bijlage 12 natuuronderzoeken BCW
Tekst van het document
Wij zijn echter niet aansprakelijk voor de gevolgen van onverwacht verschijnende of verdwijnende flora of fauna, noch voor de gevolgen van veranderende wetgeving of jurisprudentie. © 2025 Ecofect B.V.; Nunspeet Bijlage 6.2 Nader onderzoek soorten NADER ONDERZOEK STEENUIL /KERKUIL Conform inventarisatieprotocol NGB & kennisdocument BIJ12 Locatie onderzoek : Breecamp West Zwolle Datum: Februari -april 2025 Project: NOU 52330 2 NADER ONDERZOEK STEENUIL/KERKUIL– BREECAMP WEST ZWOLLE Colofon Onderzoek Document Datum Locatie Opdrachtgever Opdrachtnemer Ecoloog Adres Telefoon Email Internet KvK-nummer Btw-identificatienr. Rekeningnummer Nader onderzoek steen- & kerkuil NOU52330 19 juni 2025 Breecamp West Zwolle BJZ.nu B.V. Ecofect B.V. info@ecofect.nl www.ecofect.nl 3 NADER ONDERZOEK STEENUIL/KERKUIL– BREECAMP WEST ZWOLLE INHOUD 1. Inleiding 4 1.1 Aanleiding 4 1.2 Planlocatie 4 1.3 Ontwikkelingen 6 2. Wettelijk kader 7 3. Methode 8 3.1 Soortbeschrijving steenuil 8 3.2 Soortbeschrijving kerkuil 8 3.3 Methodiek 9 4. Resultaten 10 5. Conclusie 11 6. Verantwoording 12 7. Bijlage 13 4 NADER ONDERZOEK STEENUIL/KERKUIL– BREECAMP WEST ZWOLLE 1. Inleiding 1.1 Aanleiding Met de voorgenomen ontwikkelingen aan de Scholtensteeg 3 te Zwolle heeft BJZ.nu B.V. aan Ecofect B.V. gevraagd een nader onderzoek steenuil (Athene noctua) & kerkuil (Tyto alba) uit te voeren t.b.v.
het vergunning traject en inzicht te verschaffen of de geplande uit te voeren werkzaamheden conflicteren met de Omgevingswet. Voorliggend rapport geeft inzicht in het wettelijk kader, de gebruikte methodiek en de resultaten van het uitgevoerde onderzoek. 1.2 Planlocatie De planlocatie bestaande uit meerdere agrarische percelen, drie agrarische schuren, een woning en bijbehorend erf, is gelegen aan de Scholtensteeg / Stuurmansweg te Zwolle. De percelen bestaan voornamelijk uit grasland. Rondom de planlocatie, met een oppervlakte van ruim 28 hectare, is een watergang gelegen. Tussen de agrarische percelen zijn ook enkele smalle, begroeide greppels aanwezig. Binnen de grenzen van het plangebied bevindt zich op Scholtensteeg 3 een voormalig agrarisch melkveebedrijf inclusief woonhuis met een gezamenlijke oppervlakte van circa 0.8 ha. Het woonhuis is opgetrokken uit ruwe gemetselde muren in combinatie met een pannendak. De schuren zijn allen voorzien van een dak bedekt met golfplaten. De muren/wanden van deze schuren zijn veela l opgetrokken uit gemetselde muren aan de onderzijde in combinatie met hout of wandpanelen aan de bovenzijde. De gebouwen zijn omringt door diverse bomen met onderbegroeing. De omgeving heeft een landelijk karakter. De planlocatie is gelegen buiten de bebouwde kom van Zwolle.
5 NADER ONDERZOEK STEENUIL/KERKUIL– BREECAMP WEST ZWOLLE Figuur 1-planlocatie en onderzoeksgebied
6 NADER ONDERZOEK STEENUIL/KERKUIL– BREECAMP WEST ZWOLLE 1.3 Ontwikkelingen Initiatiefnemer is voornemens het huidige gebied te transformeren tot een woonwijk met diverse soorten woningen. Daarnaast zal er groen worden aangebracht. De huidige bebouwing zal gesloopt worde n. De meeste bomen blijven behouden. De aanwezige greppels zullen verbreed worden, en de watergang rondom de planlocatie blijft intact. Voor inhoudelijke vragen over het ontwerp of de inrichting van de planlocatie wordt verwezen naar de opdrachtgever of initiatiefnemer. Figuur 2 – Inrichting planlocatie. Functieverandering en effecten De beoogde ingrepen zijn blijvend van karakter. De functie van het plangebied zal wijzigen en ecologisch veranderen. De ingrepen en effecten van de ingreep in relatie tot natuurwaarden: • Transformatie gebied naar bestemming wonen • Egaliseren terrein / bouwrijp maken; Algemene sloop-/ bouwwerkzaamheden • Herinrichting terrein welke bij de functie wonen verwacht kan worden • Verbreden greppels • Kappen enkele bomen Dit onderzoek is gericht op het mogelijk gebruik van steen/kerkuil van de planlocatie..
7 NADER ONDERZOEK STEENUIL/KERKUIL– BREECAMP WEST ZWOLLE 2. Wettelijk kader Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht. Deze wetgeving vervangt o.a. de Wet natuurbescherming. In deze wet is o.a. de bescherming van gebieden, soorten en houtopstanden geregeld. Dit onderzoek beperkt zich tot soortbescherming steenuil & kerkuil. Opdrachtgever heeft voornemens een flora - en fauna-activiteit uit te voeren, daarom dient er rekening te worden gehouden met de regels in art. 11.27 Bal (specifieke zorgplicht), art. 11.28 Bal (voorkomen onnodig lijden dieren) en de paragrafen 11.2.2 t/m 1 1.2.5 Bal (vergunningplicht bij schadelijke handelingen, regels vergunningsvrije gevallen). Om aan de voorgenoemde regels te voldoen is een Natuurwaarde -onderzoek uitgevoerd, waaruit bleek dat een nader onderzoek noodzakelijk werd geacht. Zowel de steenuil als de kerkuil worden landelijk beschermd onder het beschermingsregime van ‘Europees beschermde soorten’ (art. 11. 37 Bal). Het is o.a. verboden deze soorten te doden, te verwonden, te verstoren en hun vaste rust- of voortplantingsplaatsen opzettelijk te beschadigen of vernielen. De wettelijke bepalingen over vernielen of beschadigen hebben tot doel om de ecologische functionaliteit van nesten, voortplantingsplaatsen en rustplaatsen te verzekeren. Het gaat niet uitsluitend om de bescherming van de verblijfplaats zelf.
Met ecologische functionaliteit wordt bedoeld dat deze plaatsen een diersoort alle elementen moeten blijven bieden die nodig zijn om succesvol te kunnen voortplanten en/of rusten. Op grond van jurisprudentie en het ‘Guidance document 5’ worden foerageergebieden en vaste vliegroutes niet tot vaste rust- en verblijfplaatsen gerekend, tenzij deze als zodanig samenvallen met een vaste rust - en verblijfplaats. Dit wordt verder uitgewerkt in jurisprudentie, namelijk dat het verbod wor dt overtreden, indien de vaste rust- en verblijfplaatsen niet samenvallen met het foerageergebied, maar door de aantasting van het foerageergebied de ecologische functionaliteit van de buiten het plangebied gelegen vaste rust - en verblijfplaatsen zodanig verstoord worden, dat de betreffende soort deze plaatsen om die reden zal verlaten of aannemelijk is dat die zal worden verlaten. De ecologische functionaliteit van broed -, voortplantings- en rustplaatsen moet gewaarborgd zijn. Dit betekent dat deze plaatsen een diersoort alle elementen moet blijven bieden die nodig zijn om succesvol te kunnen broeden en/of rusten. De ecologische functionaliteit mag op geen enkel moment, ook niet tijdelijk, in het geding komen. De steenuil en kerkuil staan op de Rode Lijst van Nederlandse broedvogels. Rode Lijsten bevatten soorten die bedreigd worden of kwetsbaar zijn.
Rode Lijsten hebben geen officiële juridische status, maar hebben in de praktijk wel een belangrijke signaleringfunctie. Voor deze soorten geldt een hogere prioriteit bij het nemen van actieve beschermingsmaatregelen, bijvoorbeeld door hun leefgebieden te verbeteren. Voor een verdiepende uitwerking van het wettelijk kader wordt verwezen naar de bijlage. 8 NADER ONDERZOEK STEENUIL/KERKUIL– BREECAMP WEST ZWOLLE 3. Methode 3.1 Soortbeschrijving steenuil De steenuil is de kleinste in ons land broedende uil. De uil heeft een lichaamsgrootte van 21 tot 23 centimeter en een vleugelspanwijdte van 54 tot 58 centimeter. Hij heeft een gele iris en een gevlekt verenkleed met een bruine ondergrond. De poten zijn be vederd. Vrouwtjes zijn gemiddeld iets groter dan de mannetjes, maar in grootte overlappen beide geslachten elkaar grotendeels. Mannetjes en vrouwtjes hebben een vergelijkbaar verenkleed. Het mannetje en vrouwtje zijn in het veld niet op hun uiterlijk van elkaar te onderscheiden. 3.2 Soortbeschrijving kerkuil De kerkuil is een soort van open en halfopen (cultuur) landschappen met kleinschalige elementen en heeft een voorkeur voor complete duisternis (De Jong, 2013). Het is een standvogel die meestal een leven lang in hetzelfde gebied blijft als hij daar eenmaal gevestigd is.
