CConstaterende datZwolle
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Hitte-koelteplan Zwolle 2026

Raad Besluitvormingsronde 7 september 2026, gemeente ZwolleBij agendapunt: Voorstelde wijze van afdoening van Motie11b-2 De hitte van 2050 voorkomen door koelte te ontwerpen en realiseren9.299 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Lokaal Hitte - en Koelteplan Gemeente Zwolle Opgesteld: 10 juni 2025 Herzien: 26 mei 2026

• Voorwoord • Waarom een lokaal hitte- en koelteplan? • Hoe is dit lokaal hitte- en koelteplan opgesteld? • Wie beschermen we met dit lokaal hitte- en koelteplan? • Waar in de gemeente Zwolle zijn inwoners kwetsbaar voor hitte? • Wat doen we voor, na en tijdens een hitteperiode? • Informatiemateriaal Klik om naar de verschillende hoofdstukken te gaan Inhoud Klik op dit icoon om naar de inhoudsopgave te gaan

Voorwoord Geachte lezer, Met trots presenteren wij u het Zwolse hitte- en koelteplan 2026. Dit plan heeft als doel om de gezondheid en het welzijn van Zwollenaren te beschermen tijdens periodes van extreme hitte. De impact van klimaatverandering is in toenemende mate merkbaar; we krijgen in de zomer te maken met steeds warmere dagen en ook het aantal dagen van extreme hitte neemt toe. Dit Zwolse hitte- en koelteplan is het resultaat van een samenwerking tussen verschillende partijen, waaronder de gemeente, het Rode Kruis, de GGD, verenigingen, gezondheidsorganisaties en welzijnsinstellingen. Het plan omvat maatregelen om de kwetsbare groepen in onze gemeente te beschermen. Met dit plan bouwen we aan een netwerk van partners dat gemeentebreed inspringt in tijden van hitte. Wij willen graag onze dank uitspreken aan iedereen die heeft bijgedragen aan de totstandkoming van dit Zwolse hitte- en koelteplan. Het is een gezamenlijke inspanning geweest om onze gemeente voor te bereiden op de uitdagingen rondom hitte. Deze 2e versie - na de lancering in 2025 - is mogelijk gemaakt door een groeiend aantal (maatschappelijke) organisaties en een aantal kaarten zijn toegevoegd, zoals de openbare drinkwaterpunten die Zwolle rijk is. Wij hopen dat dit Zwolse hitte- en koelteplan een waardevolle bijdrage zal blijven leveren aan het welzijn en de gezondheid van al onze inwoners.

Laten we samen zorgen voor een veerkrachtig en hittebestendig Zwolle. Met vriendelijke groet, Arjan Spaans, wethouder Duurzame Stadsontwikkeling WAAROM Aanleiding Aanleiding Doel Doel Klik om direct naar het hoofdstuk te gaan Waarom een lokaal hitte- en koelteplan? Dit hoofdstuk bespreekt de aanleiding voor het opstellen van een lokaal hitte- en koelteplan en geeft een toelichting op het doel van het lokaal hitte- en koelteplan.

Aanleiding Het wordt warmer | de gevoelstemperatuur. Tabel 1 | geeft inzicht in de | In extreme gevallen kan hittestress zelfs leiden tot Door klimaatverandering wordt het wereldwijd | verschillende gradaties van hittestress bij | sterfte. Tijdens een hittegolf stijgt het sterftecijfer in steeds warmer. In Nederland stijgt de temperatuur | wisselende gevoelstemperaturen. Hoewel het weer | Nederland met ongeveer 12% (Factsheet | hittestress zelfs harder dan het mondiale gemiddelde. Sinds het | en klimaat voor iedereen gelijk zijn, verschillen de | TNO). Dat komt neer op ongeveer 40 sterftegevallen begin van de metingen in 1901 is de gemiddelde | mate van kwetsbaarheid en blootstelling. | per dag extra. temperatuur al met 2,4 °C gestegen. De KNMI’2023 | Persoonlijke kenmerken zoals leeftijd of bestaande klimaatscenario’s | laten zien dat niet alleen de | gezondheidsproblemen kunnen de kwetsbaarheid | Hittestress is een serieus probleem, maar wordt nog gemiddelde temperatuur stijgt, waardoor het aantal | vergroten. Ook woonomstandigheden en het sociale | te vaak onderschat. Mede | hierdoor zijn onze zomerse dagen toeneemt, maar dat ook hitte- | netwerk van iemand kunnen de mate van | openbare ruimte, onze woningen en de zorg voor extremen toenemen. Hittegolven nemen toe in | kwetsbaarheid beïnvloeden.

Daarnaast bepaalt de | kwetsbare inwoners nog onvoldoende aangepast aan frequentie, intensiteit en duur. In stedelijke gebieden | mate van blootstelling aan hitte het risico, | de gevolgen van hitte. wordt het warmer dan in het buitengebied doordat | bijvoorbeeld bij mensen die buiten in de volle zon versteende oppervlakken, zoals gebouwen en wegen | werken of bezoekers van een evenement. veel warmte vasthouden en uitstralen. Hierdoor kan | Blootstelling het in stedelijke gebieden wel 3 tot 8 graden warmer | Langdurige blootstelling aan hoge zijn dan in het buitengebied. Dit fenomeen wordt ook | gevoelstemperaturen kan bij met name kwetsbare | Hitte wel het hitte-eiland | effect genoemd. | groepen, zoals ouderen en jonge kinderen, leiden tot | risico oververhitting, hitte-uitputting en zelfs tot een | Weer en klimaat | Kwetsbaarheid Gezondheidseffecten hitte | hitteberoerte. De toenemende temperaturen beïnvloeden de kwaliteit van leven en de gezondheid van onze | Tabel 1 Gradaties van hittestress (Klimaateffectatlas) | Figuur 1 De drie factoren die het hitterisico beïnvloeden inwoners. Drie factoren bepalen het hitterisico: weer en klimaat, kwetsbaarheid (aanpassingsvermogen en | Gevoelstemperatuur (°C) | Ervaring | Fysiologisch stressniveau gevoeligheid) en blootstelling (figuur 1).

We spreken | 18-23 | Comfortabel | Geen stress van hittestress wanneer mensen | 23-29 | Beetje warm | Lichte hittestress gezondheidsklachten ervaren doordat ze door hoge temperaturen en luchtvochtigheid niet meer in staat | 29-35 | Warm | Matige hittestress zijn hun lichaamstemperatuur goed te reguleren. De | 35-41 | Heet | Grote hittestress mate van hittestress is afhankelijk van de hoogte van | >41 | Zeer heet | Extreme hittestress Nationaal Hitteplan In 2007 is het Nationaal Hitteplan opgesteld. Het Nationaal Hitteplan wordt actief als een periode van aanhoudende of extreme hitte wordt verwacht. Met het Nationaal Hitteplan maakt het RIVM organisaties, professionals en vrijwilligers die betrokken zijn bij de zorgverlening aan ouderen en chronisch zieken extra alert op een aankomende periode van hitte. Organisaties kunnen zich bij het RIVM aanmelden, waarna zij een waarschuwing krijgen op het moment dat het Nationaal Hitteplan geactiveerd wordt. Zo kunnen zij passende maatregelen nemen om overlast en gezondheidseffecten te voorkomen en beperken. Met het Nationaal Hitteplan worden echter niet alle kwetsbare inwoners (voldoende) ingelicht over de gezondheidsrisico’s van hitte, zoals zelfstandig wonende ouderen en dak- en thuislozen. Het is daarom belangrijk dat er een lokale doorwerking van het Nationaal Hitteplan wordt opgesteld.

GALA In februari 2023 hebben de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten (VNG), GGD GHOR Nederland, Zorgverzekeraars Nederland en het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondertekend. Het GALA erkent de impact van hitte op een gezond en actief leven. Een van de beoogde resultaten is dat VWS en gemeenten inzetten op meer kennis en maatregelen om (kwetsbare) mensen zo goed mogelijk te beschermen tegen hitte, allergieën, infectieziekten en uv-straling. Een van de voorgestelde acties op het gebied van hitteadaptatie voor gemeenten is het opstellen van een lokaal hitte- en koelteplan. Lokaal Hitte- en Koelteplan gemeente Zwolle Zoals beschreven is het de verwachting dat het aantal warme periodes, en daarmee hittestress en gerelateerde gezondheidsproblemen, in de toekomst toe zullen nemen als gevolg van klimaatverandering. Om zich hierop voor te bereiden, heeft de gemeente een Zwolse Adaptatiestrategie opgesteld, waarin het lokaal hitte- en koelteplan als een van de uitwerkacties is benoemd. Met dit lokaal hitte- en koelteplan bereidt de gemeente zich nog beter voor op warme periodes. Het lokale hitte- en koelteplan geeft ook concreet invulling aan de ambities uit de Omgevingsvisie door hittestress aan te pakken.

Het plan vertaalt brede beleidsdoelen naar praktische maatregelen en samenwerking met lokale organisaties, waarmee het de leefbaarheid en weerbaarheid van de stad versterkt. Daarnaast versterkt het de koers van ‘Opinienota Koers Sociaal Domein Zwolle 2024 – 2030’ door kwetsbare groepen centraal te stellen en de hitteproblematiek als sociaal vraagstuk te benaderen. Het voegt handelingsperspectief toe voor zorg, welzijn en veiligheid. Dit lokale hitte- en koelteplan is een doorvertaling van het Nationaal Hitteplan, waarbij de boodschap wordt geconcretiseerd op basis van de lokale situatie en vervolgens breder wordt verspreid onder lokale partijen. Het lokaal hitte - en koelteplan is een gezamenlijk plan van diverse (maatschappelijke) organisaties. Het plan beschrijft de rol- en taakverdeling van de betrokken organisaties tijdens de verschillende fases van een warme periode. Door op de hoogte te zijn van elkaars taken en actief samen te werken kunnen we ons als gemeenschap effectief voorbereiden en reageren op warme periodes. Om op die manier gezondheidsrisico’s voor onze inwoners te voorkomen en beperken. Hoewel de focus in het lokaal hitte- en koelteplan ligt op het thema gezondheid, vraagt de aanpak van hitte naast maatregelen vanuit het sociale domein (gezondheid) ook om maatregelen in de omgeving (gebied) en aan de woning (gebouw).

Deze drie domeinen versterken en overlappen elkaar. In de aanpak voor het opstellen van een lokaal hitte- en koelteplan zijn daarom zowel het sociale domein als het fysieke domein nauw betrokken bij de ontwikkeling en uitvoering van het lokaal hitte- en koelteplan.

Doel Het belangrijkste doel van het lokaal hitte - en koelteplan is het beschermen van de inwoners van de gemeente Zwolle tegen de gezondheidsrisico’s van aanhoudende hitte. Om dit doel te bereiken zijn er verschillende subdoelstellingen geformuleerd: • Het lokaal hitte- en koelteplan geeft inzicht in concrete maatregelen die op zowel korte als lange termijn hitte gerelateerde ongemakken, gezondheids- en welzijnsproblemen, ziekte en sterfte voorkomen en/of beperken • Het lokaal hitte- en koelteplan bevordert de zelf- en samenredzaamheid van inwoners • Het lokaal hitte- en koelteplan geeft inzicht in rollen en taken voor de gemeente, de GGD, het Rode Kruis en andere lokale (maatschappelijke) organisaties voorafgaand, tijdens en na een periode van aanhoudende hitte • Het lokaal hitte- en koelteplan geeft inzicht in beschikbare kennis, informatie en benodigde middelen en biedt daarnaast een platform voor kennis- en ervaringsuitwisseling van betrokken lokale organisaties, met als doel het verbeteren van de zorg aan kwetsbare bewoners in de gemeente • Het lokaal hitte- en koelteplan focust op maatregelen vanuit het thema gezondheid en welzijn, maar legt ook de koppeling met maatregelen vanuit de thema’s gebied (leefomgeving) en gebouw (woningen) Deze doelstellingen worden behaald door het inrichten van een netwerk van (maatschappelijke) partners binnen de gemeente Zwolle.

Elke partner speelt in verschillende fasen en op verschillende manieren een rol in het beheersen van de gezondheidsrisico’s.

HOE Hoe is dit lokaal hitte- en koelteplan opgesteld? Dit hoofdstuk geeft een toelichting van de cyclus van fasen waaruit het lokaal hitte- en koelteplan bestaat. Daarnaast wordt beschreven hoe het lokaal hitte- en koelteplan tot stand is gekomen en welke partijen bij dit proces betrokken zijn. Proces Proces Partners Partners Klik om direct naar het hoofdstuk te gaan Cyclus Cyclus

Cyclus Dit lokaal hitte- en koelteplan is een dynamisch document, dat jaarlijks wordt geëvalueerd en wordt aangescherpt en aangevuld waar nodig. Het opstellen, uitvoeren en aanscherpen van het lokaal hitte- en koelteplan gaat volgens een jaarlijkse cyclus. Onderstaand figuur geeft de cyclus weer met de verschillende fases. Voor elke fase is aangeven wanneer de fase het meest waarschijnlijk zal optreden. De fase kan echter ook buiten de genoemde periode plaatsvinden. Voorwaarschuwingsfase | April- juni In deze fase maakt iedere organisatie zich klaar voor een mogelijke periode van hitte. De voorwaarschuwingsfase start wanneer het RIVM een voorwaarschuwingsmelding af geeft. Deze melding komt een paar dagen voor een periode van hitte (de waarschuwingsfase). Alle organisaties kunnen zich aanmelden voor de mailing van het Nationaal Hitteplan via deze link. Een periode van hitte is voor het RIVM een periode van vier aansluitende dagen (of meer) waarbij de temperatuur boven de 27 ⁰C komt. Ook de nachttemperatuur en de luchtvochtigheid bepalen of het RIVM een (voor)waarschuwing afgeeft. Voorbereidingsfase | Maart - mei In deze fase bereiden organisaties zich voor op de komende zomer door hun kennis te actualiseren en het hitteprotocol en bijbehorende materialen voor te bereiden.

Er vindt afstemming plaats tussen betrokken partners en wanneer wenselijk vindt er een gezamenlijks startmoment van de nieuwe cyclus plaats. Waarschuwingsfase | Juni - september De waarschuwingsfase wordt actief wanneer het RIVM een waarschuwing afgeeft voor een periode van hitte. Hiermee wordt de meest acute fase van het Nationale Hitteplan en het lokale hitte- en koelteplan actief. Het waarschuwingssysteem van het Nationaal Hitteplan activeert dus ook de waarschuwingsfase van het lokale hitte- en koelteplan. Organisaties zetten zich in deze periode in om ongemak en gezondheidsschade door hitte te voorkomen, en zelf- en samenredzaamheid te bevorderen. Monitoring en evaluatie | September - februari Deze fase vormt de brug naar het volgende jaar, waarin dezelfde cyclus wordt doorlopen. In deze fase wordt teruggeblikt op de afgelopen zomer. Hierbij is aandacht voor de uitvoering van het hitte- en koelteplan, de betrokken stakeholders en de kwetsbare doelgroepen. Wanneer wenselijk kan het actieplan uitgebreid of aangescherpt worden. Preventie, kennisontwikkeling en gedragsbeïnvloeding | Doorlopend Deze fase richt zich op de lange termijn en focust zich op preventieve maatregelen vanuit gebied, gebouw en gezondheid. De fase omvat het ontwikkelen van instrumenten en maatregelen om de impact van hittegolven te verminderen.

Daarnaast richt het zich op het ontwikkelen, bevorderen en delen van kennis over de preventie en behandeling van oververhitting. Partners Figuur 3: Betrokken organisaties tijdens de verdiepende werksessie Figuur 2 Overzicht betrokken organisaties Het lokaal hitte- en koelteplan van gemeente Zwolle is een gezamenlijk plan van verschillende (maatschappelijke) partners die actief betrokken zijn geweest bij de totstandkoming van het hitte- en koelteplan. Deze partners zijn geselecteerd op basis van hun expertise en betrokkenheid bij het welzijn van onze inwoners. De betrokken organisaties zijn weergegeven in figuur 2. Figuur 3 laat een momentopname zien van tijdens de verdiepende werksessie met de betrokken organisaties. Binnen de gemeente Zwolle zijn er verschillende organisaties die beschikken over een eigen hitteplan of hitteprotocol. Het lokaal hitte- en koelteplan van de gemeente Zwolle en de hitteplannen/-protocollen van specifieke organisaties hoeven elkaar niet in de weg te staan, maar kunnen elkaar juist versterken. De hitteplannen van organisaties zijn vaak doelgroepgericht en specifiek gemaakt voor de betreffende organisatie. Het lokaal hitte- en koelteplan van de gemeente is een communicatieplan en focust zicht op alle inwoners van de gemeente.

Het plan brengt professionele stakeholders van verschillende organisaties bij elkaar, waardoor er kansen ontstaan om van elkaars werkwijze te leren. Naast ervaringen en tips kunnen bijvoorbeeld (organisatie specifieke) hitteplannen en informatiemateriaal worden uitgewisseld. Ook kan het lokaal hitte- en koelteplan bijdragen aan een gezamenlijke, eenduidige, boodschap die alle organisaties uit kunnen dragen. Met als doel om samen beter voorbereid te zijn op toekomstige extreme hitte periodes. WIE Voor wie is het lokaal hitte- en koelteplan opgesteld? Dit hoofdstuk beschrijft de kwetsbare doelgroepen waarvoor het lokaal hitte- en koelteplan bedoeld is, zoals ouderen, jonge kinderen, mensen met chronische aandoeningen en andere kwetsbare groepen. Kwetsbare doelgroepen Kwetsbare doelgroepen Klik om direct naar het hoofdstuk te gaan

Kwetsbare doelgroepen Het lokaal hitte- en koelteplan is geschreven voor en door lokale organisaties die in contact staan met de inwoners van gemeente Zwolle. Het lokaal hitte- en koelteplan is bedoeld om alle inwoners van de gemeente Zwolle tegen hitte te beschermen, maar besteedt hierbij extra aandacht aan kwetsbare doelgroepen. Niet alle inwoners van de gemeente zijn namelijk even kwetsbaar voor hitte. Op deze en de volgende pagina worden verschillende kwetsbare doelgroepen toegelicht. Met dit lokaal hitte- en koelteplan richten we ons op meerdere kwetsbare doelgroepen. Door de aangesloten partners ligt de focus in deze eerste versie van het lokaal hitte- en koelteplan op de doelgroepen ouderen, jonge kinderen, dak- en thuislozen, mensen met een beperking, en minima. Voor deze doelgroepen zijn doelgroepspecifieke acties geformuleerd. Het lokaal hitte- en koelteplan is een dynamisch document. In de toekomst kunnen meer doelgroepspecifieke acties voor de andere kwetsbare doelgroepen opgenomen worden. Mensen met een beperking en chronisch zieken Mensen met een beperking kunnen moeite hebben met het herkennen van de symptomen van hitte-uitputting of -beroerte, wat hen extra kwetsbaar maakt.

Chronisch zieken (hart- en vaat-, longziekten, obesitas en mentaal) en langdurig medicijngebruikers zijn kwetsbaar omdat hitte bestaande gezondheidsklachten kunnen verergeren en het medicijngebruik lichaamsprocessen kan beïnvloeden. Medicijnen hebben invloed op de werking van o.a. nieren, het hart- en vaatstelsel, regelmechanismen van de lichaamstemperatuur en de zweetproductie. Jonge kinderen Jonge kinderen, in het bijzonder zuigelingen, verliezen meer vocht dan volwassenen. Het lichaam warmt sneller op en ze zijn minder goed in staat aan te geven als ze klachten of dorst hebben. Het is daarnaast van belang is om jonge kinderen vanaf een vroege leeftijd te beschermen voor uv-straling. Ouderen Ouderen, in het bijzonder mensen boven de 75 jaar, zijn het meest kwetsbaar. Dit komt omdat het lichaam van ouderen minder controle heeft over de lichaamstemperatuur en zich daardoor minder goed kan aanpassen aan extreme temperaturen. Het lichaam koelt daardoor minder goed af. Ook hebben ouderen minder snel dorst, waardoor ze vaak niet genoeg water drinken uit zichzelf. Dak- en thuislozen Dak- en thuislozen kunnen minder gemakkelijk een verkoelende ruimte (zoals een woning) opzoeken en hebben vaker te maken met lichamelijke aandoeningen en/of verslavingen waardoor zij een verhoogd risico op oververhitting en uitdroging hebben.

Ook hebben zij vaak geen sociaal netwerk om op terug te vallen.

Sporters en mensen die buiten werken Sporters en mensen die buiten werken verliezen door de hitte extra veel vocht en hun lichaam warmt door de inspanning sneller op. Dit geld ook voor buitengym vanuit scholen. Evenementenbezoekers Evenementenbezoekers bevinden zich vaak in omstandigheden met een verhoogd risico op oververhitting en uitdroging. Voorbeelden zijn de aanwezigheid van een grote menigte, een evenement in de volle zon of gebrek aan water. Anderstaligen en laaggeletterden Anderstaligen zoals arbeidsmigranten en vluchtelingen beheersen de Nederlandse taal vaak (nog) niet goed, waardoor standaard communicatiemateriaal hen niet bereikt. Bovendien verkeren zij vaak in een kwetsbare positie (zowel sociaal als economisch), waardoor ze lastiger hittemaatregelen kunnen treffen. Ook laaggeletterden zijn lastiger te bereiken met standaard communicatiemateriaal. Minima / lage SES Mensen die in armoede leven zijn extra kwetsbaar voor hitte omdat ze beperkte financiële middelen hebben voor de aanschaf van hittemaatregelen zoals zonwering, en kunnen zichzelf daardoor minder goed beschermen tegen de risico’s van hitte. Daarnaast woont deze groep vaak in huurwoningen, waardoor zij niet altijd zelfstandig hittewerende maatregelen aan de woning mogen treffen, zoals het aanbrengen van zonwering aan de buitenzijde.

WAAR Waar in de gemeente Zwolle zijn inwoners kwetsbaar voor hitte? Dit hoofdstuk brengt aan de hand van verschillende kaarten in beeld locaties het meest kwetsbaar zijn voor hitte. Gebiedsanalyse Gebiedsanalyse Klik om direct naar het hoofdstuk te gaan

Gebiedsanalyse Om de gevolgen van (extreme) hitte te beperken is het nodig om maatregelen te treffen in de omgeving (gebied), aan de woning (gebouw), vanuit het sociale domein (gezondheid) of het handelingsperspectief van inwoners te vergroten. Deze domeinen staan allemaal rechtstreeks met elkaar in verbinding. Middels een GIS-analyse zijn indicatoren vanuit deze verschillende domeinen in overzichtelijke kaarten gecombineerd en omgezet in een risicobepaling. Dit geeft inzicht in de hotspots en gebieden met hoge risico’s op het gebied van hitte: in welke wijken en bij welke groep inwoners is de urgentie voor hittemaatregelen het hoogst? Op de volgende pagina’s kunt u meer lezen over de kaarten. Dit ‘gebieds’ deel gaat van grof naar fijn. De laatste kaarten zijn interactieve kaarten waar tot straatniveau na kan worden gegaan waar bijvoorbeeld een openbaar drinkwaterpunt is of een koelteplek is te vinden. Gebiedsscore - wijkniveau Gebouwscore - postcodeniveau Totaalscore wijkniveau Gezondheidsscore - wijkniveau Handelingsperspectief - postcodeniveau + + + = Klik op de kaarten om ze te vergroten en meer te lezen over het betreffende thema. Klik hier om terug te gaan naar het kaartenoverzicht. Deze kaart geeft het risico vanuit het thema gebied weer. De totaalscore is gebaseerd op drie indicatoren: • Gevoelstemperatuur.

Een hoge gevoelstemperatuur kan bij mensen tot hittestress leiden. De gevoelstemperatuur geeft aan hoe warm een persoon het heeft in een bepaalde situatie. Als de gemeten luchttemperatuur bijvoorbeeld 30 °C is, kan het in de volle zon en uit de wind voelen als 40 ° • Schaduw op looproutes. De gevoelstemperatuur in de schaduw is een stuk lager dan in de volle zon. Om essentiële functies voor iedereen bereikbaar te houden tijdens hitte, is het belangrijk dat hoofdwandelroutes zoveel mogelijk in de schaduw liggen • Openbaar groen per woning. Verstening maakt steden extra kwetsbaar voor hoge temperaturen door het hitte-eiland effect. Groen helpt om gebieden te verkoelen. Enerzijds doordat er minder stenen zijn, waardoor er minder hitte wordt vastgehouden. Anderzijds doordat de bomen en planten schaduw bieden en water verdampen, wat een verkoelend effect heeft De kaart laat zien dat met name het percentage schaduw op looproutes op veel plekken niet hoog genoeg is en daardoor een hitterisico vormt. Daarnaast lopen enkele wijken een hoger risico door de hoge gevoelstemperatuur en beperkte hoeveelheid openbaar groen per woning. Met name de wijk Diezerpoort en de buurt Ittersumerlanden hebben een hoog risico vanuit het domein gebied. Gebied Klik hier om terug te gaan naar het kaartenoverzicht.

De kaart hiernaast geeft het hitterisico gebaseerd op gebouwindicatoren weer, waarbij wordt gekeken naar de hittegevoeligheid van gebouwen. Het gaat hier om gebouwen die veel opwarmen, maar ook om gebouwen met een kwetsbare functie (bijvoorbeeld een school of ziekenhuis). De totaalscore is gebaseerd op vier indicatoren: • Schaduw op gebouwen: Hoe meer schaduw op een gebouw valt, hoe minder deze opwarmt. Op deze kaart is aangegeven waar gebouwen meer of minder zonlicht ontvangen en daardoor meer of minder opwarmen • Educatie/gezondheidsfuncties: Scholen en gebouwen met een zorgfunctie worden gebruikt door kwetsbare mensen (kinderen, ouderen, zieken). Daarom worden plekken met meer gebouwen uit deze categorie gezien als hitte-kwetsbaar • Aanwezigheid van een tuin: Als gebouwen een tuin hebben kunnen bewoners of gebruikers makkelijker verkoeling vinden. Gebouwen zonder tuin worden daarom aangemerkt als meer hittegevoelig • Energielabel/bouwjaar: Sommige gebouwen warmen sneller op dan andere. Over het algemeen zijn oudere gebouwen gevoeliger voor temperatuursveranderingen (zowel opwarmen als afkoelen). Daarnaast warmen gebouwen met een lager energielabel meestal sneller op De verschillende indicatoren zorgen op verschillende plekken binnen de gemeente tot een verhoogd risico. Met name de beperkte aanwezigheid van tuinen draagt bij aan dit risico.

Gebouw Klik hier om terug te gaan naar het kaartenoverzicht. Vooral ouderen en mensen met een kwetsbare gezondheid zijn gevoelig voor extreme en blijvende hitte. In het hoofdstuk “Kwetsbare doelgroepen” zijn deze kwetsbare doelgroepen al toegelicht. Met behulp van een analyse van verschillende gezondheidsindicatoren is het hitterisico vanuit het domein gezondheid op postcodeniveau in kaart gebracht. De volgende indicatoren zijn gebruikt: • Aantal 65+ers • Aantal 0 – 3 jarige inwoners • Aantal mensen met een broze gezondheid • Aantal inwoners met een beperking in bewegen • Aantal ernstig eenzame inwoners • Aantal inwoners met een langdurige aandoening. De kaart laat zien dat met name in de binnenstad en de wijken Diezerpoort, Kamperpoort-Veerallee, Wipstrik, Assendorp en Ittersum het hitterisico hoog is. Dit wordt veroorzaakt door het aantal inwoners met een broze gezondheid, het aantal mensen met beperking in bewegen, ernstig eenzame personen en mensen met langdurige aandoeningen. Gezondheid Klik hier om terug te gaan naar het kaartenoverzicht. Handelingsperspectief gaat over de mogelijkheden die iemand heeft om zichzelf te beschermen tegen (de gevolgen van) hitte. Het kan hier gaan om ruimtelijke aspecten (zoals afstand tot koelteplekken) of sociaaleconomische factoren.

We hebben in deze analyse gekeken naar de volgende vier indicatoren: • Huurwoningen: Huurders hebben – in vergelijking met woningbezitters – minder mogelijkheden om aanpassingen aan hun woning te doen en daarmee warmte te voorkomen • Loopafstand tot koelte: Tijdens perioden van hitte is het van belang dat inwoners verkoeling kunnen vinden. Niet iedereen heeft een tuin met schaduw, dus is het belangrijk dat er koele plekken in de openbare ruimte zijn waar mensen bij hitte snel naartoe kunnen • Moeite met rondkomen: Mensen die leven van een laag inkomen hebben al moeite met rondkomen. Zij hebben over het algemeen niet de middelen om te investeren in beschermingsmaatregelen tegen hitte • Watervoorzieningen: Watervoorzieningen (watertappunten, openbare zwemlocaties en zwembaden) kunnen bijdragen aan de koelte- en drinkwaterbehoefte van inwoners. Wanneer iemand dichtbij een voorziening, geeft dit de mogelijkheid om verkoeling te vinden Met name de indicatoren ‘watervoorzieningen’ en ‘moeite met rondkomen’ leiden tot een verhoogd risico. In een groot deel van de gemeente zijn (nog) geen watervoorzieningen aanwezig. Daarnaast heeft het centrum van Zwolle heeft een verhoogd hitterisico door het percentage huishoudens dat moeite heeft om rond te komen. Handelingsperspectief Klik hier om terug te gaan naar het kaartenoverzicht.

Op de totaalkaart is kwetsbaarheid voor hitte uitgebeeld op basis van alle vier de thema’s: gebied, gebouw, gezondheid en handelingsperspectief. De kaart laat zien dat vooral de wijken rondom het centrum (binnenstad, Kamperpoort-Veerallee, Diezerpoort, Assendorp en Wipstrik) en de wijk Ittersum een verhoogd hitterisico hebben. Dit geeft aan dat de urgentie voor hittemaatregelen hier het hoogst is. Dit kan in volgende cycli van het lokaal hitte - en koelteplan meegenomen worden in de keuze en uitwerking van maatregelen, maar ook door bijvoorbeeld extra stakeholders die in deze wijken actief zijn te betrekken. Totaalscore Klik hier om terug te gaan naar het kaartenoverzicht. Om de gevolgen van (extreme) hitte te beperken is het nuttig om in kaart te hebben waar in de gemeente koele plekken te vinden zijn. Middels een GIS- analyse is aangegeven waar dergelijke plekken zich bevinden. De volgende koele plekken zijn aangegeven op de kaart: • Openbare koele binnenlocaties • Zwemlocaties • Wegen en fietspaden met meer dan 40% schaduw • Watertappunten ook te zien op Gratis watertappunten • Zwembaden Deze kaart kan een uitgangspunt vormen voor kaartmateriaal voor inwoners, om hen te informeren over plekken waar zij verkoeling kunnen vinden. Koele plekken Klik hier om terug te gaan naar het kaartenoverzicht.

Tijdens hittegolven en warme zomerdagen is het van belang dat inwoners toegang hebben tot verkoelende plekken in de nabijheid van hun woning. Niet iedereen beschikt over een tuin of schaduwrijke buitenruimte. Daarom is het belangrijk dat er voldoende koele plekken in de openbare ruimte beschikbaar en bereikbaar zijn Om inzicht te geven in de nabijheid van deze koele plekken is de afstand tot koeltekaart ontwikkeld. Deze kaart laat per gebouw zien wat de afstand is tot de dichtstbijzijnde koele plek. Hoe korter de afstand, hoe beter de bereikbaarheid. De kaart biedt daarnaast inzicht in waar aangename koele plekken zich bevinden, zodat inwoners tijdens warme perioden snel een plek kunnen vinden om verkoeling te zoeken. De kaart is op dit moment te vinden op www.zwolle.nl/klimaatatlas en is daarmee beschikbaar voor Zwollenaren. