Bijlage 2-Reactie Gemeente Zwolle Ontwerp-Nota Ruimte

toekomst

College van Burgemeester en Wethouders

Retouradres: Postbus 10007, 8000 GA Zwolle

Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening t.a.v. DGRO - Directie Ruimtelijk Beleid Postbus 20011 2500 EA DEN HAAG

Behandeld door Datum Onderwerp

Stadskantoor Lubeckplein 2 Postbus 10007 8000 GA Zwolle Telefoon 14 038 postbus@zwolle.nl www.zwolle.nl

J. van Faassen 10 december 2025 Nota Ruimte

Geachte mevrouw Keijzer, Met waardering hebben wij kennisgenomen van de Nota Ruimte. Zwolle reageert graag op dit document, omdat wij in de komende periode wezenlijk kunnen bijdragen aan de nationale ruimtelijke opgaven. Onze stad ligt op een kruispunt van water-, spoor- en wegverbindingen en vormt daarmee een strategisch knooppunt in het (inter)nationale en regionale netwerk. Die sterke uitgangspositie willen we inzetten om infrastructuur, water- en groenstructuren, woningbouw, voorzieningen en economie met elkaar te verbinden en te versterken. Zwolle is een plek waar doen, pionieren en innoveren samengaan. Wij laten graag zien hoe stedelijke ontwikkeling en wateropgaven in samenhang kunnen worden aangepakt. Niet alleen voor onze eigen stad en regio, maar juist om geleerde lessen toepasbaar te maken in andere delen van Nederland. Daarom willen wij meedoen, meedenken en meewerken – én laten zien wat Zwolle kan bieden. Samen met het Rijk en met de Regio Zwolle willen we kennis ontwikkelen, delen én benutten om de nationale opgaven verder te brengen. Regio Zwolle dient afzonderlijk een eigen zienswijze in; met deze brief geeft de gemeente Zwolle aanvullend en namens de stad zelf haar reactie op de Nota Ruimte. Zo maken wij zichtbaar wat wij als individuele stad kunnen bijdragen, naast de gezamenlijke regionale inzet.

Om de ambities van de Nota Ruimte uitvoerbaar te maken, leggen wij hieronder onze zienswijze voor. Wij vragen u de genoemde elementen op te nemen in de definitieve Nota Ruimte en in de uitvoeringsagenda. In de bijlage gaan we uitgebreider op de onderwerpen in. 1. Versterk de corridor Rotterdam - Hamburg via bestaande infrastructuur (water, spoor, weg)

1/13

toekomst

Datum

10 december 2025

Ons kenmerk

Zwolle vervult een sleutelrol in de ruimtelijke structuur van Nederland. Onze stad is groot geworden dankzij water- en landverbindingen: de IJssel en de Vecht, het spoor en later de rijkswegen. Deze structuren bepalen nog steeds onze bijdrage aan het landelijke netwerk voor mobiliteit, economie, wonen en water. Wij vragen het Rijk nadrukkelijk de kracht van deze bestaande netwerken te benutten en te versterken. Dit betekent: • Investeer in watergebonden infrastructuur, zoals de bestaande sluis bij Kornwerderzand. Via het water biedt de Port of Zwolle, de diepst landinwaarts gelegen haven, uitstekende logistieke kansen. • Benut Zwolle als tweede spoorknooppunt van Nederland. Met relatief beperkte investeringen kan op bestaand spoor veel bereikt worden, onder andere richting Zwolle–Enschede–Münster. Dit versterkt daarna ook de internationale verbindingen, waaronder de bereikbaarheid van Berlijn. Ook de verbindingen naar het noorden (Meppel-Leeuwarden-Assen en Groningen) en de IJssllijn naar het zuiden. • Neem de doorontwikkeling van de corridor Noordzee–Baltic (onderdeel van het TENT-netwerk) in de Nota Ruimte op, inclusief de A37, richting Hamburg. De positie van Zwolle als regionaal scharnierpunt versterkt de corridor Rotterdam–Hamburg en Zwolle en helpt deze verder te ontwikkelen. Op de bijgevoegde kaart is onze suggestie weergegeven.

