Bijlage 2_Document Richtinggevende Uitspraken Stadsbroek en IJsselvizier

actie

Richtinggevende Uitspraken voor Stadsbroek & IJsselvizier Resultaat verkenning Stadsbroek & IJsselvizier Versie: 1.2 Datum: 31-01-2024

Datum Titel

31-01-2024 Richtinggevende Uitspraken

Inhoudsopgave INLEIDING .................................................................................................................................... 3 1

STADSBROEK ........................................................................................................................ 4 1.1 1.2 1.3 1.4

2

IJSSELVIZIER ......................................................................................................................... 9 2.1 2.2 2.3 2.4

3

RICHTINGGEVENDE UITSPRAKEN STADSBROEK ................................................................................ 4 INSPIRATIE(VOOR)BEELDEN ......................................................................................................... 6 AANDACHTSPUNTEN .................................................................................................................. 7 VERVOLGPROCES STADSBROEK .................................................................................................... 8

RICHTINGGEVENDE UITSPRAKEN IJSSELVIZIER ................................................................................. 9 INSPIRATIE(VOOR)BEELDEN ....................................................................................................... 10 AANDACHTSPUNTEN ................................................................................................................ 11 VERVOLGPROCES IJSSELVIZIER ................................................................................................... 12

BIJLAGEN ........................................................................................................................... 13 BIJLAGE A: INSPIRATIEVOORBEELDEN STADSBROEK EN IJSSELVIZIER .............................................................. 14 BIJLAGE B: AFWEGINGSKADER I.R.T. OMGEVINGSVISIE ............................................................................... 24

2/24

Datum Titel

31-01-2024 Richtinggevende Uitspraken

Inleiding Dit document bevat de ‘Richtinggevende Uitspraken’ voor de gebieden Stadsbroek en IJsselvizier – gemeente Zwolle. Deze richtinggevende uitspraken zijn opgesteld op basis van beleidsuitgangspunten vanuit het bestaande beleid en de opbrengsten uit het participatieproces dat is doorlopen. Doel De richtinggevende uitspraken hebben als doel richting te geven aan ontwikkeling van beide gebieden, door de gewenste functies en (op onderdelen) de gewenste inrichting van de gebieden te benoemen. Deze uitspraken dienen als vertrekpunt voor de verdere visievorming voor de gebieden Stadsbroek en IJsselvizier. Een transformatie van het huidige Stadsbroek naar een parklandschap waar natuur en biodiversiteit zich kan ontwikkelen in samenhang met verschillende vormen van recreatie, biedt de inwoners een door hen zo gewenst kwalitatief hoogwaardig groen en recreatief uitloopgebied. Het is een belangrijke aanvulling op de wijk Stadshagen waarmee het woonklimaat voor de huidige inwoners van Stadshagen verrijkt wordt. Tegelijk kan het een plek zijn waar we kleinschalig met nieuwe woonvormen en -typologieën kunnen experimenteren. Met het inzetten op behoud en verdere ontwikkeling van het agrarische landschap van IJsselvizier benadrukken we het belang van de huidige kwaliteiten van dit gebied als uitloopgebied van Westenholte en Stadshagen.

Tegelijk biedt een landschapsontwikkelplan ruimte om bestaande agrarische erven die niet meer als zodanig gebruikt worden, om te vormen tot plekken waar nieuwe woonvormen en gemeenschappen kunnen ontstaan. Achtergrond en proces De gebieden Stadsbroek en IJsselvizier zijn in het verleden (Structuurplan Zwolle 2020 uit 2008) aangewezen als mogelijke locaties voor het realiseren van woningen om op die manier een bijdrage te leveren aan de woningbouwopgave van gemeente Zwolle. Vervolgens is in de Omgevingsvisie ‘Ons Zwolle van Morgen’, die op 13 september 2021 door de gemeenteraad is vastgesteld, aangegeven dat het traject Verkenning Stadsbroek en IJsselvizier gestart wordt. Deze verkenning is erop gericht onderzoek uit te voeren naar de in de toekomst gewenste ontwikkeling van deze gebieden en welke kwalitatieve bijdrage deze gebieden leveren in de ontwikkeling van Zwolle. In de raadsvergadering van december 2022 heeft de gemeenteraad ingestemd met het participatiekader voor deze verkenningsfase. Van januari tot en met maart 2023 is een intensief traject doorlopen en afgesloten met het opstellen van een participatiejournaal.

Op basis van het beleid en de opbrengsten uit de participatiefase, zijn er conceptrichtinggevende uitspraken opgesteld en door het college met een opinienota voorgelegd aan de gemeenteraad en vervolgens op 9 oktober 2023 besproken in een opiniërende raadsbijeenkomst. Ook zijn er continu gesprekken gevoerd met grondeigenaren, gebiedspartijen en klankbordgroep. De door de klankbordgroep geadviseerde wijzigingen

3/24

Datum Titel

31-01-2024 Richtinggevende Uitspraken

zoals besproken in de klankbordgroep bijeenkomst van 22 januari ’24 zijn grotendeels verwerkt in deze versie van de Richtinggevende Uitspraken. Nu liggen er met dit document definitieve richtinggevende uitspraken die aan de gemeenteraad ter vaststelling worden aangeboden. Leeswijzer In dit document is een onderverdeling per gebied gehanteerd. Per gebied benoemen wij de richtinggevende uitspraken en hebben deze aangevuld met een beknopte en puntsgewijze duiding. Het zijn uitspraken op hoofdlijnen (abstract). De toevoegingen die zijn gedaan, geven meer duiding aan de richting, maar zijn niet bedoeld als een precieze beschrijving. Op dit moment is het niet mogelijk om al specifiek aan te geven wat de afbakening in aantallen of oppervlakte per functie of qua inrichtingselement zal worden. Dit moet in een vervolgproces onderzocht en uitgewerkt worden. Daarnaast is per gebied inzicht gegeven in het vervolgproces en zijn enkele aandachtspunten daarover opgenomen. Op deze manier hebben we de richtinggevende uitspraken op inhoud en op proces en biedt dit een kader voor de vervolgfase.

1

Stadsbroek Stadsbroek ligt aan de noordoostzijde van Stadshagen. Het wordt begrensd door de Werkerlaan, de Hasselterdijk langs het Zwarte Water en de grens van de gemeente met Zwartewaterland, net voorbij de Ruimzichtweg. Stadsbroek is circa 110 ha groot.

1.1

Richtinggevende Uitspraken Stadsbroek Stadsbroek wordt niet aangemerkt als mogelijke grootschalige uitleglocatie voor verdere verstedelijking van Zwolle en daarmee uitgesloten van intensieve woningbouw programmering. -

-

In de omgevingsvisie is geen uitspraak gedaan over aantallen, behalve dat het mogelijke locaties kunnen zijn voor woningbouw wanneer er op andere locaties onvoldoende ruimte beschikbaar is. De keuze om deze locatie niet aan te merken als grootschalige uitleglocatie, brengt met zich mee dat deze opgave mogelijk elders in Zwolle ingevuld moet worden. Hiertoe loopt het proces in het kader van de ‘aanvulling op de omgevingsvisie’. Stadsbroek wordt daarin niet meegenomen als gebied voor intensieve woningbouwprogrammering. Wel wordt in Stadsbroek extensieve woningbouw in meerdere varianten onderzocht. Stadsbroek is een bouwsteen voor de aanvulling van de omgevingsvisie en moet daar beleidsmatig in worden verankerd en zal daarom in het groter geheel van de ontwikkeling van de stad meegenomen worden. In deze context en op basis van integraliteit en samenhang en de te maken keuzes voor de periode na 2030 blijft maatwerk en flexibiliteit nodig.

4/24

Datum Titel

31-01-2024 Richtinggevende Uitspraken

Uitwerking voor Stadsbroek vindt plaats rekening houdend met het principe van ‘water en bodem sturend’ zodat het gebruik en de inrichting past bij de toekomstige klimatologische verwachtingen. -

-

Water en bodem sturend is een ontwerpprincipe vanuit de verstedelijkingsstrategie ‘Warme Harten in een Klimaatadaptieve Delta’. Een van de principes daarbij is dat we in een Klimaatadaptieve Delta opgaven bij de bron aanpakken. We willen inzetten op maatregelen die duurzaam de wateropgave verlichten, passend bij het natuurlijke bodem- en watersysteem. Nieuwe verstedelijking mag niet leiden tot een grotere klimaat- en wateropgave, maar moet juist leiden tot een verkleining daarvan. Niet alleen in het ontwikkelgebied zelf, maar ook voor de omgeving. Daarbij hebben natuurlijke oplossingen de voorkeur boven technische omdat ze zich ook beter laten combineren met andere opgaven zoals onze gezondheid, de biodiversiteit en een aantrekkelijke leefomgeving. Verder heeft iedere ontwikkeling oog voor de landschappelijke ondergrond, natuur, cultuurhistorie en bouwcultuur gevormde karakteristieken en identiteit van de plek en behoudt of versterkt deze. Bij de uitwerking wordt rekening gehouden met de uitkomsten van de actualisatie van het Groen- en Recreatiebeleid.

Voor Stadsbroek kan, in samenhang met het gebied rond het Zwarte Water en de overzijde (Dijklanden) een visie ontwikkeld worden richting een parklandschap dat een groen en recreatief uitloopgebied vormt eventueel aangevuld met sportmogelijkheden in de openbare ruimte. -

-

-

-

-

Voor Stadsbroek denken wij ter inspiratie aan voorbeeldgebieden als Dijklanden (Zwolle), Het Engelse Werk (Zwolle), Zandweteringpark (Deventer), Maximapark (Leidsche Rijn), Park Lingezegen (Arnhem-Nijmegen). Dit zijn verschillende gebieden die fungeren als uitloopgebied, een eigen karakter hebben en voor recreatieve doeleinden gebruikt kunnen worden in samenhang met andere functies. Ontwikkeling van het gebied biedt de kans om dit fysiek te verbinden met het Zwarte Water zelf en de oostzijde van het Zwarte Water (Westerveldse Bos / Dijklanden). Hiermee kan het gebied Stadsbroek naast betekenis voor de inwoners van Stadshagen, ook betekenis krijgen voor andere inwoners van Zwolle (Holtenbroek, Aa-landen, etc.) en ontstaat een nieuwe groene (hoofd)structuur. Groen en recreatief zijn begrippen die ruimte bieden voor het gebruik van de ruimte door inwoners van Stadshagen om te recreëren. Dit is grotendeels extensief (wandelpaden, ruiterpaden, speelbos, honden-uitlaatgebied), maar kan eventueel aangevuld worden met een intensieve(re) vorm mits dit landschappelijk goed in te passen is en te combineren is met andere functies. Het toevoegen van sportmogelijkheden is een onderzoeksopgave voor de vervolgfase. We bieden ruimte voor het toevoegen van bomen conform het bestaande beleid. Initiatieven als een ‘Stadshagerbos’ en/of voedselbos zijn daarbij behulpzaam.

