Bijlage 2. Glossy Regio Deal Regio Zwolle
Tekst van het document
Regio Zwolle Projecten uit het investeringsprogramma Regio Deal Regio Zwolle Economische structuurversterking door duurzaam groeien en circulair ondernemen van het mkb
‘Investeringsprogramma om de brede welvaart te versterken in onze hele regio’
Toekomstbestendig maken van de arbeidsmarkt
Peter Snijders Voorzitter Regio Zwolle
Port of Zwolle logistieke hub voor circulaire bedrijvigheid Spil voor een sterke economische structuur voor Regio Zwolle Evenwichtige groei van stad en platteland
Toeristenspreiding in Weerribben-Wieden Nieuwe technologieën als ‘smart mobility’ en ‘smart hospitality’ ontlasten te drukke gebieden en kwetsbaar natuurgebied
Circulair tapijtcluster Genemuiden en Hasselt, samen goed voor zo’n zestig procent van de tapijtindustrie
Aan de slag met klimaatoplossingen Governance en monitoring
Perspectief voor de hele regio
VOORWOORD Met veel genoegen bied ik u deze digitale glossy aan met informatie over de projecten uit de Regio Deal Regio Zwolle. In dit magazine vertellen de projectleiders op bevlogen wijze wat er concreet gaat gebeuren binnen de projecten. U kunt lezen hoe en waarom het project tot stand is gekomen en wat het voor ondernemers en inwoners in onze regio gaat betekenen. Beslist de moeite waard om te lezen!
Aan de uitvoering van de Regio Deal Regio Zwolle ging een inspirerende reis vooraf. Het doel van de reis was om samen met het Rijk te komen tot een investeringsprogramma om de brede welvaart te versterken in onze hele regio. Voor én samen met onze bedrijven en inwoners. En dat investeringsprogramma kwam er. Uniek voor onze regio. De ondertekening van de Regio Deal Regio Zwolle in de zomer van 2020 gaat dan ook als een historisch moment in onze geschiedenisboeken. Met een Rijksbijdrage van € 22,5 miljoen werken we tot en met 2023 aan de uitvoering van de Regio Deal. Inclusief cofinanciering vanuit de regio gaat het om een investeringsbedrag van ruim 80 miljoen euro.
Met de Regio Deal investeren Rijk en regio in achttien projecten vanuit vier actielijnen die - elk afzonderlijk én in samenhang met elkaar - Regio Zwolle versterken als een sociaal-sterke, circulaire, innovatieve en klimaatbestendige groeiregio. Hierdoor groeien we in balans om de vierde economische topregio van Nederland in 2030 te worden.
Wat houden die actielijnen in? Samengevat: actielijn 1 richt zich op de economische structuurversterking door duurzaam groeien en circulair ondernemen van het mkb. De tweede actielijn houdt het toekomstbestendig maken van de arbeidsmarkt in. En een evenwichtige groei van stad en platteland krijgt vorm vanuit actielijn 3 en tot slot via actielijn 4 gaan we aan de slag met klimaatoplossingen. Naast deze actielijnen kennen we nog een vijfde: de governance van Regio Zwolle. In de Regio Deal zijn specifieke afspraken gemaakt over monitoring en evaluatie. We zijn een lerend netwerk en uit de leerervaringen die we opdoen uit de Regio Deal trekken we lessen die we willen delen met de rest van Nederland.
Ik verheug me enorm op de uitvoering van de Regio Deal en het effect dat deze miljoeneninvestering gaat hebben op onze krachtige regio en daarbuiten. Ook benadruk ik dat de uitvoering van de Regio Deal nu nog belangrijker is gezien de impact van de coronacrisis op iedereen. Een crisis die ook in 2021 effect gaat hebben op veel inwoners en ondernemers. Juist nu zijn de investeringen vanuit de Regio Deal meer dan gewenst.
Vanaf deze plek wens ik alle betrokkenen bij de Regio Deal veel succes met het realiseren van de projecten. Tot slot wil ik graag de projectleiders en hun teams iets meegeven: be good and tell it! Blijf de komende jaren regelmatig vertellen over de ontwikkelingen vanuit je project. Vier de mijlpalen en deel dat met anderen in de regio, zoals raden, inwoners en ondernemers.
Veel leesplezier en inspiratie toegewenst!
Peter Snijders Voorzitter Regio Zwolle
Regio Zwolle Deze infographic biedt u een overzicht van de vijf actielijnen en de daarbij behorende projecten uit de Regio Deal Regio Zwolle. Blader op uw gemak door de glossy en lees de verhalen vanuit en over de projecten, gerangschikt per actielijn. Herken de rode draad dat we met de Regio Deal Regio Zwolle de leefbaarheid, de innovatiekracht en het verduurzamen van onze regio gaan versterken. Regio Zwolle is duidelijk een voorbeeld voor de nieuwe Nederlandse economie en elk project onderstreept die unieke economische en maatschappelijke impuls voor onze regio en daarbuiten. Daarnaast is de Regio Deal gekoppeld aan de Duurzame Ontwikkelingsdoelen zoals de Verenigde Naties (VN) hebben opgesteld. Meer hierover leest u op pagina 62.
Economische structuurversterking door duurzaam groeien en circulair ondernemen van het mkb
Toekomstbestendig maken van de arbeidsmarkt
Evenwichtige groei van stad en platteland
Aan de slag met klimaatoplossingen Governance en monitoring
Actielijn 1
Economische structuurversterking door duurzaam groeien en circulair ondernemen van het mkb
Actielijn 3
Evenwichtige groei van stad en platteland
Good Practice
Spoorzone Deelproject 1: innovatiedistrict Deelproject 2: passarelle
Living Lab
Duurzame groei toerisme en recreatie in gemeente Westerveld
Ondernemersacademie Circulair Ondernemen
European Wetland Center
Impactgenerator Agri & food
Station Steenwijk als mobiliteitspunt en Smart Mobility en Hospitality
Future Farm - Kennis & Innovatiehub circulaire rundveehouderij
Actielijn 4
Aan de slag met klimaatoplossingen
Dutch Circular Polymer Valley
Robuust Groenblauwnetwerk in bebouwd gebied Zwolle
Circulair tapijtcluster
Regiodeal Climate Campus
Circulair produceren en consumeren in Westerveld
Quickscan klimaatadaptatie en watersysteem lange termijn
Port of Zwolle
Brede welvaart in Vechtdal
Actielijn 5
Actielijn 2
Toekomstbestendig maken van de arbeidsmarkt Toekomstigbestendige arbeidsmarkt Regio Zwolle Human Capital Agenda
Governance en monitoring
Regio Deal brede welvaart
8
Inhoudsopgave
In the picture bij de Regio Zwolle Dag
Proces en projecten Regio Deal onder de aandacht bij bestuurders en managers
10 Living Lab
12 goed voorbeeld
Bewezen leiders geven
14 6 circulair ondernemen
Minder afval, minder energieverbruik,
Inzetten op versterken leiderschap
Transitie cirulair ondernemen in
schone toekomst
van ondernemers
stroomversnelling
16
Innovatie in agri- & foodsector
Alternatieve verdienmodellen
18 ondernemen
Future Farm: circulair
Circulair voorbeeld voor agrarische
Ondernemersacademie voor
22 valley’
‘Dutch circular polymer
Kunststofsector sneller cirulair
ondernemers in Regio Zwolle Tapijtcluster
24 Genemuiden/Hasselt
Samenwerking op circulair gebied
26 voedsel en grondstoffen Waardering voor
30 Port of Zwolle
Met ondernemers in gemeente
Spil in transitie naar circulaire
Westerveld naar circulaire economie
economie
34 arbeidsmarkt in beweging Human Capital brengt
Door ieders talent te benutten ontstaat
36 Spoorzone Regio Zwolle
Innovatie-hotspot voor Nederland
een krachtige arbeidsmarkt
Nieuw bezoekerscentrum
44 Ossenzijl
Gemeente Westerveld,
40 recreatieve trekpleister
Duurzame groei toerisme komt op een goed moment
48 Steenwijk
Metamorfose station
‘Groenblauwnetwerk’ maakt
50 wijk klimaatbestendig
European Wetland Center neemt druk
Smart mobility en smart hospitality
Klimaatproof park en nieuwe water-
op kwetsbare toeristiche gebieden weg
beschermen kwetsbare natuurgebieden
verbinding zorgen voor droge voeten
52
Climate Campus, slimme klimaatsamenwerking
54 Quickscan watersysteem
56 Vechtdal
Brede welvaart in het
Klimaatadaptatie op veel plekken de
Welke invloed heeft het watersysteem
Realisatie 23 projecten met
normaalste zaak van de wereld
in de toekomst op wonen en leven
16 gebiedspartners
Regio Zwolle is een lerend
60 netwerk
Ervaringen delen met Nederland
REGIO ZWOLLE DAG
Proces en projecten Regio Deal in the picture bij de Regio Zwolle Dag Bijna 140 bestuurders en managers vanuit overheden, bedrijfsleven en onderwijsinstellingen kwamen bijeen tijdens de digitale Regio Zwolle Dag op donderdag 26 november. Uniek in deze vorm. Het merendeel van de gasten zag een interactief programma via een professionele liveverbinding rechtstreeks uit het stadhuis in Zwolle. Dit keer ging het over de Regio Deal Regio Zwolle: het eerste grote investeringsprogramma van 22,5 miljoen Rijksgeld en een cofinanciering van bijna 65 miljoen uit de regio. Peter Snijders, regiovoorzitter heette de gasten welkom in de digitale receptie en vervolgens verzorgde dagvoorzitter Emmely Lefevre de aftrap. De studiogasten gingen verdeeld over twee blokken in gesprek over de
Regio Zwolle | december 2020
Regio Deal Regio Zwolle.
