Document · PDF

Bijlage 14 - Warmte- en koudeopslag

Raad Besluitvormingsronde 16 december 2024, gemeente ZwolleBij agendapunt: Gewijzigde vaststelling bestemmingsplan Spoorzone - District Z, Werkplaatsen en Lurelui7.504 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Verdieping haalbaarheid WKO Bronnet Toelichting aan gebiedscoalities Spoorzone Zwolle Laurens Roetert Steenbruggen Klaas Bootsma Thijs Boxem 11 Maart 2022

Update

Inhoud ◼

Terugblik Energieverkenning

◼

Doelstelling verdieping haalbaarheid

◼

Deelclusterstrategie

◼

Ontwikkelplannen

◼

Inschatting energievraag ontwikkelingen

◼

Technische analyse

◼

Financiële analyse

◼

Organisatievormen

Bijlage : Achtergrond document Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Terugblik Energieverkenning (2020) ◼

RHDHV is gevraagd om met de Gemeente en stakeholders te verkennen welke energieconcepten binnen de Spoorzone kansrijk zijn.

• Toekomstige Warmte & koudevraag Spoorzone a.d.h.v. stedelijke ontwikkeling

• Beschikbaarheid potentiële warmte- en koudebronnen in de omgeving

• Opstellen 4 varianten (warmteconfiguraties) voor warmte- en koudesysteem

• Variantenstudie middels doorrekenen en Multicriteria-tabel

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Terugblik Energieverkenning (2020) Conclusies: ◼

Centrale hoge temperatuur opties zorgen voor het goedkoopste warmte systeem

◼

Meest duurzame oplossing is het bron-net

◼

Individuele WKO per project optie minste onzekerheden maar niet voor het hele gebied mogelijk door inpassingsregels

◼

Energie intensief gebied vergt een planmatige aanpak

◼

Bron-net is toekomst vast en flexibel

◼

Beperkte ruimte voor thermische panelen op daken. Mogelijk wel kans voor PVT panelen (elektra en warmteopwek) voor regeneratie inzet

◼

Slimme combinaties mogelijk

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Terugblik Energieverkenning (2020) ◼

Bronnet past het beste binnen de gestelde kaders voor energie in de Spoorzone; ◼

Extern (fossiel) energiegebruik laagst

◼

CO2 reductie hoogst

◼

Maar ook hoogste gebruikerskosten

◼

Bronnet volledig gasloze optie

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Terugblik Haalbaarheid WKO (2020) Aandachtspunten voor vervolg: ◼

Nader onderzoek naar WKO en ondiepe geothermie vanwege beperkte ruimte in de ondergrond

Resultaten haalbaarheid WKO ◼

Investeringskosten voor WKO goed ingeschat

◼

Bronconfiguratie uit eerdere technische verkenning in de praktijk uitdagend om te realiseren

◼

Grondwaterbeschermingsgebied met bufferzone geeft extra uitdaging inpassing bronnen

◼

Het voorkeursalternatief voor de bronconfiguratie is een geclusterd schaakbordpatroon door benodigde onderlinge afstand tussen warm en koude bronnen

◼

Warmteconfiguratie met een bronnet en WKO blijft de meest toekomst vaste en flexibele configuratie.

◼

Opstellen bodemenergieplan om sturing te geven aan toepassen bodemenergie.

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Doelstelling – Verdiepingsslag Haalbaarheid WKO ◼

Meer inzicht in de financiële haalbaarheid van het bronnet

◼

Hoe verhoudt het bronnet zich tot een individuele warmteoptie rekening houdend met de kaders voor energie

Onderzoeksvragen 1. Hoe kan de warmteketen met de combinatie van een bronnet en WKO of een scenario individueel waar mogelijk in de Spoorzone technisch, economisch en organisatorisch functioneren? 2.

Hoe verhoudt het scenario ‘individueel waar mogelijk’ zich zowel technisch als economisch tot het beste collectieve scenario?

Welke regievariant zou de gemeente moeten kiezen om optimaal te kunnen sturen op de gedeelde uitgangspunten voor de warmtetransitie in het geval van een collectieve variant?

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Kaders Energie Spoorzone ✓ Een gemengd netwerk van warmte en elektriciteit ✓ Fossielvrij in 2030 ✓ Energieneutraal in 2050 (BENG 3=100%) ✓ Energievraag terugdringen door energie neutrale (of energiepositieve) nieuwbouw en duurzame transformaties ✓ Spoorzone is dé aansprekende proeftuin voor het testen van energie(mix) systemen (technisch, financieel en organisatorisch) ✓ Stimuleren van gebruik van hernieuwbare bronnen in het gebied ✓ Energie en mobiliteit zijn thema’s die nauw met elkaar in verbinding (blijven) staan ✓ Aanleg of aanpassing van het warmtenet gekoppeld aan een duurzame bron ✓ Aanleg van een smart grid met hubs, gekoppeld aan de mobiliteitshubs waar elektrische oplaadvraag groot is

Deelclusterstrategie t.b.v. collectieve WKO ◼ ◼

Verdieping op haalbaarheid collectief WKO scenario vanuit energieverkenning Opdeling in deelclusters omdat; ◼

Verdiepende studie alleen nieuwbouw projecten warmte & koudevraag welke zijn geclusterd

◼

Voldoende warmtepotentie per deelcluster

◼

Geen noodzaak fysieke connectie voor onbalans warmte & koude

◼

Praktische barrières waterwegen/sporen maken fysieke connectie deelclusters lastig en duur

◼

Willemskwartier

Qua planning en organisatie makkelijker te organiseren

Vijf deelclusters; ◼

1. Willemskwartier

◼

2.1 Werkplaatsen

◼

2.2 District Z

◼

2.3 Lurelui

◼

3. Hanzekwartier

◼

4. Hanze-Oost

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Hanze-Oost

Ontwikkelplannen – Willemskwartier (1) ◼

Voormalige Lurelui-west, opdeling projectgebied met spoor als fysieke afbakening

◼

Gezamelijke grondexploitatie

◼

Participatieproces bewoners t.b.v stedenbouwkundig plan

◼

Groot aandeel woningen in ontwikkling

◼

Eerste inzicht; 8 deelprojecten o.b.v. Gebouwen

◼

Stedenbouwkundig plan is in ontwikkeling

◼

Aantal woningen o.b.v. informatie gebiedscoalitie

◼

Verdeling oppervlakte over gebouwen nog niet bekend

◼

Verdichte en hogere bebouwing langs spoor t.b.v geluidsreductie

◼

Van Wonen kantoor en Veeralleeflat meegenomen in onderzoek

Gedeelte Willemskwartier niet geschikt voor bodemenergie door bodembeschermingsgebied t.b.v. drinkwaterwinning Willemskwartier

Functie

Oppervlakte

Wonen

94.090 m2 (1.173 woningen)

Werken

523 m2

Voorzieningen

24.000 m2

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Bron: Stedenbouwkundig plan Willemskwartier (Dec. 2021)

Ontwikkelplannen – Werkplaatsen/District Z (2.1 & 2.2) ◼

Voormalige (gesloten) werkplaatsen terrrein

◼

Herontwikkeling bestaande panden met grote verscheidenheid aan functies zonder deelname collectief warmtesysteem

◼

Nieuwbouw projecten worden aanbesteedt aan marktpartijen

◼

Klein aandeel woningen in ontwikkeling ◼

Aantal Woningen o.b.v. 75 m2 per appartement

◼

14 Gebouwen (nieuwbouwprojecten)

◼

Gebouw Pas de Deux (Rijksvastgoedbedrijf) wil aansluiten

Werkplaatsen

Functie

Oppervlakte

Wonen

22.870 m2 (305 woningen)

Werken

10.720 m2

Voorzieningen

1.787 m2 District Z

Functie

Oppervlakte

Wonen

18.955 m2 (253 woningen)

Werken

39.315 m2

Voorzieningen

11.935 m2

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Bron: Nota van Uitgangspunten NS/Gemeente Zwolle (Juni 2021)

