de voorwaarden die nodig zijn om dat te realiseren. En sluit af met verbetering van werkprocessen, kwetsbaarheid in wijken en regionale samenwerking. Aandacht, een krachtgerichte benadering vraagt om samenwerking Mensen die om hulp vragen, doen dat niet gemakkelijk of graag. Dat vraagt van professionals een begripvolle en vriendelijke bejegening, waarbij aangesloten wordt op de “Wat een opluchting dat mij vraag van de inwoner op alle levensdomeinen. Van armoede tot huisves ng. gevraagd wordt wat ik kan De werkwijze is verbindend en integraal.

Vooral bij complexe vraagstukken, is en wil. crea viteit nodig en denken vanuit de bedoeling: samen met de inwoner De meeste hulpverleners kijken wat de vraag precies is en wie bij een oplossing betrokken dient te zijn. vertellen je vooral wat je allemaal niet kunt.” Zodat hij vertrouwen krijgt dat er serieus naar hem geluisterd wordt. Samenwerking tussen verschillende sectoren levert vaak betere en goedkopere oplossingen op; maatwerk die past bij een persoon, niet bij een gemiddelde inwoner. Een woning, daginvulling, ondersteuning die meebeweegt, nanciële stabiliteit en een pre ge leefomgeving: daar is een samenhangende aanpak voor nodig. Zorgaanbieders, woningcorpora es en gemeente staan er samen voor. Er is een varia e aan woonvormen nodig, met exibiliteit in huurovereenkomsten en nanciering van passende ondersteuning. Als we dat goed vormgeven, kan ook iemand met een intensieve zorgvraag thuis begeleid worden. Daar is bewijs voor. Soms is een tussenstap nodig, waarbij mensen gesteund worden, voordat ze de stap naar zelfstandigheid (durven) ze en. Niemand staat er alleen voor Zo’n integrale werkwijze -hoe logisch die ook lijkt- is niet gemakkelijk te realiseren. Geen enkele par j krijgt het alleen voor elkaar. De gemeente, woningcorpora es en zorgaanbieders zijn wederzijds a ankelijk. En van alle par jen vraagt het een nieuwe houding, nieuwe werkwijzen.

Dat geldt ook voor de cliënten, hun familie en naasten door zelf de regie te nemen, te krijgen en te behouden. Ieder hee een eigen rol en verantwoordelijkheden en het is belangrijk elkaars perspec ef te leren kennen en erkennen. Tegelijker jd betekent samenwerken bewust zijn van de wederzijdse a ankelijkheid en samen verantwoordelijk voelen voor het geheel. Vanuit de bewuste keuze dat de persoon, de inwoner, centraal staat en de regie hee over het eigen traject. Al jd in verbinding met de straat en buurt waar hij woont en zich toe verhoudt.

versie 15 maart 2021

tti

In Zwolle kan het

Daarbij gaat het over woningen zorgvuldig toewijzen, begeleiding richten op de persoon én zijn omgeving, lee aarheid in de wijk, risico’s samen dragen. Bestuurlijk verbinden par jen zich aan een netwerksamenwerking: goed luisteren, in gesprek gaan, oog hebben voor de ander en jezelf. Ruimte geven aan de professionals in de wijk om vraagstukken te agenderen, mensen te inspireren met hoe het wèl kan en mobiliseren om samen aan de slag te gaan voor concrete resultaten. In Zwolle kan het Zwolle wordt geroemd als sociale stad. Er gebeurt al veel. Er is een sterke inhoudelijke visie op mensen in kwetsbare situa es, er zijn inspira evolle projecten voor gemengd wonen. Par jen in Zwolle hebben overeenstemming om het belang van de huurder en zijn woonomgeving, de inwoner, de cliënt centraal te stellen in de dynamiek met de wijk; de seinen staan op groen. Professionals willen graag aan de slag met concrete opgaven. Die kunnen fungeren als vliegwiel om de huidige hobbels te slechten. Ga samen een boomhut bouwen en je komt als team terug. Daarom wordt ingezet op concrete klussen. Door die samen op te pakken, groeit het vertrouwen. Er liggen veel op es om uit te kiezen, in verbinding tussen fysiek en sociaal. Samen knelpunten oplossen, is een gewenste start, maar niet voldoende. Uiteindelijk gaat het om een structurele andere manier van samenwerken.

Van systeemwereld naar leefwereld, nabijheid met primaat voor de wijk, snelle onorthodoxe eenvoudige oplossingen, gelijkwaardige rela e tussen professionals en inwoners, ruimte voor professionals, de integrale vraag. Dat zijn de wezenlijke veranderingen voor de langere termijn die we nastreven. Verbeterkansen in werkprocessen Er is veel onderzoek gedaan naar huisves ngsvragen in de afgelopen jaren. Dat gee een goede indica e. In plaats van hele scherpe kwan ta eve opgaven van de woningbehoe e, kan Zwolle een onderbouwde aanname berekenen. Andere regio’s hebben hier ervaring mee en nemen die ‘bij benadering’ opgave mee als een inspanningsinten e in de presta eafspraken. Als bijzondere doelgroepen met voorrang een beroep kunnen doen op woningen, zijn eenvoudige procedures voor de meest kwetsbaren van belang. De herijkte quotumregeling lijkt niet overal het resultaat te brengen wat ervan verwacht werd, maar wordt nog door de woningcorpora es geëvalueerd. Daarnaast is een aanbodgerichte matching van woningen niet al jd succesvol. Vraagbemiddeling in mul disciplinair overleg kan uitkomst bieden. Daarbij kunnen huur-zorgconstruc es de belangrijkste risico’s dempen. Voor jongeren zijn de problemen het grootst. Zij vallen echt tussen wal en schip en kunnen nauwelijks betaalbare woonruimte vinden.