8
De reis naar de Regio Deal De tafelgasten in de studio waren in het eerste blok Peter Snijders, Trudy Huisman, voorzitter Economic Board Regio Zwolle, Manon Koldewijn, programmamanager Regio Deal Regio Zwolle en Kees Praamstra, secretaris Regio Zwolle. Zij gingen met elkaar in gesprek over de reis naar een Regio Deal in samenwerking met het Rijk en andere partners, en de impact van de Deal op de inwoners en ondernemers in Regio Zwolle. Marc Hameleers, manager Regio Portefeuille LNV bij het Rijk, kwam in de uitzending via een beeldverbinding. Hameleers kijkt met een tevreden gevoel terug op het proces van de Regio Deal Regio Zwolle: ”Het proces van een Regio Deal is mensenwerk en bij Regio Zwolle zie ik ambitie gecombineerd met nuchterheid. Ik verheug me op de uitvoering ervan!” Ook gedeputeerde Bert Boerman (provincie Overijssel) werd ingebeld en hij benadrukte hoe belangrijk het is om grensontkennend samen te werken. Het houdt niet op bij provincie-of gemeentegrenzen. Dat is ook de basis voor de Regio Deal Regio Zwolle”.
Projecten in beeld
‘Het proces van een Regio Deal is mensenwerk en bij Regio Zwolle zie ik
een betere spreiding van toeristen in Nationaal Park Weerribben-De Wieden noodzakelijk is. “Nu nog zetten de meeste toeristen koers richting Giethoorn, maar nieuwe technologieën als ‘smart mobility’ en ‘smart hospitality’ moeten daar verandering in brengen.” De vierde actielijn richt zich op klimaatoplossingen. Een van de projecten die van start gaat, is ‘ Brede welvaart in het Vechtdal’. Bart Visser, lid van het projectteam vertelde aan tafel: “In totaal realiseren we met 16 gebiedspartners 23 projecten waarmee we werken aan de duurzame ontwikkeling en bekendheid van het Vechtdal. De projecten staan in het teken van onder meer waterveiligheid, biodiversiteit, economische groei, verduurzaming en recreatie.”
ambitie gecombineerd met nuchterheid’ Vanuit actielijn 2 ‘Human Capital Agenda’ werden de ervaringen van het bedrijf Van Gelder in beeld gebracht. Van Gelder in Elburg is een bedrijf dat medewerkers de gelegenheid biedt om zijn of haar talenten te ontwikkelen en te benutten via mogelijkheden uit de Human Capital Agenda. Moniek Bom van de Human Capital Agenda was gast aan tafel. En een evenwichtige groei van stad en platteland krijgt vorm vanuit actielijn 3. Gerrie Ebbeling van de gemeente Westerveld vertegenwoordigde enkele projecten met de gemeenschappelijke noemer Verleiden en verspreiden van het toerisme. Ze legde uit dat
Regio Zwolle | december 2020
De Regio Deal Regio Zwolle is opgebouwd uit vier actielijnen met in totaal achttien projecten. In deze glossy komen alle projecten aan het woord met een toelichting op de impact voor de regio. Tijdens de Regio Zwolle Dag is vanuit iedere actielijn één project toegelicht gecombineerd met schitterende video´s van elk project. Klik op de button bij het project in deze glossy om de video te bekijken.
Vanuit actielijn 1 ‘de economische structuurversterking door duurzaam groeien en circulair ondernemen van het mkb’ werd het project Future Farm toegelicht. Future Farm is een rundveehouderij, gelegen in gemeente Hardenberg, en wil het circulaire voorbeeld zijn voor collega-ondernemers in Regio Zwolle. Daarom is het bedrijf bezig met een nieuw project: ‘Future Farm Kennis & Innovatie-hub circulaire rundveehouderij. Gast aan tafel was eigenaar Erik Back.
9
SAMENWERKEN
'Living Lab Regio Zwolle Circulair':
verschil maken met circulaire samenwerking Minder afval, minder energieverbruik en een schone toekomst. Deze pijlers van circulair ondernemen klinken Kennispoort Regio Zwolle en Gemeente Zwolle als muziek in de oren. Samen hebben ze de ambitie om van Regio Zwolle een circulaire regio te maken. Het nieuwe project 'Living Lab Regio Zwolle Circulair' speelt daarin een belangrijke rol. Hubald van Ark (gemeente Zwolle) en Niels Ahsman (Kennispoort) vertellen erover. Wat willen jullie met ‘Living Lab Regio Zwolle Circulair’ bereiken? ‘Wat we vooral willen, is dat initiatieven van ondernemers aan de ene kant en maatregelen van beleidsmakers aan de andere kant beter op elkaar aansluiten. Het verder brengen van circulair ondernemen lukt namelijk alleen door samen te werken. Doe je dat niet, dan treedt er versnippering op. We zoeken dan ook vooral de verbinding op. Door te leren van projecten uit Regio Zwolle of daarbuiten. Want in de regio’s om ons heen timmeren ze al hard aan de circulaire weg.’
Regio Zwolle | december 2020
Hoe ziet dat er in de praktijk uit?
10
‘In eerste instantie is het de bedoeling dat het ‘Living Lab’ vier werkplaatsen krijgt waarbinnen we voorbeeldprojecten op het gebied van circulaire economie willen etaleren. Die werkplaatsen richten zich op de thema’s ‘wonen & leven’, ‘productie’, ‘voedsel’ en ‘aanbesteden & inkoop’. Deze projecten zullen als voorbeeld dienen voor de regio. Daarnaast willen we ‘best practices’, handreikingen en tools delen met elkaar. Waardoor het ‘werk maken van een circulaire economie’ voor bijvoorbeeld ondernemers, beleidsmakers, inkopers en bewoners straks een stuk laagdrempeliger is.’
‘Er gaat waardevolle kennis verloren. Daar brengt ‘Living Lab Regio Zwolle Circulair’ verandering in’ Waarom is die samenwerking zo belangrijk voor de regio Zwolle? ‘Er zijn nu te veel losse initiatieven op het gebied van circulaire economie. De ontwikkeling van die projecten gaat meestal langzaam. Ook is er momenteel geen samenwerkingsverband in de regio, waardoor waardevolle lessen en kennis verloren gaan. Daar gaat het ‘Living Lab Regio Zwolle Circulair’ verandering in brengen. Ondernemers zullen zien dat verschillende partijen in de regio al heel ver zijn met circulair ondernemen. En dat is belangrijk, want Regio Zwolle wil uitgroeien tot de vierde economische regio van Nederland.’
Projectnaam
Fase project
Windesheim
Living Lab Regio Zwolle Circulair
Voorbereidingsfase
ROVA
Actielijn RegioDeal Regio Zwolle
Totale investering
VNO-NCW
1. Economische structuurversterking
400.000 euro
MKB-NL
Natuur en Milieu Overijssel
door duurzaam groeien en circulair ondernemen van het MKB
Kennispoort Regio Zwolle Wie werken eraan mee? Contact
Looptijd project
Regio Zwolle
Hubald van Ark en Niels Ahsman
1 januari 2021 tot 31 december 2023
BPD
niels@kennispoortregiozwolle.nl
Delta Wonen
Regio Zwolle | december 2020
Gemeente Zwolle
11
LEIDERSCHAP
Bewezen leiders geven het goede voorbeeld in ‘Good Practice’ Kennispoort Regio Zwolle (Kennispoort) en de Economic Board Regio Zwolle (EBRZ) zetten met het project ‘Good Practice’ vol in op het versterken van het leiderschap van ondernemers. Zeker in deze lastige tijd is het belangrijk dat ondernemers succesvoller en weerbaarder worden, vinden Lyanne Flikkenschild (Kennispoort) en Trudy Huisman (EBRZ). Zij vertellen hoe het project Good Practice daarvoor gaat zorgen.