Ontwikkelplannen – Lurelui oost (2.3) ◼

Ontwikkeling van braakliggende terreinen aan rand van sporen en werkplaatsen

◼

Deelprojecten aanbesteden aan marktpartijen

◼

Groot aandeel woningen in ontwikkling

◼

15 deelprojecten o.b.v. Gebouwen

◼

Aantal woningen o.b.v. 75 m2 per appartement

Lurelui

Functie

Oppervlakte

Wonen

51.480 m2 (686 woningen)

Werken

3.178 m2

Voorzieningen

8.898 m2

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Bron: Nota van Uitgangspunten NS/Gemeente Zwolle (Juni 2021)

Ontwikkelplannen – Hanzekwartier (3) ◼

Inbreiding van bestaande ROC/kantorenlocatie met woningen en voorzieningen

◼

Groot aandeel woningen in ontwikkling

◼

17 deelprojecten o.b.v. gebouwen

Hanzekwartier

Functie

Oppervlakte

Wonen

97.601 m2 (1100 woningen)

Werken

26.376 m2

Voorzieningen

38.105 m2

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Bron: Uitvoeringsagenda Hanzekwartier HanzeHabitat (April 2021)

Ontwikkelplannen – Hanze-Oost (4) ◼

Ontwikkeling van braakliggend terrein naar woningen en voorzieningen en renovatie bestaand kantoorgebouw

◼

Aanbesteding aan marktpartijen

◼

Groot aandeel woningen in ontwikkling

◼

3 deelprojecten o.b.v. Gebouwen

◼

250 Woningen verdeeld over 2 projecten

◼

Renovatie rijkskantorengebouw

Verdere details nieuwbouwontwikkeling nog niet bekend (Feb 2022)

Hanze - Oost

Functie

Oppervlakte

Wonen

18.750 m2 (250 woningen)

Werken

13.000 m2

Voorzieningen

2.000 m2

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Bron: Ontwikkelkader Spoorzone Zwolle (Juni 2020)

Energievraag – BENG Warmte & Koude ◼

BENG – Bijna Energieneutrale Gebouwen

◼

BENG is een verplichte eis voor energieprestatie van nieuwbouw

◼

BENG 1 – Warmte en koudevraag relevant in deze fase

◼

Startpunt voor analyse energievraag a.d.h.v. globale te ontwikkelen oppervlaktes

◼

Theoretische analyse voor bepalen energievraag t.b.v. globale dimensionering en inpassing energiesysteem en opwek

◼

Exacte toekomstige energievraag mogelijk lager door strenge isolatie-eisen

◼

Inzicht in externe elektravraag a.d.h.v. efficiëntie warmtesysteem

◼

Globaal benodigde duurzame elektra-opwek te bepalen a.d.h.v. BENG-3

◼

Onderstaande tabel uitgangspunt voor warmte en koude vraag met een lichte verlaging t.o.v. max. BENG 1 - eis Uitgangspunt Energievraag a.d.h.v. BENG

Functie

Warmtevraag (kWh/m2)

Koudevraag (kWh/m2)

Wonen

Werken

Voorzieningen

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Energievraag - Warmte & Koudevraag – BENG 1 Deelcluster

Willemskwartier

2.1

2.2

2.3

Naam

Werkplaatsen

District Z

Lurelui

Hanzekwartier

Hanze - Oost

Functie

Oppervlakte

Warmtevraag per functie

Wonen

94.090 m2

4.283.589 kWh

Werken

523 m2

23.810 kWh

Voorzieningen

24.000 m2

1.092.636 kWh

285.822 kWh

Wonen

22.870 m2

1.072.592 kWh

373.921 kWh

Werken

10.720 m2

502.777 kWh

Voorzieningen

1.787 m2

83.796 kWh

29.213 kWh

Wonen

18.955 m2

827.371 kWh

443.078 kWh

Werken

39.315 m2

1.716.029 kWh

Voorzieningen

11.935 m2

520.937 kWh

278.975 kWh

Wonen

51.480 m2

2.402.551 kWh

631.139 kWh

Werken

3.178 m2

148.306 kWh

Voorzieningen

8.898 m2

415.256 kWh

109.086 kWh

Wonen

97.601 m2

4.295.830 kWh

1.500.178 kWh

Werken

26.376 m2

1.160.919 kWh

Voorzieningen

38.105 m2

1.677.161 kWh

585.694 kWh

Wonen

18.750 m2

876.944 kWh

341.944 kWh

Werken

13.000 m2

608.015 kWh

Voorzieningen

2.000 m2

93.541 kWh

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Warmtevraag totaal

Koudevraag per functie

Koudevraag totaal

1.120.540 kWh

5.400.035 kWh

1.659.165 kWh

3.064.338 kWh

2.966.112 kWh

7.133.910 kWh

1.578.500 kWh

6.229 kWh

175.275 kWh

918.976 kWh

38.959 kWh

405.413 kWh

237.081 kWh 36.474 kWh

1.412.590 kWh

578.408 kWh

1.641.029 kWh

779.184 kWh

2.491.285 kWh

615.500 kWh

Technische analyse - Inleiding ◼

Verdiepende technische analyse ◼

WKO inpassing/analyse (ref. naar eerder WKO onderzoek)

◼

Bronnet (praktische inpassing)

◼

Gebouwaansluiting

◼

Regeneratievoorziening

◼

Vergelijking met individueel scenario op gebouwniveau (lucht/water warmtepomp)

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Technische analyse - Warmtescenario’s - Introductie ◼

Collectief scenario op deelgebiedsniveau

◼

Individuel scenario op gebouwniveau

◼

Mogelijkheid voor meerdere (WKO) bronnen

◼

Referentiescenario o.b.v. onafhankelijk inpassing

◼

Warmte en koude opslag in ondergrond

◼

Regeneratie t.b.v. onbalans warmte en koudevraag

Lucht/water warmtepomp per gefaseerd (deel)project

◼

Lagere elektravraag door hogere efficientie

◼

Hogere elektravraag en minder ruimte beschikbaar voor opwekking

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Technische analyse - Aansluiting gebouwen ◼

Per gebouw een aansluiting vanuit WKO bronnet

◼

Aansluiting eindgebruikers woningen/overige functies vanuit centrale warmtepomp in technische ruimte

◼

Per eindgebruiker een warmteafleverset

◼

Eindgebruiker is klant bij warmte-exploitant en betaalt vastrecht en afnametarief voor warmte en koude

◼

Bijdrage aansluitkosten vanuit ontwikkelaar voor aansluiting eindgebruikers op warmte & koudevoorziening

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Technische analyse - Individuele lucht/water WP ◼

Per gebouw een lucht/water warmtepomp

◼

Aansluiting eindgebruikers woningen/overige functies vanuit centrale lucht/water warmtepomp

◼

Per eindgebruiker een warmteafleverset

◼

Eindgebruiker is klant bij warmteexploitant en betaalt vastrecht en afnametarief

◼

Aansluitbijdrage te bepalen door (warmte)ontwikkelaar

◼

Warmte & koudevoorziening volledig binnen gebouw en projectgrenzen

◼

Grotere elektravraag en minder ruimte beschikbaar voor elektraopwekking

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Technische analyse - Collectief WKO bronnet ◼

Systeem per deelcluster

◼

Bronnen aanvullen naar behoefte/fasering

◼

Mogelijk mix van (bodem)bronnen voor balans warmte en koudevraag

Deelcluster

Naam

Warmtevraag totaal

Koudevraag totaal

WKO bronnen

Onbalans

Willemskwartier

5.400.035

1.412.590

49%

2.1

Werkplaatsen

1.659.165

578.408

40%

2.2

District Z

3.064.338

1.641.029

21%

2.3

Lurelui

2.966.112

779.184

49%

Hanzekwartier

7.133.910

2.491.285

40%

Hanze - Oost

1.578.500

615.500

36%

54%

Totaal:

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Technische analyse – WKO inpassing ◼

Werkplaatsen en District Z samengevoegd tot één cluster i.v.m. beperkte ruimte inpassing bronnen

◼

Aandachtspunten bij inpassing bronnen

◼

Bodembeschermingsgebied t.b.v. waterwinning ten zuide van Spoorzone

◼

Stroombaan VOCL verontreiniging

◼

Bestaande onttrekkingen

◼

Openbare ruimte (in realisatie en gebruiksfase)

◼

Kabels & leidingen (oa 110kV kabel Tennet)

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Technische analyse - WKO inpassing ◼

Thermische straal 50m

◼

Onderlinge afstand tussen warm en koud minimal 150m

◼

Onderlinge afstand tussen zelfde bronnen minimaal 50m

◼

Inpassing op clusterniveau

◼

Verontreiniging meegenomen in inpassing (deelcluster Lurelui)

◼

Warme bronnen stroomopwaarts t.o.v. Koude bronnen

◼

Individuele WKO gepland aan noordzijde station

◼

Bestaande onttrekking (noordzijde Lurelui) en effectenstudie kunnen leiden tot aanpassing bronlocaties 100m

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Technische Analyse - Bronnet ◼

Bronnet per deelgebied

◼

WKO bronnen (rood en blauwe punten)

◼

Gebouwen (grijze vlakken)

WKO bron (warm)

WKO bron (koud)

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Technische analyse – Regeneratie per deelcluster ◼

Noodzaak tot regeneratie verschilt per deelcluster

◼

Bij minder dan 30% onbalans geen regeneratie benodigd

◼

Regeneratie opties kunnen per deelcluster verschillen door ruimtegebruik en plaatselijke verschillen Deelcluster

Onbalans (kWh)

% van warmtevraag

Regeneratie benodigd?

Regeneratieopties

Willemskwartier

2.637.436 kWh

49%

Zonthermische panelen, centrale drycooler, Aquathermie

Werkplaatsen/District Z

1.323.190 kWh

28%

Nee

Niet nodig met huidige uitgangspunten

Lurelui

1.445.400 kWh

49%

Hanzekwartier

2.859.148 kWh

40%

Hanze-Oost

568.375 kWh

36%

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Zonthermische panelen, Helofytenfilter, Centrale drycooler, Aansluiting bestaande kantoren Zonthermische panelen, Centrale drycooler, Aansluiting bestaande kantoren Zonthermische panelen, Centrale drycooler, Aansluiting bestaande kantoren

Technische analyse – Regeneratie opties ◼

Verschillende regeneratie opties; ◼

Gebouwaansluiting verantwoordelijk voor onbalans (projecten met woningen hebben grote onbalans)

◼

Aansluiting koelsystemen bestaande kantoren/Hogeschool Windesheim

◼

Aquathermie/helofytenfilter

Warmtevraag

Koudevraag ◼

◼

Onbalans

Regeneratie d.m.v. zonthermische panelen op daken

Hybride WKO concept – aansluiting warmtenet Ennatuurlijk

◼

Drinkwater Vitens

Combi-scenario met lucht/water warmtepomp (50% bodemenergie/50% buitenlucht) L/W WKO & Warmtepomp Warmtepomp

Warmtevraag – Bodem Koudevraag - Bodem 25

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Warmtevraag – Buitenlucht

Financiële analyse – Uitgangspunten CAPEX Investeringen (CAPEX) ◼

Financiele analyse uitgevoerd naar haalbaarheid scenario’s Collectieve WKO per deelcluster

◼

Individuele lucht/water warmtepomp per gebouw

◼

Uitwerking CAPEX en OPEX per deelgebied

◼

Verschillende aantallen WKO bronnen, bronnetleidinglengtes en aansluitingen geven een verschillend resultaat voor CAPEX en OPEX per deelcluster

◼

CAPEX en OPEX bepaalt a.d.h.v. kentallen (zie sheet 35)

◼

Fasering bouwprojecten iedere 2 jaar 20% ontwikkeling

◼

Fasering ontwikkeling energiesysteem 40% in jaar 0, iedere 2 jaar 15% extra uitbreiding t.b.v. ontwikkeling bouwprojecten

◼

Fasering inkomsten gelijk aan bouwfasering

Jaar 0+2 40%

Tijdlijn

◼

Bouwfasering

Jaar 0 20%

Jaar 0+4 60% Jaar 0+6 80% Jaar 0+8 100%

Energiesysteem fasering

Jaar 0 40% Jaar 0+2 55%

Tijdlijn

Jaar 0+4 70% Jaar 0+6 85% Jaar 0+8 100%

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Financiële analyse - Willemskwartier ◼

CAPEX en OPEX met gemiddelde kosten a.d.h.v. aantal aansluitingen (woningen/utiliteit)

Individueel all electric - L/W warmtepomp

CAPEX Totaal transportleidingen & gebouwaansluitingen

WKO bronnet - W/W warmtepomp

Onderhoud

€ 791.000 Onderhoud warmtenet

Warmtebron

€ 7.910

€ 3.299.943

Onderhoudskosten Warmtepomp

Investeringen Open WKO

€ 900.000

Onderhoudskosten WKO bronnen

€ 18.000

Investeringen Drycoolers

€ 263.995

Onderhoudskosten Drycoolers

€ 5.280

€ 134.400

Opex vaste kosten

Investeringen Warmtepomp

€ 3.299.943

Investering overige kosten

€ 89.600

Kosten aansluiting warmtenet

€ 3.519.000

€ 1.833.302

€ 65.999

€ 2.688

Elektra inkoop kosten

€ 221.245

€ 167.395

Totaal EB en ODE elektra

€ 98.937

€ 84.299

Netbeheerkosten

€ 54.796

€ 43.435

Energie € 3.519.000

Overig Totaal herinvestering (15 jaar)

€ 65.999

€ 1.792

Woningniveau

Individueel all electric - L/W warmtepomp

OPEX (per jaar)

€ 1.979.966

Totaal decomissioning

€ 150.000

Ontwikkelkosten

€ 445.417

Overig Verzekeringen & Beheerkosten

€ 65.085

Aansluitingen

1.173

Aansluitingen

1.173

CAPEX Totaal

€ 8.741.845

€ 11.038.305

OPEX Totaal

€ 442.769

€ 460.091

CAPEX per aansluiting

€ 7.453

€ 9.410

OPEX per aansluiting

€ 377

€ 392

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Financiële analyse - Werkplaatsen/DistrictZ ◼

CAPEX en OPEX met gemiddelde kosten a.d.h.v. aantal aansluitingen (woningen/utiliteit)

Individueel all electric - L/W warmtepomp

CAPEX Totaal transportleidingen & gebouwaansluitingen

WKO bronnet - W/W warmtepomp

Onderhoud warmtenet

Warmtebron € 2.886.453

Investeringen Open WKO Investeringen Drycoolers Investering overige kosten

€ 145.600

€ 2.886.453

Onderhoudskosten Warmtepomp

€ 900.000

Onderhoudskosten WKO bronnen

€ 230.916

Onderhoudskosten Drycoolers

€ 218.400

Opex vaste kosten

€ 1.737.000

Overig Totaal herinvestering (15 jaar)

€ 1.603.585

€ 10.352 € 57.729

€ 57.729 € 18.000 € 4.618

€ 2.912

€ 4.368

Energie

Woningniveau Kosten aansluiting warmtenet

WKO bronnet - W/W warmtepomp

Onderhoud

€ 1.035.200

Investeringen Warmtepomp

Individueel all electric - L/W warmtepomp

OPEX (per jaar)

€ 1.731.872

Totaal decomissioning

€ 150.000

Ontwikkelkosten

€ 350.398

Aansluitingen

579

CAPEX Totaal

€ 6.372.638

CAPEX per aansluiting

€ 11.006

Elektra inkoop kosten

€ 234.834

€ 146.420

Totaal EB en ODE elektra

€ 119.459

€ 93.368

Netbeheerkosten

€ 48.520

€ 41.546

Overig Verzekeringen & Beheerkosten

€ 38.653

Aansluitingen

579

€ 8.889.841

OPEX Totaal

€ 463.453

€ 415.056

€ 15.354

OPEX per aansluiting

€ 800

€ 717

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Financiële analyse - Lurelui ◼