• Borg en versterk de functionele rol van de stadsring als regionaal scharnierpunt, net als de N35 en N50, met investeringen in groot onderhoud aan de bruggen over de IJssel en de Vecht. Dit ook om de nationale-regionale en lokale bereikbaarheid te vergroten. 2. Zwolle als klimaatadaptieve groeiregio: benut de demodelta als proeftuin voor Nederland De Nota Ruimte onderkent de regio Zwolle als klimaatadaptieve groeiregio. Dat waarderen wij. In onze delta komen nationale opgaven samen: waterveiligheid, bodemdynamiek, natuur, wonen, economie en energietransitie. Binnen het NOVEX-proces ontwikkelen wij gebiedsgerichte handvatten voor de sponsstrategie, en in ons Ruimtelijke Toekomsperspectief hebben wij onder andere de sleutelprojecten Stadsrivier, Vechtrand en Zwolle-Zuid/Zuid opgenomen. Wij vragen u dit expliciet in de Nota Ruimte op te nemen: Zwolle en de regio als proeftuin voor stedelijke ontwikkeling in de delta, met landelijke toepasbaarheid als doel. Daarnaast missen wij in de Nota Ruimte de koppeling met het programma Perspectief IJssel-Vecht Delta (Deltaprogramma Water). In dit programma werken overheden al samen aan de grote systeemvraagstukken. Wij verzoeken u deze samenwerking en de positie van Zwolle als stedelijk onderzoeksen ontwikkelgebied in de delta expliciet op te nemen, inclusief de triple-helix-aanpak. 2/13

toekomst

Datum

10 december 2025

Ons kenmerk

3. De economische waarde van Zwolle voor Nederland Wij vragen u daarom om in tekst én kaartbeeld in de definitieve Nota Ruimte te verduidelijken wat de economische ontwikkelrichting voor Zwolle is en hoe deze aansluit op de nationale strategie. 4. Blijvend investeren in de woonopgave: groei in balans met de sociale kracht van Zwolle Wij vragen u daarom handvatten op te nemen – samen met ons te ontwikkelen – voor nabijheidsgebaseerde verstedelijking, een kernprincipe uit ons Ruimtelijk Toekomstperspectief, waarin wonen, werken, groen, gezondheid, mobiliteit en voorzieningen in balans worden ontwikkeld. 5. Energie Wij vragen het Rijk om de waterstofbackbone uit te breiden via Zwolle, passend bij onze rol in het Stedelijk Netwerk Nederland en de energievraag van grote regionale bedrijventerreinen. En beleid te maken voor de ondergrondse en bovengrondse inpassing en transitie. 6. Stad-land/ Buitengebied Wij vragen het Rijk om een duidelijker afwegingskader voor verkleuring van landbouwgrond, zodat keuzes over woningbouw, energie, natuur en landbouw transparant en consistent gemaakt kunnen worden.” Tot slot Zwolle wil van betekenis zijn voor Nederland. Onze ligging, infrastructuur, klimaatadaptieve kracht, economie en sociale structuur maken ons tot een stad die op meerdere wijzen kan bijdragen aan de doelen van de Nota Ruimte.

Wij vragen u daarom de genoemde elementen op te nemen in de definitieve versie van de Nota en in de uitvoeringsagenda.

Met vriendelijke groet, namens burgemeester en wethouders,

G. Rots Wethouder Ruimtelijke Ordening Bijlage: Uitwerking van de Zienswijze en kaartbeeld infra 3/13

toekomst

Datum

10 december 2025

Ons kenmerk

Bijlage: Uitwerking van de Zienswijze

We gaan in deze zienswijze uitgebreid in op een aantal onderwerpen vanuit de Nota Ruimte. Uitgebreider om te laten zien wat het profiel van Zwolle is op de onderwerpen Klimaatadaptatie, infrastructuur, economie, wonen, energie en Stad-land/ Buitengebied. Tevens gaan we in op de uitvoeringsagenda. We duiden ook wat we als stad kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van Nederland. We staan immers met elkaar voor grote opgaven die, als we die in samenwerking en samenhang beschouwen een veerkrachtig en sterk Nederland vormt. Wij hebben de nota uitvoerig gelezen en zien de volgende lijn: 

Nationale richtingen: De Nota Ruimte bevat nationale richtlijnen en keuzes voor de leefomgeving tot 2050 en verder.



Regionale uitwerking: De VISTA-strategieën zijn de basis voor hoe deze nationale richtingen regionaal en lokaal worden vertaald zoals mobiliteit, economie en demografie.



Toekomstgericht: De nota moet zorgen voor een samenhangende en doordachte ruimtelijke ordening, zodat problemen niet worden afgeschoven naar toekomstige generaties.



De nationale Nota Ruimte geeft richting, maar laat veel ruimte over voor interpretatie op lokaal niveau



Beweging naar een toekomstbestendig evenwicht tussen landbouw en natuur – ruimte voor natuurherstel, landbouwtransitie, water-/bodemopgaven.