Waarom is het project ‘Good Practice’ nodig? ‘Regio Zwolle blinkt al op onderdelen uit en kan dat nog meer als ondernemers meer leiderschap tonen. In onze regio, maar ook nationaal en internationaal, maken juist de ondernemers die hun hoofd boven het maaiveld durven uit te steken het verschil. Die groep willen we met het project ‘Good Practice’ versterken, daarnaast willen we de bekendheid van Regio Zwolle vergroten. Maar het belangrijkste is de ‘Good Practice’ van deze ondernemers zo te gebruiken dat andere ondernemers daarvan leren en zich ook ontwikkelen.’
Hoe gaat dat in de praktijk in zijn werk?
Wanneer kunnen we de eerste ‘Good Practice’ verwachten?
‘Wij willen ‘bewezen leiders’, ondernemers met unieke kennis, technologieën of werkwijzen, in staat stellen om hun ‘Good Practice’ door te ontwikkelen. Zo’n ‘bewezen leider’, die wij aan de hand van selectiecriteria benaderen, krijgt een subsidie van zo’n 10.000 euro. Daarmee kan die leider zijn of haar dienst of product verder ontwikkelen, waarbij wij ondersteuning aanbieden. Vervolgens krijgen andere ondernemers de kans om te leren van het goede voorbeeld (‘Good Practice’) van de ‘bewezen leider’. Op die manier helpen we ondernemers op weg met de groei van hun bedrijven.’
‘Samen met onze partners gaan we ervoor zorgen dat begin 2021 de eerste ‘Good Practice’ van start kan gaan. We zijn nu bezig met het uitwerken van de subsidieregeling en we zijn verschillende activiteiten concreet aan het uitwerken. Daarnaast zoeken we de samenwerking op met de verschillende gemeenten en bedrijvenkringen en plannen we events in. Uiteindelijk zullen we actief op zoek gaan naar ‘bewezen leiders’ in de regio. Laat één ding duidelijk zijn: ‘Good Practice’ is uniek voor Regio Zwolle én voor Nederland.’
Lyanne Flikkenschild | Kennispoort
Projectnaam
Totale investering
Good Practice (GP)
1,2 miljoen euro
Actielijn RegioDeal Regio Zwolle
Wie werken eraan mee?
1. Economische structuurversterking door
Economic Board Regio Zwolle (EBRZ)
duurzaam groeien en circulair ondernemen
Kennispoort Regio Zwolle (Kennispoort)
van het mkb Contact Looptijd project
Lyanne Flikkenschild
1 januari 2021 - 1 juli 2023
lyanne@kennispoortregiozwolle.nl 06 24934390
Fase project Voorbereidingsfase
Trudy Huistman | EBRZ
‘Ondernemers die hun hoofd boven het maaiveld uitsteken, maken het verschil’ Regio Zwolle | december 2020
13
CIRCULAIR ONDERNEMEN
Ondernemersacademie maakt circulair ondernemen in Regio Zwolle concreet Meer circulair ondernemerschap in Regio Zwolle. Als het aan ondernemersorganisatie VNO-NCW Midden ligt, gaat het project ‘Ondernemersacademie Circulair Ondernemen’ ervoor zorgen dat de transitie naar die vorm van ondernemen in een stroomversnelling raakt. Projectleider Christian Lorist vertelt er meer over.
Wat is jullie doel met de ondernemersacademie? ‘We willen bereiken dat ondernemers op inspirerende wijze en op basis van circulaire ondernemersprincipes met elkaar gaan samenwerken in een groeiende community. Daarnaast zien we graag dat Regio Zwolle meer ondernemers krijgt die circulaire oplossingen ontwikkelen. We willen verder dat de doelmatigheid en doeltreffendheid van alle partijen die actief zijn met het stimuleren van circulaire oplossingen bijdragen aan het versterken van ondernemers, en dus voor een betere regionale economie zorgen.’
Regio Zwolle | december 2020
Wat kunnen we er concreet van verwachten?
14
‘Zo’n 150 ondernemers gaan aan de hand van circulaire principes een duidelijke bedrijfsvisie ontwikkelen op de toekomstbestendigheid van hun ondernemerschap. Ook worden er tussen de 40 en 60 prototypes ontwikkeld van circulaire producten en diensten. Daaraan willen we op bedrijfsniveau vervolg geven door er publieke en private partijen uit het lokale netwerk bij te betrekken. Het project ‘Ondernemersacademie Circulair Ondernemen’ zorgt ervoor dat Regio Zwolle op het gebied van circulair ondernemerschap een versnelling gaat maken.
‘Circulair ondernemen blijkt tijdens de coronacrisis een doeltreffende oplossing’ Waarom is circulair ondernemen zo belangrijk?
Ondernemersacademie Circulair Ondernemen Actielijn RegioDeal Regio Zwolle 1. Economische structuurversterking door duurzaam groeien en circulair ondernemen van het mkb Looptijd project januari 2021 - juni 2023 Fase project Voorbereidingsfase Totale investering 650.000 euro Contact Christian Lorist lorist@vno-ncwmidden.nl 06 51555021
Regio Zwolle | december 2020
‘Uit recent onderzoek blijkt dat twee op de drie circulaire bedrijven geen last hebben van leveringsproblemen of tekorten. En dat terwijl bedrijven die níet circulair ondernemen die problemen wel ervaren. Circulair ondernemen blijkt tijdens de coronacrisis een doeltreffende oplossing te zijn. Daarnaast staat circulair ondernemen voor veerkracht en voor hernieuwde aandacht voor lokaal en verbindend zakendoen. Verder maken we door die toepassing van circulaire productieprocessen in bedrijven het begrip circulaire economie concreet. Regio Zwolle wil namelijk duurzame economische groei realiseren en alleen ondernemers kunnen dat voornemen concreet maken.’
Projectnaam
15
AGRI & FOOD
Innovaties en nieuwe verdienmodellen in agri- & foodsector De agri- & foodsector is in beweging. Om daarop in te spelen is het belangrijk dat de plattelandsgebieden in Regio Zwolle een goed leef- en vestigingsklimaat houden. Daarom is het van belang dat er alternatieve verdienmodellen en innovatieve bedrijven in de agri- & foodsector bij komen. Het project ‘Impactgenerator A&F’ van de gemeente Raalte helpt daarbij. Drie vragen aan projectleider Herald Immink. Wat is het belangrijkste doel van het het project ‘Impactgenerator A&F’? ‘We willen de transities in de agri- & foodketens versterken en versnellen. Dan kun je bijvoorbeeld denken aan de eiwittransitie, de klimaattransitie, kringlooplandbouw en ‘biobased business’. Waar we vooral naar streven, is het versterken van de verschillende partijen in de keten. Daarnaast willen we samen met The Green East, het agri- en foodinnovatiecentrum in Raalte, de eiwittransitie vormgeven. Dat moet resulteren in nieuwe bedrijvigheid en alternatieve verdienmodellen in de landbouwsector in Regio Zwolle.’
Regio Zwolle | december 2020
Waarom is het project zo belangrijk?
16
‘De agri- & foodsector is enorm in beweging en er vinden veel transformaties plaats. Nu het aantal agrariërs afneemt, willen we er wel voor zorgen dat het platteland leefbaar blijft. Nieuwe bedrijvigheid in de agri- & foodsector. De agri- & foodsector is in beweging. Om daarop in te spelen is het belangrijk dat de plattelandsgebieden in Regio Zwolle een goed leef- en vestigingsklimaat houden. Daarom is het van belang dat er alternatieve verdienmodellen en innovatieve bedrijven in de agri- & foodsector
bijkomen. Het project ‘Impactgenerator A&F’ van de gemeente Raalte helpt daarbij. Drie vragen aan projectleider Herald Immink.
Hoe ziet het project ‘Impactgenerator A&F’ er concreet uit? ‘We willen in totaal tien start-ups ondersteunen in de doorontwikkeling van hun duurzame verdienmodellen. Daarnaast willen we tien agrariërs uit Regio Zwolle betrekken bij een nieuw verdienmodel: waterlinzenteelt. In maart dit jaar opende The Green East bijvoorbeeld een verwerkingsfabriek voor waterlinzen. De komende jaren onderzoeken ze daar of je uit waterlinzen ook functionele eiwitconcentraten kunt halen voor de voedingsmiddelenindustrie. Momenteel zijn we bezig met het uitwerken van de ideeën en vragen we partijen om deel te nemen aan ons project. Begin 2021 gaan we echt van start.’