Daardoor doen zij misschien onnodig lang een beroep op een (dure) zorgindica e met verblijf. Dan wordt dus de huisves ngsvraag met een zorgantwoord opgelost. Een eenvoudige rekensom onder een crea eve construc e levert direct besparingen op. Maar vraagt wel dwars door sectoren denken. Verbinding fysiek met sociaal Mensen uit wonen en uit zorg groeien steeds meer naar elkaar toe. Binnen de gemeente en tussen betrokken (maatschappelijke) par jen. Er zijn aanknopingspunten te vinden in de presta eafspraken. Loca es zijn nodig in alle wijken om meer betaalbare woningen te realiseren. Daarbij kan ook aan snelle jdelijke oplossingen gedacht worden. Daarnaast bieden marktpar jen ook goede mogelijkheden. De gemeente kan kiezen voor dwingende

versie 15 maart 2021

In Zwolle kan het

percentages sociale huur en koop bij nieuwbouw. Er zijn inspirerende voorbeelden van projectontwikkelaars die samen met maatschappelijke partners mooie projecten ontwikkelen. Ook het Concilium, waar samen gewerkt wordt aan stadsontwikkeling en woningbouw, ziet kansen voor sociale projecten. In nauwe samenwerking tussen Sociaal domein, wonen, stadsontwikkeling en grondbedrijf. Ook in de wijken De noodzaak tot hechte samenwerking zien we ook terug in de wijken met veel corpora ebezit. De lee aarheid staat er onder druk en maatregelen zijn nodig om de zorgen van wijkbewoners te delen. Rela ef veel mensen met een psychische stoornis, onverwerkte trauma’s en/of verslavingsproblemen wonen in de goedkope woningvoorraad, vanwege hun nanciële posi e. Zeker niet allemaal overlastveroorzakers, maar een deel heel duidelijk wel. In deze situa es blijkt de noodzaak tot samen optrekken van gemeente, woningcorpora e, gebouweigenaar en zorgaanbieder met sociaal werk en wijkagent het meest nadrukkelijk. Binnen het kader van de vermaatschappelijking van de zorg, hoort naast zorg voor de cliënt, ook zorg voor de omgeving. Zorgverleners hebben nu te weinig aandacht voor buren. Daardoor krijgen deze omwonenden het gevoel dat zij aan hun lot worden overgelaten. Mensen die de kans hebben, trekken dan weg en er komen weer kwetsbare personen voor terug. Daarmee ontstaat een nega eve spiraal.

Er zijn mogelijkheden om de kansen te keren, met ontmoe ngsplekken, laagdrempelige ondersteuning in de wijk, een aanspreekpunt voor wijkbewoners. En meer spreiding van mensen met een ‘kras op de ziel’ over alle wijken. In co-crea e met huurders en andere wijkbewoners. Zwolle in de regio Mensen die in Zwolle gebruik maken van beschermd wonen en maatschappelijke opvang zijn voor een deel a oms g uit de regio rondom de centrumgemeente. Gezocht wordt naar de samenwerking met regiogemeenten om mensen in hun oorspronkelijke omgeving te helpen (tenzij dat juist niet werkt) of terug te laten gaan naar hun gemeente van herkomst. Herstel in het eigen sociale netwerk biedt voor de meeste mensen betere kansen. Uitwerking kan vorm krijgen in een regionaal transferpunt op basis van beschikbare woningen in iedere gemeente voor de doorstroom uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Ook regionaal is de driehoek van gemeenten, woningcorpora es en zorgaanbieders de drager van een succesvolle aanpak.

versie 15 maart 2021

In Zwolle kan het

Aanbevelingen

Aanbevelingen 1. Stuur op krachtgerichte bejegening vanuit empathie en aandacht 2. Schenk professionals vertrouwen en stuur op samenwerking om creatieve integrale maatwerkoplossingen te vinden en experimenteer met aangepaste financiering 3. Maak verbinding tussen wonen-zorg-daginvulling-inkomen-leefomgeving 4. Streef naar een breed palet aan woonvormen, huurovereenkomsten, begeleidingsarrangementen om herstel thuis mogelijk te maken. 5. Hef het verbod op koppelbeding op en creëer een passende vorm voor huurder, verhuurder én zorgaanbieder. 6. Kies voor bestuurlijke netwerksamenwerking vanuit het bewustzijn van wederzijdse afhankelijkheid tussen gemeente-woningcorporatieszorgaanbieders 7. Ga bouwen aan versterking van onderling vertrouwen 8. Kies enkele projecten die op korte termijn leiden tot concrete resultaat 9. Werk aan fundamenteel andere werkwijze in het sociaal domein voor de lange termijn transformatie 10. Kies voor de bepaling van de opgave voor een onderbouwde aanname. 11. Creëer eenvoudig maatwerk in woningtoewijzing voor de meest kwetsbaren, vraaggericht 12. Investeer in (jongeren)huisvesting om te besparen op zorg met verblijf 13. Leg extra woningaantallen vast in prestatieafspraken en bied betaalbare locaties aan 14. Betrek zorgaanbieders bij het maken van prestatieafspraken op gebied van Wonen&Zorg 15.