Beweging naar een klimaatneutrale en circulaire samenleving – energieopwekking, infrastructuur, mobiliteit, circulair gebruik van materialen & ruimte.



Beweging naar sterke regio’s, steden en dorpen in heel Nederland – aanpak van woningbouwvraag, bereikbaarheid, stedelijke en regionale vitaliteit.



Het ontbreekt aan een uitvoeringsagenda, deze wordt in de komende tijd door het ministerie uitgewerkt en opgenomen aan de uiteindelijk vast te stellen versie Nota Ruimte.

Wat anders is in deze Nota Ruimte, is de verschuiving naar ‘elke regio telt’. De Nota Ruimte erkent dat de economische groei en bevolking ongelijk verdeeld is over het land, waarbij de grote steden met een kenniseconomie de afgelopen jaren een sterke ontwikkelingsspurt hebben laten zien, terwijl andere regio's achterblijven. De nieuwe koers is om de krachtige steden en regio's hun rol te laten behouden ("sterk houden wat sterk is") maar tegelijkertijd andere regio's actief sterker te maken en hun kracht en mogelijkheden zo goed mogelijk te benutten. Elke regio heeft eigen karakteristieken, problemen en ambities en daarom wil het Rijk samen met provincies, regio’s en gemeenten werken aan vijf onderscheidende 4/13

toekomst

Datum

10 december 2025

Ons kenmerk

ontwikkelstrategieën voor wonen, werken en bereikbaarheid: versterken, initiëren, stimuleren, transformeren en accommoderen (VISTA). Zwolle zit in de stimuleren groep. De inzet is erop gericht om deze gebieden in balans (wonen, werken en voorzieningen) verder door te laten groeien, waarbij vooral de groei in werkgelegenheid verder wordt gestimuleerd. Dit gebeurt in een band die zich rondom de Randstad vormt. Wij herkennen uit de Nota Ruimte een aanpak op drie niveaus: het Nationaal afwegingskader, regionale Samenwerking via de NOVEX gebieden en gebiedsgerichte samenwerkingen in ontwerpend onderzoek en afspraken. Wij vragen daarbij om een gezamenlijke sturingsfilosofie waarin helder is hoe rijksdoelen, regionale opgaven en de lokale realiteit worden gewogen wanneer zij elkaar kruisen. De Nota biedt met de Uitvoeringsagenda en Regionale Investeringsagenda een goede basis om verder te bouwen aan de lokale en regionale ontwikkeling. Daar willen we als Zwolle sterk aan bijdragen.

Visie en ruimtelijke perspectief Zwolle Als gemeente Zwolle hebben we in aanvulling op de Omgevingsvisie 2021 het Ruimtelijk Toekomst Perspectief (RTP) opgesteld. Daarin heeft de raad van Zwolle rekening houdend met de opgaven die Zwolle voor haar inwoners, voor de regio en voor de landelijke opgaven richtinggevende keuzes gemaakt, Dit perspectief wordt verankerd in de aanvulling Omgevingsvisie Zwolle die tot 8 december 2025 ter inzage heeft gelegen1. In het RTP heeft Zwolle de belangrijkste sleutelgebieden aangeduid die belangrijk zijn voor de ontwikkeling van Zwolle, die zowel op regionale schaal alsook in de nationale schaal van de opgaven een rol innemen. Het gaat hierbij om de volgende sleutelgebieden:  Vechtrand en Stadsring (staat goed geduid op kaartbeelden van de Nota Ruimte)  Zwolle Zuid-Zuid  Stadsrivier. Aan sommige van deze gebieden werken we al met het Rijk samen, naast de strategische projecten uit de Omgevingsvisie (Stadshart en Stationsgebied). De Sleutelgebieden uit het RTP zien we graag gekoppeld aan de uitgangspunten van de Nota Ruimte. Reactie gemeente Zwolle thema gericht Onze reactie bouwen we op langs de thema’s Infrastructuur, Klimaatadaptatie, Economische structuur, wonen, Energie en verbinding Stad en land/buitengebied.