Waterlinzenteelt
Projectnaam Impactgenerator A&F Actielijn RegioDeal Regio Zwolle 1. Economische structuurversterking door duurzaam groeien en circulair ondernemen van het mkb
‘We betrekken tien agrariërs uit Regio Zwolle bij een nieuw verdienmodel: waterlinzenteelt’
Looptijd project 1 januari 2021 - 31 december 2023 Fase project Ontwerpfase Totale investering 400.000 euro
Herald Immink herald.immink@raalte.nl 06 25356180
Regio Zwolle | december 2020
Contact
17
AGRI & FOOD
Future Farm wil agrarische ondernemers Regio Zwolle inspireren Veevoer gemaakt van eendenkroos, de bouw van een circulaire stal en de installatie van een meststripper. Als er één agrarisch bedrijf goed nadenkt over de toekomst is het wel Future Farm. De rundveehouderij, gelegen in de gemeente Hardenberg, wil het circulaire voorbeeld zijn voor collega-ondernemers in Regio Zwolle. Daarom is het bedrijf bezig met een nieuw project: ‘Future Farm - Kennis & Innovatie-hub circulaire rundveehouderij’. Projectleider Erik Back vertelt meer over Future Farm.
stof- en methaanuitstoot en door bij te dragen aan biodiversiteit. Veel boeren willen wel, maar weten niet precies hoe ze dat kunnen doen of kijken de kat uit de boom. Wij willen dat meer boeren in Regio Zwolle overgaan op circulair ondernemen. Dat is goed voor de economie en het milieu en het draagt bij aan het proeftuin-imago van Regio Zwolle.’
Wat wil Future Farm Regio Zwolle laten zien?
Behalve de Kennis & Innovatie-hub hebben jullie nog veel meer projecten. Kunt u er een aantal noemen?
Regio Zwolle | december 2020
‘We willen aantonen dat het mogelijk is om een rundveehouderij circulair te runnen. Met zoveel mogelijk gesloten kringlopen, in evenwicht met de omgeving en met een sluitende businesscase. Wij stellen ons open voor onderwijs, bezoek en advies en willen daarmee een inspiratiebron zijn voor ondernemers. De Kennis & Innovatie-hub, een bezoeklocatie waar we extra gaan experimenteren, is er dan ook voor alle agrarische ondernemers en (veehouderij)studenten in Regio Zwolle.’
18
Waarom is het belangrijk dat boeren in Regio Zwolle een cultuuromslag maken? ‘De agrarische sector moet de komende jaren grote stappen zetten om nieuw perspectief te krijgen op een economisch goed verdienmodel. Daarnaast is het noodzakelijk dat boeren op zoek gaan naar een hernieuwde harmonie met de omgeving. Dat doen we door bijvoorbeeld het verminderen van stik-
‘We hebben al een mono-mestvergister gebouwd, waarmee we onder meer energie opwekken. Daarnaast hebben we eendenkroosvijvers aangelegd voor veevoer. Verder gaan we een circulaire stal bouwen en willen we een eigen rundvleesmerk introduceren. Ook lopen er projecten voor de verbetering van de bodemkwaliteit, natuurweiden en veelogistiek en hebben we met het Zone.college in Zwolle en Hardenberg afgesproken dat veehouderijstudenten bij ons onderwijs kunnen volgen.’
pje
Beki
jk h i
e
i lm et f rh
‘Wij inspireren boeren in Regio Zwolle om circulair te ondernemen’
‘We willen aantonen dat het mogelijk is om een rundveehouderij circulair te runnen’
Projectnaam
Totale investering
Future Farm - Kennis & Innovatie-hub
Globale schatting: 10,5 miljoen euro
circulaire rundveehouderij Contact Actielijn RegioDeal Regio Zwolle
Erik Back
1. Economische structuurversterking
erik@boerback.nl
door duurzaam groeien en circulair
06 22477621
ondernemen van het mkb Website Looptijd project
www.future-farm.nl
Januari 2020 - 31 december 2030 (los van looptijd Regio Deal Regio Zwolle) Fase project Ontwerpfase Voorbereidingsfase
Future Farm bestaat uit meerdere deelprojecten. Een aantal daarvan is al gestart.
Regio Zwolle | december 2020
Realisatiefase
21
KUNSTSTOFFEN
Kunststofsector Regio Zwolle sneller circulair
Project ‘Dutch Circular Polymer Valley’ zorgt voor noodzakelijke transitie
De kunststofsector in Regio Zwolle staat bekend als hét centrum van de kunststofindustrie in Nederland. Om de transitie in die sector sneller en makkelijker te maken, is het project ‘Dutch Circular Polymer Valley’ in het leven geroepen. Projectcoördinator Martijn Kerssen
Regio Zwolle | december 2020
van Oost NL weet alles van dit Regio Deal Regio Zwolle-project.
22
Van gebruikte cd’s naar kaarsenhouders en van oude naar nieuwe kaarsen
Wat willen jullie precies bereiken met ‘Dutch Circular Polymer Valley’? ‘Het doel is de kunststofsector te helpen versnellen naar een circulaire bedrijfsvoering. Dat doen we aan de hand van kennisopbouw, kennisimplementatie en marktontwikkeling. We zorgen dat bedrijven over de nieuwste circulaire kennis kunnen beschikken en bieden hulp om deze kennis te implementeren. Daarnaast laten we ondernemers, overheden en consumenten zien welke mogelijkheden er al zijn.’
Waarom is dit Regio Deal Regio Zwolle-project nodig? ‘Veel bedrijven willen graag de eerste stap zetten in de transitie naar circulaire kunststoffen maar ze worden gehinderd door bijvoorbeeld de lage olieprijs of een gebrek aan vraag vanuit de markt. Binnen ‘Dutch Circular Polymer Valley’ werken we samen met overheden, kennisinstellingen, bedrijven en niet-gouvernementele organisaties. Onze gezamenlijke kracht is dat we de ontwikkelingen bundelen en vergroten, zodat de transitie bij bedrijven sneller en effectiever verloopt. Er lopen al veel initiatieven van en met onze partners. Door de Regio Deal Regio Zwolle hebben we nog meer mogelijkheden om ons doel te bereiken.’
Wat gaan ondernemers en inwoners in Regio Zwolle merken van jullie project? ‘We gaan bedrijven helpen met het creëren van ‘launching customership’ bij bijvoorbeeld het inkopen van kunststof- of composietproducten die nodig zijn bij de inrichting van de openbare ruimte. Inwoners van Regio Zwolle zullen merken dat ze steeds meer circulaire kunstofproducten tegenkomen in de openbare ruimte en dat die steeds vaker te koop zijn in winkels. Verder creëren we voor sociale doelgroepen werkgelegenheid en opleidingsplekken. Dan kun je denken aan circulair gerelateerde werkzaamheden.’
‘We helpen de kunststofsector te versnellen naar een circulaire bedrijfsvoering’
Looptijd project
Totale investering
Dutch Circular Polymer Valley (DCPV)
1 december 2020 -
1,85 miljoen euro
30 september 2023 Actielijn RegioDeal Regio Zwolle
Contact
1. Economische structuurversterking door
Fase project
Martijn Kerssen
duurzaam groeien en circulair ondernemen
Realisatiefase
martijn.kerssen@oostnl.nl
van het mkb
06 10806976
Regio Zwolle | december 2020
Projectnaam
23
CIRCULAIR ONDERNEMEN
Tapijtcluster Regi op circulair gebi
Wie Genemuiden en Hasselt zegt, zegt tapijt. De twe
goed voor zo’n zestig procent van de Europese tapij Wat houdt het tapijtcluster precies in? ‘Het cluster kenmerkt zich door de aanwezigheid van de volledige productieketen op een bedrijventerrein. Daardoor is er een sterke onderlinge binding en samenhang. Dat zie je bijvoorbeeld terug in de productieprocessen, maar ook in het feit dat bijna alle tapijtbedrijven lid zijn van de lokale ondernemerskring. In 2018 is het cluster door de Provinciale Staten van Provincie Overijssel ook aangewezen als topwerklocatie. Vooral de eerder genoemde productieketen en de innovatieve circulaire potentie van het gebied speelden een rol bij die toewijzing.’
optrekken in onder meer de productie en distributie
Regio Zwolle-project ‘Circulair tapijtcluster Genemu
agenda. Remco Kok van de gemeente Zwartewaterl
Wat is momenteel de status van het project ‘Circulair tapijtkluster Genemuiden/Hasselt’? ‘We zitten nog in de voorbereidingsfase, maar we staan hoe dan ook aan de start van de grote transities naar duurzame energiebronnen en hernieuwbare grondstoffen. Door hierop tijdig in te spelen, is vanuit ecologisch perspectief gezien goed, maar het is ook belangrijk voor het behoud van een sterke concurrentiepositie. Dat het tapijtcluster op het gebied van circulariteit samenwerkt, is echt bijzonder. Want doorgaans delen de tapijtbedrijven noviteiten of inzichten in processen maar beperkt met elkaar.’