Binnen een territorium heeft de soort een aantal vaste plekken in gebruik als nestplaatsen of vaste rust- of verblijfplaats (RVO, 2015). Deze plekken kunnen enkele honderden meters uit elkaar liggen en deze worden afwisselend gebruikt. De soort is net als de steenuil van oorsprong een holenbroeder en bouwt zelf geen nest. Natuurlijke nestgelegenhe id voor de soort zijn boomholten en rotsspleten en door de mens gecreëerde nestgelegenheden zijn gaten in de nok van schuren (uilenbord) en kerktorens (De Jong, 2013). Beide soorten nestgelegenheid zijn in Nederland schaars geworden waardoor de soort voora l broedt in nestkasten voor kerkuilen. Schuren en andere gebouwen worden wel door de kerkuil gebruikt, maar zijn minder geschikt als broedlocatie, omdat ze gevaarlijker zijn voor jonge kerkuilen. Figuur 2: Verspreiding steenuil (SOVON, 2021) Figuur 3: verspreiding kerkuil (SOVON, 2018) 9 NADER ONDERZOEK STEENUIL/KERKUIL– BREECAMP WEST ZWOLLE 3.3 Methodiek Voor beide soorten is een kennisdocument opgesteld door BIJ12 , waarin de randvoorwaarden voor nader ecologisch onderzoek zijn opgenomen. Voor de steenuil heeft Netwerk Groene Bureaus een inventarisatieprotocol opgesteld. Het kennisdocument geeft aan dat dit protocol gehanteerd kan worden.
Het onderzoek is uitgevoerd conform het kennisdocument steenuil & kerkuil, zoals gepubliceerd op de website van BIJ12 en conform het inventarisatieprotocol NGB . De toegepaste methodiek is een beproefde methode om de aanwezigheid en functies van de deze soorten in het plangebied vast te stellen of uit te sluiten. De methodiek die is toegepast is gericht op het vaststellen of uitsluiten van een vaste voortplantingsplaat s en/of vaste rustplaats, tevens is gelet of deze soorten op een andere wijze gebruik maken van de planlocatie. Er zijn een drietal gerichte veldbezoeken vanaf avondschemering tot middernacht uitgevoerd onder droge omstandigheden met gematigde wind (<5 Bft.) in de periode 1 februari tot en met 30 april, waarbij er minimaal 1 maand zit tussen het eerste en laatste bezoek zit. Voorafgaand aan de veldbezoeken heeft sporenonderzoek plaatsgevonden. Gedurende de veldbezoeken is gebruik gemaakt van een nachtkijker en geluidsapparatuur, waarmee de baltsroep van steenuil is afgespeeld. NADER ONDERZOEK STEENUIL/KERKUIL– BREECAMP WEST ZWOLLE 4. Resultaten Tijdens het verkennende onderzoek (juni, 2024) zijn sporen aangetroffen van de kerk-/ steenuil in een van de schuren (figuur 1). In 2025 is onderzoek uitgevoerd naar de aanwezigheid van steen- /kerkuil. In tabel 1 zijn de onderzoeksresultaten schematisch weergegeven.
Tabel 1: Overzicht veldbezoeken Ronde | Datum & tijd | Regen | Temp. (Celsius) | Bft. | Resultaat Veldbezoek 1 | 18-02-2025 | Geen | 0 | 3 | Geen activiteit | en 18:00-00:00 | nieuwe sporen Veldbezoek 2 | 26-02-2025 | Geen | 6 | 3 | Geen activiteit | en 18::00-00:00 | nieuwe sporen Veldbezoek 3 | 26-03-2025 | Geen | 6 | 2 | Geen activiteit | en 19:00-00:00 | nieuwe sporen Voorafgaand | aan | de | onderzoeken | is | bij | daglicht | gezocht | naar | sporen | (braakballen, | schijtstrepen | en prooiresten). Er zijn geen verse sporen aangetroffen. Gedurende het nader onderzoek zijn zowel visueel als op gehoor geen steen- en/of kerkuilen waargenomen op de planlocatie. 10 11 NADER ONDERZOEK STEENUIL/KERKUIL– BREECAMP WEST ZWOLLE 5. Conclusie De resultaten van verdiepend nader onderzoek naar het voorkomen van de steenuil en/of kerkuil in het plangebied geven geen aanleiding om aan te nemen dat deze soorten gebruik maken van de planlocatie. Er gaan geen vaste rust en/of voortplantingsplaatsen verloren door of tijdens de geplande ingreep en er worden geen steenuilen/kerkuil en gedood of verstoord door de geplande ingreep. Een vergunning schadelijke handelingen flora en fauna activiteit wordt niet noodzakelijk geacht. Wel dient ten alle tijden gehou den te worden aan de specifieke zorgplicht (zie bijlage).
Tevens zijn in de bijlage vrijblijvende adviezen opgenomen om het plangebied in te richten op een wijze ten gunste van de onderzochte soorten. 12 NADER ONDERZOEK STEENUIL/KERKUIL– BREECAMP WEST ZWOLLE 6. Verantwoording Literatuur / bronnen • Omgevingswet • Omgevingsverordening • Fauna inventarisatie, Rik Schoon • Handreiking Materiaal • Verrekijker • Warmtebeeldcamera • JBL audioplayer Internet • www.sovon.nl • www.vogelbescherming.nl • www.verspreidingsatlas.nl • www.BIJ12.nl • www.netwerkgroenebureaus.nl 13 NADER ONDERZOEK STEENUIL/KERKUIL– BREECAMP WEST ZWOLLE 7. Bijlage Wettelijk kader Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht. Deze wetgeving vervangt o.a. de Wet natuurbescherming. In deze wet is o.a. de bescherming van gebieden, soorten en houtopstanden geregeld. Dit onderzoek beperkt zich tot soortbescherming steenuil. Een ‘flora- en fauna-activiteit’ is volgens de definitie van het begrip zoals uitgewerkt in de bijlage bij art.
1.1 Omgevingswet een: ‘activiteit met mogelijke gevolgen voor van nature in het wild levende dieren of planten’ Anders dan bij een ‘Natura 2000 -activiteit’, waarvan pas sprake is als een activiteit leidt tot een kans op significante gevolgen op beschermde Natura 2000-gebieden, is er al sprake van een ‘flora- en fauna-activiteit’ als het een mogelijk gevolg heeft voor één van nature in het wild levend dier of plant, ongeacht of deze soort beschermd is volgens de Omgevingswet. Doordat in de definitie wordt verwezen naar ‘van nature’ in het wild levende soorten, gaat de definitie niet op voor niet-van nature voorkomende soorten. Met andere woorden, de regels voor flora - en fauna-activiteiten gelden niet voor soorten die buiten he t natuurlijk verspreidingsgebied voorkomen of exoten, tenzij specifiek vermeld. Als er sprake is van een flora - en fauna-activiteit, dient er rekening te worden gehouden met de regels in art. 11.27 Bal (specifieke zorgplicht), art. 11.28 Bal (voorkomen onnodig lijden dieren) en de paragrafen 11.2.2 t/m 11.2.5 Bal (vergunningplicht bij schadelijke handelingen, regels vergunningsvrije gevallen). Hoewel de paragrafen 11.2.2 t/m 11.2.5 Bal alleen betrekking hebben op de bij wet beschermde soorten, gelden de artikelen 11.27 en 11.28 ook met betrekking tot de niet-beschermde soorten.