Regisseer, faciliteer en stimuleer publiek-private samenwerkingen 16. Werk samen met marktpartijen aan kansen met plichten 17. Kansen voor mensen met kwetsbaarheden kunnen niet zonder investering in de wijken – kies voor een langjarige investering in sociaal vertrouwen 18. Geef zorgaanbieders een verantwoordelijkheid in de opbouw van sociale relaties in de wijk: versterk en verleng het Lekker Wonen team met structurele financiering 19. Kies voor spreiding van betaalbare woningen over alle wijken in de stad 20. Bouw aan een driezijdige netwerksamenwerking in de regio, om mensen in hun eigen omgeving te laten herstellen

In Zwolle kan het

versie 15 maart 2021

Inleiding Zwolle ziet een grote opgave voor zich met de afname van het aantal plaatsen in beschermd wonen voor mensen met psychische kwetsbaarheden. Dat leidt tot drie grote vraagstukken: druk op de woningmarkt, passende vormen van ambulante begeleiding en kwetsbaarheid in wijken. Mensen zullen meer zelfstandig gaan wonen, waardoor er een beoep gedaan wordt op de woningmarkt. Hetzelfde geldt voor jeugdigen die na hun 18e uitstromen uit de Jeugdwet. Ook zij zoeken woonruimte. En dan zijn er nog de ouderen die langer thuis blijven wonen, mensen met een verstandelijke beperking die zelfstandig wonen en dak- en thuislozen die veelal aangewezen zijn op dezelfde sociale huurwoningen. Dat voert de druk op de woningcorpora es en hun voorraad betaalbare woningen op. Afname van intramurale vormen van zorg voor mensen in kwetsbare situa es, vraagt om opbouw van ambulante vormen van ondersteuning en begeleiding, van licht tot intensief. In wijken en buurten, bij mensen thuis. In wijken met veel sociale huurwoningen wonen steeds meer huurders die een vorm van ondersteuning nodig hebben. Zo’n concentra e zet de lee aarheid onder druk. Hoewel het met de meeste mensen goed gaat in de wijk, zijn er ook mensen die het niet redden. Dat kan veel ellende en overlast veroorzaken.

De gemeente Zwolle, woningcorpora es en zorgaanbieders hebben daarom het ini a ef genomen tot een onderzoek naar de huidige en gewenste situa e rondom de doorstroom, de in- en uitstroom uit het beschermd wonen en de maatschappelijke opvang. De resultaten van dat onderzoek moeten leiden tot een verbetering van de uitstroom vanuit het perspec ef van de deelnemer, de huurder, de cliënt, de inwoner van Zwolle. En ook voor de lee aarheid voor de andere omwonenden in de Zwolse wijken en buurten. Daarbij wordt het zoeklicht niet alleen gericht op Zwolse par jen, maar ook op regionale samenwerking. Er moet antwoord komen op een aantal feitelijke vragen (cijfers, we elijke kaders, indica estelling, woningtoewijzing) en aanbevelingen gedaan voor de toekoms ge gewenste situa e. De volledige onderzoeksopzet met deelvragen is opgenomen in bijlage 1. De gemeente Zwolle hee Ann Meijer Procesmanagement de opdracht gegeven voor dit onderzoek. In een combina e van schri elijke bronnen en interviews met betrokken par jen (in bijlage 1a) is de huidige situa e in kaart gebracht en doet dit rapport verslag van de bevindingen en aanbevelingen. Aan de slag De belangrijkste conclusie is dat betrokken (mensen in) organisa es graag samen aan de slag willen.

Er ligt een grote hoeveelheid aan basismateriaal, er is overeenstemming over de opgave, mensen willen dezelfde kant uit en vooral in stevige verbinding met elkaar de oplossingen zoeken en realiseren. Van woorden naar daden. Er is momentum, er is urgen e, laten we concrete resultaten gaan boeken. Die conclusie is leidend in de opbouw van dit rapport. We starten in deel 1 met het ideaalbeeld van een soepele route voor mensen in kwetsbare situa es aan de hand van persoonlijke verhalen.

versie 15 maart 2021

In Zwolle kan het

Neem nou Miranda Na een weekje doordenken (en doordraaien) over mijn diagnose depressie, waardoor ik niet verder kon met mijn promotie-onderzoek, was ik helemaal in de war en werd ik door twee vrienden naar het ziekenhuis gebracht. Dan kom je in de psychiatrie terecht en denk je vooral: ‘het gaat steeds slechter met me’. Dat is eigenlijk een vreemde gedachte, want de psychiatrie is bedoeld om je te helpen. Ik kreeg een kamertje, best prima, maar toen deden ze de deur op slot. Terwijl ik dacht, psychiatrie – dat betekent praten. Ik vond het verschrikkelijk. En toen ik daarna, nadat ik naar de wc was geweest, een jongen zag die net zo eenzaam was als ik, wilde ik hem beschermen tegen het opsluiten en duwde de verpleging weg en sloot hem in mijn armen. Voor hem best eng en buiten ‘normale proporties’ en ik werd voor het eerst gesepareerd. Toen ik dacht dat ik Jezus was, realiseerde ik me dat ik dat niet mocht denken, dat was gek en ik wilde niet gek zijn maar mijn proefschrift afmaken, mijn ouders niet teleurstellen. Tot ik iemand hoorde gillen ergens en ik dacht ‘het lijkt wel een schaap dat geslacht wordt; een schaap, een lam, het lam Gods, zij is ook Jezus, we zijn allemaal Jezus’. Na en door de opname voelde ik me anders, niet normaal. Ik was blij dat mijn vriend me niet in de steek had gelaten, nu ik ‘abnormaal’ was verklaard. Ik voelde me dankbaar.