1 https://www.zwolle.nl/omgevingsvisie

5/13

toekomst

Datum

10 december 2025

Ons kenmerk

2. Versterk de corridor Rotterdam - Hamburg via bestaande infrastructuur (water, spoor, weg) Door haar unieke positie functioneert Zwolle als scharnierpunt tussen Noord, Zuid, Oost en West, en maakt Zwolle onderdeel van het Stedelijk Netwerk Nederland. Een positie die in de huidige kaartbeelden onvoldoende tot uitdrukking komt. Zwolle vervult een onmisbare rol als knooppunt in de Randstad Noord- en oostverbindingen. Wij vragen om een sterkere rijksaccentuering van deze rol, inclusief prioritering van de corridors A28, spoor Zwolle–Meppel en Zwolle–Deventer, en regionale knoopfuncties zoals de Spoorzone. Hiermee zetten we in op het versterken van de huidige infrastructuur, die nodig is voor de ontwikkeling van stad, regio en bereikbaarheid van Nederland. Wij verzoeken het Rijk om de A28-corridor, Port of Zwolle, spoorverbindingen ZwolleMeppel-Leeuwarden/ Groningen en de Spoorzone expliciet te erkennen als strategische nationale economische zones binnen een west-oost en noord-zuid infrastructuur. Daarnaast de spoorverbinding Zwolle-Enschede-Münster. Deze verbinding verbindt de twee grootschalige woningbouw gebieden in Overijssel, spoorverdubbeling maakt de verbinding robuuster, sneller en frequenter, Waardoor het een logischer alternatief wordt voor de autopendel naar beide gebieden en heeft potentie om de Berlijntrein te versnellen over Zwolle.

Ook de verbindingen naar het noorden (Meppel-

Leeuwarden-Assen en Groningen) en de IJssllijn naar het zuiden graag blijven herkennen. Borg en versterk de functionele rol van de stadsring als regionaal scharnierpunt, net als de N35 en N50, met investeringen in groot onderhoud aan de bruggen over de IJssel en de Vecht. Dit ook om de nationale-regionale en lokale bereikbaarheid te vergroten. 3. Zwolle als klimaatadaptieve groeiregio: benut de demodelta als proeftuin voor Nederland In de Nota Ruimte herkennen we de erkenning van de regio Zwolle als klimaatadaptieve groeiregio voor wonen en werken. Als stedelijke regio zetten we in op het verbinden van lange termijn ontwikkelingen vanuit water (denk aan komende deltabeslissingen IJsselmeer en Rivieren) met stedelijke ontwikkeling en transitie landelijk gebied. Het lokaal (Zwolle) én regionaal invullen van de grote ruimtelijke opgaven van de woningmarkt, mobiliteit, energie en economie in samenhang met water en bodem zien wij als een kans het nieuwe landschap (of nieuwe inrichting) van Nederland vorm te geven met toekomstperspectief. Een proeftuin voor Nederland. Binnen de samenwerking Perspectief IJssel-Vechtdelta verkennen we als Rijk en Regio hoe we in de ‘tussenruimte’ samen stappen kunnen zetten op (water)systeemvraagstulken in samenhang met de grote ruimtelijke opgaven. We missen in de Nota Ruimte de link met dit programma.

Met de Regionale Sponsstrategie Regio Zwolle (NOVEX) hebben we stappen gezet om grens overstijgend samen te werken, zowel regionaal als met landelijke programma’s. Met haar Ruimtelijk Toekomstperspectief heeft Zwolle aangegeven hoe Zwolle voor de middellange en lange termijn bij wil dragen aan de landelijke opgaven en het stedelijk weefsel (wellicht andere term gebruiken) van de BV NL kan versterken. Aan de zuidkant van Zwolle komen vraagstukken over landelijke watersystemen en -veiligheid lange 6/13

toekomst

Datum

10 december 2025

Ons kenmerk

termijn (2100, ruimte voor rivieren) en regionaal watersysteem (NOVEX Sponsstrategie) samen met ruimtelijke opgaven zoals wonen, mobiliteit, werken, energie en landelijk gebied. Met de verkenning van een grootschalige gebiedsontwikkeling (circa 10.000 woningen) wil Zwolle samen met Regio en Rijk innovatieve en concrete oplossingen vormgeven als voorbeeld voor NL in de delta met extremer droog en nat weer. Door voort te borduren op de ervaringen en kennis vanuit de NOVEX-samenwerking “warme harten in een klimaatadaptieve delta’ kan samen een next step (showcase) worden gezet voor een weerbare en veerkrachtige inrichting/maatschappij. Met meervoudige oplossingen die passen bij het gebied zonder af te wentelen naar de toekomst of andere gebieden. Wij vragen u expliciet op te nemen dat Zwolle een stad is waar stedelijke onderzoeken in de delta, geldend voor grote landsdelen van Nederland plaats gaan vinden in samenwerking in de triple helix. 4. Economische structuur en profiel Het stimuleren van economische groei en werkgelegenheid is een belangrijk speerpunt voor de stad en regio Zwolle. De balans tussen wonen, werken en voorzieningen vraagt om investeringen in innovatieve sectoren, ondersteuning van het midden- en kleinbedrijf, en het aantrekken van nieuwe bedrijvigheid die past bij de klimaatadaptieve en duurzame ambities van de regio.