Specifieke zorgplicht flora en fauna In het Bal is een specifieke zorgplicht opgenomen voor onder meer alle ‘flora- en fauna-activiteiten’ die, zoals hiervoor aangegeven, vrijwel alle ruimtelijke activiteiten betreft (art. 11.27 Bal). 8 Deze specifieke zorgplicht komt in de plaats van de algemene zorgplicht die in de Omgevingswet staat (zie hiervoor).9 Iedereen die een flora - en fauna-activiteit uitvoert, moet nadelige gevolgen zoveel mogelijk voorkomen, beperken of ongedaan maken (art. 11.27, 1e lid Bal). In het tweede lid staat de nadere uitwerking van de specifieke zorgplicht. In het tweede lid onder a is er met betrekking tot de reikwijdte van de zorgplicht voor flora- en fauna-activiteiten aangegeven dat deze plicht in ieder geval inhoudt dat moet worden nagegaan of er aanwijzingen zijn van de aanwezigheid van een aantal type soorten die kwetsbaar of bedreigd zijn. Deze soorten betreffen in Nederland van nature voorkomende: • Vogelrichtlijn-soorten zoals genoemd in bijlage I Vrl en niet in die bijlage genoemde, geregeld in Nederland voorkomende trekvogelsoorten als bedoeld in artikel 4, 2e lid Vrl; • Habitatrichtlijn-soorten als opgenomen in bijlage II, IV en V Hrl; • nationaal beschermde soorten (bijlage IX Bal); • dieren of planten die staan opgenomen op de Rode Lijsten; • voor die soorten belangrijke leefgebieden of natuurlijke habitats.
Als deze aanwijzingen er zijn, moet worden vastgesteld of op voorhand op grond van objectieve gegevens nadelige gevolgen kunnen worden uitgesloten voor dieren van die soorten, hun nesten, hun 14 NADER ONDERZOEK STEENUIL/KERKUIL– BREECAMP WEST ZWOLLE foerageerplaatsen, hun voortplantingsplaatsen, hun rustplaatsen en hun eieren, of voor planten van die soorten. Zijn nadelige gevolgen niet uit te sluiten, dan wordt gevraagd om na te gaan welke nadelige gevolgen kunnen optreden en passende preventieve maatregelen te nemen, de activiteit te staken, of, als dat niet kan, passende herstelmaatregelen te nemen. Verder wordt er ook gevraagd om tijdens en na het verrichten van de activiteit na te gaan of de getroffen passende preventieve maatregelen de beoogde effecten hebben. De zorgplicht geldt altijd voor alle in het wild levende soorten, ongeacht een eventueel van toep assing zijnde vrijstelling, gedragscode of vergunning. De zorgplicht voor soorten is bovendien niet beperkt tot de dieren en planten zelf, maar ook tot de directe leefomgeving van de soorten. Dat betreft voor dieren de foerageergebieden, rust en vaste verblijfplaatsen en plaatsen voor het grootbrengen van de jongen. Mochten de zorgplichtbepalingen niet helder genoeg zijn, dan staat het bevoegd gezag vrij om middels maatwerkregels (artikel 11.29 Bal) of maatwerkvoorschriften (artikel 11.31 Bal) deze te verduidelijken.
Bijvoorbeeld door het opnemen van regels in een provinciale Omgevingsverordening of het stellen van een maatwerkvoorschrift of vergunningsvoorschrift. Zoals ook aangegeven hiervoor met betrekking tot de specifieke zorgplicht voor Natura 2000 -gebieden en bijzondere nationale natuurgebieden, is de kern van de zorgplichtbepaling voor flora- en fauna-activiteiten dat als er sprake is van nadelige gevolgen op in het wild voorkomende soorten, deze, indien redelijkerwijs kan worden gevergd, moeten worden voorkomen, beperkt of ongedaan worden gemaakt. Ook in art. 11.27, tweede lid wordt verwezen naar passende preventieve maatregelen of passende herstelmaatregelen. In art. 11.27, tweede lid onder b Bal wordt aangegeven dat er moet worden ‘vastgesteld’ of o p voorhand op grond van objectieve gegevens nadelige gevolgen kunnen worden uitgesloten. Daarnaast zijn de overige voorwaarden in het tweede lid onder c t/m f zodanig concreet dat in deze bewoording kan worden gelezen dat er aantoonbaar aan deze voorwaarden moet worden voldaan, zeker ook met in het achterhoofd dat de specifieke zorgplichten in de Omgevingswet zowel bestuurlijk als strafrechtelijk kunnen worden gehandhaafd. Om aantoonbaar aan de voorwaarden van de specifieke zorgplicht te kunnen voldoen, is het noodzakelijk dat de toetsing aan de zorgplichtbepalingen in een Natuurwaardenonderzoek of nader onderzoek wordt vastgelegd.
Hiertoe kan door ecologische adviesbureaus – naast een bureaustudie door raadpleging van verspreidingsgegevens in tools zoals de NDFF – een ‘Habitatcheck’ worden uitgevoerd naar het voorkomen van de genoemde soorten, op basis van de geschiktheid van het aanwezige habitat als leefgebied van deze soorten. Afhankelijk van het aan te treffen habitat, kan daardoor goed inzicht worden verkregen in het mogelijk voorkomen van soorten of soortgroepen. Of een nader onderzoek ook naar redelijkheid kan worden gevergd om de aanwezigheid te kunnen uitsluiten, zal afhangen van de opdrachtgever. Vervolgens moet worden beschreven in de Natuurwaardenonderzoek of nader onderzoek of nadelige gevolgen kunnen worden uitgesloten of dat deze kunnen worden voorkomen, beperkt of ongedaan kunnen worden gemaakt door maatregelen zoals hiervoor aangegeven. 15 NADER ONDERZOEK STEENUIL/KERKUIL– BREECAMP WEST ZWOLLE De soortenbeschermingsregimes In de paragrafen 11.2.2 t/m 11.2.4 Bal zijn de verschillende soortenbeschermingsregimes opgenomen: • § 11.2.2 Bal: omgevingsvergunning soorten Vogelrichtlijn • § 11.2.3 Bal: omgevingsvergunning soorten Habitatrichtlijn • § 11.2.4 Bal: omgevingsvergunning andere soorten Onder iedere paragraaf zijn de vergunning plichtige gevallen en de vergunningsvrije gevallen aangegeven.
In de Omgevingswet wordt niet meer gesproken over verbodsbepalingen waarvoor een vergunning of vrijstelling kan worden verleend, maar over schadelijke handelingen die leiden tot een vergunning plichtig geval. De inhoud van de schadelijke handelingen komen overeen met de verbodsbepalingen van de soortenbeschermingsregimes uit de OW (zie tabel 1), aangezien deze rechtstreeks voortkomen uit de Europese Voge lrichtlijn en Habitatrichtlijn en internationale Verdragen en betreffen de volgende: Tabel 1 – Schadelijke handelingen in Ow. De Omgevingswet onderscheidt drie verschillende beschermingsregimes, met elk hun eigen schadelijke handelingen. De eerste twee categorieën zijn gebaseerd op de door de Europese Unie opgestelde Schadelijke handelingen Vogelrichtlijn (art. 11.37 Bal): Schadelijke handelingen Habitatrichtlijn (art. 11.46 Bal): Schadelijke handelingen andere soorten (art. 11.54 Bal) Het opzettelijk doden of opzettelijk vangen van van nature in Nederland in het wild levende vogels van soorten als bedoeld in art. 1 Vrl Het in hun natuurlijk verspreidingsgebied opzettelijk doden of opzettelijk vangen van in het wild levende dieren Hrl bijlage IV, onder a, Bern bijlage II, Bonn bijlage I (ex. vogels art.
1 Vrl); Het opzettelijk doden of vangen van in het wild levende zoogdieren, amfibieën, reptielen, vissen, dagvlinders, libellen en kevers van de soorten, genoemd in bijlage IX, onder A Het opzettelijk vernielen of opzettelijk beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het opzettelijk wegnemen van nesten van die vogels Het opzettelijk verstoren van dieren Het opzettelijk beschadigen of vernielen van de vaste voortplantingsplaatsen, rustplaatsen of eieren van dieren Het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels Het in de natuur opzettelijk vernielen of rapen van eieren van dieren Het opzettelijk storen van vogels* Het beschadigen of vernielen van de voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren Het opzettelijk in hun natuurlijke verspreidingsgebied plukken en verzamelen, afsnijden, ontwortelen of vernielen van vaatplanten van de soorten, genoemd in bijlage IX, onder B Het opzettelijk plukken en verzamelen, afsnijden, ontwortelen of vernielen van planten van soorten, genoemd in bijlage IV, onder b Hrl of bijlage I verdrag van Bern, in hun natuurlijke verspreidingsgebied 16 NADER ONDERZOEK STEENUIL/KERKUIL– BREECAMP WEST ZWOLLE Vogelrichtlijn (1979) en de Habitatrichtlijn (1992). Het 3e beschermingsregime, andere soorten, betreft soorten die niet op Europees niveau beschermd zijn, maar wel op landelijk niveau (nationaal beschermde soorten).
Daarnaast geldt dat voor alle soorten d e algemene zorgplicht. Deze zorgplicht houdt in dat men bij werkzaamheden met mogelijk negatief effect op planten en dieren, maatregelen dient te nemen (binnen wat redelijkerwijs verwacht van men kan worden) om onnodige schade aan planten of dieren te voorkomen. Als door het tijdig nemen van (effectief bewezen) maatregelen een vaste rust - en verblijfplaats in stand blijft, en daardoor geen schadelijke handelingen uit de OW worden overtreden, is een vergunningsaanvraag niet noodzakelijk. Wel is het dan van belang om een en ander onderbouwd vast te leggen in een mitigatieplan / projectplan, voor het geval er een handhavingsverzoek of toezicht aan de orde is kan ondanks het nemen van maatregelen niet worden voorkomen dat schadelijke handelingen plaatsvinden, dan is ee n vergunningsaanvraag noodzakelijk. De steenuil wordt in de Omgevingswet beschermd onder het beschermingsregime van de Vogelrichtlijn als een soort met een vaste rust- en verblijfplaats. Het nest van de steenuil is jaarrond beschermd.
Voor soorten beschermd onder de Vogelrichtlijn (waartoe steenuil wordt gerekend) kan een vrijstelling worden verleend op grond van de volgende belangen: • In het belang van volksgezondheid of openbare veiligheid; • In het belang van veiligheid in het belang van veiligheid van luchtverkeer; • Ter voorkoming van belangrijke schade aan gewassen, vee, bossen, visserij of wateren; • Ter bescherming van flora en fauna; • Voor onderzoek of onderwijs, uitzetten of herinvoeren van soorten; • Selectief vangen, onder zich hebben of verstandig gebruik van vogels. 17 NADER ONDERZOEK STEENUIL/KERKUIL– BREECAMP WEST ZWOLLE Jaarrond beschermde nesten Alle van nature voorkomende vogelsoorten en hun bezette nestplaatsen in Nederland zijn beschermd. Daarnaast geldt voor nestplaatsen van diverse vogelsoorten , onderverdeeld in 5 categorieën, dat deze door de wetgever in provincie Overijssel jaarrond beschermd zijn (zie tabel 2). Categorie 1: Jaarrond gebruikte nesten. (Hoewel de steenuil in de Beleidsregels Natuur versie 2024 staat aangegeven als categorie 2, staat in de toelichting op de beleidsregels de soort aangegeven als categorie 1. Vanwege de toelichting in de beleidsregels is categorie 1 aangehouden.) Categorie 2. Zeer plaats trouwe koloniebroeders die elk broedseizoen op dezelfde plaats broeden of afhankelijk van bebouwing of biotoop Categorie 3.
Zeer plaats trouwe broedvogel die ieder jaar terugkeert naar specifiek nest of afhankelijk is van bebouwing Categorie 4. Vogels die jaarlijks terugkeert naar specifiek nest en die niet of nauwelijks in staat zijn een nest te bouwen. Categorie 5. Nesten van vogels die over voldoende flexibiliteit beschikken om zich elders te vestigen. Echter, dusdanig kwetsbaar dat aangetoond moet worden dat er voldoende alternatieve leefomgeving in de omgeving aanwezig is om zich te kunnen vestigen. Tabel 2 – Jaarrond beschermde nesten Overijssel Nederlandse naam Bescherming Nederlandse naam Bescherming Nederlandse naam Bescherming Steenuil Categorie 1 Blauwe reiger Categorie 5 Kleine bonte specht Categorie 5 Gierzwaluw Categorie 2 Boerenzwaluw Categorie 5 Kleine vliegenvanger Categorie 5 Huismus Categorie 2 Bonte vliegenvanger Categorie 5 Koolmees Categorie 5 Roek Categorie 2 Boomklever Categorie 5 Kortsnavelboomkruiper Categorie 5 Grote gele kwikstaart Categorie 3 Boomkruiper Categorie 5 Oeverzwaluw Categorie 5 Kerkuil Categorie 3 Bosuil Categorie 5 Pimpelmees Categorie 5 Oehoe Categorie 3 Brilduiker Categorie 5 Raaf Categorie 5 Ooievaar Categorie 3 Draaihals Categorie 5 Ruigpootuil Categorie 5 Slechtvalk Categorie 3 Eidereend Categorie 5 Spreeuw Categorie 5 Boomvalk Categorie 4 Ekster Categorie 5 Tapuit Categorie 5 Buizerd Categorie 4 Gekraagde roodstaart Categorie 5 Torenvalk Categorie 5
Havik Categorie 4 Glanskop Categorie 5 Zeearend Categorie 5 Ransuil Categorie 4 Grauwe vliegenvanger Categorie 5 Zwarte kraai Categorie 5 Sperwer Categorie 4 Groene specht Categorie 5 Zwarte mees Categorie 5 Wespendief Categorie 4 Grote bonte specht Categorie 5 Zwarte roodstaart Categorie 5 Zwarte wouw Categorie 4 Huiszwaluw Categorie 5 Zwarte specht Categorie 5 IJsvogel Categorie 5 18 NADER ONDERZOEK STEENUIL/KERKUIL– BREECAMP WEST ZWOLLE Inventarisatieprotocol NGB steenuil
19 NADER ONDERZOEK STEENUIL/KERKUIL– BREECAMP WEST ZWOLLE Specifieke zorgplicht en toetsing Specifieke zorgplicht Specifieke zorgplicht flora en fauna In het Bal is een specifieke zorgplicht opgenomen voor onder meer alle ‘flora- en fauna-activiteiten’ die, zoals hiervoor aangegeven, vrijwel alle ruimtelijke activiteiten betreft (art. 11.27 Bal). 8 Deze specifieke zorgplicht komt in de plaats van de algemene zorgplicht die in de Omgevingswet staat (zie hiervoor).9 Iedereen die een flora - en fauna-activiteit uitvoert, moet nadelige gevolgen zoveel mogelijk voorkomen, beperken of ongedaan maken (art. 11.27, 1e lid Bal). In het tweede lid staat de nadere uitwerking van de specifieke zorgplicht. In het tweede lid onder a is er met betrekking tot de reikwijdte van de zorgplicht voor flora- en fauna-activiteiten aangegeven dat deze plicht in ieder geval inhoudt dat moet worden nagegaan of er aanwijzingen zijn van de aanwezigheid van een aantal type soorten die kwetsbaar of bedreigd zijn.
Deze soorten betreffen in Nederland van nature voorkomende: • Vogelrichtlijn-soorten zoals genoemd in bijlage I Vrl en niet in die bijlage genoemde, geregeld in Nederland voorkomende trekvogelsoorten als bedoeld in artikel 4, 2e lid Vrl; • Habitatrichtlijn-soorten als opgenomen in bijlage II, IV en V Hrl; • nationaal beschermde soorten (bijlage IX Bal); dieren of planten die staan opgenomen op de Rode Lijsten; • voor die soorten belangrijke leefgebieden of natuurlijke habitats. Als deze aanwijzingen er zijn, moet worden vastgesteld of op voorhand op grond van objectieve gegevens nadelige gevolgen kunnen worden uitgesloten voor dieren van die soorten, hun nesten, hun foerageerplaatsen, hun voortplantingsplaatsen, hun rustplaatsen en hun eieren, of voor planten van die soorten. Zijn nadelige gevolgen niet uit te sluiten, dan wordt gevraagd om na te gaan welke nadelige gevolgen kunnen optreden en passende preventieve maatregelen te nemen, de activiteit te staken, of, als dat niet kan , passende herstelmaatregelen te nemen. Verder wordt er ook gevraagd om tijdens en na het verrichten van de activiteit na te gaan of de getroffen passende preventieve maatregelen de beoogde effecten hebben. De zorgplicht geldt altijd voor alle in het wild levende soorten, ongeacht een eventueel van toepassing zijnde vrijstelling, gedragscode of vergunning.
De zorgplicht voor soorten is bovendien niet beperkt tot de dieren en planten zelf, maar ook tot de directe leefomgeving van de soorten. Dat betreft voor dieren de foerageergebieden, rust en vaste verblijfplaatsen en plaatsen voor het grootbrengen van de jongen. Mochten de zorgplichtbepalingen niet helder genoeg zijn, dan staat het bevoegd gezag vrij om middels maatwerkregels (artikel 11.29 Bal) of maatwer kvoorschriften (artikel 11.31 Bal) deze te verduidelijken. Bijvoorbeeld door het opnemen van regels in een provinciale Omgevingsverordening of het stellen van een maatwerkvoorschrift of vergunningsvoorschrift. Zoals ook aangegeven hiervoor met betrekking t ot de specifieke zorgplicht voor Natura 2000 -gebieden en bijzondere nationale natuurgebieden, is de kern van de zorgplichtbepaling voor flora- en fauna-activiteiten dat als er sprake is van nadelige gevolgen op in het wild voorkomende soorten, deze, indien redelijkerwijs kan worden gevergd, moeten worden voorkomen, beperkt of ongedaan worden gemaakt. Ook in art. 11.27, tweede lid wordt verwezen naar passende preventieve maatregelen of passende herstelmaatregelen. In art. 11.27, tweede lid onder b Bal wordt aangegeven dat er moet worden ‘vastgesteld’ of op voorhand op grond van objectieve gegevens nadelige gevolgen kunnen worden uitgesloten.
Daarnaast zijn de overige voorwaarden in het tweede lid onder c t/m f zodanig concreet 20 NADER ONDERZOEK STEENUIL/KERKUIL– BREECAMP WEST ZWOLLE dat in deze bewoording kan worden gelezen dat er aantoonbaar aan deze voorwaarden moet worden voldaan, zeker ook met in het achterhoofd dat de specifieke zorgplichten in de Omgevingswet zowel bestuurlijk als strafrechtelijk kunnen worden gehandhaafd. Om aantoonbaar aan de voorwaarden van de specifieke zorgplicht te kunnen voldoen, is het noodzakelijk dat de toetsing aan de zorgplichtbepalingen in een Natuurwaardenonderzoek of nader onderzoek wordt vastgelegd. Hiertoe kan door ecologische adviesbureaus – naast een bureaustudie door raadpleging van verspreidingsgegevens in tools zoals de NDF F – een ‘Habitatcheck’ worden uitgevoerd naar het voorkomen van de genoemde soorten, op basis van de geschiktheid van het aanwezige habitat als leefgebied van deze soorten. Afhankelijk van het aan te treffen habitat, kan daardoor goed inzicht worden verkregen in het mogelijk voorkomen van soorten of soortgroepen. Of een nader onderzoek ook naar redelijkheid kan worden gevergd om de aanwezigheid te kunnen uitsluiten, zal afhangen van de opdrachtgever.
Vervolgens moet worden beschreven in de Natuurwaardenonde rzoek of nader onderzoek of nadelige gevolgen kunnen worden uitgesloten of dat deze kunnen worden voorkomen, beperkt of ongedaan kunnen worden gemaakt door maatregelen zoals hiervoor aangegeven. Ten alle tijden geldt bij het uitvoeren van flora - en fauna-activiteiten dient de initiatiefnemer / uitvoerder van de activiteit te kunnen aantonen hoe tegemoetgekomen wordt aan de specifieke zorgplicht (art. 11.27, Bal). Toetsing algemene en specifieke zorgplichtbepalingen Het benoemen hoe aan de zorgplichtbepalingen in de Omgevingswet getoetst is in een rapportage, is voldoende om aan de algemene en specifieke zorgplichtbepalingen te voldoen. De zorgplichten zijn niet vergunning plichtig, dus het is niet noodzakelijk om het voor te leggen aan bevoegd gezag. De zorgplichten kunnen elkaar aanvullen en versterken, omdat zij toezien op bepaald onderdelen van de natuur in de fysieke leefomgeving die soms kunnen samenvallen. Zo kan een habitat van een bedreigde soort bijvoorbeeld in een boom bevinden, waarmee zowel in het kader van de specifieke zorgplicht voor een flora - en fauna-activiteit als de specifieke zorgplicht voor het vellen van een houtopstand gevraagd kan worden om de boom en het habitat intact te laten.
Om deze reden kan de toets aan de zorgplichtbepalingen het beste in één paragraaf worden behandeld, na de toets aan de verschillende beschermingsregimes voor gebieden, soorten en houtopstanden. Een belangrijke noot is dat in de zorgplichten staat aangegeven dat de gevra agde zorg naar redelijkheid moet kunnen worden gevergd. Een initiatiefnemer moet er redelijkerwijs alles aan doen om overtreding van de zorgplichtbepalingen te voorkomen. Er worden volgens de toelichting op het Aanvullingsbesluit Natuur ‘geen extreme eisen gesteld. Wel wordt vereist dat de zorgvuldigheid aan de dag wordt gelegd die in redelijkheid vanuit een oogpunt van natuurbescherming mag worden geëist. Onder «zoveel mogelijk» […] moet niet alleen worden verstaan hetgeen fysisch, qua resultaat mogelijk i s, maar ook hetgeen redelijkerwijs van degene die de schade veroorzaakt kan worden gevergd.’ Bij de toetsing van de redelijkheid kan bijvoorbeeld gedacht worden aan financiële aspecten, ruimtelijke aspecten en/of planning technische aspecten. Afhankelijk van de situatie zal deze beoordeling volgens het Aanvullingsbesluit Natuur worden gemaakt door de initiatiefnemer (en/of diens adviseur). Wat redelijkerwijs gevergd kan worden, verschilt per initiatiefnemer. Er kan minder worden verwacht van een particulier dan van een ondernemer of bedrijf.
Wat in ieder geval mag worden gevraagd is het in beeld brengen van de gebieden en soorten die worden genoemd en het voorkomen van effecten door bijv. kwetsbare perioden te ontzien. In hoeverre nader onderzoek naar het vo orkomen van de genoemde soorten en het treffen van passende preventieve of 21 NADER ONDERZOEK STEENUIL/KERKUIL– BREECAMP WEST ZWOLLE passende herstelmaatregelen kunnen worden gevergd, zal in de praktijk afhangen van de ruimte en het vermogen van een initiatiefnemer. Welke maatregelen nodig zijn om nadelige gevolgen te voorkomen, te beperken of ongedaan te maken, hangt van de definitie v an een ‘nadelig gevolg’. De regels in de Wnb zijn in principe beleidsneutraal opgenomen in de Ow (volgens de toelichting op het Aanvullingsbesluit Natuur). Zoals ook toegelicht in het Aanvullingsbesluit Natuur, geldt dat, waar sprake is van een beleid neut rale omzetting, op de parlementaire geschiedenis van de Wnb kan worden teruggevallen voor de uitleg van bepalingen. Afgezien van de concretere uitwerking van de specifieke zorgplichten in lid 2 van de betreffende artikelen, is de belangrijkste vraag wat pr ecies wordt bedoeld met een nadelig gevolg. Pas als deze (dreigen) zich voordoen met betrekking tot de genoemde gebieden of soorten, zijn er namelijk maatregelen vereist (passende preventieve maatregelen of passende herstelmaatregelen).
Daarnaast is de def initie relevant met betrekking tot soorten die in beeld moeten worden gebracht waar de activiteit een nadelig gevolg op kan hebben, gezien de verwijzing naar verschillende uitgebreide lijsten met kwetsbare tot bedreigde soorten en de hiermee gepaard gaande potentieel intensieve onderzoeksinspanning. In de parlementaire geschiedenis van de Wnb wordt aangegeven dat de zorgplicht met name bedoeld is als instrument om de in het wild levende planten en dieren (en overigens ook habitats) in een gunstige staat van instandhouding te houden. Dit vergt vooral een focus op mogelijke nadelige gevolgen op de staat van instandhouding en niet zozeer op nadelige gevolgen voor ieder exemplaar afzonderlijk (of ieder oppervlak van een habitattype). 22 NADER ONDERZOEK STEENUIL/KERKUIL– BREECAMP WEST ZWOLLE Vrijblijvend advies Op basis van de conclusies doen wij de volgende aanbevelingen ten gunste van de steenuil /kerkuil (niet verplicht binnen Omgevingswet): • Plant bomen aan in en rondom het plangebied. Dit verhoogt de natuurkwaliteit binnen het plangebied. Ze kunnen als corridor dienen voor vogels, vleermuizen en grondgebonden zoogdieren. Ecologisch waardevolle bomen kunnen door de deskundig ecoloog worden aangewezen. • Maak gebruik van inheems gebiedseigen plantmateriaal. • Creëer verblijfplaatsen voor steenuilen/kerkuilen in uilenkasten.
Streef naar inpassing van planten en dieren die in en rond het plangebied hun habitat (kunnen) vinden. In de omgeving dient ook voldoende dekkingsmogelijkheden aanwezig te zijn door bijvoorbeeld: • Aanplant van doornige struiken als vuurdoorn en meidoorn, groenblijvende heesters, klimplanten als klimop of wingerd, robuuste beukenhagen, en dergelijke. Bladverliezende soorten zijn in de winterperiode minder effectief. • Aanplant van inheemse soorten bomen en ander opgaand groen Voor al deze maatregelen geldt dat ze een hoogte van minimaal 3 meter moeten hebben willen ze effectief zijn en zo mogelijk binnen 100 meter van de (te realiseren) nestplaats aanwezig moeten zijn. Behoud of ontwikkeling van voldoende plekken waar gefoerageerd kan worden, door bijvoorbeeld: • In stand houden of ontwikkelen van hoekjes of stroken ruigte met onkruiden als bron voor zaden en kleine zachte insecten. Straatgras, herderstasje en weegbree zijn favoriete onkruiden; • Extensief beheer van gazons (maaifrequentie 1 maal per jaar). Het maaien vindt niet in het najaar plaats. Voor al deze maatregelen geldt dat voedsel jaarrond beschikbaar moet zijn en zo mogelijk binnen 100 meter van de nestplaats beschikbaar zijn en dat er binnen 5 à 10 meter (bij voorkeur binnen 2,5 meter) dekking moet zijn. Behoud van voldoende drinkwater door bijvoorbeeld aanleg van (open) water.
23 NADER ONDERZOEK STEENUIL/KERKUIL– BREECAMP WEST ZWOLLE Disclaimer Deze rapportage is vervaardigd op verzoek van de opdrachtgever zoals hierboven aangegeven. Niets uit deze rapportage mag, met uitzondering van de opdrachtgever, worden vermenigvuldigd of openbaar gemaakt worden door middel van scanning, druk, internet, kopie of andere wijze zonder schriftelijke toestemming van Ecofect B.V., noch mag het zonder deze toestemming voor een ander doel gebruikt worden dan waarvoor het vervaardigd is. Ecofect B.V. is niet aansprakelijk voor vervolgschade, alsmede schade die voortv loeit uit toepassingen van de resultaten van de werkzaamheden of andere gegevens verkregen. De opdrachtgever vrijwaart Ecofect B.V. voor aanspraken van derden in verband met deze toepassing. Omdat ecologisch onderzoek een momentopname is, kan de aanwezighe id van beschermde soorten soms niet worden uitgesloten of bevestigd. Daarnaast is de natuurwetgeving aan verandering en jurisprudentie onderhevig. Wij zijn echter niet aansprakelijk voor de gevolgen van onverwacht verschijnende of verdwijnende flora of fau na, noch voor de gevolgen van veranderende wetgeving of jurisprudentie.
© 2025 Ecofect B.V.; Nunspeet Bijlage 6.3 Broedvogelinspectie boerenzwaluw Locatie: | Breecamp West | Zwolle; Scholtensteeg 3 8044 PD Zwolle Datums inspectie: | 26 maart 2025 en 23 juni 2025 Opgesteld door: In opdracht van: | BJZ.nu B.V. Doel van inspectie: | Natuurtoets in kader van specifieke zorgplicht, Omgevingswet 1. Inleiding Op verzoek van BJZ.nu B.V. zijn tussen eind april en eind juni een aantal ecologische inspecties uitgevoerd in Breecamp West Zwolle aan de Scholtensteeg 3. De aanleiding voor deze inspecties is het voornemen tot het uitvoeren van werkzaamheden op | en nabij het perceel. In het kader van de Omgevingswet, en met name de daarin opgenomen specifieke zorgplicht voor beschermde soorten, is getoetst op de aanwezigheid van boerenzwaluwen en eventuele broedgevallen. 2. Wettelijk kader De specifieke zorgplicht (artikel 1.6 van de Omgevingswet) verplicht initiatiefnemers en uitvoerders om bij het verrichten van activiteiten schade aan beschermde soorten en hun leefomgeving zoveel mogelijk te voorkomen. De zorgplicht geldt voor álle soorten flora en fauna, ongeacht de mate van bescherming. | Voor vogels geldt aanvullend dat onder de Omgevingswet het verstoren van broedende vogels en het vernietigen van nesten verboden is. Hieruit volgt dat werkzaamheden niet mogen plaatsvinden indien er sprake is van aantasting of verstoring actieve broedplaatsen. 3.
Uitgevoerde inspectie Datum | Tijd | Weerbeeld | Inspecteur 26 maart 2025 | ochtend | Zwaar bewolkt, 7 °C, 1 Bft. | Dhr. A. van der Streek 15 mei 2025 | ochtend | Onbewolkt, 23 °C, 1 Bft. | Dhr. P. Wiegel 23 juni 2025 | ochtend | Zwaar bewolkt, 18°C, 2 Bft. | Mw. M. van Hoorn • | Gebruikte methode: visuele inspectie vanaf maaiveld, systematische terreinverkenning van potentiële nestlocaties (struweel, bomen, gebouwen, open terrein) Tijdens de inspectie is systematisch gezocht naar | indicaties van actieve broedgevallen, waaronder: • | Aanwezigheid van nesten (zichtbaar of hoorbaar) • | Territoriumgedrag (zangactiviteit, alarmroep) • | Vliegbewegingen met nestmateriaal of voedsel • | Aanwezigheid van jonge vogels of eieren 4. Resultaten Tijdens geen van de inspecties zijn er nesten of foeragerende vogels aangetroffen. 5. Conclusie en advies Op basis van de inspecties is aangetoond dat de boerenzwaluw geen gebruik maakt van de opstal en niet voorkomt op de planlocatie aan de Scholtensteeg 3 te Zwolle. Maatregelen om verstoring te voorkomen of belemmeringen betreffende de werkzaamheden zijn dan ook niet van toepassing. Advies: • Geen belemmeringen voor de werkzaamheden. Met vriendelijke groet, Ecofect B.V.
Datum: 7 juli 2025 Bijlage 6.4 Nader onderzoek soorten Datum: 7 oktober 2025 Project: NOV52329 NADER ONDERZOEK VLEERMUIS Vleermuisonderzoek conform vleermuisprotocol 2021 Locatie: Breecamp West Zwolle 2 N ADE R O ND E R ZO E K S O OR TE N– BR E E C AM P WE S T ZW OLL E Colofon Onderzoek Document Datum Locatie Opdrachtgever Opdrachtnemer Ecoloog Collegiale beoordeling Adres Telefoon Email Internet KvK-nummer Btw-identificatienr. Rekeningnummer Nader onderzoek vleermuis NOV52329 15 mei tot 1 oktober 2025 Breecamp West Zwolle BJZ.nu B.V. Ecofect B.V. info@ecofect.nl www.ecofect.nl 3 N ADE R O ND E R ZO E K S O OR TE N– BR E E C AM P WE S T ZW OLL E INHOUD 1. Colofon 2 2. Samenvatting 4 3. Inleiding 5 3.1 Aanleiding 5 3.2 Planlocatie 5 3.3 Werkzaamheden 7 4. Wettelijk kader 8 5. De vleermuis 12 6. Werkwijze 14 6.1 Vleermuisprotocol 2021 14 6.2 Checklist 15 6.3 Bureauonderzoek 16 6.4 Werkwijze onderzoek 16 6.5 Onderzoeksresultaten 16 7. Verantwoording 16 Disclaimer 20 4 N ADE R O ND E R ZO E K S O OR TE N– BR E E C AM P WE S T ZW OLL E Samenvatting Samenvattend: Er zijn geen verblijfplaatsen van vleermuizen aangetroffen in te slopen bebouwing. Er zijn geen essentiële vliegroutes dan wel zwermlocaties van vleermuizen aangetroffen in en nabij de (te slopen) bebouwing. Er zijn geen paarroepjes en baltsgedrag waargenomen, waardoor er ook geen opnames zijn gemaakt.
Het plangebied zelf heeft geen belangrijke waarde als jachtgebied of onderdeel van een vliegroute: Het plangebied wordt in de toekomstige situatie niet veranderd waardoor er geen essentiële lijnelementen verloren gaan. Er gaan geen verblijfplaatsen verloren door of tijdens de geplande ingreep. Een vergunning schadelijke handelingen flora en fauna activiteit wordt niet noodzakelijk geacht. Elke inventarisatie is een steekproef gebaseerd op momentopnamen. Er is voldaan aan de onderzoekstijden en -perioden zoals gesteld wordt in het vleermuisprotocol 2021 (+ actualisatie 2025). Alle functies zijn onderzocht voor de genoemde soorten. Hierdoor is niet uitgesloten dat soorten en functies die tijdens de inventarisatie niet waargenomen zijn, op een ander tijdstip wel aanwezig zijn. Dit is acceptabel omdat met het volgen van de inventarisatieprotocollen gedaan is ‘wat redelijkerwijs verwacht kan worden’. Hiermee is voldoende invulling gegeven aan de zorgplicht van de Omgevingswet. 5 N ADE R O ND E R ZO E K S O OR TE N– BR E E C AM P WE S T ZW OLL E 1. Inleiding 1.1 Aanleiding Met de voorgenomen ontwikkelingen betreffende het plangebied gelegen aan de Breecamp West te Zwolle heeft BJZ.nu B.V. aan Ecofect B.V. opdracht gegeven een vleermuisonderzoek Omgevingswet uit te voeren t.b.v.
het vergunning traject en inzicht te verschaffen of de geplande uit te voeren werkzaamheden conflicteren met de Omgevingswet. Het natuurwaardenonderzoek ‘NWO 52054 Breecamp West Zwolle’ ligt ten grondslag. Voorliggend rapport geeft inzicht in het wettelijk kader, de gebruikte methodiek en de resultaten van het uitgevoerde onderzoek. 1.2 Planlocatie De planlocatie bestaande uit meerdere agrarische percelen, drie agrarische schuren, een woning en bijbehorend erf, is gelegen aan de Scholtensteeg / Stuurmansweg te Zwolle. De percelen bestaan voornamelijk uit grasland. Rondom de planlocatie, met een oppervlakte van ruim 28 hectare, is een watergang gelegen. Tussen de agrarische percelen zijn ook enkele smalle, begroeide greppels aanwezig. Binnen de grenzen van het plangebied bevindt zich een voormalig agrarisch melkveebedrijf inclusief woonhuis met een gezamenlijke oppervlakte van circa 0.8 ha. Het woonhuis is opgetrokken uit ruwe gemetselde muren in combinatie met een pannendak. De schuren zijn allen voorzien van een dak bedekt met golfplaten. De muren/wanden van deze schuren zijn veelal opgetrokken uit gemetselde muren aan de onderzijde in combinatie met hout of wandpanelen aan de bovenzijde. De gebouwen zijn omringt door diverse bomen met onderbegroeiing. De omgeving heeft een landelijk karakter. De planlocatie is gelegen buiten de bebouwde kom van Zwolle.
6 N ADE R O ND E R ZO E K S O OR TE N– BR E E C AM P WE S T ZW OLL E Figu ur 1 – Planlocatie versus onderzoeksgebied
7 N ADE R O ND E R ZO E K S O OR TE N– BR E E C AM P WE S T ZW OLL E 1.3 Werkzaamheden Initiatiefnemer is voornemens het huidige gebied te transformeren tot een woonwijk met diverse soorten woningen. Daarnaast zal er groen worden aangebracht. De huidige bebouwing zal gesloopt worden. De meeste bomen blijven behouden. De aanwezige greppels zullen verbreed worden, en de watergang rondom de planlocatie blijft intact. Voor inhoudelijke vragen over het ontwerp of de inrichting van de planlocatie wordt verwezen naar de opdrachtgever of initiatiefnemer. Figuur 1 – Inrichting planlocatie. Functieverandering en effecten De beoogde ingrepen zijn blijvend van karakter. De functie van het plangebied zal wijzigen en ecologisch veranderen. De ingrepen en effecten van de ingreep in relatie tot natuurwaarden: Transformatie gebied naar bestemming wonen Egaliseren terrein / bouwrijp maken Algemene sloop-/ bouwwerkzaamheden Herinrichting terrein welke bij de functie wonen verwacht kan worden Verbreden greppels Kappen enkele bomen Dit onderzoek is gericht om een inschatting te maken of beschermde soorten voorkomen en gebruik maken van de projectlocatie.
8 N ADE R O ND E R ZO E K S O OR TE N– BR E E C AM P WE S T ZW OLL E 2. Wettelijk kader Een ‘flora- en fauna-activiteit’ is volgens de definitie van het begrip zoals uitgewerkt in de bijlage bij art. 1.1 Omgevingswet een: ‘activiteit met mogelijke gevolgen voor van nature in het wild levende dieren of planten’ Anders dan bij een ‘Natura 2000-activiteit’, waarvan pas sprake is als een activiteit leidt tot een kans op significante gevolgen op beschermde Natura 2000-gebieden, is er al sprake van een ‘flora- en fauna-activiteit’ als het een mogelijk gevolg heeft voor één van nature in het wild levend dier of plant, ongeacht of deze soort beschermd is volgens de Omgevingswet. Doordat in de definitie wordt verwezen naar ‘van nature’ in het wild levende soorten, gaat de definitie niet op voor niet-van nature voorkomende soorten. Met andere woorden, de regels voor flora- en fauna-activiteiten gelden niet voor soorten die buiten het natuurlijk verspreidingsgebied voorkomen of exoten, tenzij specifiek vermeld. Als er sprake is van een flora- en fauna-activiteit, dient er rekening te worden gehouden met de regels in art. 11.27 Bal (specifieke zorgplicht), art. 11.28 Bal (voorkomen onnodig lijden dieren) en de paragrafen 11.2.2 t/m 11.2.5 Bal (vergunningplicht bij schadelijke handelingen, regels vergunningsvrije gevallen).
Hoewel de paragrafen 11.2.2 t/m 11.2.5 Bal alleen betrekking hebben op de bij wet beschermde soorten, gelden de artikelen 11.27 en 11.28 ook met betrekking tot de niet-beschermde soorten. Specifieke zorgplicht flora en fauna In het Bal is een specifieke zorgplicht opgenomen voor onder meer alle ‘flora- en fauna-activiteiten’ die, zoals hiervoor aangegeven, vrijwel alle ruimtelijke activiteiten betreft (art. 11.27 Bal). 8 Deze specifieke zorgplicht komt in de plaats van de algemene zorgplicht die in de Omgevingswet staat (zie hiervoor).9 Iedereen die een flora- en fauna-activiteit uitvoert, moet nadelige gevolgen zoveel mogelijk voorkomen, beperken of ongedaan maken (art. 11.27, 1e lid Bal). In het tweede lid staat de nadere uitwerking van de specifieke zorgplicht. In het tweede lid onder a is er met betrekking tot de reikwijdte van de zorgplicht voor flora- en fauna-activiteiten aangegeven dat deze plicht in ieder geval inhoudt dat moet worden nagegaan of er aanwijzingen zijn van de aanwezigheid van een aantal type soorten die kwetsbaar of bedreigd zijn. Deze soorten betreffen in Nederland van nature voorkomende: Vogelrichtlijn-soorten zoals genoemd in bijlage I Vrl en niet in die bijlage genoemde, geregeld in Nederland voorkomende trekvogelsoorten als bedoeld in artikel 4, 2e lid Vrl. Habitatrichtlijn-soorten als opgenomen in bijlage II, IV en V Hrl.
nationaal beschermde soorten (bijlage IX Bal) dieren of planten die staan opgenomen op de Rode Lijsten voor die soorten belangrijke leefgebieden of natuurlijke habitats. Als deze aanwijzingen er zijn, moet worden vastgesteld of op voorhand op grond van objectieve gegevens nadelige gevolgen kunnen worden uitgesloten voor dieren van die soorten, hun nesten, hun foerageerplaatsen, hun voortplantingsplaatsen, hun rustplaatsen en hun eieren, of voor planten van die soorten. Zijn nadelige gevolgen niet uit te sluiten, dan wordt gevraagd om na te gaan welke nadelige gevolgen kunnen optreden en passende preventieve maatregelen te nemen, de activiteit te staken, of, als dat niet kan, Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht. Deze wetgeving vervangt o.a. de Wet natuurbescherming. In deze wet is o.a. de bescherming van gebieden, soorten en houtopstanden geregeld. Dit onderzoek beperkt zich tot soortbescherming vleermuis. 9 N ADE R O ND E R ZO E K S O OR TE N– BR E E C AM P WE S T ZW OLL E passende herstelmaatregelen te nemen. Verder wordt er ook gevraagd om tijdens en na het verrichten van de activiteit na te gaan of de getroffen passende preventieve maatregelen de beoogde effecten hebben. De zorgplicht geldt altijd voor alle in het wild levende soorten, ongeacht een eventueel van toepassing zijnde vrijstelling, gedragscode of vergunning.
De zorgplicht voor soorten is bovendien niet beperkt tot de dieren en planten zelf, maar ook tot de directe leefomgeving van de soorten. Dat betreft voor dieren de foerageergebieden, rust en vaste verblijfplaatsen en plaatsen voor het grootbrengen van de jongen. Mochten de zorgplichtbepalingen niet helder genoeg zijn, dan staat het bevoegd gezag vrij om middels maatwerkregels (artikel 11.29 Bal) of maatwerkvoorschriften (artikel 11.31 Bal) deze te verduidelijken. Bijvoorbeeld door het opnemen van regels in een provinciale Omgevingsverordening of het stellen van een maatwerkvoorschrift of vergunningsvoorschrift. Zoals ook aangegeven hiervoor met betrekking tot de specifieke zorgplicht voor Natura 2000-gebieden en bijzondere nationale natuurgebieden, is de kern van de zorgplichtbepaling voor flora- en fauna-activiteiten dat als er sprake is van nadelige gevolgen op in het wild voorkomende soorten, deze, indien redelijkerwijs kan worden gevergd, moeten worden voorkomen, beperkt of ongedaan worden gemaakt. Ook in art. 11.27, tweede lid wordt verwezen naar passende preventieve maatregelen of passende herstelmaatregelen. In art. 11.27, tweede lid onder b Bal wordt aangegeven dat er moet worden ‘vastgesteld’ of op voorhand op grond van objectieve gegevens nadelige gevolgen kunnen worden uitgesloten.
Daarnaast zijn de overige voorwaarden in het tweede lid onder c t/m f zodanig concreet dat in deze bewoording kan worden gelezen dat er aantoonbaar aan deze voorwaarden moet worden voldaan, zeker ook met in het achterhoofd dat de specifieke zorgplichten in de Omgevingswet zowel bestuurlijk als strafrechtelijk kunnen worden gehandhaafd. Om aantoonbaar aan de voorwaarden van de specifieke zorgplicht te kunnen voldoen, is het noodzakelijk dat de toetsing aan de zorgplichtbepalingen in een Natuurwaardenonderzoek of nader onderzoek wordt vastgelegd. Hiertoe kan door ecologische adviesbureaus – naast een bureaustudie door raadpleging van verspreidingsgegevens in tools zoals de NDFF – een ‘Habitatcheck’ worden uitgevoerd naar het voorkomen van de genoemde soorten, op basis van de geschiktheid van het aanwezige habitat als leefgebied van deze soorten. Afhankelijk van het aan te treffen habitat, kan daardoor goed inzicht worden verkregen in het mogelijk voorkomen van soorten of soortgroepen. Of een nader onderzoek ook naar redelijkheid kan worden gevergd om de aanwezigheid te kunnen uitsluiten, zal afhangen van de opdrachtgever. Vervolgens moet worden beschreven in de Natuurwaarden onderzoek of nader onderzoek of nadelige gevolgen kunnen worden uitgesloten of dat deze kunnen worden voorkomen, beperkt of ongedaan kunnen worden gemaakt door maatregelen zoals hiervoor aangegeven.
De soortenbeschermingsregimes In de paragrafen 11.2.2 t/m 11.2.4 Bal zijn de verschillende soortenbeschermingsregimes opgenomen: § 11.2.2 Bal: omgevingsvergunning soorten Vogelrichtlijn § 11.2.3 Bal: omgevingsvergunning soorten Habitatrichtlijn § 11.2.4 Bal: omgevingsvergunning andere soorten Onder iedere paragraaf zijn de vergunning plichtige gevallen en de vergunningsvrije gevallen aangegeven. In de Omgevingswet wordt niet meer gesproken over verbodsbepalingen waarvoor een vergunning of vrijstelling kan worden verleend, maar over schadelijke handelingen die leiden tot een vergunning plichtig geval. De inhoud van de schadelijke handelingen komen overeen met de verbodsbepalingen van de soortenbeschermingsregimes uit de Wnb, aangezien deze rechtstreeks voortkomen uit de Europese Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn en internationale Verdragen en betreffen de volgende schadelijke gevallen: 10 N ADE R O ND E R ZO E K S O OR TE N– BR E E C AM P WE S T ZW OLL E Schadelijke handelingen Vogelrichtlijn (art. 11.37 Bal): Schadelijke handelingen Habitatrichtlijn (art. 11.46 Bal): Schadelijke handelingen andere soorten (art. 11.54 Bal) Het opzettelijk doden of opzettelijk vangen van nature in Nederland in het wild levende vogels van soorten als bedoeld in art.
1 Vrl Het in hun natuurlijk verspreidingsgebied opzettelijk doden of opzettelijk vangen van in het wild levende dieren Hrl bijlage IV, onder a, Bern bijlage II, Bonn bijlage I (ex. vogels art. 1 Vrl); Het opzettelijk doden of vangen van in het wild levende zoogdieren, amfibieën, reptielen, vissen, dagvlinders, libellen en kevers van de soorten, genoemd in bijlage IX, onder A Het opzettelijk vernielen of opzettelijk beschadigen van nesten, rustplaatsen en eieren van vogels, of het opzettelijk wegnemen van nesten van die vogels Het opzettelijk verstoren van dieren Het opzettelijk beschadigen of vernielen van de vaste voortplantingsplaatsen, rustplaatsen of eieren van dieren Het rapen en onder zich hebben van eieren van vogels Het in de natuur opzettelijk vernielen of rapen van eieren van dieren Het opzettelijk storen van vogels* Het beschadigen of vernielen van de voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren Het opzettelijk in hun natuurlijke verspreidingsgebied plukken en verzamelen, afsnijden, ontwortelen of vernielen van vaatplanten van de soorten, genoemd in bijlage IX, onder B Het opzettelijk plukken en verzamelen, afsnijden, ontwortelen of vernielen van planten van soorten, genoemd in bijlage IV, onder b Hrl of bijlage I verdrag van Bern, in hun natuurlijke verspreidingsgebied De Omgevingswet onderscheidt drie verschillende beschermingsregimes, met elk hun eigen
verbodsbepalingen (zie tabel 2). De eerste twee categorieën zijn gebaseerd op de door de Europese Unie opgestelde Vogelrichtlijn (1979) en de Habitatrichtlijn (1992). Het 3e beschermingsregime, andere soorten, betreft soorten die niet op Europees niveau beschermd zijn, maar wel op landelijk niveau (nationaal 11 N ADE R O ND E R ZO E K S O OR TE N– BR E E C AM P WE S T ZW OLL E beschermde soorten). Daarnaast geldt dat voor alle soorten de algemene zorgplicht. Deze zorgplicht houdt in dat men bij werkzaamheden met mogelijk negatief effect op planten en dieren, maatregelen dient te nemen (binnen wat redelijkerwijs verwacht van men kan worden) om onnodige schade aan planten of dieren te voorkomen. Alle vleermuissoorten worden strikt beschermd door de Omgevingswet en ook de vaste verblijfplaatsen van deze soorten zijn jaarrond beschermd. Hierdoor is er, bij ruimtelijke ingrepen, een vergunning schadelijke handelingen flora en fauna activiteit Omgevingswet nodig wanneer vaste verblijfplaatsen aangetast, vernield en/of verstoord zullen worden of wanneer individuen van de soorten verwond of gedood zullen worden. Het is daarom noodzakelijk om middels aanvullend onderzoek de aanwezigheid van vaste verblijfplaatsen van vleermuizen vast te stellen dan wel uit te kunnen sluiten.
Vleermuisprotocol 2021 (geactualiseerd) Het Vleermuisprotocol 2021 beschrijft het benodigde onderzoek om de kans op aanwezigheid of afwezigheid van vleermuizen en gebiedsfuncties voor vleermuizen afdoend vast te stellen voor ruimtelijke ordeningsprocedures. Het Vleermuisprotocol 2021 is nu geactualiseerd voor de meervleermuis. Nieuwe inzichten toonden aan dat het huidige onderzoek onvoldoende zekerheid gaf over de aan- of afwezigheid van voor de meervleermuis belangrijke functies, zoals verblijfsplaatsen. Adviesbureaus gebruiken het Vleermuisprotocol om hun onderzoek uit te voeren en bevoegde gezagen gebruiken het protocol om vergunningaanvragen voor de Omgevingswet te beoordelen. Nieuwe inzichten over de ecologie van de meervleermuis toonden aan dat in het onderzoek zoals dat nu plaatsvindt, de kans te groot is dat de aanwezigheid van een verblijfsplaats werd gemist. Het late en stille uitvliegen, het direct vertrekken uit de omgeving van het verblijf na het uitvliegen en het vaak niet vertonen van verblijfplaats- indicerend gedrag maken de meervleermuis moeilijk waarneembaar. Het gewijzigde protocol verkleint de kans dat verblijfsplaatsen worden gemist. Het geactualiseerde protocol schrijft een ochtendonderzoek in plaats van avondonderzoek voor en onderzoek naar een nieuw type verblijfplaats (satellietverblijfplaats) in gebieden die op kaart1 zijn aangegeven.
Deze kaart met verspreidingsgegevens wordt jaarlijks geüpdate. Het aantonen / uitsluiten van migratieroutes vraagt een grotere onderzoeksinspanning bij nieuw aangetroffen verblijfplaatsen. Voor deze verblijfplaatsen wordt ook een uitvliegtelling voorgeschreven om de grootte van de kolonie vast te stellen. Wanneer het protocol is gevolgd, bestaat grote mate van juridische zekerheid dat voldaan is aan een wettelijke en maatschappelijk verantwoorde inspanning om na te gaan of soorten en functies van gebieden in het geding zijn. De brancheorganisatie Netwerk Groene Bureaus en de Zoogdiervereniging ontwikkelden in 2009 het eerste Vleermuisprotocol. Het protocol wordt met regelmaat geactualiseerd en omvat 17 soorten. 1 De planlocatie is gelegen in een gebied met aanvullende onderzoeksinspanning – 7 bezoeken (zie pagina 17). 12 N ADE R O ND E R ZO E K S O OR TE N– BR E E C AM P WE S T ZW OLL E 3. De vleermuis Vleermuizen gebruiken het landschap gedurende het jaar op verschillende manieren: in verschillende perioden van het jaar maken ze gebruik van kraamplaatsen, zomerverblijfplaatsen, paarverblijven, winterverblijfplaatsen en jachtgebied. Daarnaast gebruiken ze landschapselementen, zoals bomenrijen en watergangen als vliegroute.