Terwijl dat vooral voortkomt uit onwetendheid over hoe normaal het is dat je dit kan overkomen. Omdat iedereen een psychische variatie kent. Soms gaan je gedachten letterlijk ‘alle kanten op’. Na een heftige gebeurtenis, een verlies, een stomme fout; je leert ervan hoe je dat verwerkt en hoe je daarvan ‘herstelt’. Vaak kom je er zelf uit, maar soms heb je daar hulp bij nodig, om eruit te komen, om je verder te helpen. Meestal gaat het om existentiële vragen die je dan bezighouden, over zingeving, spiritueel soms religieus gekleurd. En welke variatie we daarin zien als gebruikelijk, is cultureel bepaald. Iemand die wij als abnormaal bestempelen, is in een andere samenleving een belangrijke sjamaan, iemand die met de geesten kan praten. Dit is echt gebeurd, deze gedachtestroom, een psychose kan echt iedereen overkomen, en je kunt gelukkig ook echt herstellen. Zelfs na dertig jaar opname, kun je zelfstandig leren wonen. Uit de documentaire: ik zou ook Miranda kunnen zijn. (2019)

Miranda is voldoende hersteld na haar behandeling om weer thuis te wonen, met haar partner, met wie ze later twee kinderen krijgt. Ze krijgt daarbij ambulante ondersteuning vanuit een GGz-zorgaanbieder. Het is een levenlang hard werken. Vergelijk het met afvallen. Alsof er iemand is die dat 24/7u, 365 d/j kan volhouden. Dat is wel de opgave wanneer je lee met een psychische kwetsbaarheid. Af en toe hee Miranda een terugval en is intensievere behandeling weer nodig. Niet iedereen redt het zelfstandig thuis. Waarom je psychisch kwetsbaar wordt / bent en of je ‘gemakkelijk herstelt’, hee met biologische, psychologische en sociale invloeden te maken. En toeval speelt een rol. In de ondersteuning zijn zowel cure (behandeling) en care (begeleiding) allebei belangrijk, of anders gezegd heal en deal. Dat laatste betekent dat je leert leven met de beperking die je psychische kwetsbaarheid met zich meebrengt. We bezien vervolgens hoe zich dat uit in een varia e aan woonvormen en ondersteuningsvormen op alle levensdomeinen die van belang zijn voor een geslaagde

versie 15 maart 2021

In Zwolle kan het

duurzame huisves ng in de wijk. Wat dat vraagt van professionals en bestuurders, komt daarna aan bod. Spoiler alert: het gaat om samenwerking. Makkelijker gezegd, dan gedaan. Hoe gaan we dat de komende jd aanva en? Daarmee sluit het eerste deel af. Het tweede deel van de rapportage gaat in op de feitelijke vragen met een benadering van de kwan ta eve opgave, de we elijke kaders en de processen van indica e en woningtoewijzing. Ook zijn er aanbevelingen opgenomen hoe verbetering van processen de doorstroom kunnen bevorderen. Het derde deel van het rapport gaat in op de kwetsbaarheid in wijken, een groot probleem. Niet alleen in Zwolle. We ze en dit vraagstuk in de context van landelijke ontwikkelingen. Tot slot gaan we summier in op de regionale context waarin een deel van de oplossing gevonden kan worden voor de verbetering van de uitstroom en -liever- de vermindering van de instroom. We houden het rapport zo kernach g mogelijk voor de snelle lezer en zullen veel aanvullende informa e opnemen in bijlagen voor de mensen die dieper op de inhoud willen ingaan.

versie 15 maart 2021

In Zwolle kan het

Deel 1

Het lonkend perspectief

Uit de gesprekken met tal van sleutel guren komt duidelijk naar voren dat (mensen in) organisa es graag samen aan de slag willen. Er ligt een grote hoeveelheid aan basismateriaal, er is overeenstemming over de opgave, mensen willen dezelfde kant uit en vooral in stevige verbinding met elkaar de oplossingen zoeken en realiseren. Daarbij komt een gezamenlijk ideaalbeeld bovendrijven. De losse elementen zijn verwoord in een samenhangend verhaal over WAT we willen bereiken in Zwolle.