Voor het opstellen van een gebiedsvisie zijn begrippen als ‘natuur’, ‘groen’, ‘recreatie’ en ‘landschappelijke waarde’ leidend.

5/24

Datum Titel

31-01-2024 Richtinggevende Uitspraken

Kleinschalige woningbouw in Stadsbroek kan ondersteunend zijn aan de woningbouwopgave van Zwolle. Nader te bepalen aantal woningen kan worden ingepast waarbij invulling wordt gegeven aan een unieke doelgroep of typologie (bijv. klimaatneutraal, houtbouw, circulair, of anderszins). -

-

1.2

Een bandbreedte qua aantal woningen is op dit moment niet te noemen. In het proces tot het opstellen van een gebiedsvisie wordt voorgesteld om varianten met een wisselend aantal woningen te onderzoeken. Het toevoegen van woningen moet passen bij de kwaliteiten die worden gezien voor dit gebied op de thema’s ‘natuur’, ‘groen’, ‘recreatie’ en ‘landschappelijke waarde’. Wij richten ons bij het toevoegen van woningbouw op het toevoegen van woningen voor een doelgroep die (op dit moment) onvoldoende wordt bereikt. Wij richten ons bij het toevoegen van woningbouw qua typologie op unieke verschijningsvormen voor Zwolle. Denk hierbij aan volledig klimaatneutrale woningen en/of woningen van biobased materialen en/of woningen die passen in een natte omgeving (op palen, drijvend, etc.). Het bieden van experimenteerruimte kan hierbij behulpzaam zijn (contractvormen, ruimtelijke regels, samenwerkingsvormen). Het toevoegen van woningen moet zich verhouden tot bestaande rechten van agrariërs en ondernemers in en om het gebied en de daarbij horende milieucontouren. Waar nodig, wordt hierover in overleg getreden met grondeigenaren / agrariërs.

Inspiratie(voor)beelden In het kader van het participatieproces zijn er inspiratievoorbeelden opgesteld. Een combinatie van de inspiratievoorbeelden ‘1.Oerlandschap’ en ‘2.Lange Lijnen’ sluiten aan op de richtinggevende uitspraken met betrekking tot het gebied Stadsbroek. Deze inspiratievoorbeelden zijn als bijlage bij dit document gevoegd.

6/24

Datum Titel

31-01-2024 Richtinggevende Uitspraken

De onderstaande afbeeldingen geven een beeld bij de richting waarin gedacht wordt voor de ontwikkeling van het gebied Stadsbroek.

1.3

Aandachtspunten Vanuit het participatieproces zijn een aantal aandachtspunten te benoemen voor de vervolgfase richting een gebiedsvisie. Deze aandachtspunten zijn: -

-

-

-

Het gebied Stadsbroek, ten zuiden van de Ruimzichtweg, is voor een groot deel in eigendom van de gemeente Zwolle (ca. 80%). Een ander deel is in eigendom van een commerciële ontwikkelaar (ca. 15%) en verder van andere particuliere eigenaren. Het gebied Stadsbroek, ten noorden van de Ruimzichtweg, is een gebied dat in eigendom is van agrariërs en een ondernemer. Voor ontwikkeling van een gebiedsvisie is het noodzakelijk om met de huidige grondeigenaren afspraken te maken over de onderlinge samenwerking en de geografische begrenzing en afbakening van het gebied. Gezien de grondpositie van de gemeente Zwolle is het logisch dat de gemeente regie neemt in het vervolgproces en naar samenwerking zoekt met de gebiedspartijen. Omdat er een op inhoud complexe mix aan functies wordt nagestreefd (natuur, groen, recreatie, landschap, wonen), is in het proces ruimte ingebouwd voor het uitwerken van varianten. Deze varianten bieden ruimte om verschillende intensiteiten van de functies te onderzoeken. Het benoemen en onderzoeken van varianten is een belangrijke stap om tot keuze van een voorkeursvariant te komen welke in een gebiedsvisietraject verder uitgewerkt wordt. Bij het opstellen van varianten moet duidelijk zijn hoe er tot een keuze voor een voorkeursvariant wordt gekomen.