CAPEX en OPEX met gemiddelde kosten a.d.h.v. aantal aansluitingen (woningen/utiliteit)

Individueel all electric - L/W warmtepomp

CAPEX Totaal transportleidingen & gebouwaansluitingen

WKO bronnet - W/W warmtepomp

Onderhoud

€ 962.000 Onderhoud warmtenet

Warmtebron

€ 9.620

€ 1.812.566

Onderhoudskosten Warmtepomp

Investeringen Open WKO

€ 600.000

Onderhoudskosten WKO bronnen

€ 12.000

Investeringen Drycoolers

€ 145.005

Onderhoudskosten Drycoolers

€ 2.900

€ 252.000

Opex vaste kosten

Investeringen Warmtepomp

Investering overige kosten

€ 1.812.566

€ 168.000

Kosten aansluiting warmtenet

€ 2.070.000

Overig Totaal herinvestering (15 jaar)

€ 1.006.981

€ 36.251

€ 3.360

€ 5.040

Elektra inkoop kosten

€ 121.664

€ 91.945

Totaal EB en ODE elektra

€ 88.370

€ 64.195

Netbeheerkosten

€ 34.516

€ 30.137

Energie

Woningniveau

Individueel all electric - L/W warmtepomp

OPEX (per jaar)

€ 1.087.540

Totaal decomissioning

€ 100.000

Ontwikkelkosten

€ 292.078,57

Overig Verzekeringen & Beheerkosten

€ 39.789

Aansluitingen

690

Aansluitingen

690

CAPEX Totaal

€ 5.057.547

€ 7.029.111

OPEX Totaal

€ 284.162

€ 291.878

CAPEX per aansluiting

€ 7.330

€ 10.187

OPEX per aansluiting

€ 412

€ 423

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Financiële analyse - Hanzekwartier ◼

CAPEX en OPEX met gemiddelde kosten a.d.h.v. aantal aansluitingen (woningen/utiliteit)

Individueel all electric - L/W warmtepomp

CAPEX Totaal transportleidingen & gebouwaansluitingen

WKO bronnet - W/W warmtepomp

Onderhoud warmtenet € 4.359.566

Onderhoudskosten Warmtepomp

Investeringen Open WKO

€ 1.200.000

Onderhoudskosten WKO bronnen

Investeringen Drycoolers

€ 348.765

Onderhoudskosten Drycoolers

€ 285.600

Opex vaste kosten

Investeringen Warmtepomp

Investering overige kosten

€ 4.359.566

€ 190.400

€ 3.363.000

Overig Totaal herinvestering (15 jaar)

€ 2.421.981

€ 13.270 € 87.191

€ 87.191 € 24.000 € 6.975

€ 3.808

€ 5.712

Energie

Woningniveau Kosten aansluiting warmtenet

WKO bronnet - W/W warmtepomp

Onderhoud

€ 1.327.000 Warmtebron

Individueel all electric - L/W warmtepomp

OPEX (per jaar)

€ 2.615.740

Elektra inkoop kosten

€ 318.536

€ 221.146

Totaal EB en ODE elektra

€ 160.008

€ 130.943

Netbeheerkosten

€ 71.722

€ 61.190

Totaal decomissioning

€ 200.000

Ontwikkelkosten

€ 544.197

Verzekeringen & Beheerkosten

Overig € 68.126

Aansluitingen

1.121

Aansluitingen

1.121

CAPEX Totaal

€ 10.334.947

€ 13.699.671

OPEX Totaal

€ 641.265

€ 618.554

CAPEX per aansluiting

€ 9.219

€ 12.221

OPEX per aansluiting

€ 572

€ 552

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Financiële analyse - Hanze-Oost ◼

CAPEX en OPEX met gemiddelde kosten a.d.h.v. aantal aansluitingen (woningen/utiliteit)

Individueel all electric - L/W warmtepomp

CAPEX Totaal transportleidingen & gebouwaansluitingen

WKO bronnet - W/W warmtepomp

Onderhoud

€ 269.000 Onderhoud warmtenet

Warmtebron

€ 2.690

€ 964.698

Onderhoudskosten Warmtepomp

Investeringen Open WKO

€ 300.000

Onderhoudskosten WKO bronnen

€ 6.000

Investeringen Drycoolers

€ 77.176

Onderhoudskosten Drycoolers

€ 1.544

€ 50.400

Opex vaste kosten

Investeringen Warmtepomp

€ 964.698

Investering overige kosten

€ 33.600

Kosten aansluiting warmtenet

€ 765.000

Overig Totaal herinvestering (15 jaar)

€ 535.943

€ 19.294

€ 672

€ 1.008

Elektra inkoop kosten

€ 73.184

€ 48.936

Totaal EB en ODE elektra

€ 33.860

€ 29.030

Netbeheerkosten

€ 15.420

€ 13.089

Energie

Woningniveau

Individueel all electric - L/W warmtepomp

OPEX (per jaar)

€ 578.819

Totaal decomissioning

€ 50.000

Ontwikkelkosten

€ 121.314

Overig Verzekeringen & Beheerkosten

€ 15.373

Aansluitingen

255

Aansluitingen

255

CAPEX Totaal

€ 2.299.242

€ 3.055.093

OPEX Totaal

€ 142.430

€ 136.963

CAPEX per aansluiting

€ 9.017

€ 11.981

OPEX per aansluiting

€ 559

€ 537

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Elektrabehoefte per deelcluster ◼

Lokale elektraopwek per deelcluster op basis van (grove) inschatting dakoppervlak nieuwbouw

◼

Aanname 70% van oppervlak globale plannen, beschikbaar

◼

Bestaande bebouwing is niet in deze berekening meegenomen

Deelcluster

Elektra Collectieve WKO

Elektra – Ind. WP

Elektra Opwek

% Elektra - WKO

% Elektra – ind. WP

Willemskwartier

1.594.000 kWh

2.107.000 kWh

1.083.881 kWh

68%

51%

Werkplaatsen/District-Z

1.394.000 kWh

2.237.000 kWh

3.725.139 kWh

267%

167%

Lurelui

876.000 kWh

1.159.000 kWh

890.807 kWh

102%

77%

Hanzekwartier

2.106.000 kWh

3.034.000 kWh

946.079 kWh

45%

31%

Hanze-Oost

466.000 kWh

697.000 kWh

1.030.464 kWh

221%

148%

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Financiele analyse – Uitgangspunten tariefstelling Aanleiding ◼

Eerste uitwerking te weinig inzicht in warmtetarieven voor eindgebruikers

◼

Inzicht in Bijdrage Aansluitkosten bij een Netto Contante Waarde van 0 euro

◼

Inzicht in verlaging vastrecht en warmtetarieven t.o.v. ACM 2021 prijsniveau o.b.v. gelijke CAPEX en OPEX in eerste uitwerking

◼

Inzicht in warmtekosten voor verschillende appartementsgroottes. ◼

50 – 100 m2

Rendementeis ◼

Rendement eis meegenomen in de Weighted Average Cost of Capital (WACC) ◼

Eigen vermogen - 6,75%

◼

Vreemd vermogen - 3%

◼

Leverage (vreemd/eigen vermogen ratio) - 60%

◼

WACC – 4,5%

◼

Internal Rate of Return (IRR) is in deze financiele analyse onderdeel van het rentepercentage op eigen vermogen

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Financiele analyse – Uitgangspunten tariefstelling Vastrecht ◼

Vastrecht tot 100 kW vastgesteld op € 592,61 excl. BTW voor levering van verwarming, tapwater en koeling (max tarieven ACM 2021)*