Ideaal: aandacht – empathie - kracht Hulp vragen is niet gemakkelijk, iedereen redt het liefst zichzelf. Een psychische kwetsbaarheid kan het je bovendien echt moeilijk maken om de stap te ze en. Tien keer voornemen, negen keer toch maar niet doen. Als je dan die ende keer wel de telefoon pakt, is het heel belangrijk dat je meteen ‘vastgehouden’ wordt. ‘Fijn dat je belt, goed dat je hulp zoekt; ik weet dat dat niet gemakkelijk is’. Meteen de brug slaan met een a tude van begrip en vriendelijkheid. De beschikbaarheid van ondersteuning (van toegang, toeleiding tot indica e) is we elijk geregeld, de weg ernaar toe wordt door mensen gemaakt. De mensen in het sociaal wijkteam zijn steunend en helpend in de zoektocht naar een nieuwe balans. In verschillende gemeenten wordt succesvol geëxperimenteerd met een integrale (wijkgerichte) werkwijze, uitgaande van de kracht en regie van de inwoner NS Jaarkaart zelf in combina e met de warm-kri sche blik van vertrouwde Een man met schizofrenie beeldt zich in dat hij vertegenwoordiger is van de Shellprofessionals. Daarbij wordt integraal gekeken naar alle directie en door heel Nederland levensdomeinen van iemand. Soms is er sprake van allerlei gesprekken moet voeren over het Shellfysieke en mentale problemen, die leiden tot verlies van beleid. Daarom stapt hij in de trein en reist naar allerlei bestemmingen. Zonder kaartje.

baan, huis en resulteren in verslavingen en schulden. Het Bij controle loopt hij tegen de lamp. Hij hee dan niet veel zin om aan één deel te gaan werken, verontschuldigt zich beleefd en zegt zonder de andere domeinen te betrekken. Als morgen de meestal dat zijn secretaresse vergeten is zijn deurwaarder op de stoep staat, zijn alle andere kaartje te regelen. Hij krijgt de ene na de begeleidingsadviezen allang vergeten. Daarom hee het andere boete en komt uiteindelijk in bieden van ondersteuning vanuit verschillende sectoren die detentie terecht. we ‘in onze ko er’ hebben niet veel zin. Zeker niet als aan die De stoornis is niet verder te behandelen. Verder is hij volstrekt onschuldig. Hij doet hulp eerst allerlei voorwaarden gesteld moeten worden. geen vlieg kwaad en gedraagt zich zeer hoffelijk. Detentie kost veel geld, biedt Samen doen wat nodig is geen enkele perspectief en de man snapt Zeker voor mensen met complexe vragen is een niet waarom hij zit opgesloten. fundamenteel andere en verbindende aanpak nodig. De oplossing is eigenlijk simpel. In de ideale werkwijze gaan we integraal werken vanuit de Casuïstiekvergaderingen met 6 man kosten 1500 euro per keer en de behandeluren een behoe e van mensen: doen wat nodig is, niet wat kan en mag. Daarvoor zullen we buiten de gebaande paden durven veelvoud.

Daarnaast is er een halve ton detentiekosten p/j voor een onschuldige én kunnen gaan. Vanuit drie basiswaarden: legi miteit (is man. hier ondersteuning echt nodig), betrokkenheid (sluit dit aan Een NS-jaarkaart kost € 3000. bij de mo va e van de inwoner, wil hij hier ook echt zelf aan

Wat een opluchting dat mij gevraagd wordt wat ik kan en wil. De meeste hulpverleners vertellen je vooral wat je allemaal niet kunt.

tti

versie 15 maart 2021

In Zwolle kan het

meewerken?) en rendement (samen kri sch kijken naar kosten, volgens maatschappelijke prijslijst)1. Hoe dat in zijn werk kan gaan, lees je hier verder. Bewezen e ec ef en nancieel rendement Deze ‘samenwerkwijze’ van wijkteams, woonconsulenten, Fac eams, sociaal werk is ontwikkeld in de wijk Ruwaard in Oss en levert hele goede resultaten. Een eerste onderzoek2 hee aangetoond dat het ervaren welbevinden van inwoners door deze ‘samenwerkwijze’ in Neem nou Lars Als bouwvakker verloor hij zijn baan in de crisis, kreeg schulden, verloor zijn huis en belandde met zijn drugsverslaving in een woonvorm voor dakloze verslaafden. Van zijn leefgeld van 150 euro per maand, kan hij niet van zijn schuld (2.500,-) afkomen. Hij werkt hard aan zijn verslaving en wil perspectief om weer mee te doen. Dat begint met een huis, dan kan hij zoeken naar een baan en een regeling treffen voor zijn schulden. Maar hij heeft geen geld om zijn verlopen ID-kaart te vernieuwen. De woningcorporatie accepteert mensen met een huurschuld niet. Wonen in een groep met verslaafden is niet bevorderlijk om van je verslaving af te komen. Nu verwachten we van mensen eerst dat ze afkicken, hun schulden regelen en dan een woning zoeken. Als je het omdraait naar een maatwerkoplossing -eerst een woning, schulden regelen en proberen af te kicken- geef je mensen de rust om aan zichzelf te werken.

Rendement: huidige kosten maatschappelijke opvang 45.000 + dreigende extra kosten (oplopende schuldencrisisopvang ggz – politie inzet = ong. 100.000,- per jaar. Maatwerk-scenario kost 17.800,- eenmalig (afkopen schulden voor 1800,- + GGz-traject van 16.000) met grotere kans van slagen omdat Lars zelf betrokken is bij de oplossing en gemotiveerd om eraan te werken. Hij heeft weer perspectief. Risico’s: terugval in verslaving (daarom passende ambulante begeleiding) en overlast in wijk (huurovereenkomst met voorwaarden zou kunnen helpen). Opbrengst is groot in welzijn én in financieel opzicht. Het aantal mensen zoals Lars in instellingen, die geen betaalbare woning kunnen krijgen, wordt geschat op 15-30% van de mensen in beschermd wonen. Dat kost per jaar gemiddeld 45.000,- pp.

alle gevallen s jgt; van gemiddeld een 3,5 naar een 8,3 (gemeten bij 23 wijkbewoners binnen 21 casussen). De totale maatschappelijke kosten bij bestaande casussen (32) dalen met € 132.394,- per jaar. Vergelijkbare resultaten worden geboekt in de aanpak Thuis in Zuidoost in 's Hertogenbosch. Met de ‘Doorbraakmethode’ van het Ins tuut voor Publieke Waarden3 (IPW) is aangetoond dat in een jaar jd in 50 complexe gezinnen in Den Haag een besparing van 1,5 mio is bereikt. In bijlage 2 is een uitgebreide casusbeschrijving opgenomen van zo’n complex gezin.