Naast andere kwalitatieve waarden (zoals impact op leefomgeving, biodiversiteit, draagvlak) is de financiële uitvoerbaarheid is daarbij een belangrijk gegeven. Participatie van bewoners, omwonenden, belangenorganisaties en inwoners van Stadshagen en Zwolle in de breedte, is voor de vervolgfase belangrijk. Het verdient aandacht om voor de vervolgfase een vorm te bepalen waarmee een goede vertegenwoordiging van de verschillende belangen in en om het gebied invloed kunnen uitoefenen op de inhoud en het proces. Een participatieplan, met daarin duidelijkheid over verantwoordelijkheden, rollen en taken, maakt onderdeel uit van de op te stellen startnotitie. 7/24

-

Vervolgproces Stadsbroek

Startnotitie: - doel - aanpak - organisatie (wie) - participatie - budget -…

KADEREN

Voorkeurs variant

Besluit Richtinggevende uitspraken

Varianten

Gemeenteraad: besluit

1.4

De initiatieven die tijdens de participatiefase zijn ingediend, worden – voor zover deze passen binnen de richtinggevende uitspraken – meegenomen in het vervolgproces. Een eerste stap hiertoe is gezet via het ‘Initiatieven-lab’ in januari 2024.

REKENEN & TEKENEN

KEUZES & UITWERKING

Gemeenteraad: besluit

Titel

31-01-2024 Richtinggevende Uitspraken

Gemeenteraad: opiniërend

Datum

Gebieds visie

BESPREKEN& BESLUITEN

8/24

Titel

31-01-2024 Richtinggevende Uitspraken

2

IJsselvizier

Datum

IJsselvizier ligt aan de zuidwestzijde van Stadshagen. Het ligt tussen de Zalkerdijk, de N331, de IJssel en de gemeentegrens met Kampen. Het heeft een oppervlakte van circa 25 ha.

2.1

Richtinggevende Uitspraken IJsselvizier IJsselvizier wordt niet aangemerkt als mogelijke grootschalige uitleglocatie voor verdere verstedelijking van Zwolle en daarmee uitgesloten van intensieve woningbouw programmering. -

De keuze om deze locatie niet aan te merken als grootschalige uitleglocatie, brengt met zich mee dat deze opgave mogelijk elders in Zwolle ingevuld moet worden. Hiertoe loopt het proces in het kader van de ‘aanvulling op de omgevingsvisie’. IJsselvizier wordt daarin niet meegenomen als gebied voor intensieve woningbouwprogrammering.

Uitwerking voor IJsselvizier vindt plaats rekening houdend met het principe van ‘water en bodem sturend’ zodat het gebruik en de inrichting past bij de toekomstige klimatologische verwachtingen. -

-

Water en bodem sturend is een ontwerpprincipe vanuit de verstedelijkingsstrategie ‘Warme Harten in een Klimaatadaptieve Delta’. Een van de principes daarbij is dat we in een Klimaatadaptieve Delta opgaven bij de bron aanpakken. We willen inzetten op maatregelen die duurzaam de wateropgave verlichten, passend bij het natuurlijke bodem- en watersysteem. Nieuwe verstedelijking mag niet leiden tot een grotere klimaat- en wateropgave, maar moet juist leiden tot een verkleining daarvan. Niet alleen in het ontwikkelgebied zelf, maar ook voor de omgeving. Daarbij hebben natuurlijke oplossingen de voorkeur boven technische omdat ze zich ook beter laten combineren met andere opgaven zoals onze gezondheid, de biodiversiteit en een aantrekkelijke leefomgeving. Verder heeft Iedere ontwikkeling oog voor de landschappelijke ondergrond, natuur, cultuurhistorie en bouwcultuur gevormde karakteristieken en identiteit van de plek en behoudt of versterkt deze. Bij de uitwerking wordt rekening gehouden met de uitkomsten van de actualisatie van het Groen- en Recreatiebeleid. Deze uitgangspunten worden in de opdracht voor het ontwikkelen van een landschapsontwikkelplan als kader meegegeven.

IJsselvizier blijft een hoofdzakelijk agrarisch gebied en waar mogelijk worden aanvullende functies toegevoegd met respect voor de bestaande landschappelijke structuur. -

Er wordt een landschapsontwikkelplan opgesteld waarin ingegaan wordt gebiedseigen ontwikkelingen in het gebied op het terrein van natuur en landschap, recreatie en wonen (beperkt). De bestaande landschappelijke structuur en de bestaande infrastructuur als basis hanteren. Het gebied fungeert nu als een uitloopgebied (voor zowel wandelen als fietsen). Dit kan versterkt worden met recreatieve en groene elementen (denk aan wandelpaden, singels, bosschages) en eventuele parkeervoorziening. 9/24

Datum Titel

31-01-2024 Richtinggevende Uitspraken

-

De huidige agrariër(s) in dit gebied willen graag door met vormen van biologische bedrijfsvoering of natuurinclusieve landbouw. Als gemeente willen wij dit faciliteren. Het toevoegen van nieuwe functies moet zich verhouden tot bestaande rechten van agrariërs in en om het gebied en de daarbij horende milieucontouren.

In IJsselvizier is aanvullende woningbouw gewenst in beperkte vorm. -

-

-

2.2

Een aantal inwoners (binnen en buiten het gebied) hebben behoefte aan kleinschalige woningbouw, passend bij de bestaande structuur. Binnen de bestaande (infra)structuur bieden we ruimte voor het toevoegen van wooneenheden gerelateerd aan en passend bij de bestaande erven. Het toevoegen van woningen langs de Hasselterweg wordt als onderzoeksvraag meegenomen. We hanteren de systematiek dat eventuele waardevermeerdering door toevoegen van woningen in balans moet zijn met het versterken van natuur, landschap en cultuurhistorie (Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving). We kiezen daarbij voor een gebiedsgerichte benadering. Het toevoegen van woningen moet zich verhouden tot bestaande rechten van agrariërs in en om het gebied en de daarbij horende milieucontouren.