◼

Woningen een lager vastrecht gewenst, in verschillende scenario’s uitgewerkt (tot 70 van max. ACM 2021 niveau)

◼

Vastrecht voor utiliteit en bedrijven tot 100 kW gelijk aan kleinverbruik aansluiting

◼

Vastrecht afhankelijk van appartementsgrootte is niet te verantwoorden door gelijke investering per appartement

Warmtetarief ◼

Verlaging tarief in verschillende scenario’s (tot 80% t.o.v. maximaal ACM 2021)

◼

Weinig speelruimte voor een lager warmtetarief door hoge elektrakosten

◼

Geen GJ tarief voor koude, impuls voor koudevraag voor regeneratie WKO bronnen

Elektrakosten ◼

Tariefstijging van 150% meegenomen o.b.v. basisniveau elektriciteit in 2021 (€ 0.07/kWh excl. energiebelasting)

◼

Elektrakosten op lange termijn zijn niet te voorspellen

◼

Energiebelastingtarieven 2022 toegepast

Bijdragen Aansluitkosten ◼

Benodigde gemiddelde bijdrage aansluitkosten bepaalt voor bovenstaande uitgangspunten

◼

Gemiddelde BAK moet verdeeld worden over aansluitingen waarbij utiliteitsaansluitingen een hogere BAK moeten betalen dan woningen, met huidige uitgangspunten/informatie geen accuratere uitwerking mogelijk

* dit zijn jaarlijkse kosten, gemaximaliseerd op basis van warmtewet en komen voor rekening van de bewoners.

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Financiele analyse – tariefscenario’s ◼

Scenario 1. Vastrecht 80% van ACM 2021 maximum en warmtetarief 90% van ACM 2021 maximum

◼

Scenario 2. Vastrecht 70% van ACM 2021 maximum en warmtetarief 80% van ACM 2021 maximum

◼

Scenario 3. Vastrecht 70% van ACM 2021 maximum en warmtetarief bepaalt voor een BAK van 0 euro

◼

Scenario 4. Vastrecht 100% van ACM 2021 maximum en warmtetarief 100% van ACM 2021 maximum

◼

Dit levert onderstaande uitgangspunten voor de tariefstelling per scenario. Bedragen zijn exclusief btw Onderdeel

Maximale ACM 2021 tarieven

Scenario 1

Scenario 2

Scenario 3

Scenario 4

Maximale ACM 2022 tarieven

Vastrecht warmte en tapwater

€ 395,54

€ 316,43

€ 276,88

€ 395,54

€ 408,74

Vastrecht koude

€ 197,07

€ 157,66

€ 137,95

€ 197,07

€ 201,80

Vastrecht Totaal

€ 592,61

€ 474,09

€ 414,83

€ 592,61

€ 610,54

Warmtetarief

€ 21,08

€ 18,97

€ 16,86

N.T.B.

€ 21,08

€ 44,59

Meettarief

€ 22,17

€ 22,70

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Tariefstelling – Uitkomsten Scenario 1 & 2 Bedragen excl. BTW

Vastrecht Appartement en (80% ACM 2021)

Vastrecht Utiliteit (100% ACM 2021)

Benodigde BAK per aansluiting

Verdeling wonen/overi ge functies

€ 2.062

79% / 21%

558

€ 10.691

40% / 60%

690

686

€ 4.034

81% / 19%

Hanzekwartier

1.121

1.100

€ 6.143

60% / 40%

Hanze-Oost

255

250

€ 5.807

56% / 44%

Scenario 2

Aansluitingen

Appartement en

Overig

Benodigde BAK per aansluiting

Verdeling wonen/overi ge functies

Willemskwartier

1.133

1.125

€ 3.989

79% / 21%

Werkplaatsen/District Z

579

558

€ 13.118

40% / 60%

Lurelui

690

686

€ 5.937

81% / 19%

Hanzekwartier

1.121

1.100

€ 8.331

60% / 40%

Hanze-Oost

255

250

€ 7.969

56% / 44%

Scenario 1

Aansluitingen

Appartement en

Willemskwartier

1.133

1.125

Werkplaatsen/District Z

579

Lurelui

Overig

€ 474,09

Vastrecht Appartement en (70% ACM 2021)

€ 414,83

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

€ 592,61

Vastrecht Utiliteit (100% ACM 2021)

€ 592,61

Warmtetarief (90% ACM 2021)

€ 18,97

Warmtetarief (80% ACM 2021

€ 16,86

Tariefstelling – Uitkomsten Scenario 3 & 4 Bedragen excl. BTW

Vastrecht Appartement en (70% ACM 2021)

Vastrecht Utiliteit (100% ACM 2021)

Warmtetarief

BAK per aansluiting

Verdeling wonen/overi ge functies

€ 29,63

€0

79% / 21%

558

€ 40,42

€0

40% / 60%

690

686

€ 37,12

€0

81% / 19%

Hanzekwartier

1.121

1.100

€ 36,07

€0

60% / 40%

Hanze-Oost

255

250

€ 35,75

€0

56% / 44%

Scenario 4

Aansluitingen

Appartement en

Overig

Warmtetarief (100% ACM 2021)

Benodigde BAK per aansluiting

Verdeling wonen/overi ge functies

Willemskwartier

1.133

1.125

€0

79% / 21%

Werkplaatsen/District Z

579

558

€ 7.028

40% / 60%

Lurelui

690

686

€ 855

81% / 19%

Hanzekwartier

1.121

1.100

€ 2.697

60% / 40%

Hanze-Oost

255

250

€ 2.387

56% / 44%

Scenario 3

Aansluitingen

Appartement en

Willemskwartier

1.133

1.125

Werkplaatsen/District Z

579

Lurelui

Overig

€ 414,83

Vastrecht Appartement en (100% ACM 2021)

€ 592,61

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

€ 592,61

Vastrecht Utiliteit (100% ACM 2021)

€ 592,61

€ 21,08

Tariefstelling – Uitkomsten eindgebruikerskosten Scenario 1 & 2 Warmtekosten (jaarlijks) excl. BTW

Warmtekosten (jaarlijks) incl. BTW

Warmtekosten (maandelijks) incl. BTW

9 GJ

€ 666,94

€ 807,00

€ 67,25

60 m2

10,8 GJ

€ 701,08

€ 848,31

€ 70,69

70 m2

12,6 GJ

€ 735,22

€ 889,61

€ 74,13

Oppervlakte woning

Warmteverbruik

50 m2

Vastrecht (80% ACM 2021) excl. BTW

€ 474,09

€ 18,97

Meettarief excl. BTW

€ 22,17

80 m2

14,4 GJ

€ 769,35

€ 930,92

€ 77,58

90 m2

16,2 GJ

€ 803,49

€ 972,22

€ 81,02

100 m2

18 GJ

€ 837,63

€ 1.013,53

€ 84,46

Oppervlakte woning

Warmteverbruik

Warmtekosten (jaarlijks) excl. BTW

Warmtekosten (jaarlijks) incl. BTW

Warmtekosten (maandelijks) incl. BTW

50 m2

9 GJ

€ 588,72

€ 712,35

€ 59,36

60 m2

10,8 GJ

€ 619,06

€ 749,06

€ 62,42

70 m2

12,6 GJ

€ 649,41

€ 785,78

€ 65,48

Vastrecht (70% ACM 2021) excl. BTW

€ 414,83

Warmtetarief (90% ACM 2021) excl. BTW

Warmtetarief (80% ACM 2021) excl. BTW

€ 16,86

Meettarief excl. BTW

€ 22,17

80 m2

14,4 GJ

€ 679,75

€ 822,50

€ 68,54

90 m2

16,2 GJ

€ 710,09

€ 859,21

€ 71,60

100 m2

18 GJ

€ 740,44

€ 895,93

€ 74,66

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Tariefstelling – Uitkomsten eindgebruikerskosten Scenario 3 & 4 Warmtekosten (jaarlijks) excl. BTW