1 Deze ‘waardendriehoek’ is ontwikkeld door het Instituut voor Publieke Waarden: https://publiekewaarden.nl/

project/waardendriehoek/ 2 Rapportage Micro-analyses – het maatschappelijk rendement van de Samenwerkwijze, sept 2018 https://stichting-

robuust.email-provider.nl/web/jh7dbw45h8/xmls5ygqvq 3 Stapelingsproblematiek in het sociaal domein, IPW, juli 2019

versie 15 maart 2021

In Zwolle kan het

Experimenteren met nanciering van de zorg Voor een betere vorm van ondersteuning in wijken en buurten, moeten we naar een andere inrich ng: • vroeger erbij (voordat problema ek escaleren kan) met laagdrempelige ondersteuning; • integrale samenwerking vanuit verschillende domeinen (VG, sociaal werk, huisarts, verslavingszorg, woningcorpora e, gemeente); • met één aanspreekpunt die achter de schermen de rest betrekt; • doen wat nodig is, tegen waarschijnlijk lagere kosten • met resultaatgerichte integrale nanciering (liefst van gemeente en zorgkantoor samen). Ook voor mensen met kwetsbaarheden is wonen in een wijk echt wel haalbaar, als je de juiste ondersteuning in de omgeving aanbiedt. Nu is het voor velen te ingewikkeld geworden. Voor het bekos gen van zo’n samenwerking hebben we nu met veel verschillende nanciers te maken. Een wijkgerichte samenhangende contractering en verantwoording vanuit gemeente en zorgverzekeraar biedt mogelijkheden, zoals projecten in Oss, 's Hertogenbosch, Den Haag laten zien. Dan gaat het om een benadering vanuit vertrouwen en veel minder onderlinge verantwoordingssystemen die een enorme administra eve last betekenen en hoge accountantskosten. Met bijvoorbeeld een contractering op basis van hoge kwaliteitseisen, om ‘cowboys’ buiten de deur te houden die het zorggeld vooral investeren in huisves ng en daarmee klanten binnenhalen.

Voor meer exibiliteit en de dynamiek van op- en afschalen kunnen VPT of MPT (Volledig cq Modulair Pakket Thuis) nancieringsvormen zijn. Hiermee kun je stapje voor stapje de zelfstandigheid in iemands eigen huis opbouwen. Aanbevelingen Stuur op krachtgerichte bejegening vanuit empathie en aandacht Schenk professionals vertrouwen en stuur op samenwerking om creatieve integrale maatwerkoplossingen te vinden en experimenteer met aangepaste financiering

Duurzaam zelfstandig wonen gaat over meer dan een dak We zien dat mensen die gebruik maken van beschermd wonen vaak meer vraagstukken tegelijk hebben. Het gaat ook al jd om ondersteuning, die dynamisch moet kunnen meebewegen met de behoe e. Die varieert in de jd; soms is meer nodig, soms minder. Daarnaast kampt bijna iedereen met nanciële problemen. Stabiliteit in inkomen is essen eel. Armoede vernauwt het bewustzijn en leidt tot minder evenwich ge keuzes. Een zinvolle daginvulling is daaraan verwant. Als je kunt werken, heb je inkomen. Maar werk is niet zaligmakend. Voor sommige mensen is drie keer per week een vrijwilligersac viteit al het meest maximaal haalbare. En heel belangrijk voor zingeving, een reden om je bed uit te komen en eigenwaarde. Tot slot gaat het ook over sociale rela es. Met mensen die je dierbaar zijn, maar ook in je dagelijkse omgeving. Om kunnen gaan met buren, vergroot de kans op een ‘zachte landing’ in de wijk. Zorgaanbieders spelen een grote rol in dit hele spectrum. Als mensen uitstromen uit de maatschappelijke opvang gaat het bij zo’n 80% goed, omdat ze voldoende poten e hebben.

versie 15 maart 2021

In Zwolle kan het

Bij de overige 20% is dat minder vanzelfsprekend. Dat vraagt om maatwerk. Vooral wanneer het met iemand niet goed gaat, is bereikbaarheid cruciaal. Ook als een zorgaanbieder eigenlijk niks ‘kan en mag’, betekent dat niet dat de woningcorpora e het dan maar moet oplossen. Voor succesvol zelfstandig wonen, mogen par jen elkaar er niet alleen voor laten staan. Samen gaan ze op zoek naar ‘hoe dan wel?’. Een jn huis is de basis onder je bestaan: brede varia e in woonvormen Goede huisves ng en een stabiele woonomgeving zijn van groot belang voor Gerdien heeft het goed voor elkaar Gerdien heeft een lange geschiedenis in de ggz. Van jongs af mensen met een erns ge psychische aandoening. Het liefst krijgt iemand de aan heeft zij veel instellingen van binnen gezien. Na een laatste opname in een beschermde woonvorm, kreeg ze de ondersteuning die hij nodig hee in zijn kans zelfstandig te gaan wonen met ambulante begeleiding. eigen omgeving. Zodat hij niet losgezongen Ook al vond ze het eng, ze greep de kans met beide handen raakt van zijn eigen netwerk. Iedereen aan. En voelt zich ‘zoveel meer mens’. Ze huurt van de woningcorporatie in haar geboorteplaats. Dat was belangrijk, hee daarbij behoe e aan zo groot mogelijke zelfstandigheid. Een deel van de want dan zijn haar vader en zus dicht in de buurt.

