bijlage 2.4 SOK VW ROP Noorderkwartier
Tekst van het document
MAART 2025
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN
INHOUD INHOUD
1 VOORWOORD
2
OPGAVE EN AMBITIE
9
5
1.1 INLEIDING Inleiding
63
1.2 De context van het Noorderkwartier
10
13
1.3 DE ESSENTIE Geschiedenis
14
1.4 Leeswijzer
15
11
DE CONTEXT VAN HET NOORDERKWARTIER
Titel Geschiedenis van Dieze-West en Noordereiland RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN
2
6 9
12 2.1 Noorderkwartier: het plan
18
2.2 bereikbare De De ondernemende stad: doorwaadbaar en creatievenstad toegankelijk Gezond, groen en water robuust 2.3 De bereikbare stad De ondernemende en creatieve stad 2.4 duurzame De Groen, gezond en circulaire en waterrobuust stad: vergroenen De stad met de menselijke maat 2.5 De duurzame en circulaire stad
35 12 14 37 16 44 18 20 72
GEBIEDSVISIE NOORDERKWARTIER IN HET KORT
2.6 De stad met de menselijke maat 13 INLEIDING 3 BEELDKWALITEIT 14 DE ESSENTIE: ZWOLLE KOMT BIJ ELKAAR 4 IN HET NOORDERKWARTIER ONTWIKKELSTRATEGIE
15
12
75 3
80 4
110
DE CONTEXT VAN HET NOORDERKWARTIER
5
Titel Geschiedenis van Dieze-West en Noordereiland ONDERZOEKEN FYSIEKE LEEFOMGEVING
6 9 115
16
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
GEBIEDSVISIE NOORDERKWARTIER IN HET KORT
12
De bereikbare stad: doorwaadbaar en toegankelijk Gezond, groen en water robuust
12 14
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
3
VOORWOORD
Welkom in het Noorderkwartier: de nieuwe, levendige wijk aan de noordkant van de historische binnenstad van Zwolle. Dit ruimtelijk ontwikkelplan (ROP) neemt je mee in de plannen voor dit nieuwe stukje stad waar wonen, werken, cultuur én natuur samenkomen. Een wijk voor iedereen Als wethouder ben ik bijzonder trots op wat we hier aan het realiseren zijn. We bouwen niet alleen zo’n 750 nieuwe woningen, maar we creëren een gemeenschap. Een plek waar mensen van alle leeftijden en achtergronden zich thuis kunnen voelen. Hier kun je genieten van moderne stadsvoorzieningen met de charme van een levendige buurt. Je kunt er ontspannen in het groen van het Singelpark en je onderdompelen in cultuur. Het Noorderkwartier wordt een plek waar mensen elkaar makkelijk ontmoeten en waar je kunt wonen in een dynamische omgeving.
Het creatieve stadshart We bouwen voort op de rijke culturele identiteit van Zwolle, met iconen zoals Theater de Spiegel en de Librije én met nieuwe plekken zoals een openluchttheater en een cultuurplein met een culturele trekker. Hiermee wordt het Noorderkwartier het creatieve hart van de stad en legt de verbinding tussen de binnenstad en de wijk Dieze. Een terrasje pakken, theatervoorstelling bezoeken of genieten van een openluchtconcert? Het kan straks allemaal in het Noorderkwartier.
Volop groen
Stel je voor: een zomerse avond, zittend op het gras, luisterend naar muziek of genietend van een theatervoorstelling onder de sterrenhemel. Dit is het gevoel dat we willen brengen naar Noorderkwartier.
Samenwerken aan een nieuw stuk stad Dit plan is ontstaan in nauwe samenwerking met bewoners, ondernemers en partners. We hebben inmiddels drie informatieavonden gehad, die in grote getale zijn bezocht. We hebben een klankbordgroep opgericht waarin mensen actief mee kunnen denken over de ontwikkeling van het Noorderkwartier. Ook zijn we een aantal keren de wijk in geweest om met buurtbewoners over de plannen te praten, om ook de mensen op te zoeken die anders moeilijker de weg naar ons vinden. Samen werken we aan een duurzame, circulaire wijk met meer groen en minder verkeer. Met het Noorderkwartier creëren we een nieuw stuk stad, dat naadloos past bij de identiteit van Zwolle, met de blik op de toekomst. Ik hoop dat u daar net zo enthousiast over bent als ik. Anja Roelfs, wethouder Gemeente Zwolle
Het Singelpark dat we aanleggen, wordt het groene hart van deze buurt. Een plek waar je kunt wandelen, sporten of picknicken. Het park biedt ook cultuur, met een groen amfitheater waar we samen kunnen komen voor optredens, festivals en andere evenementen.
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
4
OPGAVE EN AMBITIE
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
1 5
1.1
INLEIDING
De ontwikkeling van het Noorderkwartier is onderdeel van de brede groei van heel Zwolle. De omgevingsvisie ‘Ons Zwolle van Morgen’ en het ontwikkelprogramma ‘Ons Stadshart van Morgen’, beide opgesteld door de gemeente, zijn hierbij belangrijke leidraden. Deze documenten geven richting aan de groei en de vernieuwing van de stad. Daarnaast werkt de gemeente aan een visie voor de Singel van Zwolle, waarvan het Singelpark in het Noorderkwartier onderdeel is. In dit hoofdstuk lichten we deze stukken kort toe. Daarna leggen we uit hoe dit ruimtelijk ontwikkelplan tot stand is gekomen.
‘Ons Zwolle van Morgen’ (omgevingsvisie 2030) Zwolle ontwikkelt zich volop tot een bruisende en toekomstbestendige stad in een groeiende regio. In de omgevingsvisie 2030, ‘Ons Zwolle van Morgen’, presenteert de gemeente haar ambities en belangrijkste opgaven. Zwolle wil woningen bouwen én vergroenen. Waardevolle (cultuurhistorische) gebouwen worden hergebruikt en ons erfgoed is een inspiratiebron voor nieuwe ontwikkelingen in de stad. Daarnaast streven we als gemeente naar betere mobiliteit en een aantrekkelijk leefgebied. Een gastvrije, leefbare en RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
bereikbare binnenstad, met de focus op voetgangers en fietsers, versterkt de verblijfskwaliteit en het unieke karakter van het gebied. Hiervoor moet het centrum lopend, met de fiets en met het openbaar vervoer optimaal bereikbaar zijn. Tegelijkertijd onderzoeken we hoe de bereikbaarheid voor woningen en de bevoorrading van winkels en horeca lokaal op orde blijven. De omgevingsvisie benoemt ook transformatiegebieden en kansrijke ontwikkellocaties, waaronder het Noorderkwartier.
Ontwikkelprogramma Stadshart Zwolle
6
‘Ons Stadshart van Morgen’ (ontwikkelprogramma 2030) Het ontwikkelprogramma ‘Ons Stadshart van Morgen’ is een uitwerking van de omgevingsvisie 2030 en de verstedelijkingsstrategie van de regio Zwolle. Met dit programma willen we een toekomstbestendig stadshart creëren en de verbinding met de gebieden eromheen versterken. In Zwolle realiseren we die groei en verstedelijking met behoud en versterking van het landschap en de leefkwaliteit. Hierin hebben we te maken met belangrijke uitdagingen op het gebied van wonen, mobiliteit en het versterken van de economische en culturele positie. Met het ontwikkelprogramma zetten we in op binnenstedelijke groei; meer wonen, werken en recreëren in hetzelfde stuk stad. Dat vraagt om een integrale samenhangende aanpak. De ambities voor het stadshart zijn samengevat in vijf ontwikkelprincipes:
Visie op de Singel Om een completer en veerkrachtiger stadshart te realiseren, breidt Zwolle stap voor stap uit met een ‘sprong’ over de Singel. De binnenstad wordt vergroot door de omliggende wijken beter te verbinden en verschillende buurten te ontwikkelen. Hiermee maken we de gewenste groei van de stad mogelijk. Tegelijkertijd passen we de singel aan. De ambitie is om de huidige autoroute te veranderen in een doorfietsroute, met ruimte voor wandelen, fietsen en recreatie. Dit draagt bij aan een gastvrije, leefbare en bereikbare binnenstad. De ontwikkeling van een singel als groene gordel rond de binnenstad vraagt om een aanpak die meerdere beleidsaspecten combineert zoals mobiliteit, groen en recreatie. Deze ontwikkeling speelt een centrale rol in het ontwikkelprogramma.
De ondernemende en creatieve stad De bereikbare stad De gezonde, groene en waterrobuuste deltastad De duurzame en circulaire stad De stad met de menselijke maat Deze ontwikkelprincipes geven houvast voor gebiedsontwikkelingen in het stadshart en komen terug in de structuur van dit ruimtelijk ontwikkelplan. Het ontwikkelprogramma kent meerdere focusgebieden: de historische binnenstad, de Singel, het Noorderkwartier, Broerenkwartier, Roelenkwartier en Willemsknoop. Deze gebieden liggen in of direct naast de ontwikkeling van het Noorderkwartier en vragen om een samenhangende aanpak.
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
7
Kaart Gebiedsvisie Noorderkwartier
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
8
Legenda Gebiedsvisie Noorderkwartier Nieuwe gebouwen Transformatie bestaande gebouwen Te behouden gebouwen bomen Zoek locatie winkel / kantoren / bedrijven/ horeca Nieuwe verbinding over de Achtergracht Zoek locaties school
Startnotitie Noorderkwartier en gebiedsvisie Het Noorderkwartier beslaat een gebied van ongeveer 14 hectare en wordt begrensd door de Vermeerstraat, Eikenstraat, Van Wevelinkhovenstraat, Burgemeester Drijbersingel, Menno van Coehoornsingel, Assiesstraat, Dijkstraat en Rembrandtlaan.
Stedenbouwkunding accent Binnenterrein Singelpark Laden en lossen Parkeervoorziening Waterverbinding Burgemeester Drijbersingel voor langzaam verkeer Routering wandelaars
In juli 2022 heeft de gemeenteraad de startnotitie en het bijbehorende voorbereidingskrediet Noorderkwartier vastgesteld. Het doel van de startnotitie is om op korte termijn een gemengd woon-werk-cultuur-gebied te realiseren met een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte, veel voorzieningen en woningen. Dit helpt om het grote tekort aan woningen in de regio Zwolle te verkleinen en stimuleert de werkgelegenheid.
Daarnaast wordt de culturele hotspot met Theater de Spiegel versterkt door de realisatie van een openluchttheater en cultuur plein. De herontwikkeling van winkelcentrum Diezerpoort en de betere verbindingen tussen Dieze en het centrum, dragen hieraan bij. Als vervolg op de startnotitie is de gebiedsvisie Noorderkwartier opgesteld. Deze is op 17 juli 2023 vastgesteld door de gemeenteraad. De gebiedsvisie bevat een samenhangend plan voor de ontwikkeling van het Noorderkwartiergebied. De uitwerking bestaat uit verschillende thema’s met concretere ambities en doelen.
Natuurvriendelijke oever Water toegangkelijk Amphitheater Bijeenkomstegebouw Bijeenkomstegebouw Horeca Muziek en oefenruimtes Hedon Restaurant Koffie Kapper Werkplek Werkplek Werkplek Supermarkt met nieuwe doorsteek Atelier Boutique Boutique De Spiegel
Gebiedsvisie Noorderkwartier
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
9
Beuken straat
Rembra
at
Eikenstra
raa t
ndtlaan
ee rst
HCO
Ve rm
Springplank
est er D
Belastingdienst
ht
rijb
Ac ht er gr ac
Hedon
GAK
me
ers
ing
Diezerpoort Parkeergarage Noordereiland
De Spiegel
at a r st
De Librije
ies s s A
Dijkstraat
el
We ve li
rge r
Va n
Bu
nk ho ve ns tra at
Diezerveste
Itardschool
Flevogebouw
Thorbecke gracht
Huidige situatie plangebied Noorderkwartier
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
10
Hoe is het ruimtelijk ontwikkelplan tot stand gekomen? Na de gebiedsvisie is een ruimtelijk ontwikkelplan (ROP) voor het Noorderkwartier een volgende stap in de ontwikkeling van het gebied. Het ROP bouwt voort op de gebiedsvisie en het ontwikkelprogramma van het stadshart en werkt de plannen concreter uit. Het afgelopen jaar is het ROP verder uitgewerkt en onderzocht. Waar in de gebiedsvisie ambities en doelen werden gesteld, hebben we voor het ROP in verschillende werkgroepen onderzocht hoé we deze ambities kunnen realiseren. Dit heeft geleid tot een eisenpakket per thema dat is opgenomen in het ROP. Het ROP is een integraal afgewogen plan met verschillende aspecten zoals stedenbouw, groen, landschap, waterveiligheid, doelgroepen, belang van omliggende buurten, duurzaamheid, klimaatadaptatie, energie, financiële haalbaarheid, mobiliteit, programmering en hergebruik van bestaande panden.
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
11
De buurt heeft meegedacht
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
Klankbordgroep Noorderkwartier
Fotografie: Frans Paalman
Omwonenden en belanghebbende partijen hebben meegedacht over het ROP. Tijdens de ontwikkeling van de gebiedsvisie is een klankbordgroep opgericht, met bewoners en organisaties die vaker en intensiever betrokken wilden zijn bij het proces. Met deze groep zijn meerdere bijeenkomsten georganiseerd, waarin steeds een centraal thema werd besproken. Dit kon gaan over een specifiek deelgebied, zoals Dieze of het Noordereiland, maar ook over onderwerpen zoals mobiliteit of de openbare ruimte. Daarnaast zijn meerdere participatiebijeenkomsten georganiseerd, zodat iedereen op het plan kon reageren. Tot slot hebben we vele een-op-eengesprekken gevoerd en hebben we de plannen met bewoners uit de wijk Diezerpoort besproken. Ook zijn we de wijk Dieze in gegaan met de plannen om reacties op te halen. In het algemeen zijn de plannen positief ontvangen: het behoud van bestaande gebouwen wordt gewaardeerd en over de aanleg van het stadspark is enthousiasme. Wel zijn er zorgpunten over de verkeersafwikkeling. Op basis van de reacties van de omgeving zijn aanpassingen in de plannen gedaan. Zo is het openluchttheater verplaatst van het Noordereiland naar de andere zijde van de singel, zodat eventuele geluidsoverlast wordt beperkt. Ook zijn er meer grondgebonden woningen in de plaats van appartementen gekomen in het plan, wat tot een diverser woonaanbod leidt.
Met functies als horeca, terrassen en creatieve ondernemers maken we een levendig stuk stad, een wens die veel naar voren werd gebracht. Vanuit de wijk Dieze is benadrukt hoe belangrijk de maatschappelijke functies in de Springplank zijn voor de buurt. Deze krijgen in de nieuwe plannen opnieuw een plek. De plangrens in Dieze is noordelijk opgeschoven, zodat er aanpassingen aan de Eikenstraat kunnen worden uitgevoerd. Ook de culturele ondernemers zijn bevraagd op hun ideeën en behoeften voor de toekomst. Daar is rekening mee gehouden. Tot slot is met het behoud van bestaande bomen zo goed mogelijk rekening gehouden. Een uitgebreid verslag van de participatie is opgenomen in het participatiejournaal.
ROP Participatie
Participatiesessie in Hedon
12
1.2 DE CONTEXT VAN HET NOORDERKWARTIER De ziel van het gebied Breng je over een paar jaar een bezoek aan de binnenstad van Zwolle, dan mag een uitstapje naar het Noorderkwartier niet ontbreken. Deze ambitieuze gebiedsontwikkeling van 14 hectare groot, versterkt het compacte stadshart van Zwolle. Het Noorderkwartier is niet alleen betekenisvol voor de wijk zelf, maar ook voor de stad en de regio. Hier ontstaat een levendige, groene stadswijk met een unieke combinatie van woningen, cultuur, bedrijvigheid en voorzieningen. Iconen zoals theater De Spiegel, een culturele trekker en restaurant De Librije vormen samen het creatieve hart van het Noorderkwartier. Vroeger symboliseerde het Noorderkwartier een tweedeling in de stad: binnen en buiten de gracht. Nu verbinden we die twee delen met elkaar: we maken een park, bouwen een brug over het water en verbinden de culturele functies met elkaar. De wijk combineert oud met nieuw: bestaande gebouwen krijgen een tweede leven, met ruimte voor lokale cultuuruitingen, start-ups en kleinschalige bedrijvigheid, zoals meubelmakers en schilders. Er komen ongeveer 750 woningen. Het woningaanbod bestaat uit appartementen en grondgebonden woningen, een woningtype dat op andere plekken in de stad vaak beperkt beschikbaar is. Daarnaast komt er ruimte voor maatschappelijke voorzieningen, horeca en podiumkunsten.