Warmtekosten (jaarlijks) incl. BTW

Warmtekosten (maandelijks) incl. BTW

9 GJ

€ 759,20

€ 918,63

€ 76,55

60 m2

10,8 GJ

€ 823,64

€ 996,60

€ 83,05

70 m2

12,6 GJ

€ 888,08

€ 1.074,58

€ 89,55

Oppervlakte woning

Warmteverbruik

50 m2

Vastrecht (70% ACM 2021) excl. BTW

€ 414,83

€ 35,80

Meettarief excl. BTW

€ 22,17

80 m2

14,4 GJ

€ 952,52

€ 1.152,55

€ 96,05

90 m2

16,2 GJ

€ 1.016,96

€ 1.230,52

€ 102,54

100 m2

18 GJ

€ 1.081,40

€ 1.308,49

€ 109,04

Oppervlakte woning

Warmteverbruik

Warmtekosten (jaarlijks) excl. BTW

Warmtekosten (jaarlijks) incl. BTW

Warmtekosten (maandelijks) incl. BTW

50 m2

9 GJ

€ 804,50

€ 973,45

€ 81,12

60 m2

10,8 GJ

€ 842,44

€ 1.019,36

€ 84,95

70 m2

12,6 GJ

€ 880,39

€ 1.065,27

€ 88,77

Vastrecht (100% ACM 2021) excl. BTW

€ 592,61

Warmtetarief excl. BTW

Warmtetarief (100% ACM 2021) excl. BTW

€ 21,08

Meettarief excl. BTW

€ 22,17

80 m2

14,4 GJ

€ 918,33

€ 1.111,18

€ 92,60

90 m2

16,2 GJ

€ 956,28

€ 1.157,09

€ 96,42

100 m2

18 GJ

€ 994,22

€ 1.203,01

€ 100,25

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Conclusie - Financiële analyse WKO bronnet Bijdrage Aansluitkosten Ontwikkelaars ◼

Bij een vastrecht van 80% en een warmtetarief van 90% van ACM 2021 niveau is een BAK benodigd van € 2.062 en € 10.691 afhankelijk van het deelcluster

◼

Bij een vastrecht van 70% en een warmtetarief van 80% van ACM 2021 niveau is een BAK benodigd van € 3.989 en € 13.118 afhankelijk van het deelcluster

◼

Voor een Bijdrage Aansluitkosten van 0 euro is een warmtetarief tussen de € 29,63 en € 40,42 benodigd afhankelijk van het deelcluster

◼

Bij een maximaal ACM 2021 tariefniveau is een BAK benodigd van € 0 tot € 7.028 afhankelijk van het deelcluster

◼

Verschil in deze uitkomsten is bepaalt door verdeling wonen en overige functies en ruimtelijke inpassing collectief bronnet

◼

Bovenstaande bijdrage aansluitkosten voor de ontwikkelaars zijn bepaalt o.b.v. globale uitgangspunten in deze studie, in verder verloop van de ontwikkeling is een accurater uitwerking benodigd van de benodigde bijdrage aansluitkosten o.b.v. een gedetailleerdere aanpak van het warmtesysteem

Warmtekosten Eindgebruikerskosten ◼

Maandelijkse warmtekosten variëren van € 67,25 tot € 81,12 voor een appartement van 50 m2 afhankelijk van het tariefscenario

◼

Maandelijkse warmtekosten variëren van € 74,66 tot € 109,04 voor een appartement van 100 m2 afhankelijk van het tariefscenario

◼

Bovenstaande tarieven voor eindgebruikers zijn bepaalt o.b.v. globale uitgangspunten in deze studie, in verder verloop van de ontwikkeling is een accurater uitwerking benodigd van de benodigde warmtetarieven o.b.v. een gedetailleerdere aanpak van het warmtesysteem

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Conclusie – Gevoeligheid businesscase De volgende aspecten zorgen voor een hogere of lagere bijdrage aansluitkosten; ◼

◼

Verdeling tussen woning aansluitingen en overige aansluitingen; ◼

Woningen (meer aansluitingen met minder warmte- en koudevraag)

◼

Utiliteit (minder aansluitingen met meer warmte- en koudevraag)

Ruimtelijke inpassing van collectief WKO bronnet concept per deelcluster ◼

Aantal en afstand tussen WKO bronnen en aansluitingen gebouwen per deelcluster

◼

Lengte warmte-infrastructuur per deelcluster

◼

Aantal hoofdaansluitingen / warmtestations per deelcluster

CAPEX/BAK zal in latere fase meer detail krijgen, maar zal per project altijd verschillen door bovenstaande aspecten

De volgende draaiknoppen kunnen gebruikt worden in de business case; ◼

Hoger vastrecht en warmtetarief zorgt voor een lagere BAK

◼

Hogere BAK geeft ruimte voor lagere warmtetarieven

◼

Zie de tabel op de volgende sheet voor de twee scenario’s die het verschil tussen een hoge of lage BAK het beste illustreren

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Conclusie – Gevoeligheid businesscase Benodigde BAK per aansluiting

Verdeling wonen/overig e functies

Opp. 50 m2 Maandelijkse kosten - incl. BTW

Opp. 100 m2 – Maandelijkse kosten - incl. BTW

€ 3.989

79% / 21%

€ 59,36

€ 74,67

558

€ 13.118

€ 59,36

€ 74,67

690

686

Hanzekwartier

1.121

1.100

Hanze-Oost

255

250

Scenario 3

Aansluitinge n

Appartementen

Overig

Willemskwartier

1.133

1.125

Werkplaatsen/District Z

579

Lurelui

Scenario 2

Aansluitinge n

Appartementen

Overig

Willemskwartier

1.133

1.125

Werkplaatsen/Distric tZ

579

Lurelui

Vastrecht Vastrecht Appartemente Utiliteit (100% n (70% ACM ACM 2021) 2021)

€ 414,83

€ 592,61

Warmtetarief (80% ACM 2021

€ 16,86

40% / 60%

€ 5.937

81% / 19%

€ 59,36

€ 74,67

€ 8.331

60% / 40%

€ 59,36

€ 74,67

€ 7.969

56% / 44%

€ 59,36

€ 74,67

Warmtetarief

BAK per aansluiting

Verdeling wonen/overig e functies

Opp. 50 m2 Maandelijkse kosten - incl. BTW

Opp. 100 m2 – Maandelijkse kosten - incl. BTW

€ 29,63

€0

79% / 21%

€ 70,95

€ 97,84

558

€ 40,42

€0

40% / 60%

€ 80,75

€ 117,43

690

686

€ 37,12

€0

81% / 19%

€ 77,75

€ 111,44

Hanzekwartier

1.121

1.100

€ 36,07

€0

60% / 40%

€ 76,80

€ 109,53

Hanze-Oost

255

250

€ 35,75

€0

56% / 44%

€ 76,51

€ 108,95

Vastrecht Vastrecht Appartemente Utiliteit (100% n (70% ACM ACM 2021) 2021)

€ 414,83

€ 592,61

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Conclusie – Collectief vs. Gebouwgebonden oplossing Financieel ◼

Business case voor een collectief WKO scenario is haalbaar onder maximaal ACM tarief

◼

Bijdrage Aansluitkosten afhankelijk van vermogen aansluiting (woning vast bedrag/ utiliteit maatwerk)

◼

Terugverdientijd langer voor collectief bronnet in vergelijking met individuele warmtepomp (3-5 jaar)

◼

Voor collectief bronnet is een voorinvestering nodig vooruitlopend op bouwprojecten

Duurzaamheid ◼

CO2 emissie collectief systeem lager door lager elektravraag (30%)

◼

Energieneutraliteit en fossielvrij eerder haalbaar door lagere elektravraag met WKO bronnet

◼

Energieneutraliteit voor gebouwgebonden oplossing ingewikkeld door dakgebruik systeem

Lokale bronnen ◼

Bronnet maakt gebruik van lokaal beschikbare bodemenergie

◼

Elektra vraag lager met collectief bronnet

Ruimtegebruik ◼

WKO bronnet en WKO bronnen goed inpasbaar in de openbare ruimte.