Inspiratie(voor)beelden In het kader van het participatieproces zijn er inspiratievoorbeelden opgesteld. Een combinatie van de inspiratievoorbeelden ‘0.Actief Beheer’ en ‘2.Lange Lijnen’ sluiten aan op de richtinggevende uitspraken met betrekking tot het gebied IJsselvizier. Deze inspiratievoorbeelden zijn als bijlage bij dit document gevoegd. De onderstaande afbeeldingen geven een beeld bij de richting waarin gedacht wordt voor de ontwikkeling van het gebied IJsselvizier.

10/24

Titel

31-01-2024 Richtinggevende Uitspraken

2.3

Aandachtspunten

Datum

Vanuit het participatieproces zijn een aantal aandachtspunten te benoemen voor de vervolgfase richting een gebiedsvisie. Deze aandachtspunten zijn: -

-

-

-

-

-

Het gebied IJsselvizier kent diverse eigenaren. Voor ontwikkeling van een landschapsontwikkelplan is het noodzakelijk om met de huidige grondeigenaren afspraken te maken over de onderlinge samenwerking. Wij vinden het belangrijk dat ook vroegtijdig met de Wijkvereniging Westenholte wordt gesproken over hun betrokkenheid in het proces, maar denk ook aan betrokkenheid van de dorpsvereniging ’s-Heerenbroek en de gebiedscoöperatie IJsseldelta. Gezien de grondpositie van de gemeente Zwolle is het logisch dat allereerst de gemeente regie neemt in het vervolgproces om tot samenwerking te komen met diverse gebiedspartijen. De geografische afbakening van het gebied IJsselvizier verdient aandacht in de vervolgfase. In de vervolgfase is het nodig om uit te zoomen naar een hoger gebiedsperspectief en de verbinding te onderzoeken met omliggend gebied (richting het zuiden en het westen) tot aan de IJssel en tot aan ’s-Heerenbroek. Vanuit dat hogere perspectief worden de landschappelijke waarden verkent en vormen die waarden basis voor het landschapsontwikkelplan. In het landschapsontwikkelplan kunnen deelontwikkelingen benoemd worden (denk aan erf-ontwikkeling) die in een vervolgfase als zelfstandige ontwikkelingen kunnen worden uitgevoerd. Daarmee ontstaat er geen onnodige afhankelijkheid tussen de verschillende deelontwikkelingen.

De participatie van belanghebbenden houdt niet op bij de gemeentegrens van Zwolle. Het gebied IJsselvizier grenst aan grondgebied van gemeente Kampen. En daarmee moet ook aandacht uitgaan naar belangen(organisaties) aan die zijde van de gemeentegrens. Participatie van bewoners, omwonenden, belangenorganisaties en inwoners van Westenholte/Stadshagen en Zwolle in de breedte, is voor de vervolgfase belangrijk. Het verdient aandacht om voor de vervolgfase een vorm te bepalen waarmee een goede vertegenwoordiging van de verschillende belangen in en om het gebied invloed kunnen uitoefenen op de inhoud en het proces. Een participatieplan, met daarin duidelijkheid over verantwoordelijkheden, rollen en taken, maakt onderdeel uit van de op te stellen startnotitie. De initiatieven die tijdens de participatiefase zijn ingediend, worden – voor zover deze passen binnen de richtinggevende uitspraken – meegenomen in het vervolgproces. Een eerste stap hiertoe is gezet via het ‘Initiatieven-lab’ in januari 2024.

11/24

Concept LOP

Besluit Richtinggevende uitspraken

Startnotitie: - doel - aanpak - organisatie (wie) - participatie - budget -…

KADEREN

Gemeenteraad: besluit

Vervolgproces IJsselvizier Gemeenteraad: opiniërend

2.4

Gemeenteraad: besluit

Titel

31-01-2024 Richtinggevende Uitspraken

Datum

REKENEN & TEKENEN

BESPREKEN & BESLUITEN

LOP

12/24

Titel

31-01-2024 Richtinggevende Uitspraken

3

Bijlagen

Datum

A. Inspiratievoorbeelden verkenning Stadsbroek en IJsselvizier B. Afwegingskader i.r.t. omgevingsvisie

13/24

Bijlage A: Inspiratievoorbeelden Stadsbroek en IJsselvizier

Verkenning toekomst van Stadsbroek en IJsselvizier Stadsbroek en IJsselvizier zijn twee plekken in Zwolle. Ze zijn benoemd als plekken om verder te onderzoeken voor mogelijkheden voor de toekomst. Dit staat in de Omgevingsvisie “Ons Zwolle van Morgen (2021).” Deze gebieden, in zekere zin onderdeel van de randen van Stadshagen, hebben een uitgebreide geschiedenis. Ze hebben alleen nog weinig perspectief. We starten daarom een verkennend onderzoek. We onderzoeken welke bijdrage de gebieden Stadsbroek en IJsselvizier kunnen leveren in de ontwikkeling van Zwolle. We onderzoeken de potentie van de gebieden voor onder meer natuur, landschapsontwikkeling, mobiliteit, recreatie en woningbouw. Dit doen we samen met bewoners van Stadsbroek en IJsselvizier, inwoners van Zwolle en omgeving en geïnteresseerden.