Het Singelpark verbindt het oude centrum met Dieze-West en het Noordereiland en biedt ruimte voor ontmoeting, ontspanning en ecologie, terwijl het ook een waterkerende functie vervult. RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
Dieze-West, een volksbuurt met een bloeiend verenigingsleven, wordt beter verbonden met het Noorderkwartier door oude wandelroutes te herstellen van en het winkelcentrum Diezerpoort te vernieuwen. Het winkelcentrum wordt een centraal punt voor de wijk en het noordelijke stadsdeel. Bovendien komt er een centrumhub, waar bezoekers aan de noordkant van de binnenstad hun auto kunnen parkeren. De bestaande parkeergarage wordt hiervoor omgevormd, waardoor het een belangrijke schakel wordt in de nieuwe infrastructuur. Via de nieuwe Singelbrug wandel je vanaf het Noorderkwartier richting de Thorbeckegracht en de historische binnenstad.
De sociale samenhang tussen nieuwe en bestaande bewoners wordt versterkt door ontmoetingsplekken, zoals de vernieuwde basisschool de Springplank en kleinschalige bedrijvigheid in de buurt. Bewoners kunnen hun dagelijkse boodschappen doen om de hoek in Diezerpoort. Het Noordereiland, waar vroeger veel bedrijvigheid was langs de kades met een ijzergieterij en gasfabriek, is nu een mix van wonen, werken en cultuur. Hiermee is het Noordereiland een unieke woon- en verblijfservaring. De ontwikkeling van het Noorderkwartier benut de kans om cultuur centraal te stellen in een levendige wijk die zowel nieuwe als bestaande bewoners aanspreekt.
13
1.3 GESCHIEDENIS Historie van het Noordereiland
Historie van Dieze-West
In de negentiende eeuw concentreerde de bedrijvigheid van de stad zich voornamelijk langs de Thorbeckegracht en de Achtergracht op het Noordereiland. In 1847 werd in het oostelijke deel van het eiland de Zwolse gasfabriek gebouwd. Na de ontdekking van aardgas in Noord-Nederland, na de Tweede Wereldoorlog, sloten de koolgasfabrieken hun deuren.
Dieze-West, in de wijk Diezerpoort, heeft een rijke geschiedenis die teruggaat tot de middeleeuwen. Het begon als een kleine voorstad langs de weg naar Berkum. Vanuit dit eeuwenoude stratenpatroon groeide de wijk uit tot een levendige ‘nijstad’ (nieuwstad). Die nijstad kreeg geleidelijk vorm na aanpassingen aan de vestingwerken rond de binnenstad van Zwolle.
Naast de gasfabriek werd in 1852 aan de Dijkstraat ijzergieterij de Nijverheid opgericht door Gerrit Jacobus Wispelweij. Deze gietfabriek groeide uit tot een van de grootste Zwolse ondernemingen, met zo’n 150 werknemers in 1900. Het bedrijf produceerde bruggen, sluiswerken, stationsoverkappingen, apparatuur voor gasfabrieken en stoommachines. In 1968 sloot de fabriek en werden de bedrijfsgebouwen gesloopt. Toch blijven de producten van G.J. Wispelweij & Co zichtbaar in Zwolle, dankzij de brugleuningen en lantaarnpalen die hier staan en door het bedrijf zijn gemaakt.
De wijk omvat onder andere de Schildersbuurt en de Bomenbuurt (Bollebieste). Deze werden aangelegd tussen 1920 en 1930 volgens een eenvoudig stratenplan. De complexen bestonden uit gesloten bouwblokken rond binnenterreinen met tuintjes.
Het verleden inspireert de toekomst. In de structuur en architectuur van de wijk nemen we elementen uit het verleden mee. We leggen een brug aan om Dieze-West en het Noordereiland met elkaar te verbinden. Deze brug biedt de kans om de stijl van Wispelweij – zoals al vaker is gedaan in Zwolle – terug te laten komen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het zuidelijke deel van Dieze-West zwaar beschadigd door een bombardement. Na de oorlog werd het oude gedeelte van Dieze-West geleidelijk heropgebouwd. Rondom de Burgemeester Drijbersingel verrezen grote, zelfstandige gebouwen, zoals kantoren van de Belastingdienst en het Gemeenschappelijk Administratiekantoor, scholen en een kerk.
Het plangebied rond 1900 RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
14
1.4 LEESWIJZER Dit ROP is de uitwerking van de gebiedsvisie Noorderkwartier. Het biedt een concreet beeld van hoe het Noorderkwartiergebied zich kan ontwikkelen. De volgende stap is het gedetailleerde ontwerp van de gebouwen en de definitieve inrichting van de buitenruimte. De impressies en het kaartmateriaal in dit plan verbeelden hoe dit kansrijke gebied in Zwolle eruit kán zien. Het geeft niet weer hoe het er uiteindelijk precies uit gaat zien. Na vaststelling van dit ROP, werken we het verder uit in verschillende deelplannen.
Dieze HCO
Hoofdstuk 2 beschrijft de inhoud van het ROP aan de hand van verschillende gebieden en de vijf ontwikkelprincipes voor het stadshart. Hoofdstuk 3 betreft het Beeldkwaliteitsplan. Hoofdstuk 4 gaat in op de strategie voor de ontwikkeling: de planning, financiële haalbaarheid en de participatie. Hoofdstuk 5 tot slot gaat in op de onderzoeken die zijn gedaan om de leefbaarheid te onderzoeken.
Springplank
Itardschool
Diezerveste
Hedon GAK
Belastingdienst Diezerpoort
Parkeergarage Noordereiland
De Spiegel
De Librije
Flevogebouw
Luchtfoto van de huidige situatie
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
15
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
2 16
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
Plankaart ruimtelijk ontwikkelplan
17
2.1 NOORDERKWARTIER: HET PLAN In 2023 is de gebiedsvisie voor het Noorderkwartier vastgesteld. Hierin zijn de contouren van het stedenbouwkundig plan geschetst. Voor dit ROP hebben we het stedenbouwkundig plan verder uitgewerkt en hebben we een globaal inrichtingsplan opgesteld voor de buitenruimtes. Dit plan biedt spelregels waarbinnen de bouwplannen, de beeldkwaliteit, de buitenruimtes en de relatie tussen gebouwen en openbare ruimte worden uitgewerkt. Het inrichtingsplan is een uitwerking van de openbare ruimte zoals straten en pleinen én voor het nieuwe Singelpark.
Dieze aan de Singel
De Diezerpoort Het Singelpark
Het Nijkerkenbolwerk
1 Het Nijkerkenbolwerk op het Noordereiland. Een nieuwe, gemengde binnenstadsbuurt met stadspanden en een bolwerk, tussen de binnenstad en het Singelpark. 2 Dieze aan de Singel. De nieuwe bebouwing in Dieze sluit aan op de wijk en maakt, in het westelijk deel, een parkwand aan het Singelpark. 3 Het Zwolse stadspodium in het Singelpark. Hier staan individueel herkenbare, grootschalige gebouwen in het groen.
Het Zwolse stadspodium
Dieze aan de Singel
Stedenbouwkundig krijgt het Noorderkwartier vijf duidelijk herkenbare karakters:
4 Het Singelpark. Een nieuw stadspark aan weerszijden van de achtergracht; hét adres van het Noorderkwartier. 5 De Diezerpoort. Door het winkelcentrum open te maken wordt verbinding gelegd met de achterliggende wijk. Er komt een nieuwe de mobiliteitshub voor de binnenstad waarmee de Diezerpoort weer een belangrijke stadsentree wordt.
De vijf karakters van het Noorderkwartier
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
18
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN
NOORDERKWARTIER Impressie van het plan ZWOLLE
19
1 Bestaande bomen
Het Nijkerkenbolwerk Op het Nijkerkenbolwerk realiseren we gevarieerde bebouwing: groot en klein, in een netwerk van straten, stegen en pleintjes. Met langere lijnen parallel met het water en korte lijnen, haaks op de singel, vaak in bajonetvorm. Het Nijkerkenbolwerk is een van de elf oorspronkelijke bolwerken van Zwolle. De historische contour van het bolwerk wordt teruggebracht met afwisselende schaal en maat en een knipoog naar het industriële verleden van de plek.