Regio Zwolle | december 2020
Wat willen jullie verder met het project bereiken?
24
‘Ten eerste het cluster nog sterker maken. Het cluster is voor het verdienvermogen en werkgelegenheid van regionaal belang. Bij het versterken van het cluster zetten we maximaal in op verduurzaming. Ook de transitie naar een circulaire productieketen is daar een belangrijk onderdeel van. Om dat te bereiken, is het belangrijk dat tussen de samenwerkende partijen - ondernemers, provincie en gemeente - een goede wisselwerking bestaat. Want alleen op die manier kan de circulaire transitie slagen.’ Foto: Freddy Schinkel
io Zwolle gaat ook ied samenwerken
ee plaatsen in Regio Zwolle zijn namelijk samen
ijtindustrie. Het is dan ook niet gek dat ze samen
e van matten, tapijt en kunstgras. In het Regio Deal
uiden/Hasselt’ staat verduurzaming hoog op de
land vertelt er meer over.
‘In het Regio Deal Regio Zwolle-project ‘Circulair tapijtcluster Genemuiden/Hasselt’ staat verduurzaming hoog op de agenda’
Projectnaam Circulair tapijtcluster
Fase project
Genemuiden/Hasselt
Ontwerpfase
Actielijn RegioDeal
Totale investering
Regio Zwolle
280.000 euro
1. Economische Contact
duurzaam groeien en
Remco Kok
circulair ondernemen
r.kok@zwartewaterland.nl
van het mkb
06 22102788
Looptijd project 2020 - 2022
Regio Zwolle | december 2020
structuurversterking door
25
CIRCULAIR ONDERNEMEN
Waardering voor voedsel en grondstoffen
Westerveld in startblokken voor circulaire economie De gemeente Westerveld heeft de komende jaren een duidelijk doel voor ogen met het project ‘Circulair produceren en consumeren in Westerveld’: ze gaan samen met ondernemers toewerken naar een zo volledig mogelijke circulaire economie. Om dat te bereiken, zet de gemeente vooral in op samenwerking. Niet alleen met ondernemers, ook is er een rol weggelegd voor onder meer inwoners en studenten.
Regio Zwolle | december 2020
Projectleider Rianne Schuinder vertelt meer over het project.
26
Hoe is het project ‘Circulair produceren en consumeren’ tot stand gekomen?
Waarom is het project belangrijk voor Regio Zwolle?
‘Het programma is een initiatief van ondernemers en organisaties die willen investeren in de transitie naar een circulaire samenleving. We hebben dat lokale eigenaarschap samengebracht en verbonden aan de sociale, duurzame en economische ambities van de gemeente Westerveld en Regio Zwolle. Samen met de regiopartners willen we ervoor zorgen dat we een versnelde verandering naar een circulaire economie realiseren. Die transitie gaat hand in hand met sociale en ecologische vooruitgang.’
‘We willen dat zowel ondernemers als consumenten voedsel en grondstoffen meer gaan waarderen. Dat doen we door ondernemers te stimuleren minder grondstoffen te verspillen en consumenten bewuster te maken van hun voeding. Daarnaast zetten we in op een slimme ketenaanpak. Een samenwerking tussen overheden, regiopartners, ondernemers, studenten en inwoners. Want de transitie naar een circulaire economie vraagt nu om actie, uitstel is geen optie meer. Het is belangrijk dat we effectiever omgaan met bijvoorbeeld hout, water en energie.’
‘De transitie naar een circulaire economie bereik je niet alleen, maar samen. De transitie vraagt nu om actie!’
28
Regio Zwolle | december 2020
Wat zijn concrete voorbeelden van het project? ‘Een goed voorbeeld is de Versnellingshoeve ‘t Kiemt in de gemeente Westerveld. Op deze fysieke plek gaan ondernemers experimenteren met nieuwe en alternatieve kleinschalige productietechnologie om in te kunnen spelen op de veranderende vraag van de consument en beschikbaarheid van grondstoffen. Zo is er een ondernemer bezig een oud gewas op de markt te brengen: boekweit. Met een netwerkpartner worden nu een aantal proeven gedraaid. Hierdoor kan boekweit op de markt worden gebracht als meel, als korrel voor risotto en het kaf dat overblijft als nieuwe vulling voor hoofdkussens. Een ander voorbeeld is NICEITREX -transitieexpeditie Westerveld-, waar pionierende ondernemers, betrokken inwoners, innovatieve ambtenaren en talentvolle studenten samen op zoek gaan naar antwoorden op maatschappelijke vraagstukken. Ook organiseren we activiteiten voor inwoners en bezoekers waarbij bijvoorbeeld seizoensgebonden streekproducten centraal staan.’
Westerveld Actielijn RegioDeal Regio Zwolle 1. Economische structuurversterking door duurzaam groeien en circulair ondernemen van het mkb Looptijd project 2020 - 2023 Fase project Voorbereidings- en realisatiefase Totale investering 1.504.498 euro (circa 1,5 miljoen euro) Wie werken eraan mee? Gemeente Westerveld Contact Rianne Schuinder r.schuinder@gemeentewesterveld.nl 0521 349 499 Websites www.wearenice.org www.circulaireversnellers.nl www.gebiedscooperatiezuidwestdrenthe.nl www.versuitdetuin.nl www.regiocampus.nl/portfolio/club-van-gezonde-eters Regio Zwolle | december 2020
Pionierende ondernemers, betrokken inwoners en talentvolle studenten gaan samen op zoek naar antwoorden op maatschappelijke vraagstukken
Projectnaam Circulair produceren en consumeren in
29
‘Port of Zwolle wordt een internationale hub met de bijzondere signatuur van circulaire economie, energietransitie en klimaatadaptatie’
LOGISTIEK
Port of Zwolle, logistieke hub voor circulaire bedrijvigheid
Spil voor een sterke economische structuur voor Regio Zwolle Port of Zwolle verbindt zee en spoor met de ruimtelijke ontwikkeling van twee binnenhavens (Kampen en Meppel) en een bovenregionaal bedrijventerrein (Zwolle). Tegelijkertijd versterken we in samenwerking met het Noordelijk Innovatielab Circulaire Economie (NICE) het vestigingsklimaat voor circulaire bedrijvigheid met circulaire economie, energie en klimaatadaptatie als verbindende strategie. Projectleider Fred Pals:
Wat gaan jullie met het project bereiken? “Er komen drie ruimtelijke gebiedsontwerpen en verschillende innovatieve bedrijfsconcepten die leiden tot klimaatneutrale en circulaire werklocaties. Er ontstaat nieuwe, hoogwaardige ‘groene’ werkgelegenheid, energie wordt duurzaam opgewekt, afval en grondstoffen gaan we hoogwaardig hergebruiken. Havens krijgen een zeeverbinding die de druk op het wegennet vermindert; wegkilometers worden waterkilometers. Het gaat om een majeure ontwikkeling die natuurlijk doorloopt tot ver voorbij de periode van de Regio Deal.”
“Havens zijn stabiele factoren in hoog- en laagconjunctuur. In combinatie met bovenregionale bedrijventerreinen bieden ze bij een aantrekkende economie ruimte voor innovatie en groei. In tijden van crises, zoals de huidige coronacrisis, vervullen ze een vitale logistieke functie voor de economie. Verder, ruimtelijk zit de economie op slot. Wij zijn ervan overtuigd dat regionale circulaire gebiedsontwikkeling antwoord biedt op complexe duurzaamheidsvraagstukken. Deze worden nu afzonderlijk opgepakt. De gestapelde problematiek van stikstof, CO2, druk op biodiversiteit en klimaat, en gebruik van grondstoffen vragen om een fundamenteel nieuwe aanpak."
Regio Zwolle | december 2020
Wat is ongeveer de impact van jullie project? “De totale investeringsagenda bedraagt 200 miljoen euro. Gericht op brede welvaart zijn de doelen als volgt: 2400 arbeidsplaatsen te creëeren in 2030, Zwolle klimaatadaptief in 2025, Meppel afvalvrij in 2030 en Kampen energieneutraal in 2035. Dit is nieuwe economie, Port of Zwolle is hiervoor de stuwende kracht.”
Waarom is dit project nodig voor Regio Zwolle?