Toekomstige inrichting van de gebieden We verkennen daarin het draagvlak voor verschillende mogelijkheden voor toekomstig gebruik en bijpassende inrichting. Bijvoorbeeld door het aanleggen van een park, speeltuin, klimbos of het bouwen van woningen. De plekken lenen zich wellicht ook uitstekend voor andere doelen zoals tijdelijke waterbuffering. Voor deze verkenning richten we ons op de volgende gebieden. IJsselvizier dat ligt tussen de Zalkerdijk, de N331, de IJssel en de gemeentegrens. Het heeft een oppervlakte van circa 25 ha. Stadsbroek wordt begrensd door de Werkerlaan, de Hasselterdijk en de grens van de gemeente net voorbij de Ruimzichtweg. Stadsbroek is circa 110 ha groot.

Open en transparant Tijdens deze verkenning is het belangrijk dat alles openligt. In openheid bespreken we de mogelijkheden, ideeën en wensen voor de toekomst van de twee plekken. We doen dit met een participatietraject.

Doel en resultaat Het doel van de participatie is te komen tot richtinggevend adviezen. Het college trekt conclusies uit de verkenning en doet aan de gemeenteraad een voorstel. We noemen dit een raadgevend/adviserend traject. Dit betekent dat de gemeente ideeën en wensen van inwoners ophaalt. Op basis hiervan komt het college met een voorstel voor de toekomst van Stadsbroek en IJsselvizier. Het voorstel is niet bindend, de gemeente kan anders besluiten. Bij de keuze voor (het verder onderzoeken van) een voorstel geeft de gemeente een duidelijke reden.

Inspiratievoorbeelden ter inspiratie Tijdens het onderzoek bespreken we de waarden van het gebied, wensen en ideeën. Dit doen wij met drie inspiratievoorbeelden. Deze zijn ter inspiratie om het gesprek over het gebied op gang te brengen. Andere ideeën zijn welkom. Ook kan de uitkomst zijn dat we 14/24

nu nog niks besluiten. Dit is inspiratievoorbeeld 0. We bespreken beide plekken. De uitkomst voor Stadsbroek en IJsselvizier hoeft niet dezelfde te zijn.

Wat bekijken we? We gaan elkaar belangrijke vragen stellen. Zoals: welke waarden kunnen we aan de gebieden geven? En voor wie zijn die waarden belangrijk? Wat zou er nog verbeterd of toegevoegd kunnen worden? Hoe is het recreatieve medegebruik? Hoe wordt dat gewaardeerd? Zijn er veiligheidsaspecten die aandacht nodig hebben en om actie vragen? Hoe kunnen we het verbeteren? Welke andere kansen zijn er voor de toekomst van de plekken? Dit zijn de Inspiratievoorbeelden. Deze lichten we graag verder toe: Inspiratievoorbeeld 0. Actief Beheer: Huidig gebruik blijft Inspiratievoorbeeld 1. Oerlandschap: Klimaat, water en natuur Inspiratievoorbeeld 2. Lange lijnen: Recreatie en landelijk wonen Inspiratievoorbeeld 3. Stadsringen: Wonen zoals in Stadshagen

15/24

0. Actief Beheren Het gebruik blijft in beginsel zoals het nu is. Wel blijven we het gebied actief beheren. Dat betekent dat alleen zaken worden aangepast als dat noodzakelijk is. De drie Inspriatievoorbeelden die mogelijke ontwikkelrichtingen verkennen, komen uit de geschiedenis van de Mastenbroekenpolder. De polder kent grofweg 3 episodes: het oerlandschap, de ontginning en de verstedelijking. Dat leidt tot de overige drie inspiratievoorbeelden.

16/24

17/24

1. Oerlandschap Deze denkrichting neemt ons mee naar de oorsprong. Toen Mastenbroek nog geen polder was. Het was toen een uitgestrekt moerasgebied: waterig en met bomen. De polder Mastenbroek heeft de vorm van een driehoek. Elke zijde van de driehoek heeft iets eigens. Langs de IJssel lagen oeverwallen. Met stroomruggen, hogere delen en bomen. Langs het Zwartewater zag je kleine waterstromen of rietes. Deze lagen haaks op de rivier en voerden het overtollige water van het moerasgebied af. Denk aan het Rietpark of het water langs de Ruimzichtweg. Aan de rand van de Zuiderzee groeiden aanlandingen door riet, wilgen en elsen, waar later de Kampereilanden uit voort kwamen. Drie verschillende zijden, met elkaar een natuurlijk systeem van hoogteverschillen, waterhuishouding en beplanting. Zwolle ligt in een delta van rivieren en weteringen. De stad is kwetsbaar voor klimaatverandering. Deze denkrichting gaat er van uit dat het landschap voor de ontginning kansen biedt. Kansen om Zwolle robuuster en adaptiever te maken voor klimaatverandering. Het gebied wordt wederom onderdeel van rivieren en weteringen. Bij veel regen en opstuwing van het water van het IJsselmeer kunnen we hier tijdelijk water opvangen. Stadsbroek We bereiden er ons op voor uit dat dijken op de lange termijn (2100), ondanks verzwaring, af en toe overstromen. We richten ons daarom op de gevolgen.

