Bijlage 1: Memo 7b’s / formele verkenning Voorsterpoort en Hessenpoort
Tekst van het document
De middelbare school ligt aan de Rieteweg op een kleine 30 fietsminuten afstand (8,7 km). Dit is ver, maar de middelbare scholieren zijn oud genoeg om deze afstand zelfstandig te fietsen. Parkeren wordt op de eigen kavel opgelost en gezien de lage parkeernorm van het COA zijn hier geen problemen te verwachten. Eerdergenoemde aandachtspunten met betrekking tot de bereikbaarheid van de locatie zijn tevens genoemd door omwonenden tijdens de inloopbijeenkomsten. Conclusie: de bereikbaarheid van deze locatie is beperkt. Het openbaar vervoer is met name in het weekend onvoldoende aanwezig en de afstand tot de dichtstbijzijnde bushalte is relatief groot. Daarnaast liggen voorzieningen op aanzienlijke afstand van de locatie. Hoewel wordt voldaan aan de minimumeisen van het COA voor noodopvang, zijn aanvullende en deels nog onduidelijke maatregelen nodig om de bereikbaarheid op een aanvaardbaar niveau te brengen. Daarom beoordelen wij het aspect Bereikbaarheid als negatief (één min) Bespreekbaarheid (Draagvlak, participatie en reacties van omwonenden, bedrijven en andere betrokkenen) 0 Voor deze locatie zijn verschillende participatiemomenten georganiseerd. Op 3 en 9 juni 2026 vonden inloopbijeenkomsten plaats voor omwonenden, op 17 juni 2026 voor bedrijven en stakeholders op Hessenpoort en op 22 juni 2026 een overleg met het bestuur van streekvereniging De Marsen.
Daarnaast is via een online vragenlijst input opgehaald. Uit de participatie blijkt dat de locatie overwegend kritisch wordt beoordeeld. Omwonenden en bedrijven vinden een opvanglocatie op dit bedrijventerrein niet geschikt vanwege de afstand tot voorzieningen, scholen, verenigingen en het stadscentrum. Daarbij wordt gevreesd dat de ligging de participatie van bewoners bemoeilijkt en extra druk legt op voorzieningen in Berkum. Omwonenden staan echter niet kritisch tegenover een opvang in algemene zin, er lijkt veel draagvlak te zijn voor de opvang. Men vindt deze locatie met name ongeschikt vanuit het perspectief van de tijdelijke bewoners en 30/37 voorstel Datum 29 juli 2026 daardoor niet wenselijk. Zo zijn er ook omwonenden geweest die andere locaties in Berkum noemde als meer wenselijk. Als aandachtspunt werd vaak de bereikbaarheid en verkeersveiligheid genoemd. Deelnemers noemen de grote afstand tot voorzieningen en scholen, de volgens hen beperkte bereikbaarheid met het openbaar vervoer, met name in de weekenden, en de lange reistijden. Daarnaast zijn zorgen geuit over de aanwezigheid van veel vracht- en bouwverkeer, de verkeersveiligheid van de fietsroutes, het ontbreken van voetpaden op delen van de route en de beperkte verlichting. Deze aandachtspunten zijn inhoudelijk beoordeeld onder Bereikbaarheid. Ook de leefbaarheid en sociale veiligheid zijn veelvuldig genoemd.
Omwonenden wijzen op de rustige ligging van het bedrijventerrein buiten werktijden, de nabijheid van open water, mogelijke geluidsoverlast door verkeer en bedrijvigheid en de geschiktheid van de omgeving voor kwetsbare doelgroepen, met name gezinnen met kinderen. Daarnaast bestaat de zorg dat de afstand tot voorzieningen en ontmoetingsplekken kan leiden tot sociale isolatie, verveling en meer verblijf in de openbare ruimte. Omwonenden en bedrijven benadrukken daarom het belang van voldoende toezicht, handhaving en duidelijke afspraken over het voorkomen en afhandelen van eventuele overlast en incidenten. Deze aandachtspunten zijn inhoudelijk beoordeeld onder Beheersbaarheid. Vanuit bedrijven op Hessenpoort is daarnaast aandacht gevraagd voor een goede bereikbaarheid van het bedrijventerrein, een veilige verkeersafwikkeling en het behoud van een goed ondernemersklimaat. Eén ondernemer heeft zorgen geuit over mogelijke gevolgen voor de bedrijfsvoering, bezoekersaantallen en vastgoedwaarde. Deze effecten zijn niet nader onderzocht. Tegelijkertijd bleek tijdens de participatie bereidheid om mee te denken over oplossingen en betrokken te blijven bij de verdere uitwerking van de locatie. Na besluitvorming wordt daarom samen met omwonenden, bedrijven, organisaties, de gemeente en het COA een klankbordgroep ingericht en een beheerplan opgesteld.