◼

Technische ruimtes in gebouwen zijn in beide scenario’s benodigd voor warmte en koudevoorziening

◼

WKO bronnet geeft meer ruimte voor zonnepanelen op daken en daarnaast een lagere behoefte aan zonnepanelen voor behalen BENG3=100%

◼

Regeneratie deels noodzakelijk, verschillende opties voor regeneratie maken dit geen groot probleem

Impact leefomgeving ◼

Grotere kans op hittestress door actieve koeling in zomer met individuele lucht/water warmtepomp

◼

Geluidsoverlast hogere appartementsgebouwen van lagere appartementsgebouwen met lucht/water warmtepomp

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Kaders Energie Spoorzone ✓ Een gemengd netwerk van warmte en elektriciteit ✓ Fossielvrij in 2030 ✓ Energieneutraal in 2050 BENG3=100% voor alle gebouwen ✓ Energievraag terugdringen door energie neutrale (of energiepositieve) nieuwbouw en duurzame transformaties ✓ Spoorzone is dé aansprekende proeftuin voor het testen van energie(mix) systemen (technisch, financieel en organisatorisch) ✓ Stimuleren van gebruik van hernieuwbare bronnen in het gebied ✓ Energie en mobiliteit zijn thema’s die nauw met elkaar in verbinding (blijven) staan ✓ Aanleg of aanpassing van het warmtenet gekoppeld aan een duurzame bron ✓ Aanleg van een smart grid met hubs, gekoppeld aan de mobiliteitshubs waar elektrische oplaadvraag groot is

Regievarianten Vraagstelling (zoals overeengekomen januari 2022) 1. Uitwerken van onderstaande regievarianten a.h.v.: a) de belangrijkste kaders; b) voor- en nadelen; en c) bepalen van de vervolgstappen voor de gemeenten om regie te kunnen houden. 2. Daarbij aangenomen dat er geen gemeentelijk warmtebedrijf komt voor de Spoorzone 3. De varianten omvatten minimaal: a) Private ontwikkeling per cluster (Esco), sturing op gebruikerskosten, energiepositief b) Private ontwikkeling zonder regie c) Warmtekavel voor hele gebied (gericht op gezamenlijke partij voor service en onderhoud) 44

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

“Begin with the end in mind” Woonlastenneutraliteit/ gunstige (eind-)gebruikerskosten

In 2030 fossielvrije Spoorzone Mogelijke koppeling met andere netten Input gemeente & gebiedscoalities

Leveringszekerheid

Laagste maatschappelijke kosten

(PUBLIEKE) BELANGEN Keuzevrijheid eindgebruiker

Collectief eigendom/ mogelijkheid tot participatie

CO2 prestatie aanleg warmtenet Toekomstbestendigheid Optimale benutting bodemenergie

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Moeten altijd geborgd zijn tijdens ontwikkeling, realisatie en exploitatie

Welke rol kan ik als gemeente nemen?

(PUBLIEKE) BELANGEN Proactief

Eigen regie/ Gemeente warmtebedrijf

Gedelegeerde regie/ PPS

Overheid Publiek

Markt Privaat

Markt/ Warmtekavel- of concessie

Publieke regie/ Ontwikkeling door bewoners

Passief

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Rolneming én borging van de publieke belangen Belangrijke nuanceringen: 1. Gemeente heeft ook invloed als partner/lid van de gebiedscoalities, en 2. Dit gaat m.n. op voor de kapitaalintensievere fases van de projectontwikkeling

(PUBLIEKE) BELANGEN Proactief

Invloed = GROOT Borging PB = Publieke belangen opnemen in de statuten van de gekozen rechtspersoon → het bestuur dient immers altijd te handelen in het belang van de rechtspersoon

Invloed = GERING

Eigen regie/ Gemeente warmtebedrijf

Gedelegeerde regie/ PPS

Overheid Publiek

Markt Privaat

Markt/ Warmtekavel- of concessie

Publieke regie/ Ontwikkeling door bewoners Invloed = AFHANKELIJK Borging PB = De gemeente kan via vergunning, concessie of deelname (lid van de corporatie) invloed uitoefenen.

Borging PB = Samenwerken met een partij met gedeeld belang en het borgen van de belangen in de Statuten, zodat bestuurder(s) aangesproken kunnen worden op het handelen in het belang van de vennootschap

Invloed = REGULEREND Passief

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Borging PB = Belangen formuleren als voorwaarden voor selectie wat mogelijk is binnen de grenzen van de Aanbestedingswet

Regievarianten voor de gemeente in de warmtetransitie Toelichting Voor de ontwikkeling, realisatie en exploitatie van een collectief warmtesysteem in de Spoorzone, zijn er een aantal varianten mogelijk waarbij de gemeente regie heeft, of invloed kan uitoefenen. Allereerst is het onderscheid tussen reguleren en regievoeren van groot belang: -

Bij het reguleren is de gemeente zelf kaderstellend en kan faciliterend optreden met het oog op het publieke belang, en

Wanneer de gemeente regie voert is zij – met haar eventuele partners – een dominant bepalende partij is de keuze, ontwerp en/of het verloop. Zij zal echter wel in meer of mindere mate (mede-)afhankelijk zijn van haar partners in het collectieve systeem.

Als we dat onderscheid aanhouden, dan is er één weg waarbij de gemeente daadwerkelijk regulerend kan zijn in de Spoorzone; zijnde via de publieksrechtelijke weg (zie 1.1). In de andere geschetste vormen voert zij regie en is het altijd onderhevig aan samenwerking en gedeeld eigenaarschap of verantwoordelijkheid, waaronder ook risicodragend (zie 1.2 en 1.3). Daarmee heeft de gemeente wel invloed, maar kan zij niet enkelzijdig bepalend zijn.

In de hierna volgende slides zetten we de 4 varianten onder elkaar met een korte beschrijving en geven we per variant eveneens aan welke implicatie dit heeft voor de borging van publieke belangen enerzijds en het handelingsperspectief van de gebiedscoalities anderszijds. Voor details omtrent de regievarianten, verwijzen we u graag door naar hoofdstuk 9 van het achtergrond document Verdieping Haalbaarheid WKO Spoorzone Zwolle 48

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Regievarianten voor de gemeente in de warmtetransitie Kies je rol en zorg dat je deze tijdig een plek geeft in de procesdefinitie Naast ‘niets doen’ staan links de 4 mogelijkheden ten einde publieke belangen te kunnen borgen. Alle partijen dienen vóór de start van de ontwikkeling van een warmtesysteem helder te hebben wat de gekozen (en formeel daartoe besloten) variant is. Zodoende voorkomen we bijvoorbeeld de situatie dat een privaat geselecteerde ontwikkelaar nog in concurrentie moet inschrijven op een vergunning of concessie.