We leggen onder andere een lage kade aan tegen Stadshagen in het verlengde van de bestaande geluidswal die ook een waterkerende functie heeft. Water kan dan de dijk over stromen, maar de schade in het achterliggende gebied wordt beperkt. Het overtollige water vangen we op totdat het waterpeil in de rivieren zakt. Als het gezakt is pompen we het water weer uit het gebied. Niet dat dat vaak gebeurt. Misschien eens in de 25 of 50 jaar. Als tijdelijke berging van te veel aan water kan dit bebouwde delen van de stad beschermen tegen overstromingen. Het gebied gaat terug naar de moerasachtige sfeer van eeuwen geleden. De grondwaterstand wordt verhoogd. Het wordt een nat natuurgebied waar extensieve recreatie een plek krijgt. Dit is een vorm van recreatie die in harmonie is met de natuurwaarden. Denk aan vlonderpaden, laarzenroutes en soms wat activiteiten op aan te brengen terpen. En misschien kan het gebied een functie krijgen als grondstoffenbank. Voor het verbouwen en oogsten van natuurlijke bouwmaterialen als riet, olifantengras, wilgentenen en lisdodde, wat het vroeger ook had. IJsselvizier In deze denkrichting wordt IJsselvizier onderdeel van het watersysteem van Stadshagen. Als een tweede Rietpark. Het maakt Stadshagen en Westenholte minder kwetsbaar voor wateroverlast. Het gebied wordt natter. De Zalkerdijk wordt meer zichtbaar als dijk.

Ook hier kunnen op verhoogde terpen aanvullende functies komen.

18/24

19/24

2. Lange lijnen Deze denkrichting sluit aan op de ontginning van het enorme moeras naar een boerenlandschap. Langs kenmerkende lange ontginningslinten werd het land in gebruik genomen. Bij het ontwerp van Stadshagen zijn deze ontginningslinten gebruikt voor het ontwerp van de wijk. Denk aan de Oude Weteringen en de Werkerlaan. Ook het Rietpark maakt deel uit zo deel uit van de opzet van Stadshagen. Langs de ontginninglinten Werkerlaan en het Zwartewater komen woonclusters. Ook IJsselvizier krijgt een nieuw lint met daaraan enkele woonclusters. Niet zoveel want de rest van de gebieden krijgen een groene invulling. Stel dat Stadshagen verrijkt wordt met een groen park? Of twee groene parken? En dat er wandelpaden zijn die aansluiten op die in Stadshagen. En dan is het fijn en veilig dat er ’s avonds licht brandt en dat er mensen zijn. Net als in het Engelse Werk. Het stadspark IJsselvizier legt de relatie met het IJssellandschap. Het stadspark Stadsbroek legt ruimtelijk de verbinding met het Westerveldse bos. Hierdoor ontstaat aan beide kanten van het Zwartewater een groene ruimte. Stel dat je met een pontje kan oversteken? Dit geeft inwoners de mogelijkheid hier te recreëren. In deze groene ruimtes of parken kan bijvoorbeeld een wielerbaan

20/24

21/24

3. Stadsringen Stadshagen bestaat inmiddels 25 jaar. In die 25 jaar is het ontwikkeld tot een volwaardig stadsdeel waar straks 35.000 mensen wonen. De denkrichting Stadsringen zet deze ontwikkeling door. Het gaat uit van de bouw van een paar duizend woningen. Want daar is dringend behoefte aan. Behalve dat het tegemoet komt aan de behoefte aan nieuwe woningen, kan het er bijvoorbeeld ook voor zorgen dat er meer doorstroming komt op de woningmarkt. Het kan ouder wordende inwoners de mogelijkheid bieden om te blijven wonen in hun eigen wijk. De woning die ze achter laten komt dan beschikbaar voor jonge gezinnen. De denkrichting Stadsringen voegt een nieuw stuk stad toe wat ook een extra impuls geeft voor het versterken en vernieuwen van voorzieningen zoals onderwijs, zorg en sport. Stadsbroek en IJsselvizier staan in open relatie met het landschap. Het biedt de mogelijkheid om bijvoorbeeld nieuwe verbindingen te maken, zoals een extra fietsbrug over het Zwartewater. Dan kan de hoofdfietsroute vanuit de binnenstad doorgetrokken worden.

22/24

23/24

actie

Bijlage B: Afwegingskader i.r.t. omgevingsvisie Afwegingskader: Richtinggevende uitspraken Stadsbroek/IJsselvizier (Op basis van de Omgevingsvisie ‘Ons Zwolle van Morgen’)