31
Wat zijn voorbeelden van het project? “De haven van Kampen gaat meer energie opleveren dan het gebruikt en wordt zo een batterij voor stad en regio. Meppel richt haar haven in als zogenoemde ‘upcycle hub’ waar afval- en reststromen worden omgezet naar circulaire materialen en producten. Zwolle maakt van het bedrijventerrein Hessenpoort een proeftuin voor klimaatdapatatie en natuurvriendelijkheid. Het circulair mkbLAB van NICE zorgt op al deze plekken voor het aanjagen van circulaire leads en business cases met een leer- en werkprogramma voor professionals en met inzet van jong talent.”
Projectnaam Port of Zwolle: logistieke hub voor circulaire bedrijvigheid Actielijn RegioDeal Regio Zwolle 1. Economische structuurversterking door duurzaam groeien en circulair ondernemen van het mkb Looptijd project 1 januari 2021-31 december 2023 Fase project
Port of Zwolle wil een haven realiseren die gaat fungeren als grondstoffenknooppunt dat waarde toevoegt
Regio Zwolle | december 2020
aan reststromen
32
Jeroen van den Ende en minister Cora van Nieuwenhuizen
Voorbereidingsfase Totale investering 3,2 miljoen euro Contact Fred Pals f.pals@kampen.nl 06 51989632 Website www.portofzwolle.nl
Haven Kampen
Haven Meppel
Regio Zwolle | december 2020
Bedrijventerrein Zwolle
33
CIRCULAIR ARBEIDSMARKT ONDERNEMEN
Human Capital Agenda brengt arbeidsmarkt Regio Zwolle in beweging In Regio Zwolle krijgen mensen en bedrijven de ruimte om te groeien. De Human Capital Agenda, waar onder meer 20 gemeenten, 4 provincies en verschillende werkgevers- en werknemersorganisaties aan meewerken, is daarin de trekker. Door ieders talent te ontwikkelen en te benutten, ontstaat een krachtige arbeidsmarkt die klaar is voor de toekomst. Drie vragen aan projectleiders Moniek Bom en Alex Bolland.
Regio Zwolle | december 2020
Hoe gaan jullie dat voor elkaar krijgen?
34
‘Dat doen we door mensen ervan bewust te maken dat 'een leven lang ontwikkelen' in deze tijd belangrijk is. We geven mensen zelf de keuze of en hoe ze zich willen ontwikkelen. Dat kunnen ondernemers zijn die hun personeel bijscholen. Maar ook indivuen die van baan naar baan kunnen gaan en er op die manier voor zorgen dat ze tot hun pensioen met plezier naar hun werk gaan. Dit alles doen we om de economie van Regio Zwolle als geheel te versterken.’
‘Vanuit het Ontwikkelfonds van de Human Capital Agenda hebben we de eerste 100 scholingsvouchers voor individuele inwoners al uitgereikt. Met die vouchers kunnen zowel werknemers als werkzoekenden uit Regio Zwolle zich laten om-, her-, of bijscholen. Daarnaast hebben al 200 werkgevers een scholingsaanvraag voor hun medewerkers ingediend. Dat kan voor zittend personeel zijn, maar ook voor nieuw aan te trekken werknemers. Als iedereen zijn of haar talent benut, krijg je een krachtige arbeidsmarkt waar iedereen van mee profiteert.’
e
jk h i
‘Om de groeikansen voor Regio Zwolle optimaal te benutten en uitdagingen - nu en in de toekomst - aan te kunnen, zijn er voldoende werknemers nodig. Die moeten dan ook nog eens beschikken over de vaardigheden en flexibiliteit om te kunnen gaan met de veranderingen op de arbeidsmarkt. Het is van belang dat iedereen de kans krijgt om te participeren op die arbeidsmarkt. De komende 3 jaar willen we daarom minimaal 37.000 mensen in beweging krijgen.’
Wat houdt het project concreet in voor werknemers en werkgevers in Regio Zwolle?
Beki
Wat houdt een toekomstbestendige arbeidsmarkt in?
i lm et f rh
pje
Projectnaam
Totale investering
Toekomstbestendige
18,6 miljoen euro
arbeidsmarkt Regio Zwolle Human Capital Agenda
Contact Alex Bolland
‘Als iedereen zijn talent benut, krijg
Actielijn RegioDeal Regio Zwolle
a.bolland@zwolle.nl
2. Toekomstbestendig maken van
06 11 48 4650
je een arbeidsmarkt
Moniek Bom
waar iedereen van
de arbeidsmarkt Looptijd project
m.bom@zwolle.nl
1 november 2019 - 31 december
06 1046 2095
2023
profiteert’
Website Realisatiefase
www.upgradejezelfregiozwolle.nl
Regio Zwolle | december 2020
Fase project
35
INNOVATIEVE HOTSPOT
Regio Zwolle bouwt met de Spoorzone aan innovatiedistrict Als er een gebied in Regio Zwolle de laatste jaren een metamorfose heeft ondergaan, is het wel de Spoorzone in Zwolle. De toekomst van het stationsgebied tussen de historische binnenstad en de uiterwaarden van de IJssel krijgt steeds meer een gezicht. De verwachting is dat de plek waar wonen, werken en leren centraal staan, uitgroeit tot een innovatie-hotspot voor Nederland. Projectleider Pien van der Does vertelt over de ambities van de Spoorzone. Tegelijkertijd wordt er gewerkt aan plannen om in de Spoorzone duizenden nieuwe woningen te realiseren. Wat maakt de Spoorzone zo’n belangrijk gebied voor Regio Zwolle? ‘Station Zwolle is het tweede spoorknooppunt van Nederland. De hele dag door arriveren en vertrekken er treinen van en naar acht verschillende richtingen. Het station is dé verbinding naar bijvoorbeeld Amsterdam, Utrecht, Enschede of Groningen. De verwachting is dat het aantal treinreizigers op station Zwolle in de toekomst alleen nog maar toeneemt en Zwolle dus een steeds belangrijkere positie krijgt. Dat biedt kansen voor de regionale economie. Regio Zwolle wil een plek in de economische hoofdstructuur van Nederland veroveren. De Spoorzone is daarbij essentieel.'
Regio Zwolle | december 2020
Waarom is de Spoorzone een aantrekkelijk vestigingsgebied?
36
‘Door de ligging van het gebied, de eerder genoemde goede verbindingen met de rest van Nederland en het bijzondere klimaat voor denkers en doeners is de Spoorzone een magneet voor innovatieve voorlopers uit heel het land. Er is sprake van een ‘triple helix’ in de Spoorzone: ondernemers (meer dan honderd kleine en grote organisaties), overheid (onder andere gemeente Zwolle) en onderwijs (Hogeschool Windesheim en Zone.college) werken samen. Er wordt in kennis- en innovatieprogramma´s gewerkt met talenten. Voorbeelden hiervan zijn de unieke samenwerking van technici en studenten in de maakindustrie op Perron038 en de hotspot Hanz voor start-ups.'
‘De regio wil een plek in de economische hoofdstructuur veroveren. De spoorzone is daarbij essentieel’
Regio Zwolle | december 2020
37
In welke fase zit het project de Spoorzone momenteel? ‘De toekomst van de Spoorzone krijgt steeds duidelijkere contouren. Soms zijn die nog verscholen, maar op verschillende plekken zijn die al goed zichtbaar. Het station is de laatste jaren onder handen genomen, denk aan de nieuwe ondergrondse fietsenstalling onder het Stationsplein die reeds in gebruik is. Daarnaast hebben we in 2019 het nieuwe busstation en de Schuttebusbrug in gebruik genomen. Nu zijn we bezig met de voorbereiding van de aanleg van de passerelle, de loopbrug die zorgt voor de essentiële verbinding tussen de Spoorzone en binnenstad.’
Welke plannen zitten er nog in de pijplijn voor de Spoorzone? ‘De komende tijd bouwen we verder aan een innovatief en robuust ecosysteem in een bruisend gebied: een plek waar talent wil wonen, werken, leren en ontmoeten. Dat doen we in coalities van vastgoedpartijen, corporaties, onderwijsinstellingen en overheden. Er komt een ECO-team - economie, cultuur, onderwijs - een groep koplopers die samenwerken en slagvaardig gaan bouwen aan de toekomst. Alle partijen hebben de ambitie om van Regio Zwolle een toonaangevend innovatiedistrict te maken. Een goede samenwerking is hierbij essentieel. Juist nu is het van groot belang om regionale bedrijven te inspireren en te ondersteunen bij vernieuwingen.’