Parkeerinfrastructuur geïntegreerd
Bemog Projektontwikkeling
Verbinding maken met het historische centrum De Librije
Verbinding met historische stad
Theater De Spiegel
bouwblock E
bouwblock D
P 6
Assiestraatgroene voetgangersvriendelijke straat
7
Wispelweijbrug
bouwblock B
bouwblock C
P
P 1. Park welkom 2. Sociale bank 3. Ligweide 4. Hangmattenbosje 5. Culinaire explanade 6.Het parkcafe 7.Het cafe gazon Grondgebonden woningen Appartementen Commerciële bedrijvigheid Betaalbaarbedrijvigheid Bestaand gebouw Maatschappelijk
5
4 3
Waterrecreatie
2
ACHTERGRACHT
1
ug br r e va tte u h Sc
Het Nijkerkenbolwerk op de rand van de binnenstad
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
Wonen in het park
Ontmoetingspunt
Park welkom
20
Sfeerbeelden Nijkerkenbolwerk
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
21
Aansluiten op de historische binnenstad De Assiesstraat krijgt een nieuw straatprofiel met woningen aan beide kanten. Dit past beter bij de binnenstad, waar voetgangers en fietsers de boventoon voeren. De straat krijgt hoogwaardige materialen, strategisch geplaatste groenvakken en nieuwe bebouwing aan de noordzijde. Vanuit de Assiesstraat creëren we verschillende routes naar het Singelpark; door een binnentuin, een poort, een smalle steeg of via een pleintje. Het wordt een gevarieerde, autoluwe binnenstadsbuurt met verschillende woningtypes, bedrijvigheid en buitenruimtes die passen bij het karakter en de historie van deze plek. In het hart van het Nijkerkenbolwerk komt een openbaar plein dat de Schoolmeesterssteeg en het Singelpark met elkaar verbindt. Rondom het plein komen de entrees van de appartementencomplexen, met bedrijfsruimtes op de begane grond. Het plein heeft een markant, klein gebouw dat toegang biedt tot de buurthub. Hier komen ook bedrijfsruimten en atelierwoningen.
7 6 LA
CE L
EB A
CI
ÓN
DEL RÍO
Ó
N
L DE
RÍO
R
5
LA C
3 EB
RA
CIÓN DEL RÍ
O
CI
Ó
1
LA C ELEBR
AC
D
C ELEBRA
Ó
N
RÍO L E
LA
I
N
D
EL
RÍO
EL
2
LA C ELEBR
A C I 4
Het Nijkerkenbolwerk biedt niet alleen variatie aan woningen, maar ook plek voor ondernemers. Op de begane grond van een appartementencomplex is ruimte voor een kantoorruimte, atelier, café of restaurant. Hiermee breiden we de levendigheid uit van de binnenstad. We stellen bouwhoogtes voor van drie tot zes bouwlagen. Hiermee sluiten we aan op de schaal van de binnenstad, met op een enkele plek een hoogteaccent tot twaalf bouwlagen. Kenmerkend voor de binnenstad van Zwolle is het rode daklandschap. Ook op het Nijkerkenbolwerk krijgen de panden overwegend rode daken.
Dwaalroute tussen Thorbeckegracht en het nieuwe cultuurplein
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
1. Schoolmeestersteegplein 2. Assiesstraat 3. Bolwerkplein 4. Singelpark cafe en terras 5. Het Singelplein 6. Cultuurplein 7. Springplankplein
22
Buurthub De huidige tweelaagse parkeergarage op het Noordereiland verdwijnt als publieke garage. Hier bouwen we een buurthub: een nieuwe mobiliteitshub met 250 parkeerplaatsen voor bewoners en bezoekers van de nieuwbouw én voor de bewoners en ondernemers van het Noordereiland. Hierdoor kunnen we onder andere het straatparkeren aan de Thorbeckegracht opheffen en de kades inrichten als verblijfsgebied.
Houtbouw in het Noorderkwartier In het Noorderkwartier willen we zoveel mogelijk met hout bouwen. Houtbouw is biobased en slaat CO2 op, het biedt lichtere constructies dan traditionele bouw en het is een duurzaam alternatief voor beton. Het is hernieuwbaar, herbruikbaar, heeft een korte bouwtijd en is comfortabel in gebruik. Ook op het Nijkerkenbolwerk willen we werken met houtbouw. Voor de grondgebonden woningen is dit verplicht. Voor de appartementen is houtbouw het uitgangspunt van de planontwikkeling. Hier kan alleen na grondige studie en bewijslast van worden afgeweken. Onder houtbouw verstaan we de toepassing van hout in zowel constructieve als scheidende bouwdelen.
Verkaveling van gebouwen op het Bolwerk
Buurthub onder de bebouwing
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
Houten constructies
23
Openbare ruimte De openbare ruimte in het Nijkerkenbolwerk is autovrij, met uitzondering van de Assiesstraat. Hierdoor kunnen we de openbare ruimte inrichten als hoogwaardige verblijfsruimte met strategisch geplaatst groen, ruimte voor voetgangers en fietsers en voor verbindingen met het Singelpark. In de plinten van het Nijkerkenbolwerk komen grondgebonden woningen om een goede aansluiting te maken tussen de woningen en de openbare ruimte. We versterken de levendigheid op straat door strategische geplaatste voetgangersentrees van de parkeergarage, voordeuren aan de straat, Delftse stoepen (kleine strook voor het huis die het huis met de straat verbindt) of een kleine voortuin. Dit zorgt voor reuring, eigenaarschap en sociale veiligheid. Het fietsparkeren wordt inpandig opgelost, gekoppeld aan of nabij de entrees van de woningen. We werken met setbacks en verspringingen; zo creëren we een gevarieerd straatbeeld met ruimte voor groen. Hoofdstuk 3 beschrijft de spelregels voor de beeldkwaliteit.
Op het Nijkerkenbolwerk, in de overgang van de middeleeuwse stad en de vestingstad, ligt de mogelijkheid om het Noordereiland echt ruimtelijk en functioneel aan te laten sluiten op de historische binnenstad. Dat zien we terug in de diversteit aan stegen, straten en pleinen met diverse functies. Passend bij de schaal en maat van de historische binnenstad en met een verwijzing naar het industriële verleden. Directe routes van binnen naar buiten ontbreken. Routes krijgen de voor Zwolle kenmerkende bajonetaansluiting met respect voor de zichtlijn op de Peperbus.
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
24
Het groen doortrekken naar de wijk
Dieze aansluiten Programmeerbaregebieden overstromen
Spelen en sporten
Kerkgebouw De Samenhof bouwblock N
Grondgebonden cluster
P at
Eikenstra
No
te b
oo
3 2
m
2
st
ra at
Ve r
m
ee
rs t
ra at
Dieze aan de Singel bouwblock H
bouwblock G
bouwblock F
P
1
n laa ndt bra Rem
GRAC
HT
W isp el w ei jb ru
g
ACHT ER
Sterke verbinding met het water Waterrecreatie
rug erb eva utt Sch
1. De zonneweide 2. Trapveldje 3. Speeltuin
Parkverbinding via de Schuttevaerbrug
Grondgebonden woningen Appartementen Commerciële bedrijvigheid Betaalbaarbedrijvigheid Bestaand gebouw Maatschappelijk RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
Stedelijke schaduwrijke fietsverbinding
Fietsen door het park
Dieze verbinden met het historische centrum
Als Poppodium Hedon verhuist, komt er op de huidige locatie van Hedon ruimte vrij. Hiermee ontstaan mogelijkheden om een gemengd stadsblok toe te voegen aan Dieze-West. De Rembrandtlaan krijgt een nieuwe ‘kop’ aan de Singel. In het nieuwe stadsblok parkeren bewoners op het binnenterrein, onder een binnentuin. Het stadsblok bestaat uit verschillende gebouwen, met ruimte voor bijvoorbeeld een gezondheidscentrum op de begane grond. Dit versterkt de verbinding tussen de Rembrandtlaan en de Dijkstraat. Bovendien ontstaat hiermee een mooie afbakening van het Singelpark. In 2028 verhuist Collectie Overijssel naar Deventer. Het huidige gebouw van de Collectie Overijssel aan de Van Wevelinkhovenstraat is oorspronkelijk ontworpen als een archiefgebouw. Dit maakt het moeilijker om dit gebouw voor andere doeleinden te gebruiken. Daarom bouwen we hier een nieuw woonblok dat beter aansluit op schaal en maat van de bestaande bebouwing aan de Eikenstraat, met ruimte in de plinten voor werkfuncties en een buurthub onder het binnenterrein waar bewoners hun auto kunnen parkeren. Dieze aan de Singel wordt een samenhangend plan, met sterke rooilijn en strategisch geplaatste hoogteaccenten.