Met haar mensen hee een tussenstap nodig tussen vader heeft ze de woning ingericht naar haar eigen wens. Haar zus helpt haar met de financiën. De uitkering is niet beschermd wonen en zelfstandig. Met ruim, maar als je goed oplet, kun je ervan rondkomen. Het is nabijheid van ondersteuning. Zeker voor jammer dat Gerdien door haar psychische kwetsbaarheid mensen met driedubbele belas ng is een haar Pabo-diploma net niet heeft gehaald. Haar talenten als veilige plek om tot rust te komen met leerkracht kan ze toch inzetten. Meerdere neefjes en nichtjes goede begeleiding en behandeling heel heeft ze door de schooltijd heen geloodst met huiswerkbegeleiding. Verder is ze voortdurend druk met haar belangrijk. De overgang kan versoepeld worden door de vertrouwde begeleider vrijwilligerswerk als ervaringsdeskundige in de cliëntenraad van de zorgorganisatie. Werk heeft ze genoeg. Waardevol in nog een jd nazorg te laten leveren, in de het kader van zingeving! Om daar op een wat meer spiritueel vorm van een ‘vinger aan de pols’. niveau ook invulling aan te geven, is Gerdien actief binnen Woonwensenonderzoek wijst op de verschillende werkgroepen van de kerk. Niet dat alles van een leien dakje gaat. Ze tobt met haar eetverslaving en soms behoe e aan zelfstandige wooneenheden, neemt ze te veel hooi op de vork.

Dan is het fijn dat haar zus soms in clusters bij elkaar in de buurt, zodat mensen steun aan elkaar kunnen haar kan afremmen, of op tijd een week time-out kan organiseren. Gerdien heeft het goed voor elkaar, met huis, vinden. Voor anderen is het belangrijk werk, inkomenszekerheid, flexibele ondersteuning en een anoniem in een buurt te wonen, maar wel hecht netwerk van familie en vrienden in de buurt. met hulp nabij. Denk aan woningen die overzichtelijk zijn (zowel in huis als tuin), die het liefst in een veilige, tolerante omgeving staan, met zo min mogelijk prikkels. Voorzieningen als winkels, openbaar vervoer, ontmoe ngsplek horen daarbij. In alle gevallen zijn beschikbare en betaalbare woningen essen eel, samen met laagdrempelige ondersteuning. Uitgangspunt is dat de zorg bij de inwoner in zijn (eigen) woning aansluit (in plaats van andersom) en in intensiteit kan vari ren (‘woning blij , zorg wisselt’). Enkele mensen zullen nooit een duurzame plek in een wijk kunnen houden, omdat het hen aan basis sociale vaardigheden ontbreekt. Daarom is het goed ook enkele vormen van Skaeve Huse te ontwikkelen. Enerzijds voor mensen die intensieve zorg nodig hebben (misschien 15 op de schaal van Zwolle) en anderzijds voor mensen die geen zorg nodig

ë

versie 15 maart 2021

In Zwolle kan het

hebben, maar alleen een slimme vorm van sociaal beheer. Even om de hoek kijken met een kop ko e. Samen vormt dit een palet aan woonvormen die in de breedte beschikbaar zouden moeten zijn. Welk huis op welke plek vervolgens bij iemand past, is een individuele vraag. Die beantwoorden, vraagt om een persoonlijke benadering. Waarbij de inbreng van zowel de deskundigheid van woningcorpora e als zorgaanbieder de inwoner ondersteunen. Flexibiliteit in huurovereenkomsten om risico’s te delen De stap van beschermd wonen naar ambulant wonen is voor sommige mensen te groot om in een keer te nemen. Enerzijds omdat verhuizen een live event is die kan lijden tot een ( jdelijke) terugval, anderzijds omdat zij nog niet alle vaardigheden voldoende ontwikkeld hebben in een zelfstandige se ng om zich In Steenwijk en Zwolle zijn positieve ervaringen opgedaan staande te houden in een woning en wijk. Op door met een incidentele begeleid wonen indicatie de woning tijdelijk over te nemen op naam van RIBW. Daarmee zo’n moment kan het in het belang zijn van wordt voorkomen dat de situatie verder escaleert en iemand de cliënt en zijn/haar leefomgeving om een tussenstap te creëren. Een tussenstap in de uiteindelijk naar een beschermd wonen voorziening moet verhuizen.