.3 w on

in ge n

(1

oo no pg av e

10 .0 00

:w 4. 2 4. .(

da n

ge n Stadsringen

tie

l ig

Zw

m bi

ie f

en

w

at er ve i

n

Lange Lijnen

Ee

- (bijna) geen woningbouw

ap t

Oerlandschap

ta d

- Geen woningen

Kl im aa

- Geen woningbouw

ol le

m

ee r

on in w 0 t1 0. 00 to

Bi

jd r Re age lat aa ie n ve de rs Zw te de ols lijk e W in gs oo st no ra p te ga gie ve ) na

ga ve op oo n jd r 4. age 4. a 5: an st a d de sr Zw an o d) lse

W Bi Actief Beheer

g le ezo (5 ef n .3 o d Kl im w mg e le oo ev e aa n- ing fom ta da en e g pt bu n 6 evi at ite .5: ng ie ) ng ge , d i eb bie e i e d s u it d ) p no ro d fie igt l S to ub t -u be rb we aa g Be n , en ho op (5 u ho de ga .4 of n ve : e d g en re en ro ve cr ge en rs e a zo st t e tie nd ru rk ve e ct en ve Zw uu v rb ols r. an in e (5 d di .2 e ng : la la en nd nds sc ch ha ap p e n p e li gr jke Be oe w ho ns aa ud tru rd en c t en uu , i en r) nc ve l. rs st te ed rk el en ijk e ec ol og isc Be he ho ud w aa en rd en en ve (5 rs .2 te .1 rk :N en at cu uu ltu r) ur hi st or isc he w M aa ul rd tif en un (5 ct .2 io .3 ne :C el ul gr tu on ur dg hi st eb or ru ie ik ) (4 .3 :S tu re n op kw De al ita ke tie n kw m fo al er nt ita ke wi tie n kk f o van el en nt ) w het ikk g e l eb en i e De ) ds ta Zw an ol ce se nt m ra ob al i li bi te je its en op pl ga an ve on ,o Du tw .a ur . er f ie ge zam p ts bi e (4 r ou e d la .3 :S nd te ) tu s bo (5 re uw .5 n :M op (k rin ob glo ilit op ei t) la nd bo uw )( 6. 10 :G eb ie ds pr of ie lg em en gd lan de lijk …. To ta al (O pt el so m va n aa nt al +)

en

++ Draagt sterk bij aan de opgave + draagt bij aan de opgave - Draagt niet bij aan de opgave -- Staat bijdrage aan de opgave in de weg (….) waar terug te vinden in hoofdstuk/paragraaf van de Zwolse Omgevingsvisie

- Draagt niet bij

- Draagt niet bij

0 Wel behoud, niet versterken

- Teruggang door huidig ++Verkavelingspatroon -- enkelvoudig agrarisch gebruik agrarisch gebruik Stadsbroek blijft in tact ook de openheid bij IJsselvizier. Openheid Stadsbroek verstoord door Hasselterweg en Milligerplas (wezensvreemd element)

- Geen bijdrage

- (bijna) geen woningbouw

++ Maximale bijdrage

+ 250 woningen

- Beperkt van omvang

- Langeretermijn >2030

++ Substantiële bijdrage.

+ extensieve recreatieve mogelijkheden voor wandelen en fietsen

++ Landschap is uitgangspunt

++ volop ruimte voor nieuwe natuur

+ Kansen voor versterking

+ waterberging/extenmsieve recreatie en natuur

+ mits klimaatadaptief ontwerp van omgeving en gebouw

++ intensieve recreatieve mogelijkheden (sport, spel, horeca en bewegen)

+ Ontwikkelen hoofdgroenstructuur Stadshagen

+ balans natuur, intensieve recreatie en wonen

+ kansen voor versterking

+ mits klimaatadaptief ontwerp van omgeving en gebouw

+ Beperkt mogelijkheden voor recreatieve mogelijkheden

-- Geen ruimte voor landschap/stedelijk groenstructuren

+ kansen voor natuurinclusief ontwikkelen/bouwen

- Als gevolg door woningbouw

Inspiratiemodel 5 Inspiratiemodel 6

• In de beoordeling benoemen op wel schaalniveau een opgaven een bijdrage levert: Regio, stad, wijk of buurt • Grootschalige woningbouw moeilijk te verenigen met het STOMP-principe: het zijn ‘auto-locaties’ • Combinatie Oerlandschap en Lange lijnen bieden kansen om meerwaarde toe te voegen aan stad en Stadshagen: heel Zwolle waterveiligmaken, wonen en water in een nieuwe balans (living Lab/woningtypologien) • Buisinesscase: Maatschappelijke meerwaarde mag geld kosten is een investering waard. Het overstijgt een KostenBatenAnalyse (korte termijn). We verkennen de meerwaarde op de lange termijn. • Ga voor het eerste Water/woonpark van Nederland! • Hoe scoren de modellen op inclusiviteit, nabijheid, nieuwe relatie stad/land, CO2 reductie

+ mits actief duurzaampachtbeleid. In pachtbeleid voorwaarde voor duurzaam gebnruik gronden.

8x min, 1 keer 0 en 3 keer plus

0 slechts extensieve recreatie

++ nieuwe vormen van landbouw (biobases, teelt nieuwe grondstoffen)

2 keer min, 1 keer 0 en 11 keer plus

+ wonen, intensieve recreatie, natuurinclusief

+ versterken fiets en wandelnetwerk van Stadshagen

- Landbouwgebruik stopt

2 keer min en 8 keer plus

+ wonen, natuurinclusief, natuur. Beter benutten Milligerplas, nieuwe verbindingen op structuur/stadsniveau

- Het zijn ‘autolocaties’, STOMPprincipe beperkt mogelijk

- Landbouwgebruik stopt

6 keer min en 6 keer plus