31/37 voorstel Datum 29 juli 2026 De participatie laat zien dat er duidelijke zorgen bestaan over de geschiktheid van deze locatie en dat het draagvlak voor een opvang op deze specifieke locatie daarmee dan ook beperkt is. De bewoners in de omgeving staan echter niet negatief tegenover het realiseren van een opvanglocatie elders in de buurt. Tegelijkertijd zijn de aandachtspunten concreet en bespreekbaar en bestaat bereidheid om gezamenlijk te zoeken naar passende maatregelen. Daarom wordt de bespreekbaarheid van deze locatie als neutraal (0) beoordeeld. Conclusie: hoewel er veel draagvlak lijkt te zijn voor een tijdelijke opvanglocatie in algemene zin, zijn omwonenden overwegend kritisch over deze locatie. Omwonenden hebben aangegeven een bedrijventerrein op dergelijke afstand van de stad niet leefbaar te vinden. De afweging om te komen tot een neutraal (0) oordeel voor de Bespreekbaarheid komt daarom vooral door de specifieke voorgestelde locatie, waarvan omwonenden het geen goed leefgebied vinden voor de asielzoekers. Beheersbaarheid (leefbaarheid, sociale veiligheid, toezicht en beheer) - De ligging van de opvanglocatie op een bedrijventerrein brengt aandachtspunten met zich mee voor de leefbaarheid, sociale veiligheid, het toezicht en het dagelijks beheer van de locatie.
De afstand tot voorzieningen en de bestaande sociale infrastructuur, in combinatie met de kenmerken van de omgeving, vraagt om een afweging of de locatie voldoende aansluit bij het doel van tijdelijke opvang en of de benodigde beheermaatregelen toereikend zijn. De veiligheid van bewoners vraagt op deze locatie bijzondere aandacht. De ligging op een bedrijventerrein, de aanwezigheid van bedrijfs-, vracht- en bouwverkeer, de nabijheid van de N340, de A28 en open water en de verdere ontwikkeling van Hessenpoort vragen om aanvullende maatregelen op het gebied van inrichting, toezicht en begeleiding. Daarnaast kunnen de nabijgelegen infrastructuur, bedrijvigheid en bouwwerkzaamheden leiden tot geluidsoverlast. Voor de omgeving zijn goede afspraken over toezicht, verkeersafwikkeling, communicatie en het voorkomen en afhandelen van eventuele overlast van belang. Deze aandachtspunten zijn ook tijdens de participatie door omwonenden en bedrijven benoemd. 32/37 voorstel Datum 29 juli 2026 De locatie ligt bovendien op relatief grote afstand van dagelijkse voorzieningen. Bewoners zijn voor boodschappen, onderwijs, zorg, sport en andere activiteiten grotendeels aangewezen op Berkum of de binnenstad van Zwolle.
Omdat in de directe omgeving geen openbare ontmoetings- of recreatievoorzieningen aanwezig zijn, moet het COA op de locatie zelf voorzien in ruimte voor ontmoeting, sport, spel en andere vormen van dagbesteding. Zonder een passend aanbod neemt het risico op verveling, sociale isolatie en verblijf in de openbare ruimte toe. De ligging sluit daarnaast minder goed aan op de leefwereld van de huidige bewonersgroep. De meeste bewoners werken, volgen onderwijs of maken gebruik van voorzieningen, vrijwilligers en sociale netwerken in de stad. Door de grotere afstand vraagt het behouden van deze verbindingen structureel extra begeleiding en organisatie. Ook voor vrijwilligers en maatschappelijke organisaties betekent de ligging extra reistijd, waardoor de betrokkenheid onder druk kan komen te staan. De genoemde aandachtspunten zijn beheersbaar, maar kunnen niet met reguliere beheermaatregelen worden ondervangen. Gedurende de gehele gebruiksperiode is aanvullende inzet nodig op het gebied van begeleiding, toezicht, leefbaarheid en sociale veiligheid. Hierdoor vraagt deze locatie aantoonbaar meer beheerinspanning dan locaties die dichter bij voorzieningen en woongebieden liggen. Daarom wordt de beheersbaarheid van deze locatie als negatief (-) beoordeeld. De fiets- en looproutes naar voorzieningen worden buiten de woon-werk- en schoolspitsen beperkt gebruikt.
Hierdoor is de sociale controle op deze routes gering, wat vanuit het oogpunt van sociale veiligheid een aandachtspunt vormt. Dit vraagt om aanvullende aandacht bij het beheer van de locatie en de begeleiding van bewoners. Conclusie: we beoordelen dit aspect vooral aan de hand van leefbaarheid. In hoeverre is deze plek geschikt om een tijdelijke opvanglocatie te huisvesten? De locatie is gelegen op een industrieterrein, wat we geen geschikte leefomgeving achten. Ook is de afstand tot sociale voorzieningen dusdanig groot dat dit beperkingen op kan leveren voor de bewoners van de locatie. Voor de tijdelijke aard van deze locatie zien we dat de locatie wel 33/37 voorstel Datum 29 juli 2026 enigszins geschikt gemaakt kan worden, maar door de afstand kan dit niet volledig ondervangen worden. Zodoende scoort dit aspect negatief (één min). Bruikbaarheid (ruimtelijke, technische en milieukundige geschiktheid van de locatie /// bestemming, milieu, nuts- en energie- voorzieningen, externe veiligheid) - De locatie is vanuit ruimtelijk, technisch, juridisch en milieukundig perspectief geschikt voor tijdelijke opvang, maar kent verschillende aandachtspunten die invloed hebben op de realisatie en het gebruik. Deze aandachtspunten vragen aanvullende maatregelen, onderzoeken en uitwerkingen, maar vormen op dit moment geen onoverkomelijke belemmering.
Binnen het geldende bestemmingsplan heeft de locatie de bestemming 'bedrijventerrein'. Voor de realisatie van een tijdelijke opvanglocatie is daarom een tijdelijke afwijking van het bestemmingsplan noodzakelijk. Permanente opvang past niet binnen de bestemming. De locatie is daarmee uitsluitend geschikt voor tijdelijke opvang. Ruimtelijk biedt de kavel voldoende ruimte voor een opvanglocatie met circa 300 opvangplaatsen en de bijbehorende voorzieningen. De ligging op een bedrijventerrein vraagt aandacht bij de inrichting van de locatie, maar vormt geen belemmering voor tijdelijke opvang. De kavel beschikt momenteel nog niet over groen of schaduw. Dit vormt een aandachtspunt waarmee bij de inrichting van de locatie rekening moet worden gehouden. Vanuit externe veiligheid is de ligging nabij de N340 een belangrijk aandachtspunt. De locatie ligt binnen het explosieaandachtsgebied van deze weg. De Veiligheidsregio adviseert daarom de woonunits zo ver mogelijk van de N340 te situeren, duidelijke vluchtroutes en handelingsperspectieven voor bewoners te realiseren en te voorzien in een uitschakelbare mechanische ventilatie. Daarnaast vraagt de inrichting van de locatie aandacht voor de nabijheid van open water en de geluidbelasting van de N340 en het bedrijventerrein.
In de directe omgeving bevinden zich bedrijven die met gevaarlijke stoffen werken, maar de risicocontouren reiken niet tot de locatie. Voor tijdelijke opvang gelden bovendien andere ruimtelijke en veiligheidskundige eisen dan voor permanente bewoning. Externe veiligheid vormt daarmee een belangrijk aandachtspunt, maar geen belemmering voor tijdelijke opvang. De beschikbaarheid van nutsvoorzieningen en energie vormt een belangrijk aandachtspunt. Op de kavel zijn nog 34/37 voorstel Datum 29 juli 2026 geen aansluitingen voor water, elektra, data, riolering en gas aanwezig. De tracés voor water, elektra, data en riolering liggen wel in de directe nabijheid, waardoor aansluiting mogelijk is. Door de netcongestie is tijdige beschikbaarheid van voldoende elektriciteitsvermogen echter onzeker. Omdat een tijdelijke opvanglocatie niet onder de overgangsregeling voor woningbouw valt, bestaat geen garantie op een tijdige elektriciteitsaansluiting2. Daarnaast beperkt het ontbreken van een aardgasaansluiting de mogelijkheden voor de energievoorziening, omdat een aardgasgestookte WKK hierdoor niet kan worden toegepast. Het COA onderzoekt daarom verschillende alternatieve energiescenario's om de afhankelijkheid van het elektriciteitsnet te beperken. De technische, juridische, financiële en vergunningstechnische haalbaarheid hiervan wordt momenteel nader uitgewerkt.
Ook vanuit milieu zijn aandachtspunten aanwezig. De locatie ligt op een geluidgezoneerd industrieterrein. Onderzoek laat zien dat geur geen belemmering vormt voor tijdelijke opvang. Voor geluid wordt onderzocht of, in combinatie met de geluidswering van de woonunits, kan worden voldaan aan de geldende binnenwaarden voor tijdelijke bewoning. Uit bodemonderzoek blijkt dat de bodemkwaliteit geen belemmering vormt. Daarnaast zijn nog stikstofberekeningen noodzakelijk en moeten voor de omgevingsveiligheid de benodigde maatregelen worden getroffen. Tijdens de gebruiksperiode wordt Hessenpoort verder ontwikkeld. Hierdoor kunnen in de directe omgeving bouwwerkzaamheden plaatsvinden. Hiermee moet bij de inrichting en het gebruik van de opvanglocatie rekening worden gehouden, maar dit vormt geen belemmering voor tijdelijke opvang. De bedrijven die op Hessenpoort gevestigd zijn worden door de tijdelijke opvanglocatie niet beperkt in hun huidige activiteiten. Stel dat een bedrijf zijn activiteiten wilt wijzigen of uitbreiden, dan zal wel rekening gehouden moeten worden met de aanwezigheid van de tijdelijke opvanglocatie. 2 Het COA kan maatschappelijke prioriteit aanvragen onder het kader maatschappelijk prioriteren van de ACM (zie tevens: Maatschappelijk prioriteren | Enexis Netbeheer en Checklist Maatschappelijk Prioriteren 27022026 (2).pdf pag. 106 en 107).
Dit betekent dat er wel een aansluiting verkregen kan worden, maar nog geen vermogen (elektriciteit). De aanvraag voor vermogen van het COA komt dan op de wachtlijst te staan, en door maatschappelijk prioriteren komen ze hoger op de wachtlijst te staan. Dit biedt echter geen garantie op vermogen (elektriciteit) en zonder concreet zicht op voldoende stroom is er ook geen realiseerbaar plan. 35/37 voorstel Datum 29 juli 2026 Uit de uitgevoerde onderzoeken blijkt dat geen van de ruimtelijke, technische, juridische of milieukundige aspecten op zichzelf een belemmering vormt voor tijdelijke opvang. Wel zijn op meerdere onderdelen aanvullende maatregelen, onderzoeken en uitwerkingen nodig, met name ten aanzien van de energievoorziening, externe veiligheid en de inrichting van de locatie. Daarom wordt de bruikbaarheid van deze locatie als neutraal (0) beoordeeld. Conclusie: De bestemming van deze locatie is niet gericht op de huisvesting van personen, gezien de ligging van de locatieop een bedrijventerrein. Echter, gezien het tijdelijke karakter en de maatregelen die worden getroffen is het technisch gezien niet onwettig en/of volledig onleefbaar. Er zijn echter wel aanzienlijke beheersmaatregelen nodig om de locatie geschikt en bruikbaar te maken voor een tijdelijke opvanglocatie.
Zodoende scoort dit aspect negatief (één min) Buurt (kenmerken, draagkracht en veerkracht van de buurt en omliggende wijken) + De direct omliggende buurt van deze kavel is een nog te ontwikkelen bedrijventerrein, welke komende jaren verder ontwikkeld wordt. Er zijn diverse bedrijfs-buren van deze kavel, en de dichtstbijzijnde plek met voorzieningen is de wijk Berkum. Er zijn weinig directe resultaten vanuit het buurt voor buurtonderzoek die we kunnen betrekken bij deze locatie, want de directe buurt is industrieterrein. Over het industrieterrein zijn geen cijfers uit het buurt-voor-buurt onderzoek beschikbaar om een objectief oordeel te geven over de leefbaarheid en draagkracht. De dichtstbijzijnde omliggende wijken zijn de Berkum en Buitengebied Noord. Hier wordt doorheen gefietst of gebruik gemaakt van voorzieningen, als dichtstbijzijnde woonwijk. Op basis van de cijfers van omliggende wijken kunnen we concluderen dat de omliggende woonwijken een relatief hoge draagkracht kennen en er geen directe belemmeringen zijn voor tijdelijke opvang. Wel ligt de locatie op dusdanig grote afstand van deze wijken, dat de aanwezige voorzieningen, sociale netwerken en participatiemogelijkheden erg lastig beschikbaar zijn voor bewoners van de opvanglocatie, wat zwaar weegt in het oordeel over de factor ‘buurt’.
In principe heeft deze 36/37 voorstel Datum 29 juli 2026 locatie geen directe buurt, anders dan de bedrijven en organisaties op Hessenpoort. Er dient rekening gehouden te worden met de aanstaande verkoop van een aantal kavels binnen het betreffende terrein en de daaropvolgende ontwikkelingen op deze kavels. Het is echter nog onduidelijk hoe snel deze kavels ontwikkeld worden en de impact daarvan op de mogelijke tijdelijke opvanglocatie. Een belangrijke ontwikkeling in Berkum en de omgeving voor de komende jaren is de gebiedsvisie Vechtrand. Ook de Nieuwbouw Berkumer Dijck (Kranenburgweg), start project Veilige Vecht (dijkversterking) en realisatie trainingscomplex PEC Zwolle op sportpark De Pelikaan zullen de komende jaren in ontwikkeling zijn. Dit is echter allemaal op grote afstand van de locatie. Conclusie: we beoordelen dit aspect op de buurt in brede zin. Voor het industrieterrein zelf is geen data beschikbaar, waardoor we dit niet mee kunnen wegen in de score. De dichtstbijzijnde buurten waar men doorheen zal fietsen of gebruik zal maken van voorzieningen scoren zeer positief op het gebied van de leefbaarheid, veiligheid en de sociale index. Deze buurten liggen echter ver weg van de locatie. Zodoende scoort deze locatie op dit aspect positief (één plus).
3 Kansen en risico’s 3.1 Kansen De gemeente is eigenaar van de kavel De kavel is in eigendom van de gemeente en kan tijdelijk beschikbaar worden gesteld voor opvang. Daardoor kunnen afspraken over gebruik, looptijd, inrichting en beëindiging rechtstreeks worden gemaakt. De kavel is op korte termijn beschikbaar en is bouwrijp De kavel is op korte termijn beschikbaar en is al bouwrijp gemaakt. Hierdoor zijn de voorbereidingen voor tijdelijke opvang beperkter en kan er relatief snel een tijdelijke opvanglocatie gerealiseerd worden. COA geeft aan dit een geschikte locatie te vinden 37/37 voorstel Datum 29 juli 2026 Het COA heeft een papieren en fysieke schouw gedaan en ziet op basis hiervan deze locatie als een realistische optie met waarschijnlijk een haalbare businesscase. De locatie biedt ruimte om zelfvoorzienende faciliteiten te realiseren, zoals de mogelijkheid om zelfstandig te koken en te wassen, wat erg belangrijk is voor de zelfredzaamheid van bewoners. Het voordeel van dit bedrijventerrein zou kunnen zijn dat de bewoners dichter bij hun werk of potentiële werkgevers wonen. Een tijdelijke opvanglocatie op Hessenpoort 3 zou als neveneffect kunnen hebben dat werkgevers de arbeidspotentie van deze doelgroep beter weten te vinden.
3.2 Risico’s Ligging op een bedrijventerrein beperkt leefbaarheid en integratie De locatie ligt op een bedrijventerrein op afstand van voorzieningen, scholen en het stadscentrum. Hierdoor bestaat het risico op sociale isolatie van bewoners en wordt het moeilijker om aan te sluiten bij bestaande sociale netwerken, vrijwilligersinitiatieven, dagbesteding en voorzieningen in de stad. Ook het COA benoemt de ligging als een aandachtspunt voor de sociale kwaliteit en leefbaarheid van de locatie. Bereikbaarheid, verkeersveiligheid en mobiliteit Bewoners zijn voor dagelijkse voorzieningen grotendeels afhankelijk van de fiets of het openbaar vervoer. De afstand tot voorzieningen is relatief groot en delen van de routes kennen beperkte verlichting, onvoldoende voetpaden en menging met vracht- en bouwverkeer. Hierdoor ontstaan aandachtspunten op het gebied van verkeersveiligheid, bereikbaarheid van scholen en de benodigde vervoersvoorzieningen voor kinderen. Leefbaarheids- en veiligheidsrisico's in de directe omgeving De locatie ligt nabij de N340, toekomstige bedrijfskavels en waterpartijen. Dit kan leiden tot hinder door geluid, bouwactiviteiten en bedrijvigheid. Daarnaast vragen de aanwezigheid van open water, zwaar verkeer en het ontbreken van groen, schaduw en recreatieve voorzieningen om aanvullende maatregelen in de inrichting en het beheer van de locatie.
Energie als randvoorwaarde voor realisatie Een belangrijke randvoorwaarde voor de realisatie en het tijdelijk bewonen van deze locatie is de energievoorziening. Gezien de netcongestie is de kans klein dat een elektriciteitsaansluiting en het verkrijgen van vermogen tijdig lukt om daar de locatie van te voorzien. Door het ontbreken van een gasleiding en de beperkte mogelijkheden voor cable-pooling zijn de mogelijkheden voor de energievoorziening op deze locatie beperkt. Dit kan ertoe leiden dat gekozen moet worden voor alternatieve oplossingen, die mogelijk hogere kosten met zich meebrengen. Stikstof is hierbij een belangrijk aandachtspunt.