25
Sfeerbeelden Dieze aan de Singel
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
26
Bestaande gebouwen De voormalige Dr. Itardschool wordt nu gebruikt door bedrijven en sport- en maatschappelijke voorzieningen. Het werd oorspronkelijk ontworpen als basisschool. Dit eenlaagse gebouw is een gemeentelijk monument en blijft beschikbaar voor werkfuncties. Ook de Samenhofkerk en de gebouwen van de voormalige jongerenhuisvesting van de Raad van Arbeid blijven behouden. Deze gebouwen en voorzieningen zijn verankerd met de wijk en spelen een belangrijke rol in het behouden en versterken van ontmoetingsplekken in de wijk. Vanuit Dieze zorgen verschillende wandelpaden tussen deze gebouwen voor een betere verbinding met het Singelpark en de binnenstad. Voormalige Raad van Arbeid
Campusopzet De gebouwen worden geplaatst in een zogenaamde campusopzet: losstaande gebouwen in een groene parkachtige omgeving. Het Singelpark loopt tussen de gebouwen door tot aan de Eikenstraat, waardoor de bestaande wijk aan het park komt te liggen en deze via verschillende paden beter wordt verbonden met de binnenstad. Deze groene ruimtes bestaan uit gazons, bloemrijk grasland , heestergroepen en solitaire bomen en kennen een multifunctioneel gebruik. Het grootste deel van het groen is openbaar en kan gebruikt worden om te spelen, sporten, ontspannen of om elkaar te ontmoeten. De bebouwing zorgt voor sociale controle.
De Samenhofkerk
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
Dr. Itardschool
27
Waterrecreatie
Het verzachten van de hellingen
Bestaande bomen
Re mb ran dtl aa n
Ecologischeranden
tteva
erkad
e
Sc hu tte va erb ru g
Van kleine tot grote evenementen
11 2
We vervolgen het park over de brug
3 1
H AC
5
CH RA
at tra s jk
RG TE
3
4
Ontmoetingspunt
9
g
eijbru Wispelw
6
8 10
Het groene bastion
gel
Spinhuisbrug
jbersi n
Verbinding maken met het historische centrum
1. Park welkom 2. Sociale bank 3. Ligweide 4. Hangmattenbosje 5. Culinaire explnade 6.Het parkcafe 7.Het cafe gazon 8. Groen amfitheater 9 .Het Singelplein 10.Het cultuurveld 11.Het zonnuge balkon
Gezond,groen en waterrobuust RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
7
ter Dr i
Het Singelpark speelt een zeer belangrijke rol in de ontwikkeling van het Noorderkwartier. Het Singelpark verkoelt en vormt het centrale groenblauwe hart van een dynamische, nieuwe stadswijk. De nadruk ligt op groen en ontmoeten. We richten de buitenruimte opnieuw in met aandacht voor klimaatadaptatie en waterveiligheid. Bovendien dragen water en groen bij aan sociaal contact. Het Noorderkwartier wordt hierdoor geen anonieme woonbuurt, maar een stadse, levendige wijk waar jong en oud op hun eigen manier hun geluk vinden, op pleinen en aan het water in het Singelpark. Het wordt een plek waar je graag bent, rond slentert, elkaar ontmoet, speelt en doorheen fietst. Doorgaande routes naar en rondom de stad worden aantrekkelijk voor voetgangers en fietsers en er zijn goede verbindingen met het openbaar vervoer. De ruimte die vrijkomt door het verdwijnen van de doorgaande route voor auto's, geven we terug aan de stad in de vorm van groene, openbare ruimte en mogelijkheden voor nieuwbouw.
Lekker liggen onder de bijzondere boom
mees
Het Singelpark
T
Di
Burge
Schu
Tijdelijke evenementen
en
We vervolgen het park over de brug
n Ste
Pijp
Die
ze rk
ad
e
28
Informele speelanleiding
Grote lokale evenementen
Buurtactiviteiten
Glooiende taluds
Samenhang met andere gebieden aan de singel
Sfeerbeelden Singelpark Tijdelijke activiteiten
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
Wateractiviteiten
Ecologische randen
Seizoensbeplanting
Ruimte geven aan water
29
Gemeenschappelijk hart Cultuurplein
4
Evenementenpark
Het Zwolse Stadspodium
11
Culturele trekker bouwblock R
bouwblock M De Springplank
9 8
10
Kerkgebouw De Samenhof
7
6
g bru
De Zwolse Stadszaal
uis
bouwblock M
De belangrijkste cultuurdragers van het Zwolse Stadspodium zijn theater De Spiegel het nieuw te realiseren openlucht theater en cultuurplein. Aan het cultuurplein wordt ruimte gemaakt voor een nieuwe culturele trekker. Dit door aan de noordzijde van het Belastingdienstgebouw ruimte vrij te maken voor de nieuwbouw van een nieuwe culturele trekker. Deze kan dan een mooie foyer krijgen, die onder de eerste twee bouwlagen van het gebouw van de Belastingdienst doorsteekt tot aan het Singelpark. De entree van de culturele trekker komt hiermee aan het Singelpark, zo ontstaat reuring aan het park. Het gebouw van de Belastingdienst kan worden verbouwd met op de eerste twee bouwlagen de foyer, werkruimtes en de entree 1. Het Bolwerkplein van de loftwoningen in de hoger gelegen verdiepingen. De 2. Het Singelterras 3. Het Singelcafe kelder van het gebouw wordt ingericht als fietsenstalling 4. Groen amfitheater 5. Posthoornbredehoek voor bewoners en bezoekers. Laden en lossen kan via de 6. De foyer 7. Terras Van Wevelinkhovenstraat. Een deel van de bezoekers van 8. Gazon de nieuwe culturele trekker kan parkeren in centrumhub 9. Het Cultuurplein 10. De ecologische tuin Diezerpoort. Zo kunnen ze door het park naar de entree 11. Ondernemersterras 12. Bestaand cultureel hart lopen. RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
bouwblock P/Q
inh Sp
Met het Zwolse Stadspodium breidt de ‘culturele loper’ van Zwolle zich uit over de Achtergracht met hoogwaardige culturele functies in gebouwen en buitenruimten. De gebouwen van het voormalige GAK en de Belastingdienst aan de Burgermeester Drijbersingel, de Diezerveste aan de Van Wevelinkhovenstraat en OBS de Springplank aan de Beukenstraat krijgen een tweede leven. We gaan ze hergebruiken, verduurzamen, verbouwen en/of uitbreiden. Ze voegen karakter toe aan het gebied en dragen bij aan een circulaire economie. De parkeerterreinen tussen de gebouwen verdwijnen en maken plaats voor een groene, openbare ruimte. Zo ontstaat een campus met functies gericht op bezoekers en bewoners.
bouwblock O DeDiezerveste
4
bouwblock K
Theater De Spiegel
12
W isp
Bemog Projektontwikkeling
De Librije
elw eij
br
ug
3
Nieuwe voetgangersbrug
Het Zwolse Stadspodium; een bruisende bestemming
HT
2
RAC
RG HTE
AC
1
Bestaand Cultureel hart
Nijkerkenbolwerk bastion heart
5
30
Flexibele groene ruimtes
Buiten ontmoeten
Buurtactiviteiten
Lokale evenementen
Flexibele groene ruimtes
Ecologische randen
theater De Spiegel
De Librije
Terras aan het park
Sfeerbeelden Stadspodium Buitenshows en optredens
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
31
De Diezerveste is een stoer gebouw in een brutalistische architectuur. Om de identiteit te versterken van het gebied willen we het gebouw hergebruiken om vervolgens in te zetten voor betaalbare werk- en studioruimte voor culturele, creatieve ondernemers zoals decorbouwers, webdevelopers, vormgevers en muzikanten. We onderzoeken nog de mogelijkheid om dit deels te combineren met atelierwoningen. Het gebouw wordt een broedplaats voor cultuur en creativiteit met collectieve functies. Bovenop het gebouw van de Diezerveste komen nieuwe betaalbare woningen.
De Belastingdienst
De Diezerveste
Basisschool de Springplank blijft op haar plek. Hier zoeken we naar een combinatie van bestaande en nieuwe gebouwen die ruimte bieden voor onderwijs en maatschappelijke functies zoals kinderopvang en een multifunctioneel te gebruiken gymzaal. Het gebouw behoudt haar functie voor de wijk Diezerpoort als ontmoetingsplek met culturele en maatschappelijke functies. Daarnaast voegen we hier woningbouw toe. Het karakteristieke oudste deel van het voormalig GAK-gebouw is geschikt voor een chique werkruimte aan het Singelpark. Het gebouwdeel ‘op poten’ leent zich goed als Stadszaal: een fraaie plek voor ontmoeting en horeca. Door de bouw van een kelder ontstaat nieuwe ruimte voor stedelijke functies zoals een bierbrouwerij of een expositieruimte. Het Cultuurplein wordt een belangrijke ontmoetingsplek in de buitenruimte. Dit groene plein met hoogwaardige materialen is ontworpen voor collectief gebruik. De omliggende gebouwen kunnen het plein gebruiken voor terrassen of kleine evenementen.
De Springplank
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
Het GAK-gebouw
Bestaande gebouwen in Dieze krijgen een nieuw leven; met nieuwe functies en door nieuwe bouwdelen toe te voegen.
32
5 De Diezerpoort: Mobiliteitshub voor de binnenstad
Commercieel front aan Van Wevelinkhovenstraat
bouwblock N
P
bouwblock O
bouwblock P/Q Culturele trekker
P Winkelcentrum Diezerpoort
bouwblock R
5
1
2 ug
br
eij elw
sp Wi
Theater De Spiegel
3
in
Sp
g
bru
is hu
4
Bu
rge
me
est er
Dr
ijb
R TE H AC GR
Aankomst in het nieuwe Noorderkwartier. Mobiliteitshub aan het Singelpark
el
Diezerkade
De Librije
1. Welkom in Zwolle 2. Route door het park 3. Route over de Spinhuisbrug 4. Route door het singelpark 5. Het Diezerplein
ing
Stenen Pijp
Bemog Projektontwikkeling
ers
T
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
Groen welkom
H AC
Het winkelcentrum met de parkeergarage Diezerpoort vormt een belangrijke stadsentree voor Zwolle. Het huidige gebouw is fors, gesloten en introvert. Daardoor sluit het de historische buurt rondom het Diezerplein af van het Noorderkwartier en de binnenstad. In de plannen voor het Noorderkwartier ontstaan nieuwe kansen voor winkelcentrum Diezerpoort. We halen de overkapping deels weg, verbeteren de (winkel)routing, voegen woningen toe en creëren een open entree aan de parkzijde van het gebouw. Hiermee maken we een aantrekkelijk, open en uitnodigend gebouw dat beter aansluit bij de omgeving. We verbeteren de routing naar de binnenstad via een riante en hoogwaardige oversteekplek van de centrumhub richting de brug. Dit versterkt de functie als stadsentree. De parkeergarage wordt een aantrekkelijke centrumhub met 700 tot 800 parkeerplaatsen. Deze centrumhub is voor bezoekers van de binnenstad en het winkelcentrum en voor bezoekers en bewoners van de nabije omgeving. Daarmee geven we uitvoering aan de adaptieve ontwikkelstrategie mobiliteitshubs die de gemeenteraad heeft vastgesteld.We verbeteren de kwaliteit en (sociale) veiligheid van het huidige parkeergebouw en breiden de parkeercapaciteit uit door parkeerplaatsen toe te voegen aan en/of op het parkeergebouw.
De uitbreiding biedt ondernemers de kans om nieuwe functies zoals sport, horeca en logistiek toe te voegen aan het bestaande winkelcentrum. Aan de Van Wevelinkhovenstraat krijgt de centrumhub een nieuwe plint. Die biedt ruimte aan kantoren en is veel meer gericht op de openbare ruimte eromheen dan nu het geval is. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheid om woningen toe te voegen waardoor vervelende achterkanten voorkanten worden en de sociale veiligheid verbetert. Tenslotte onderzoeken we of aan de Drijbersingel een laag kantoren op het bestaande gebouw kunnen toevoegen.
Langzaam verkeersweg
Vervolgen van het Singelpark over de brug
33
Mobiliteitshubs
Groen welkom in Zwolle
Theater De Spiegel
Schaduwrijke promenades
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
Nieuwe mobiliteit
Werkruimte aan de straat
Verharde wegen - gedeelde straten
Actieve voorgevel
Horecafuncties aan de straat
34
C
EL EBR
ACIÓN
DE L
R
Culturele trekker
TheaterDeSpiegel Spinhuis Librije
LA C EL EB
RA
ÓN
DEL RÍO
L
RÍ
O
Maagjesbolwerk
E
Van der Velde in de Broeren
Stedelijk museum Zwolle LA C EL
EB
R
A
Vrouwenhuis
CI C
IÓ
N
D E LE L R Í O
LA
ÓN
De Peperbus ELEBRAC
D
RÍ
O
Sint-Michaëlskerk Stadhuis
EL
RÍ
O
Bethlehemkerk
C EL
Museum De Fundatie
LA
EBRACI
ÓN
D
Naast een bruisende plek voor podiumkunstenaars is het Cultuurplein straks ook een plek voor bewoners van Dieze-West en het Noorderkwartier. Het heeft aantrekkelijke, groene buitenruimtes en plaats voor lokale ondernemers en maatschappelijke voorzieningen. Denk hierbij aan verenigingen en basisschool de Springplank met een ontmoetingsvoorziening voor de wijk en buurtinitiatieven. Het Stadspodium en Cultuurplein versterken de culturele loper van Zwolle. Vanaf de nieuwe Spoorzone met haar culturele functies loop je via de Fundatie en het Academiehuis op de Grote Markt straks via het vernieuwde Broerenkwartier, Fraterhuis, Van der Velde in de Broeren, de Thorbeckegracht en het Noordereiland naar het Stadspodium en van het Cultuurplein via de Beukenstraat in Dieze-West naar Park de Hogenkamp. Deze route vormt straks het noordelijk deel van de culturele loper van Zwolle.
D
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
Maatschappelijke functie
LEBRACIÓN
Zwolle speelt een belangrijke rol in de kunst- en cultuurscene. Door de sterke samenwerking van de (culturele) presentatie-instellingen vervult onder meer het poppodium Hedon een unieke functie voor (pop)muziek en talentontwikkeling bij jongeren uit het aangrenzende Dieze, Zwolle en Nederland; hier zijn veel bandjes in de hiphopscene uit voortgekomen. Ook de Theater de Spiegel biedt veel cultureel aanbod voor de stad en regio. In het Noorderkwartier willen we deze culturele loper versterken en reserveren we een prominente plek in het Stadspodium voor een nieuw te bouwen culturele trekker achter het gebouw van de voormalige Belasting-
LA
CE
Culturele legacy
De culturele loper van Zwolle krijgt een waardige en bruisende bestemming in het Noorderkwartier
LA
Aan weerszijden van het Singelpark richten we een gebied in als stadspodium. Aan de zuidkant van het Stadspodium liggen theater De Spiegel en De Librije. Het Singelpark ten noorden van de Spiegel richten we in als buitentheater, dat gebruik maakt van de faciliteiten van De Spiegel. Op een hellend gazon tussen de bomen aan de overzijde van de Achtergracht kun je genieten van optredens. Het noordelijk deel van het Stadspodium krijgt een groene, campusachtige opzet, waarbij het Singelpark tussen de gebouwen doorloopt tot aan de Eikenstraat. Hierdoor komt de wijk Dieze als het ware aan het Singelpark te liggen. In de centrale ruimte tussen de bestaande overheidsgebouwen wordt een multifunctionele groene pleinruimte voorzien, met een gemeenschappelijk gebruik voor omliggende gebouwen. Hier worden ontmoetingen gestimuleerd en ontstaan broedplaatsen voor cultuurmakers, podiumkunstenaars, culinaire vernieuwers, ondernemers en nieuwe bewoners.
CI
Stadspodium
ÍO
2.2 DE ONDERNEMENDE EN CREATIEVE STAD
dienst met zowel een ingang aan het Singelpark als aan het Cultuurplein. Ook de talloze andere kunstenaars, muzikanten en culturele talenten die Zwolle rijk is, vinden een plek in de gebouwen rondom het Cultuurplein. De Diezerveste wordt, mits financieel haalbaar, een permanente broedplaats voor cultuurmakers met betaalbare huren en gedeelde voorzieningen. De gemeenteraad beslist op een later moment of deze culturele trekker hier een plek kan krijgen.
Sassenpoort
35
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
36
2.3 DE BEREIKBARE STAD In het Noorderkwartier bouwen we voort op de principes uit de omgevingsvisie en het ontwikkelprogramma ‘Ons Stadshart van Morgen’. In de visie op de Singel is het toekomstig mobiliteitssysteem in en rondom de Singel verder uitgewerkt. De mobiliteitskeuzes voor het Noorderkwartier richten zich op de ruimtelijke doelen, zoals een prettige en duurzame leef- en verblijfskwaliteit. Dit vraagt om mobiliteitskeuzes die verder gaan dan alleen het aanleggen van wegen en infrastructuur. Het is belangrijk dat deze keuzes aansluiten bij de bewuste en onbewuste keuzes van de toekomstige gebruikers. Het gaat om: • Goede afstemming van mobiliteit met ruimtelijke verdichting en functiemenging (wonen, werken, voorzieningen), omdat dit de bron is van mobiliteit. • Gedrag beïnvloeden met passende parkeernormen voor fiets en auto voor het gebied. • Aansluiting van het Noorderkwartier op de omliggende mobiliteitsnetwerken voor wandelen, fietsen, openbaar vervoer, autoverkeer en logistiek. • Inrichting van de openbare ruimte volgens het STOMPprincipe. • Gebruik van mobiliteitshubs en -services als belangrijke randvoorwaarde. Dit betreft niet alleen parkeerlocaties voor het Noorderkwartier, maar ook voor centrumfuncties van Zwolle (zoals buurthubs en centrumhubs).