Zodra de situatie weer stabiel is, wordt de woning vorm van het wel hebben van een eigen weer omgeklapt en de begeleiding weer teruggebracht naar huurovereenkomst, maar gecombineerd met de ambulante variant. een koppeling met zorg. De noodzaak voor deze koppeling wordt op afgesproken momenten geëvalueerd en opgeheven zodra blijkt dat iemand het zelf aan kan. Daartoe zijn varianten in huurovereenkomsten behulpzaam, om de risico’s, voor het geval dat iemand de begeleiding weigert, samen te dragen als woningcorpora e en zorgaanbieder. Je hebt dan voorwaarden nodig om de huur op te kunnen zeggen. Daar zijn verschillende mogelijkheden voor. Soms wordt gewerkt met een ‘omklapcontract’. Dat is een driehoeksovereenkomst tussen huurder, woningcorpora e en zorgaanbieder. De inwoner krijgt in een zelfstandige woning intensieve ambulante begeleiding en huurt voor een bepaalde periode (meestal wordt twee jaar aangehouden) van de zorgaanbieder. Zodra iemand zijn eigen regie op het huishouden ontwikkeld hee , kan de woning omgeklapt worden naar een huurovereenkomst op naam. Een groot bezwaar is hierbij dat de zorgaanbieder een dubbele rol krijgt: die van vertrouwenspersoon voor je persoonlijke ontwikkeling èn die van huurbaas.

Die twee rollen zijn moeilijk verenigbaar en zorgorganisa es zijn niet ingericht op verhuurprocessen, waardoor ook hier een groot a reukrisico ontstaat voor zowel de huurder als de verhurende zorgorganisa e. Een andere vorm is een koppelbeding: de huurder krijgt een huurovereenkomst met daarin de verplich ng ook zorg te accepteren. Weiger je de zorg, dan is dat een legi eme reden om ook je huurovereenkomst te ontbinden. Dit doet recht aan het principe; ‘schoenmaker hou je bij je leest’. De corpora e verhuurt, de zorgaanbieder levert zorg en samen zorgen zij voor een goede leef- en woonomgeving voor de cliënt en omwonenden. De gemeenteraad van Zwolle hee deze op e verboden om te voorkomen dat mensen geen keuzevrijheid hebben in zorgaanbieder en cliënten gedwongen moeten verhuizen als zij van zorgaanbieder willen wisselen. Dit ongewenste nevene ect kan voorkomen worden door het koppelbeding wel te hangen aan zorg, maar niet aan een zorgaanbieder. De huurder accepteert de verplich ng zorg toe te laten, maar bepaalt zelf wie die zorg levert (binnen de kaders van de desbetre ende gemeente).

versie 15 maart 2021

tti

ffi

In Zwolle kan het

Duurzaam zelfstandig wonen vraagt om passende begeleidingsvormen Voor het krijgen van intensieve zorg zijn mensen nu aangewezen op beschermd wonen, een intramuraal groepsgericht zorgaanbod. Dat willen we a ouwen met uitstroom. Daarvoor zijn verschillende vormen van ambulante begeleiding nodig. Van licht tot zeer intensief. Die bovendien mee kan bewegen met de dynamiek van de psychische kwetsbaarheid. (lees hier meer) Het is aangetoond dat ook mensen die intensieve zorg nodig hebben, dit in hun eigen huis ambulant kunnen ontvangen. Met inhoudelijke elementen als een waakvlamconstruc e en een 24-uurszorg samenwerking in de wijk4. Het hoe niet intramuraal. Sterker nog: mensen zijn vaak beter af in hun eigen omgeving en niet in een groep met veel (soms nega eve) prikkels. Als we aan de voorkant de instroom in beschermd wonen beperken, is dat nog veel beter. Housing First is het beste bewijs dat een eigen woning de beste basis vormt voor intensieve begeleiding. Lees daarover hier meer. Aanbevelingen Maak verbinding tussen wonen-zorg-daginvulling-inkomen-leefomgeving. Streef naar een breed palet aan woonvormen, huurovereenkomsten, begeleidingsarrangementen om herstel thuis mogelijk te maken. Hef het verbod op koppelbeding op en creëer een passende vorm voor huurder, verhuurder én zorgaanbieder.

Samenwerking en eigenaarschap – bestuurlijk commitment Voor een geslaagde beweging van mensen met psychische kwetsbaarheden naar de wijk is het belangrijk dat par jen echt willen en er samen voor willen gaan staan. Het gaat om een zeer complexe opgave, daarvan getuigt de worsteling tot nu toe. En ook de omvang en breedte van het palet aan vraagstukken. Geen van de onderdelen -huisves ng, nanciële stabiliteit, passende ondersteuning, zinvolle daginvulling en pre ge leefomgeving- kan door één par j alleen worden opgelost. Daarom is het essen eel dat gemeente, woningcorpora es

Gestapelde problematiek vraagt integrale aanpak Tactus ontwikkelt een initiatief voor mensen met een licht verstandelijke beperking en verslavingsproblematiek. Omdat complexe problematiek om complexe behandeling vraagt. Dat wil zeggen: een integrale aanpak en veel afstemming. Dat kun je niet alleen; daar heb je elkaar voor nodig. Samenwerken en verbinden zijn dus sleutelwoorden. Een voorbeeld hiervan is het voornemen van om in samenwerking met gemeenten, ketenpartners uit de verstandelijk gehandicaptenzorg en geestelijke gezondheidszorg, en het CIZ een woonvoorziening / trainingshuis te starten. Een voorziening waar cliënten kunnen oefenen met ‘abstinent blijven in de thuissituatie’, voordat zij ‘echt’ weer naar huis gaan.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Zwolle&id=aa7c2424-c379-45c0-aaf1-8b826e5a5269