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Publieksrechtelijk 1. Publieksrechtelijk

Beleidskader of gemeentelijke verordening

Via de publieksrechtelijke weg wordt er een beleidskader en/of een verordening opgesteld voor de Spoorzone. Dit kader of verordening zou in lijn kunnen zijn met het huidige voorstel in de Wet Collectieve Warmtevoorziening (WCW, ofwel Warmtewet 2.0: Zie kader voor een toelichting op het huidige voorstel in de WCW). Zo zou er een vergunning nodig kunnen zijn binnen het gebied voor de realisatie van WKO-bronnen en/of de aanleg van een warmtenet. Via de verordening kan het publieke belang geborgd worden en kan het ook voorwaardenscheppend en kaderstellend voor private initiatieven. Publieke belangen (Gemeente Zwolle)

Gebiedscoalities

◼

Voorkantsturing door de mogelijkheid tot stellen kaderstellend en voorwaarden-scheppend te zijn via vergunningverlening voor de aanleg van een warmtenet

◼

Kunnen input leveren aan de gemeente voor de kaders en voorwaarden

◼

Bodemenergieplan voor optimale benutting bodemenergie

◼

Vraagt nadrukkelijke sturing (en capaciteit) aan de voorkant

Na afgeven van de vergunning neemt een warmtebedrijf (zoals bedoeld door de ACM) de ontwikkeling, realisatie en exploitatie voor haar rekening

◼

Door ontbreken alleenrecht ontwikkelaar/ warmtebedrijf, zou concurrentie kunnen ontstaan bij initiële contractering, maar ook tot stilstand door gefragmenteerde, niet-economische vraagontwikkeling

◼

Staat de gebiedscoalities vrij om zich te organiseren en in te schrijven op de vergunning of concessie

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Concessieverlening 2.1 Concessieverlening

2.2 Concessieverlening

Concessieovereenkomst (cq. warmtekavel)

SOK

Concessieovereenkomst

De gemeente heeft ook de mogelijkheid om een warmteconcessie af te geven voor een collectief warmtesysteem (ergo: een warmtenet). De gemeente wijst via aanbesteding dan een (collectief van) marktpartij(en) aan die de ontwikkeling, realisatie en exploitatie voor haar rekening neemt. Dit stelt de gemeente in staat om regie uit te oefenen aan de voorkant van de ontwikkeling en daarmee het publieke belang te borgen.

Publieke belangen (Gemeente Zwolle)

Gebiedscoalities

◼

Afgifte van een warmteconcessie of –kavel (zoals in concept WCW)

◼

Kunnen input leveren aan de gemeente voor de kaders en voorwaarden

◼

(Publieke) Belangen kunnen geborgd worden als voorwaarden aan de definitieve concessie-ovk

◼

Kunnen adviserend/ vertegenwoordigend lid blijven van een aanbestedingsteam en partij onder de SOK

◼

Kan bestaan naast het bodemenergieplan voor optimale benutting bodemenergie

◼

Vraagt nadrukkelijke sturing (en capaciteit) aan de voorkant én (eventueel) langdurige betrokkenheid tijdens de ontwikkeling

Na beschikking van de concessie neemt een warmtebedrijf (zoals bedoeld door de ACM) de ontwikkeling, realisatie en exploitatie voor haar rekening

◼

Staat de gebiedscoalities vrij om zich te organiseren en in te schrijven op de vergunning of concessie

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Regie bij de Gebiedscoalities 3. Gemeentelijke deelname

Hoewel op voorhand aangegeven als niet aan de orde zijnde, hoort wel de benoeming van de optie bij het volledige verhaal: De gemeentelijke deelname in een warmte- of infrabedrijf. Naast het afgeven van een concessie is dit namelijk een andere manier om invloed uit te kunnen oefenen op de ontwikkeling, realisatie en exploitatie van een warmtenet in de Spoorzone. De deelname zou in een grote verscheidenheid mogelijk zijn – denk aan een gemeentelijk exploitatie model (GEM), een special purpose vehicle (SPV) of een Corporatie. In alle gevallen is er daarbij wel nadrukkelijk aandacht nodig voor de beperkingen van Staatssteun. Omdat de gemeente op voorhand heeft aangegeven deze variant niet te ambiëren, hebben we deze verder niet meegenomen in onze overweging. Publieke belangen (Gemeente Zwolle)

Gebiedscoalities

◼

In het geval van een gemeentelijk warmtebedrijf (ESCO) heeft de gemeente directe invloed via het structureren en daarna dagelijks bestuur van de rechtspersoon/ vennootschap

◼

Áls hiertoe wordt besloten, kan dat nooit – gelet de aard van de samenwerking in de Spoorzone – alleen een besluit zijn van de gemeente

◼

In alle andere vormen – JV, BV, CV, coöperatie, etc. – (onder-) handelt de gemeente altijd vanuit een minderheidsbelang, waarbij de gemeente nooit als enige een besluit kan tegenhouden.

◼

Worden enkel afnemer van een gemeentelijk warmtebedrijf, of hebben de mogelijkheid aandeelhouder te worden van de vennootschap/ lid te worden van de coöperatie

◼

Borging van behartiging van de belangen in Statuten en/of Aandeelhoudersovereenkomst

◼

Zijn afhankelijk van de structurering en oprichting, alvorens er zicht is op een mogelijke tijdslijn. Ergo: vertraging.

◼

Staat alle partijen nog altijd vrij om een eigen weg te kiezen.

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Regie bij de Gebiedscoalities 4. Regie bij de gebiedscoalities

Zolang de nieuwe warmtewet (Wet Collectieve Warmtevoorziening) nog niet vastgesteld is, staat het iedere partij, coalitie of zelfs bedrijven/ ontwikkelaars buiten enige samenwerking om vrij om met een propositie de warmtevragers in de Spoorzone te benaderen. Denk aan innovatieve technieken en gebouwgebonden oplossingen. Deze kunnen voor een individuele partij (op de korte termijn) voordelig zijn, maar een negatieve weerslag hebben op de haalbaarheid en financierbaarheid van een ander (collectief) duurzaam warmtesysteem. Wel biedt deze variant veel vrijheid aan de verschillende partijen en coalities binnen de Spoorzone om op eigen voorwaarden en tempo te ontwikkelen.

Publieke belangen (Gemeente Zwolle)

Gebiedscoalities

◼

De gemeente is lid van alle gebiedscoalities en kan via die weg (beperkt) invloed uitoefenen

◼

Staan zelf aan het roer en kunnen in eigen tijd en tempo ontwikkelen

◼

Kan bestaan naast het bodemenergieplan, maar kan niets afdwingen

◼

Vraagt organisatie en gecommitteerde mensen en middelen

◼

Bij vereniging gebiedscoalitie/ afnemers in rechtspersoon, aandacht voor staatssteun en afbreuk aan invloed

Geen publieke vertegenwoordiging (gemeente is partner vanuit grond- of vastgoedpositie)

◼

Moeten nog wel in lijn met het ontwikkelkader handelen

◼

Ontwikkelkader blijft bestaan, maar sturen op behalen gemeentelijke doelstelling is minimaal

◼

Risico op ontbreken continuïteit en stilvallen ontwikkeling

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Conclusie regievarianten ◼

Via de Publieksrechtelijke weg de meest solide regulerende rol voor de gemeente, máár

◼

De mogelijkheden die de Concessieverlening biedt zijn passender bij de wensen, belangen én karakteristiek van de samenwerking tussen de gemeente en de gebiedscoalities: Belangen van alle partijen kunnen behartigd en geborgd worden in zowel randvoorwaarden en kaders, als in de rolneming onder de samenwerkingsovereenkomst

◼

Belangrijke vervolgvragen:

◼

Belangenvertegenwoordiging: Hoe worden de gebiedscoalities georganiseerd in de verschillende deelgebieden cq. wie worden de partijen onder de SOK?

◼

Zelf regie nemen: Zijn er mogelijkheden voor/ behoefte aan vereniging of samenwerkingen als warmtebedrijf, zoals bedoeld door de ACM

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

Besluitvorming ◼

Biedt deze uitwerking voldoende basis om te besluiten dat WKO Bronnet haalbaar is en zal worden toegepast in coalities.

◼

Voorstel voor proces: ◼ Resultaten binnen de coalities bespreken voor besluitvorming. ◼ In het Coalitieberaad (overkoepelend) wordt het vastgesteld. ◼ Formele besluitvorming in bestuurlijke overleggen.

◼

Als coalities andere oplossingen (nog) niet willen uitsluiten of nu al willen kiezen dan zullen de betreffende coalities moeten aangeven hoe zij de doelstelling uit het Ontwikkelkader willen realiseren en daar garanties voor moeten geven.

◼

Als het WKO Bronnet wel de oplossing wordt zullen we nader moeten afspreken welke organisatievorm daar bij hoort.

Eindpresentatie Verdieping Haalbaarheid WKO Bronnet Spoorzone | 11 Maart 2022

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Zwolle&id=b3f2bf1f-f04d-4b6b-9149-acb28361952b