De Nota Ruimte typeert op het kaartbeeld economie (p280) de economie van Zwolle als een verzorgende economie. De nota doet daarmee onvoldoende recht aan de economische structuur van Regio Zwolle. Naast verzorgende economische activiteiten beschikt Regio Zwolle over stuwende diensten (accent op de stad Zwolle) en industrie (Regio en stad). Daarmee heeft de structuur van de economie van Regio Zwolle zowel een relatie met de invalshoek Economie en Bereikbaarheid maar ook met de invalshoek die vanuit het thema wonen, werken en bereikbaarheid wordt gekozen. Typering economie regio Zwolle De economie van Regio Zwolle wordt in de jaarlijkse Regio Zwolle Monitor2 getypeerd aan de hand van werkgelegenheid en toegevoegde waarde die diverse economische sectoren leveren. De meeste werkgelegenheid vindt plaats in drie sectoren. Het gaat om de sectoren Groot- en detailhandel, Gezondheids- en welzijnszorg en Industrie. Samen goed voor circa 200.000 banen. In termen van toegevoegde waarde komen de volgende sectoren naar voren: De Industrie de grootste sector is met zeer kort daarachter Groot- en detailhandel. Dit wijkt duidelijk afwijkend af van het beeld wanneer sectorgrootte wordt uitgedrukt in werkgelegenheid.

Daarnaast geeft de oriëntatie van economische activiteiten een aanknopingspunt om de structuur van een economie te beschrijven: Materiaal georiënteerde activiteiten kennen (vaak) een hoge productiviteitsgroei. Dat betekent een (relatieve) daling van de werkgelegenheid, maar het aandeel in de 2 Regio Zwolle Monitor

7/13

toekomst

Datum

10 december 2025

Ons kenmerk

werkgelegenheid is nog steeds hoog. Binnen Regio Zwolle zien we dit vooral in het noordelijke deel van de Regio (Industrie). Juist in deze kant van de economie zal de transitie naar een circulaire economie plaats gaan vinden (de A28-E233 corridor). Informatiegerichte activiteiten gaan over informatie be- en verwerkende activiteiten. Zwolle heeft op dit gebied een landsdeelverzorgende functie. Deze activiteiten kenen een lage maar wel groeiende productiviteit. Snelle ICT-ontwikkelingen liggen hieraan tem grondslag. Het zijn met name deze activiteiten die in de afgelopen jaren hebben gezorgd voor een stevige (werkgelegenheidsgroei) in de stedelijke economie. Persoonsgericht activiteiten (Cultuur, Recreatie, Onderwijs, Zorg) zijn arbeidsintensief en kennen een relatief lage productiviteitsgroei. Het aandeel in de werkgelegenheid is groot. In de stad Zwolle zijn deze activiteiten heel sterk aanwezig. Daarnaast wordt in de nota de innovatiekant van de regio Zwolle (Zwolle) gemist, zoals in de gebiedsontwikkeling Spoorzone, de samenwerking met de universiteit Twente, het grootste niet academisch ziekenhuis van Nederland, een grote HBO/MBO campus en de omvang en impact van de maakindustrie).

In essentie betekent dit voor de Nota Ruimte: - (Regio) Zwolle nu en in de toekomst deel moet blijven uitmaken van de (inter) nationale infrastructuur op het gebied van mobiliteit, logistiek en energie (dat is nu onvoldoende benoemd in de Nota Ruimte) - De mogelijkheid heeft om ruimte te bieden aan de vier typen werkmilieus die de Nota Ruimte benoemt. Regio Zwolle kan daarmee een bijdrage leveren aan economische opgaven waar we in ons land voor staan. Dat vraagt in het nationale ruimtelijke beleid wel om een erkenning en herkenning van deze bijdrage. - Specifiek ook de port of Zwolle te noemen, de Ruimtelijk Economische Bouwsteen 2040 van de regio Zwolle en de A28 corridor (vervoersas, Nort Baltic Corridor en als zoekgebied grootschalige bedrijvigheid) Er wordt in de Nota Ruimte ook een scherpe koppeling gelegd tussen economie en energie. We onderschrijven dat. Tegelijk merken we op dat het energievraagstuk ook impact heeft op de bestaande woningvoorraad en bedrijventerreinen, nieuwe woongebieden en de mobiliteitstransitie. Die beweging wordt in de Nota Ruimte niet gemaakt. We constateren dat waterstof een belangrijke plek in de Nota Ruimte inneemt. Op verschillende kaarten zien we de waterstofbackbone-routes ingetekend. We pleiten ervoor een dergelijke route ook via Zwolle te laten lopen: a. Zwolle is een stedelijk knooppunt en onderdeel van het Stedelijk Netwerk Nederland.

