Bijlage 1 – interventies jeugd en veiligheid
Tekst van het document
Bijlage 1 - Interventies Er zijn verschillende interventies die we inzetten om te voorkomen dat jongeren afglijden naar de criminaliteit. Deze interventies zetten we aan de voorkant in, in de sociale basis. We financieren deze interventies voor een gedeelte uit de impulsgelden Preventie met Gezag en voor een gedeelte uit het budget Preventie Jeugd en Veiligheid. Dit laatste budget heeft de gemeenteraad in 2024 structureel toegekend. We lichten in deze bijlage de interventies kort toe. Op deze manier willen we inzichtelijk maken waar we op investeren. Preventie met Gezag-incidentele middelen Specialistisch jongerenwerk - Het Werkt Sociaal Het specialistisch jongerenwerk, ook wel stedelijk ambulant jongerenwerk genoemd, richt zich op jongeren die op een kruispunt in hun leven staan. Ze werken vanuit vertrouwen en kunnen een jongere positief begeleiden zodat de jongere gezondere keuzes leert maken die hem/haar weghoudt bij illegale praktijken en sociale binding opbouwt met school, werk, sport en maatschappij. Het jongerenwerk staat laagdrempelig in contact in de leefwereld van de jongeren. Het specialistisch jongerenwerk is in het voorjaar van 2025 in Zwolle gestart en hebben 25 jongeren in de leeftijd van 10 t/m 19 jaar in traject gehad dat jaar.
11 van deze jongeren zijn 16 jaar of ouder en waar het voornamelijk over jongens gaat zijn er ook 4 meiden die een traject hebben doorlopen of die in beeld zijn. We weten dat enkele van deze jongeren in Zwolle betrokken zijn bij meerdere geweldsincidenten met grote maatschappelijke impact. Dit zijn merendeels jongeren die voorheen niet of nauwelijks in beeld kwamen bij welzijn of zorg, maar waar nu dankzij de ontstane ketensamenwerking, met o.a. politie, veiligheid, sociaal wijkteam, jongerenwerk, wijkmanagement, leerplicht/doorstroompunt, Zorg en Veiligheidshuis, meer maatwerk en perspectief kan worden geboden. Hiermee voorkomen we verdere escalatie en afglijden richting criminaliteit. Alleen jij bepaalt (AJB) ‘Alleen jij bepaalt wie je bent’ (AJB) heeft als doel het voorkomen van de ontwikkeling van overlastgevend en/of delinquent gedrag en het verminderen van al aanwezig overlastgevend en/of delinquent gedrag. Dit wordt bereikt door het versterken van beschermende factoren en het verkleinen van risicofactoren ten aanzien van overlastgevend en/of delinquent gedrag bij jongeren van 12 t/m 18 jaar, die onderwijs volgen aan een praktijkschool of de basis- of kaderberoepsgerichte leerweg van het VMBO.
Zij krijgen een gestructureerde vrijetijdsbesteding in de vorm van deelname aan een teamsport op een lokale sportvereniging in de buurt van hun school, waarbij zij worden begeleid door specifiek geselecteerde en opgeleide trainers die al rolmodel en mentor fungeren. De AJB interventie duurt twee jaar en wordt uitgevoerd volgens een vaste methodiek. Op dit moment draait er één groep binnen Zwolle. KansRIJK Kort KansRIJK heeft als doel risicovol en/of strafbaar gedrag en schoolverzuim vroegtijdig te stoppen en te voorkomen, en zo zwaardere criminaliteit en justitiële maatregelen voor te zijn. Deze begeleiders hebben forensische expertise. Zij herkennen risicovol en strafbaar gedrag van jongeren en weten dit positief om te buigen. Dat doen zij door de jongere perspectief te bieden, door versterking van zijn eigen kracht en die van het netwerk om hem heen: zijn gezin, vrienden en andere (professionele) betrokkenen. Daarmee wil kansRIJK ook het doorgeven van problemen aan volgende generaties doorbreken. KansRIJK is maatwerk. Soms is een adviesgesprek voldoende, maar de begeleiders van KansRIJK kunnen ook één of enkele keren mee op huisbezoek. Kansrijk Kort is voor een aantal uren per week ingekocht en kan om die reden drempelloos door allerlei partijen vanuit welzijn, zorg of onderwijs worden ingezet.
Denk bijvoorbeeld aan een multidisciplinair overleg rondom een jongere, of binnen een Ondersteuningsteam op school. Interventies die we inzetten vanuit reguliere middelen KansRIJK trajecten Is er meer nodig om het risicovol of strafbaar gedrag te voorkomen dan kan het begeleidingstraject kansRIJK worden ingezet. Dit is een vrijwillig traject en duurt gemiddeld zes maanden. Wat er nodig is en hoe lang wordt samen met de betrokken professionals, de jongere en ouders bepaald. Money & Mindset Money & Mindset is een programma dat een alternatief biedt voor het snelle geld verdienen (online en/of op straat) en versterkt de talenten van jongeren en motiveert ze om op legale wijze hun eigen inkomen te verdienen d.m.v. het opzetten van een eigen onderneming. Inspirerende gastsprekers en goede coaching zijn onmisbaar bij dit traject. Op dit moment draait er een groep van ca. 15 jongeren. Halt wijkaanpak Wanneer jongeren grensoverschrijdend gedrag vertonen op straat kunnen zij preventief naar Halt worden verwezen. Door een goede samenwerking met lokale partners, zoals de wijkagent, de jeugdboa, scholen, jongerenwerk en het sociaal wijkteam, wordt het veilige leefklimaat van de wijk behouden of versterkt.
De Halt medewerker is regelmatig aanwezig in de wijk om jongeren te spreken die grensoverschrijdend gedrag hebben vertoond, nadat zij door een van de partners voor de wijkinterventie zijn aangemeld. Dit kan bijvoorbeeld in het buurthuis of jongerencentrum. Een voorbeeld van een succes: Op een school in Zwolle raakte een jongen tijdens de pauze impulsief betrokken bij een incident. In een poging om indruk te maken op zijn vrienden sloeg hij een andere leerling. De gevolgen waren ernstig. De politie en ambulance moesten ter plaatse komen en het slachtoffer moest direct geholpen worden. De jongere werd door de politie doorverwezen naar de Halt wijkaanpak in Zwolle. Dit is de preventieve aanpak van Halt. Binnen dit traject heeft hij uitgebreid stilgestaan bij zijn gedrag en de impact daarvan. Hij kreeg inzicht in de gevolgen voor het slachtoffer en voor zichzelf, en leerde verantwoordelijkheid te nemen voor zijn handelen.Als onderdeel van het herstelproces schreef hij een persoonlijke excuusbrief. Deze werd besproken tijdens een herstelgesprek, waarbij beide jongens met hun moeders aanwezig waren. In een veilige setting werd ruimte geboden voor emoties, uitleg en erkenning van de schade. Het gesprek verliep respectvol en constructief. Zowel de jongere als het slachtoffer konden het incident op een positieve manier afsluiten.
Dit traject laat zien hoe vroegtijdig ingrijpen en herstelgericht werken bijdragen aan gedragsverandering en het voorkomen van herhaling. Stichting Samen Omhoog Inzet van ervaringsdeskundige, een jongerenvoorziening in de sociale basis en een leer-werkplaats voor jongeren die om redenen buiten het reguliere aanbod vallen. Gericht op talentontwikkeling, nabijheid en kansrijk en liefdevol normeren met als doel Zwolse jongeren een positief toekomstperspectief te bieden en te voorkomen dat ze afglijden naar de criminaliteit, door onder andere jongeren talenten te laten ontdekken en te ontwikkelen, met focus op persoonlijke groei en creatief ondernemerschap. Jongeren weerbaar te maken tegen de verleidingen van ‘snel’ geld verdienen in het criminele circuit. Jongeren ondersteunen bij het versterken van een sociaal netwerk die positief bijdraagt aan de leefwereld van de jongeren. Het bieden van activiteiten en begeleiding door positieve rolmodellen en ervaringsdeskundigen. Het bieden van een veilige ontwikkelplek voor jonge vluchtelingen/ AMV-ers. Hierdoor komt integratie een stap dichterbij. De ondersteuning richt zich daarnaast op praktische begeleiding in het dagelijks leven, daarmee versterken we hun zelfstandigheid én hun deelname aan de Nederlandse samenleving waarmee we voorkomen dat deze jongeren richting criminaliteit worden getrokken.
Naast de kwantitatieve resultaten (33 unieke jongeren in 2025 en de ervaringen van de leerlingen is ook input verzameld bij samenwerkende scholen. De evaluaties laten een consistent beeld zien. Zij geven aan dat jongeren binnen korte tijd meer duidelijkheid krijgen over hun toekomstperspectief. Zij ontwikkelen motivatie, ervaren succes in een praktische leeromgeving en worden geconfronteerd met hun eigen gedrag op een manier die aansluit bij hun leefwereld. Mentoren benoemen dat jongeren beter afspraken nakomen, zich bewuster gedragen, met meer enthousiasme spreken over hun stage, concreter weten wat zij willen met werk of opleiding. Een mentor verwoordt het als volgt: “Als er nu niet geïnvesteerd wordt in deze jongeren, zal de maatschappij daar later financieel voor opdraaien.”