Het mobiliteitsconcept in het Noorderkwartier en de bijbehorende principes en voorwaarden zijn vastgelegd in een Mobiliteitsprogramma van Eisen (MPvE). Het STOMP-principe staat hierin centraal en geeft prioriteit aan: 1. Stappen: eerst lopen stimuleren 2. Trappen: dan fietsen met passende voorzieningen 3. Openbaar vervoer 4. Mobiliteit als dienst (deelmobiliteit) 5. Privaat autoverkeer (via hubs)
HUB Centrumhub Buurthub
HUB Mobiliteitshub
Het succes van het mobiliteitsconcept voor het Noorderkwartier hangt af van de uitvoering van het MPvE. Daarom wordt het MPvE ook vastgelegd in overeenkomsten met de verschillende ontwikkelaars. Voor verdere details over het mobiliteitsconcept verwijzen wij naar het MPvE, dat is opgenomen in de bijlage.
Voorkeurroute richting centrumhub
Loopverbinding Hub-OV halte-binnenstad
Van binnenring naar Singelpark
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
37
Doorwaadbare openbare ruimte In het Noorderkwartier zijn wandelaars en fietsers de belangrijkste gebruikers. De gebiedsontwikkeling biedt een grote kans om het netwerk van wandelroutes uit te breiden. Zo ontstaan er nieuwe verbindingen, bijvoorbeeld tussen de Dieze en de binnenstad, via het Noorderkwartier. Voor voetgangers is het belangrijk dat er een fijnmazig netwerk van wandelroutes wordt gerealiseerd met een maaswijdte tussen de 50 en 100 meter. Op dit moment zijn er maar weinig noord-zuid verbindingen voor voetgangers. Door extra routes toe te voegen, ontstaat er een aantrekkelijk netwerk dat lopen stimuleert. Een onderdeel van de plannen is om een extra brug over de Singel te bouwen, net ten westen van Theater de Spiegel. De openbare ruimte in het Noorderkwartier wordt autovrij en groen ingericht. Parkeren clusteren we in mobiliteitshubs. De Burgemeester Drijbersingel maakt plaats voor het Singelpark. Het wordt een ruimte voor verblijven, wandelen en (door) fietsen. De huidige parkeerplekken tussen de gebouwen aan de Burgemeester Drijbersingel maken plaats voor een groene inrichting. Infrastructuur maakt ruimte voor groen en langzaamverkeer
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
38
Excellente fietsstructuur en hoge (comfort)eisen fietsparkeren Bewoners, gebruikers en bezoekers van het Noorderkwartier overwegen eerst om te lopen, daarna de fiets te pakken, voordat ze eventueel een auto gebruiken. De huidige binnenring rondom de binnenstad transformeert tot een comfortabele, hoogwaardige fietssingel. Zo ontstaat een aantrekkelijke doorfietsroute langs de buitenzijde van de binnenstad. Het Noorderkwartier sluit zo optimaal aan op het grotere fietsnetwerk van gemeente Zwolle. Het eindbeeld voor de Burgemeester Drijbersingel is een groene, parkachtige omgeving, exclusief voor wandelaars en fietsers.
Hoogwaardige fietsenstallingen stimuleren het gebruik van actieve vervoersmiddelen. Bewoners en bezoekers moeten hun fiets inpandig (besloten) kunnen stallen. Deze fietsenstallingen moeten voldoen aan kwalitatieve comforteisen, zoals korte loopafstanden: maximaal 50 meter. Daarnaast is uitgangspunt dat de inpandige bergingen op de begane grond liggen, met ruime paden en grote draaicirkels, zonder drempels.
De stallingen worden kleinschalig per bouwblok ingepast om de (sociale) veiligheid te waarborgen. Minstens 20% van de plekken moet geschikt zijn voor bakfietsen, andere grote fietsen en scootmobiels. Tot slot worden er e-laadvoorzieningen aangelegd. Op deze manier stimuleren we het gebruik van de fiets in het Noorderkwartier.
Voor woonfuncties moet er ten minste een fietsparkeerplek beschikbaar zijn per 30 m² gebruiksoppervlakte. Voor bezoekers is er 0,5 fietsparkeerplek per huishouden.
Doorfietsroute Fietsroute binnenstad Fietsen gepland Fietseparkeren zoeklocatie
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
39
Samen gebruik maken van deelmobiliteit We proberen de mobiliteitsbehoefte van de toekomstige bewoners zo passend mogelijk in te vullen. Het gebruik van deelmobiliteit beperkt de druk op de beschikbare ruimte zoveel mogelijk. Het aanbieden van een volledig pakket aan deelmobiliteit biedt een oplossing voor bewoners die geen eigen auto nodig hebben, of als alternatief voor een tweede of derde auto. Er zijn verschillende vormen van deelmobiliteit mogelijk, zoals deelauto’s (ook elektrisch), e-snelfietsen, (e-)fietsen, e-cargobikes, deelscootmobielen en nieuwe vormen zoals light electric vehicles. Al deze vormen bieden we zoveel mogelijk aan in de vier mobiliteitshubs in het Noorderkwartier. Daarnaast organiseren we microhubs in de openbare ruimte voor deeltweewielers.
Busroutes buiten de singel Busroutes door historische binnenstad Bushalte
XX Aantal in/uitstappers per dag
Goede ov-verbindingen voor het Noorderkwartier In Zwolle is het openbaar vervoer sterk gericht op het treinstation. Dat is logisch, want het is een nationale knoop met snelle directe treinverbindingen naar de rest van het land. Momenteel lopen er buslijnen aan beide zijden van het Noorderkwartier. Reizigers van en naar het Noorderkwartier kunnen gebruik maken van directe openbaarvervoerverbindingen naar het station via de haltes aan de Rembrandtlaan-Dijkstraat en Van Wevelinkhovenstraat-Diezerpoortenbrug. Samen bieden deze haltes een frequentie van acht bussen per uur. Deze hoogwaardige verbindingen verminderen de afhankelijkheid van de auto in het Noorderkwartier.
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
40
Mobiliteitshubs: meer dan mobiliteit
Toegang tot parkeren
De realisatie van mobiliteitshubs in het Noorderkwartier biedt veel voordelen. Het is nodig om woningen te kunnen bouwen, maar het maakt ook de weg vrij voor betere ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid. We kunnen ambities op het gebied van groen en klimaatadaptiviteit grotendeels realiseren en er ontstaat een aantrekkelijke, grotendeels autovrije openbare ruimte en verblijfsgebied. Grote leveringen, verhuizingen, speciaal vervoer en nood- en hulpdiensten blijven uiteraard mogelijk. Naast het geclusterd aanbieden van parkeerruimte voor bewoners, werknemers en bezoekers, hebben mobiliteitshubs een belangrijke communityfunctie. Dit geldt vooral voor de centrumhubs, vanwege hun publieke rol. Deze hubs bieden ook ruimte voor e-werkplekken voor buurtbewoners, commerciële of maatschappelijke voorzieningen zoals gemakswinkel, pakketmuur, horeca, kinderopvang, fietsreparatie, wijkconciërge, buurtwerkplaats of gereedschapsdeelpunt. Dit bevordert de ketenmobiliteit (minder aparte verkeersbewegingen) en de sociale veiligheid (levendigheid, ontmoetingsplek). De in het najaar van 2024 vastgestelde Adaptieve Ontwikkelstrategie Mobiliteitshubs van de gemeente beschrijft de invulling van alle type mobiliteitshubs.
80 parkeereenheden
Buurthub
Toegang tot parkeerplaats Baptisten Gemeente Zwolle Toegangtotparkeerplaats privé
Toegang tot parkeren
Toegangtotparkeerplaats privé
Laden lossen - culturele trekker Nood-/hulpdiensten
Buurthub
Fietsenstalling - Spiegel
Centrumhub
Toegang tot parkeren
80 parkeereenheden Buurthub
Fietsenstalling - Spiegel
Laden lossen - De Spiegel
Toegang tot parkeren
250 parkeereenheden
Hub- en bevoorradingsstrategie voor het Noorderkwartier
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
41
In het Noorderkwartier ontwikkelen we vier mobiliteitshubs, die een functie hebben voor de gebiedsontwikkeling Noorderkwartier, de bezoekers aan de binnenstad en/of de omliggende wijken. • Centrumhub Diezerpoort De parkeergarage Diezerpoort wordt een kwalitatieve, aantrekkelijke centrumhub met een parkeercapaciteit van ongeveer 700-800 parkeerplekken. Deze hub is voor bewoners in de omgeving, bezoekers van het winkelcentrum én bezoekers van de binnenstad. We onderzoeken de mogelijkheid om de garage tijdens de transformatie open te houden voor parkeren, zodat in het gebied voldoende parkeercapaciteit beschikbaar blijft. • Buurthub Nijkerkenbolwerk De huidige parkeergarage Noordereiland wordt een buurthub met 250 parkeerplekken. Voor de realisatie wordt de parkeergarage Noordereiland gesloopt en de ondergrond gesaneerd. Daarna starten de opbouw van de nieuwe buurthub en bovenliggende woningbouw. De entree van de nieuwe buurthub komt aan het begin van de Assiesstraat, zodat in het gebied zo min mogelijk gemotoriseerd verkeer komt. Zo kunnen we van de rest van de Assiesstraat een verblijfsgebied maken. De buurthub Nijkerkenbolwerk is bedoeld voor de nieuwe bewoners en gebruikers van het Nijkerkenbolwerk en voor de bewoners en ondernemers op het Noordereiland. Hiermee verplaatsen we alle straatparkeerplaatsen op het Noordereiland (onder andere de Thorbeckegracht) naar de buurthub.
Tot slot onderzoeken we of we de materialen van parkeergarage Noordereiland kunnen hergebruiken voor een andere parkeervoorziening. Dit draagt bij aan een duurzame en circulaire stad.
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
• Buurthubs bij Hedon en Collectie Overijssel In de nieuwbouwblokken bij Hedon (na besluit tot verplaatsing) en Collectie Overijssel realiseren we twee buurthubs met elk minimaal 80 parkeerplaatsen. Deze buurthubs liggen dicht bij Dieze en kunnen daarmee wellicht in de toekomst parkeren uit de omgeving opvangen. Dit creëert ruimte in Dieze om de openbare ruimte leefbaar en toekomstbestendig te maken. De definitieve beslissing over de parkeeropgave in Dieze valt zodra dit deelgebied in voorbereiding en uitvoering gaat. De mobiliteitshubs in het Noorderkwartier zijn, net als in de rest van de stad, adaptief en kunnen worden aangepast aan veranderende omstandigheden. Als de vraag naar autoparkeren afneemt, kunnen we er als gemeente voor kiezen om een buurthub minder groot of zelfs niet te realiseren.
Maximale mobiliteitstransitie leidt tot lage parkeerbehoefte De Parkeerstrategie 2040 en de Adaptieve Ontwikkelstrategie Mobiliteitshubs vormen de basis voor de parkeeropgave in het Noorderkwartier. Volgens de CROW-systematiek wordt het Noorderkwartier gekenmerkt als 'zeer sterk stedelijk’. Het vertrekpunt voor de bepaling van de parkeeropgave is de huidige regeling parkeren en het gemiddelde uit de CROWparkeerkencijfers. Tegelijkertijd zet het mobiliteitsconcept in het Noorderkwartier (zoals uitgewerkt in het MPvE) in op een maximale mobiliteitstransitie waarbij we de overgang van autobezit naar fietsen en lopen stimuleren. We faciliteren lopen, fietsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit optimaal. Autoparkeren clusteren we in goede, kwalitatieve mobiliteitshubs. De maximale loopafstand tussen een parkeervoorziening en woning is 5 minuten (ongeveer 450 meter). Voor een optimale parkeeroplossing hanteren we een verdeling van 70% wonen en 30% werken. Dit leidt tot efficiënt dubbelgebruik van de beschikbare parkeercapaciteit. De inrichting van het Noorderkwartier en de inzet op nabijheid leidt daarmee tot een lage parkeerbehoefte. Als gevolg van de bijzondere kwaliteiten van het Noorderkwartier is het mogelijk om met lagere parkeernormen dan de gemiddelde CROW-normen te hanteren.
Toekomstige bewoners komen alleen in aanmerking om te parkeren in de mobiliteitshubs, als ze geen eigen parkeerplaats hebben. Deze voorwaarden zijn opgenomen in het MPvE.
42
Autostructuren op orde In de visie op de Singel en het bijbehorende mobiliteitsonderzoek wordt het principe ‘buitenring wordt binnenring’ uitgewerkt. Hierbij neemt de buitenring van Zwolle de functie van centrumring over. Gemotoriseerd verkeer wordt via inprikkers van de buitenring naar de mobiliteitshubs (centrumhubs) geleid. De huidige binnenring rondom de Singel verliest zijn functie voor doorgaand gemotoriseerd verkeer. Alle overige wegen in het stadshart krijgen een verblijfsfunctie en een snelheidsregime van maximaal 30 kilometer per uur. In het Noorderkwartier wordt de Van Wevelinkhovenstraat de belangrijkste toegangsroute naar de mobiliteitshub Diezerpoort. Een goede bereikbaarheid voor gemotoriseerd en logistiek verkeer is noodzakelijk voor het functioneren van de mobiliteitshubs en de binnenstad. Een andere inrichting van de Van Wevelinkhovenstraat is noodzakelijk om de verwachte verkeersintensiteit te faciliteren.
• Het herinrichten van de Assiesstraat tot een verblijfsgebied kan de verkeersstijging beperken. Het afsluiten van de Assiesstraat voor gemotoriseerd verkeer zorgt voor een onwenselijke toename van verkeer op de Thorbeckegracht. • De bevoorrading van de binnenstad blijft mogelijk. • De brede fietssingel door het Singelpark moet ervoor zorgen dat de hulpdiensten toegang houden naar het Noorderkwartier en de binnenstad. Tijdens het participatieproces hebben betrokkenen hun zorg uitgesproken over sluipverkeer door de Vermeerstraat/ Eikenlaan. Dat is een terechte zorg. We houden daarom de verkeerssituatie goed in de gaten. We houden financieel al rekening met mogelijke maatregelen in de omliggende wegen, met daarbij speciale aandacht voor de schoolomgeving rondom OBS de Springplank in de Eikenstraat. Zo helpt de nieuwe stad ook hier de bestaande stad.
De ambitie in de gebiedsvisie én in dit ROP is een Singelpark creëren, waar gemotoriseerd verkeer niet is toegestaan. Het wordt een mooi en groen park dat ideaal is om te verblijven en te recreëren. En het wordt een plek waar mensen prettig kunnen wandelen en fietsen. • Het afsluiten van de Burgemeester Drijbersingel voor gemotoriseerd verkeer leidt niet tot een noemenswaardige toename van verkeer aan de noordzijde van het Noorderkwartier (bijvoorbeeld op de Eikenstraat en Vermeerstraat). Aan de zuidzijde van het Noorderkwartier, vooral aan de Assiesstraat, neemt het verkeer wel toe.
RUIMTELIJK ONTWIKKELPLAN NOORDERKWARTIER ZWOLLE
43
Noorderkwartier
LA
AC
IÓN DEL RÍO L RÍO
LA C ELE
BR
A
C
BR
Het Singelpark speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling van het Noorderkwartier en vormt het centrale groenblauwe hart van deze dynamische nieuwe stadswijk. De nadruk ligt op groen en ontmoeten. Het autoverkeer wordt van de Burgermeester Drijbersingel gehaald, zodat aan beide zijden van de Achtergracht een aantrekkelijk Singelpark kan worden aangelegd.
Academiehuis Grote kerk Zwolle
IÓ
N
D
O EL RÍ
We richten de buitenruimte opnieuw in met aandacht voor klimaatadaptatie en waterveiligheid. Het Noorderkwartier wordt geen anonieme woonbuurt, maar een stadse, levendige wijk waar jong en oud op hun eigen manier hun geluk vinden op de pleinen en aan het water in het Singelpark. Het wordt een plek waar mensen graag verblijven, rondslenteren, elkaar ontmoeten, spelen en doorheen fietsen.
IÓN DEL R
ÍO
LA C ELE
AC
C
R EB
BR A
C
EL
Park Eekhout LA
De doorgaande routes naar de stad worden aantrekkelijk voor voetgangers en fietsers en er zijn goede verbindingen met het openbaar vervoer. De auto krijgt een minder dominante rol. De vrijgekomen ruimte geven we terug aan de stad in de vorm van groene openbare ruimte en mogelijkheden voor nieuwbouw.