Dat veronderstelt alle soorten energie, waaronder ook waterstof b. Waterstof is ook in de regio Zwolle nodig om onze (grootschalige) bedrijventerreinen in de toekomst van stroom te kunnen blijven voorzien. c. Zwolle ligt langs de vervoerscorridor naar het Noorden en in dat kader is waterstof een noodzakelijk alternatief voor e-laden.

8/13

toekomst

Datum

10 december 2025

Ons kenmerk

Het blijven doorontwikkelen van de economie is belangrijk onderdeel van de VISTA strategie. We zien graag in de nota terug wat dat voor Zwolle is, blijft en wordt. Zowel in tekst als in kaartbeeld. 5. Wonen en sociaal stedelijke versterking We hebben in Zwolle een grote woonopgave die meervoudig is. Die gaat niet alleen over het bouwen van woningen maar juist ook over het maken van woonomgevingen. Omgevingen waarin voorzieningen en wonen hand in hand gaan. Nabijheid organiseren om het sociaal weefsel te versterken en de druk op gemotoriseerd verkeer af te laten nemen. De urgentie voor het bouwen van woningen onderstrepen we als stad; tegelijkertijd willen we een diverse stad zijn dan alleen huizen. En daarmee voorkomen dat we een slaapstad worden. In ons RTP geven we al richting aan plekken waar we naast de binnenstedelijke verdichting en herstructurering ook in uitleg aan de slag willen gaan. Dit vraagt echter nog meer onderzoek en samenhang met vraagstukken als ontwerpen met water, mobiliteit, werken en meer. We willen daar graag met u over in gesprek blijven om daar handeling aan te geven en we zouden graag in de nota meer handreikingen willen zien hoe we nationale overwegingen landelijk kunnen gebruiken.

Met name rondom welke types woningen maken we voor wie? Wat betekent dit voor de middellange en lange termijn voor onze verhuisbewegingen en samenstellingen? En hoe we als Zwolle exemplarisch kunnen zijn hoe we de woonopgave kwalitatief en kwantitatief hand in hand kunnen laten gaan. Wij vragen het Rijk in de nota op te nemen om handvatten (met ons) te ontwerpen voor nabijheidsgebaseerde verstedelijking – een kernprincipe in ons RTP – waarin wonen, werken, groen, gezondheid, mobiliteit en voorzieningen in balans zijn.” 6. Energie Voor de energieopgave voor Nederland speelt Zwolle een cruciale rol. De waterstofroute nationaal loopt via Zwolle. Wij verzoeken het Rijk om de waterstofbackbone uit te breiden via Zwolle, passend bij onze rol in het Stedelijk Netwerk Nederland en de energievraag van grote regionale bedrijventerreinen. Daarbij: De energietransitie vraagt om duidelijke rijkskeuzes zowel boven- als ondergronds. Zwolle vraagt om expliciete afwegingscriteria voor het combineren van energie-infra, waterveiligheid, woningbouw en mobiliteit. Het zijn keuzes die niet eenvoudig zijn en op alle schaalniveaus implicaties hebben. Het is daarmee niet alleen een technische keuze maar een die grote sociaal maatschappelijke effecten genereert. Een die een transitiegerichte aanpak vraag en verdient. Dit vraagt dus echt om regie en helderheid in overwegingen.

Wij vragen het Rijk om de waterstofbackbone uit te breiden via Zwolle, passend bij onze rol in het Stedelijk Netwerk Nederland en de energievraag van grote regionale bedrijventerreinen. En beleid te maken voor de ondergrondse en bovengrondse inpassing en transitie.