Projectnaam De Spoorzone Actielijn RegioDeal Regio Zwolle 3. Evenwichtige groei van stad en platteland Fase project Realisatiefase Totale investering
Regio Zwolle | december 2020
100 miljoen euro
38
Contact Pien van der Does p.van.der.does@zwolle.nl 038 4982629 Website www.zwolle.nl/spoorzone
TOERISME
Gemeente Westerveld: ‘Samen met Regio Zwolle recreatieve en toeristische en lokaleondernemers trekpleister voor Regio Zwolle
investeert Gemeente Westerveld Aan toeristen geen gebrek in de gemeente ook Westerveld. behalve in de kwaliteit in Toerisme en recreatie zijn voor de Drentse gemeente dan ook belangrijke inkomde bekendheid van het stenbronnen en dragen bij aan de aantrekkingskracht van Regio Zwolle. Toch valt er nog genoeg te verbeteren: recreatieve voorzieningen zijn toeristisch aanbod’ verouderd en veel verblijven sluiten niet meer aan bij de wens van de hedendaagse bezoeker. Dat het geld voor het Regio Deal Regio Zwolle-project ‘Duurzame groei toerisme en recreatie in Westerveld’ op een goed moment komt, kan projectleider Gerrie Ebbeling-Van Dijk alleen maar beamen.
Dit project staat niet op zichzelf; jullie werken nauw samen met de gemeente Steenwijkerland. Wat is daarvan de meerwaarde voor Regio Zwolle als geheel?
Regio Zwolle | december 2020
‘Die samenwerking is essentieel om een kwaliteitsimpuls te realiseren. De gemeente Westerveld heeft natuur, cultuur en authentieke dorpen, Steenwijkerland het Nationaal Park Weerribben-De Wieden, de zuiderzeestadjes Blokzijl, Kuinre en Vollenhove en Giethoorn. Samen vormen we een vijfsterrenvrijetijdsregio, een uniek gebied dat nog niet veel mensen kennen en waar nog veel mogelijkheden liggen op het gebied van toerisme. Die samenwerking en het verbeteren van de dag- en verblijfsrecreatie levert een positieve bijdrage aan het meerdaagse toerisme in heel Regio Zwolle.’
40
Waarom moet dag- en verblijfsrecreatie worden verbeterd? 'Door nu te investeren in duurzaam vervoer en gastvrijheid kunnen we een kwaliteitsslag maken en bezoekers een meerdaags verblijf bieden. Dat is weer goed voor de bestedingen en voor het in stand houden van de voorzieningen op het plattelend. We merken in coronatijd een toename van wandelaars en fietsers in onze natuurgebieden. Door de rust en ruimte voelen mensen zich hier veilig. Wat daar mooi bij aansluit, zijn de nieuwe beleefconcepten die we mede dankzij Regio Deal Regio Zwolle aan het ontwikkelen zijn. Zo kunnen wandelaars bijvoorbeeld met 'Drenthe Hike' op een interactieve manier kennismaken met het gebied.'
Het project heeft nog een andere belangrijk speerpunt. Wat is daarover te vertellen? ‘Samen met Regio Zwolle en lokale ondernemers investeert in de gemeente Westerveld behalve in de kwaliteit ook in de bekendheid van het toeristisch aanbod. Een belangrijk onderdeel daarvan zijn de ‘Koloniën van Weldadigheid’. Die krijgen volgend jaar namelijk te horen of ze op de Werelderfgoedlijst van Unesco komen. We willen de geschiedenis van het Koloniegebied daarom meer bekendheid geven, zowel regionaal als landelijk. Museum ‘De Proefkolonie’ in Frederiksoord speelt daarin een grote rol. De projecten die we mede door Regio Deal Regio Zwolle kunnen uitvoeren, moeten daar tot meer bezoekers leiden.’
‘We geven de geschiedenis van het koloniegebied meer bekendheid’
Regio Zwolle | december 2020
41
Regio Zwolle | december 2020
‘Samen met Regio Zwolle en lokaleondernemers investeert Gemeente Westerveld behalve in de kwaliteit ook in de bekendheid van het toeristisch aanbod’
42
Projectnaam Duurzame groei toerisme en recreatie in Westerveld Actielijn RegioDeal Regio Zwolle 3. Evenwichtige groei van stad en platteland Looptijd project 17 juli - 31 december 2023 Fase project Voorbereidings- en realisatiefase Totale investering 1,9 miljoen euro Contact Gerrie Ebbeling-Van Dijk g.ebbeling@gemeentewesterveld.nl 06 20206246
'Door nu te investeren in duurzaam vervoer
Website
en gastvrijheid kunnen
www.drenthe.nl/zuidwest
we een kwaliteitsslag maken en bezoekers een meerdaags verblijf bieden’
Regio Zwolle | december 2020
Ondertitel foto
43
TOERISME
Nieuw bezoekerscentrum blaast toerisme in de regio nieuw leven in Nu staat er nog een sterk verouderd informatiecentrum van Staatsbosbeheer, maar dat duurt niet lang meer. Want mede dankzij geld van de Regio Deal Regio Zwolle verrijst er in 2023 in Ossenzijl, aan de noordkant van Nationaal Park Weerribben-Wieden, het European Wetland Center. Een eigentijds, duurzaam en iconisch recreatiecentrum. Een aantrekkelijke eigentijdse attractie, als onderdeel van een groter concept waar mensen kunnen eten, vergaderen, overnachten of een sauna bezoeken. Het wordt het eerste experience center in z’n soort in Europa dat de veeleisende toerist verleidt om er naar toe te gaan. Rob Olde Kal-
Regio Zwolle | december 2020
ter en Henk van Voornveld van de gemeente Steenwijkerland aan het woord.
44
Waarom is het belangrijk dat er een nieuw recreatiecentrum komt in Ossenzijl? ‘Ooit trok het informatiecentrum 150.000 bezoekers per jaar. Die komen er bij lange na niet meer. Dat betekent dat mensen nu ergens anders naartoe gaan. Daarnaast is het bestaande informatiecentrum erg gedateerd. Reden voor Staatsbosbeheer en recreatiecentrum De Kluft om met een nieuw plan te komen. Want als we nu niet investeren, kan het zomaar betekenen dat deze belangrijke voorziening voor de regio en de gemeente verdwijnt.’
Wat willen jullie met het European Wetland Center bereiken? ‘Door op de plek van het oude informatiecentrum een aantrekkelijke eigentijdse attractie te realiseren, willen we in eerst instantie meer bezoekers trekken. In 2019 waren dat nog 76.000 toeristen, in 2023/2024 willen we naar 95.000 bezoekers. Het nieuwe bezoekerscentrum maakt straks onderdeel uit van een groter concept met een restaurant, hotel en wellnessvoorzieningen. Door natuurbeleving, educatie en gastvrijheid te combineren, creëren we een gevarieerder en aantrekkelijker aanbod.’
Wat betekent de komst van het European Wetland Center voor de regio?
‘Een aantrekkelijker aanbod, met natuur, educatie en gastvrijheid’
Regio Zwolle | december 2020
‘Ten eerste is het nieuwe bezoekerscentrum een fantastische voorziening voor de inwoners van Regio Zwolle. Dat toeristen vervolgens ook nog eens kunnen overnachten, is goed voor zowel de economie als de werkgelegenheid in Ossenzijl en de hele regio. Het European Wetland Center moet er ook voor gaan zorgen dat de recreatieve druk op de kwetsbare natuurgebieden en met name Giethoorn afneemt. Zo komt er meer balans tussen economie, ecologie en leefbaarheid.’
45
‘Door een aantrekkelijk eigentijds bezoekerscentrum te realiseren, willen we meer bezoekers trekken’
Projectnaam European Wetland Center Actielijn RegioDeal Regio Zwolle 3. Evenwichtige groei van stad en platteland Looptijd project 2021 - 2023 Fase project Ontwerpfase Totale investering 11,5 miljoen euro Wie werken er aan mee?
Bezoekerscentrum Ossenzijl
Gemeente Steenwijkerland Staatsbosbeheer Recreatiecentrum De Kluft
HET WOESTE WOUD
Contact
PIONIEREN IN HET NIEUWE LAND
Rob Tax rob.tax@steenwijkerland.nl
PROEFTUIN VAN DE VERZORGINGS STAAT
S
TP
ER
WO
es dorpen
LD
DO
O
D R E N T S -F R I E S E D OL
0521 53 85 00
OR
KO NI
NO
LO ËN W ELDADIGH EID
I JS S E L D E L T A
VAN
IB
EL
EE
RR
D
W
ER
VE
LD
HOLLANDSE VLOOT IN DE DELTA
DROOG
BE
N-
WI
ED
EN
HOLTI
RN GE
EN
DW
IN
G
HERDERS & HUNEBEDDEN OP DE HEIDE
HET VERHAAL Herders en hunebedden op de heide, het verhaal van Nederland VAN NEDERLAND Beklim de toren van de Grote kerk van Steenwijk en draai om je as. Waan je de landmeter die in de vroege negentiende eeuw de kadastrale kaart van Nederland maakte en alle kerktorens beklom. Of nee, wacht. Verbeeld je duizenden soldaten rondom de stad. Hier is de geschiedenis van de gouden eeuw geschreven, want in 1592 heroverde Oranjeprins Maurits de majestueuze vesting Steenwijk op de Spanjaarden. De vesting Steenwijk, die smalle en enige poort naar de mysterieuze venen van Drenthe, een landsdeel zo geïsoleerd en onbekend dat het geen stemrecht kreeg in de Zeven Verenigde Provinciën. Door de zuurstofarme condities in het veen raakten, veel eerder in de tijd, lichamen gemummificeerd, waardoor we van de veenlijken veel leren over voedsel, kleding en rituelen. Daar, richting het noordoosten, heersen de Witte Wieven, dool je dagen rond door woeste wouden en stuifzandvlaktes en hoor je met een beetje geluk de zwarte specht. Na de Veluwe is dit het grootste bosgebied van Nederland, een wildernis waar je een andere kant van jezelf kunt ontdekken. John Muir, de naturalist-filosoof wees rond 1900 al op het helende effect van buitenzijn: ‘In every walk with nature one receives far more than he seeks.’ Het smeltwater van de oude gletsjers sleep een geul uit in het dikke
ontstond hier een mini-maatschappij, met een eigen munt, koloniekleding en voor elke gezindte een eigen kerk. Hoog boven de koloniën is het kenmerkende, jazzy geluid van de kraanvogels te horen. Draai verder. Verbaas je over de hoogte van Havelte, waar het schuivende landijs duizenden jaren eerder enorme keien achterliet en later de hunebedbouwers inspireerde tot een bijzondere grafcultuur. Het landschap onthult zoveel lagen en betekenissen. In de Tweede Wereldoorlog gebruikten de Duitsers het soepele rode keileem om de landingsbanen van Fliegerhorst Havelte te maken; voor hen was Havelte een strategisch gelegen, hoog en open uitvalsbasis. Iets verderop ligt het Dwingelderveld, het grootste natte-heidecomplex in Nederland, waar de herder nog altijd zijn schapen hoedt. Kleine zelfvoorzienende brinkdorpen onder majestueuze eiken vormen een schuilplaats voor de mens, die op de uitgestrekte essen rogge en boekweit verbouwde. Richt je blik naar het zuiden en verwonder je over de veenmeren van Weerribben en Wieden, gevormd door turfafgraving. De turf werd
delta, waar het water uit de Rijn in de vroegere Zuiderzee stroomt. Onlangs werd hier de 15e eeuwse IJsselkogge gevonden, die ons het verhaal van de handel tussen de Hanzesteden vertelt. In de 17e eeuw vergaarde de elite van Vollenhove zoveel rijkdom dat het de ‘stad der paleizen’ werd genoemd. In de geometrische schoonheid van de 18e eeuwse polder Mastenbroek herken je de maatvoering van de renaissance, en in het prachtige Kampen besloot boerenzoon Jan Voerman om schilder te worden - vanaf 1890 legde hij de IJssel ontelbare malen vast. We zijn bijna rond. Maar niet nadat we ons verbaasd hebben over de grote maat van de 80 jaar oude Noordoostpolder, dat grootschalige staatslandschap, de multiculturele samenleving avant la lettre, waar pionierboeren en hun echtgenotes gekeurd werden alvorens een vastgesteld areaal grond te mogen bewerken. Vele Joodse onderduikers vonden een veilig heenkomen in de nog nauwelijks ontgonnen polder. Het is het land van Sicco Mansholt, de naoorlogse minister die zich voornam om nooit meer een nationaal voedseltekort te krijgen. In de uiterste zuidoosthoek liet Rijkswaterstaat schaalmodellen van de
Regio Zwolle | december 2020
WATERWERELD VAN TURF & TRILVEEN
47
TOERISME
Metamorfose station Steenwijk voor toeristenspreiding in Weerribben-De Wieden
pje
Beki
jk h i
e
i lm et f h r
Station Steenwijk, foto: Philip Friskorn
Een betere spreiding van toeristen in het Nationaal Park Weerribben-De Wieden. Dat is het streven van de gemeente Steenwijkerland. Nu nog zetten de meeste toeristen koers richting Giethoorn, maar nieuwe technologieën als 'smart mobility' en 'smart hospitality' moeten daar verandering in brengen. En niet onbelangrijk: station Steenwijk speelt daar een belangrijke rol in. Rudy Sikkes en Gert Ekkelenkamp van de gemeente Steenwijkerland vertellen meer over het project dat geld krijgt uit de Regio Deal Regio Zwolle.
Waarom is toerismespreiding nodig in jullie gemeente?
Wat is hierin de rol van station Steenwijk?
‘Als we niks doen, ontstaat straks in Giethoorn een onwenselijke situatie en komt onze prachtige maar kwetsbare natuur nog meer onder druk te staan. Toerisme zorgt hier voor een disbalans tussen economie, ecologie en leefbaarheid. Sommige plekken lopen over met toeristen, terwijl andere plekken en ondernemers in Regio Zwolle nog veel meer kunnen profiteren van toerisme. In dit project werken we daarom ook nauw samen met ondernemers, inwoners en wijkverenigingen.’
‘Het station is straks een visitekaartje van de regio. We onderzoeken momenteel samen met NS, ProRail en Spoorbouwmeester hoe we het station kunnen herontwikkelen tot een aantrekkelijke en herkenbare toegangspoort tot Weerribben-De Wieden. Van daaruit moeten toeristen zich gaan verspreiden over het gebied. Zeker is dat digitale informatievoorziening en duurzame micromobiliteit, denk hierbij aan het gebruik van e-bikes en deelauto’s, daarin een belangrijke rol gaan spelen. Een mooie bijkomstigheid: de inwoners zelf kunnen straks ook gebruikmaken van de voorzieningen.’
Wat zijn de voordelen van ‘smart mobility’ en ‘smart hospitality’? ‘Door de inzet van die technieken zorgen we ervoor dat toeristen zich op een milieuvriendelijke en duurzame manier kunnen voortbewegen door het gebied. Als het op de ene plek te druk is, is dat ‘realtime’ zichtbaar via een speciale app. Zo verleiden we de mensen om naar een andere prachtige plek in het Nationaal Park Weerribben-De Wieden te gaan. Dat heeft ook nog eens een bijkomend voordeel: toeristen geven dan niet alleen geld uit in bijvoorbeeld Giethoorn, maar ook op minder bekende plekken waar nog veel toeristische potentie is.’
‘Met smart mobility en smart hospitality ontlasten we te drukke gebieden, beschermen we kwestbare natuurgebieden en versterken we de leefbaarheid van plaatsen, waar nog potentie is voor toeristische groei’
Impressie van mobiliteitsbub
Projectnaam
Looptijd project
Contact
Station Steenwijk als mobiliteits-
1 oktober 2020 - eind 2023
Rudy Sikkes
punt en Smart Mobility en Smart
rudy.sikkes@steenwijkerland.nl Fase project
0521 53 85 00
Voorbereidingsfase Actielijn RegioDeal Regio Zwolle
Gert Ekkelenkamp
3. Evenwichtige groei van stad en
Totale investering
gert.ekkelenkamp@steenwijkerland.nl
platteland
11 miljoen euro
0521 53 85 00
Regio Zwolle | december 2020
Hospitality
49
KLIMAAT
‘Groenblauwnetwerk’ maakt Zwolse wijk Assendorp klimaatbestendig’ Een klimaatproof park en een nieuwe waterverbinding moeten er mede voor zorgen dat inwoners van de Zwolse wijk Assendorp ook in de toekomst droge voeten hebben. De twee deelprojecten zijn noodzakelijk om de leefbaarheid van de vooroorlogse wijk te behouden. Projectleiders Heleen Post, Toon van Beek en Gerrit Pieter Roetert Steenbruggen van de gemeente Zwolle leggen uit waarom.
‘Regio Zwolle ontwikkelt zich tot demodelta, daarbij hoort een klimaatrobuuste
Regio Zwolle | december 2020
leefomgeving’
50
Waarom is het ‘Groenblauwnetwerk’ zo belangrijk voor Zwolle?
Projectnaam
‘We willen een veilige, leefbare en toekomstbestendige deltaregio Zwolle realiseren zodat Zwolle in 2050 klimaatbestendig is. We zetten specifiek in op het tijdig en effectief aanpassen van bestaand stedelijk gebied. De deelprojecten in Assendorp zijn daar een goed voorbeeld van. Uit klimaatstresstesten blijkt dat deze wijk kwetsbaar is voor wateroverlast. Daarnaast ligt de wijk aan de rand van de Spoorzone, het belangrijkste spoorknooppunt van Regio Zwolle. Door deze projecten voorkomen we schade aan woningen én aan infrastructuur.’