9/13

toekomst

Datum

10 december 2025

Ons kenmerk

7. Stad-land/ Buitengebied In de nota wordt het volgende aangegeven: Beweging naar een toekomstbestendig evenwicht tussen landbouw en natuur – ruimte voor natuurherstel, landbouwtransitie, water-/bodemopgaven. Wat betekent dit? “Zwolle bestaat voor 66% uit landelijk gebied en werkt vanuit het RTP aan een vitaal toekomstbestendig, watergestuurd en multifunctioneel landschap. Maar het geïntroduceerde afwegingskader voor landbouw is minder stellig. Dit is gericht op het zorgvuldig omgaan met het verkleuren van landbouwgrond entegelijkertijd is ook aangegeven dat dit geen vertraging mag opleveren voor opgaven zoals woningbouw, de ontwikkeling van bedrijventerreinen, de energietransitie en ruimte voor defensie. Multifunctioneel gebruik vragen om samenwerking met landbouw, natuur, recreatie. Een gezond economisch perspectief die een transitie naar circulair ook hier kan vormgeven. Een mogelijkheid om biobased, transitie landelijk gebied en de bouwopgave hand in hand kunnen laten gaan. Een verdichtende stad in het groen vraagt deze aandacht. Gezonde leefomgeving is hierbij het adagium. Wij willen daar als Zwolle systematisch, in samenwerking met regiopartners, provincie en Rijk op (gaan) sturen.

Wij vragen het Rijk om een duidelijker afwegingskader voor verkleuring van landbouwgrond, zodat keuzes over woningbouw, energie, natuur en landbouw transparant en consistent gemaakt kunnen worden. 8. Uitvoeringsagenda Met het ontbreken van een uitvoeringsagenda waar de koers voor het land en de realiseerbaarheid daarvan normaal wordt gepresenteerd, ontbreekt het aan een duidelijke sturingsfylosofie. Hier zijn we erg op zoek naar wat de verschillende rollen van de overheden, en daarnaast ook de marktpartijen zullen zijn. Maar ook wat de financiële inzet zal zijn. De ambitie is groot, de uitvoerbaarheid vraagt om meer helderheid en sturing.  Wie beslist bij conflicterende claims (waterveiligheid vs woningbouw vs landbouw vs energie waarbij maatwerk vaak vereist is.  Wanneer is het Rijk aan zet en wanneer de provincie of de regio Zwolle?  Welke vormen krijgt de rijksregie (financieel, ruimtelijk, programmatisch, interdepartementaal)?  Wat is nu de plek van Zwolle in het afwegingskader van de Nota Ruimte.

De vragen hoe we verder gaan, komt ook sterk tot uiting in de verwachtingen bij het VISTA model waar Zwolle ‘Stimuleren’ heeft toegewezen gekregen. Het Vista Model duidt welke rol het Rijk voor zich ziet. Welke inspanningen zijn nodig om dit tot uiting te kunnen brengen. En wat betekent dat, niet alleen als stad maar ook als stad in een sterke regio. Een stad die sterke ambities heeft op veel vlakken om ook bij te kunnen blijven dragen aan niet alleen het hoge welzijn van de regio maar ook aan die van Nederland. Daar zouden we als stad veel meer inzicht in moeten krijgen om ook met

10/13

toekomst

Datum

10 december 2025

Ons kenmerk

elkaar de verwachtingen waar te maken. Wij vragen het rijk om hierin samen te werken om daar constructief tot sterke afspraken en mooie samenwerking te komen. Voortzetting van de regionale samenwerking via NOVEX gebied Regio Zwolle. Voor de Regio Zwolle is dat op basis van de Verstedelijkingsstrategie ‘Warme harten in een klimaatadaptieve delta’. En een gezamenlijk te ontwikkelen Regionale investeringsagenda. Het Rijk zet voor de regio Zwolle in op een blijvende schaalsprong. Voor de regio Zwolle betekent dit “groeien in balans” en de koppeling van wonen aan economie. Deze uitdrukkelijke koppeling is op rijksniveau een nieuw vertrekpunt, waarmee we als regio dan ook aan de slag moeten, los van het gegeven dat in onze Verstedelijkingsstrategie die koppeling al steeds meer omarmt wordt vanuit het principe van nabijheid (en de koppeling daarmee ook met mobiliteit). Kansen met ontwerpend onderzoek We zien in de regio Zwolle kansen om in samenwerking met het rijk via ontwerpend onderzoek inzicht te krijgen in de verbeteringen die nodig zijn om tot een voortvarende en integrale implementatie van slimme en duurzame verstedelijking in Zwolle en haar omgeving te komen.

Dit gekoppeld ook aan de eerder genoemde stedelijke opgave zoals die in ons RTP zijn geformuleerd (Vechtrand, De Stadsring) Tot slot Zwolle is groot genoeg om een echte stad te zijn en overzichtelijk genoeg om de verbinding te houden en te blijven overzien. We zien ook dat veel vraagstukken die nationaal gelden in Zwolle een plek krijgen. Het experiment, of de proeftuin voor ontwerpen aan klimaat staat hoog in het vaandel met de mogelijkheden van verstedelijking en water/ groen. Water -en bodemsturend is niet voor niets een van de hoofdpijlers van ons RTP. Wat we echter missen is Zwolle als scharnierpunt tussen Noord en Zuid maar ook Oost en West. In de kaartbeelden maar ook in de duiding van bijvoorbeeld mobiliteit (spoor en weginfra) en economie (corridors en potentie voor landelijke opgave). We willen het Rijk ook uitnodigen om daar met ons de handen in een te slaan en te zorgen dat het kraambed voor de oplossingen van Nederland ook (gedeeltelijk) in Zwolle staat. Immers: Zwolle is Nederland in het klein. Ondanks de ook sectorale opsomming zien we vooral dat in de strijd voor de ruimte, tijd en geld het niet duidelijk is waar de overwegingen van keuzes zitten. We willen niet alleen een woningstad zijn maar vooral een gezonde woonstad waarin gewerkt, gerecreëerd, samengeleefd, gesport, en meer wordt. Een stad die uitnodigt om er te zijn en te blijven.

De opeenstapeling van vraagstukken vraagt helderheid, samenwerking en regie om hier aan vorm te blijven geven. De nota geeft aanzetten daartoe, maar nog niet hoe we daar met elkaar vorm aan gaan geven. We willen dit voorspellend doen maar vooral voorstellend. Wat betekent het nu als we naar keuzes toegaan?

11/13

toekomst

Datum

10 december 2025

Ons kenmerk

Wij pleiten voor een sterkere positionering van Zwolle in de nota, waarbij haar kracht en potentieel beter tot uiting komen, waarbij de brede bloei van Zwolle een (inter)nationaal effect heeft. We vragen om als partners dit voor elkaar te krijgen. We moeten hier ook vol inzetten op verantwoordelijkheid waar verantwoordelijkheid hoort. Niet alleen financieel maar ook in betrouwbaarheid, realisatie en keuzes. Met de Nota en onze eerste voorstellen voor aanvulling en/ of verduidelijking daarvan in de hand als kompas. We nodigen u uit om deze stap met ons te gaan zetten. Niet alleen bij het vaststellen van de definitieve nota, maar vandaag al. Dat betekent voor ons: Bestuurlijke samenwerking: Langdurige samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen is noodzakelijk om de ambities waar te maken en het draagvlak te borgen. Hier is de uitvoeringsagenda en strategie essentieel bij.

Resumerend het volgende per onderdeel.

1. Versterk de corridor Rotterdam - Hamburg via bestaande infrastructuur (water, spoor, weg) o

Wij verzoeken het Rijk om de A28-corridor, Port of Zwolle en de Spoorzone expliciet te erkennen als strategische nationale economische zones binnen een west-oost en noord-zuid infrastructuur. Daarnaast de spoorverbinding Zwolle-Enschede-Munster.Zwolle als klimaatadaptieve groeiregio

2. Zwolle als klimaatadaptieve groeiregio: benut de demodelta als proeftuin voor Nederland o Wij verzoeken het Rijk expliciet op te nemen dat Zwolle een stad is waar stedelijke onderzoeken in de delta, geldend voor grote landsdelen van Nederland plaats gaan vinden in samenwerking in de triple helix. 3. Economische structuur en profiel o Het blijven doorontwikkelen van de economie is belangrijk onderdeel van de VISTA strategie. We zien graag in de nota terug wat dat voor Zwolle is, blijft en wordt. Zowel in tekst als in kaartbeeld. 4. Wonen en sociaal stedelijke versterking o Wij vragen het Rijk in de nota op te nemen om handvatten (met ons) te ontwerpen voor nabijheidsgebaseerde verstedelijking – een kernprincipe in ons RTP – waarin wonen, werken, groen, gezondheid, mobiliteit en voorzieningen in balans zijn.” 5. Energie o Wij vragen het Rijk om de waterstofbackbone uit te breiden via Zwolle, passend bij onze rol in het Stedelijk Netwerk Nederland en de energievraag van grote regionale bedrijventerreinen. En beleid te maken voor de ondergrondse en bovengrondse inpassing en transitie.

12/13

toekomst

Datum

10 december 2025

Ons kenmerk

6. Stad-land/ Buitengebied o Wij vragen het Rijk om een duidelijker afwegingskader voor verkleuring van landbouwgrond, zodat keuzes over woningbouw, energie, natuur en landbouw transparant en consistent gemaakt kunnen worden.

13/13

Zwolle

Schema North Sea-Baltic Corridor

Cloppenburg Bremen/ Hamburg E233

A37

A28

Zwolle

Münster

LEGENDA Port of Zwolle Spoorlijn Snelweg Landsgrens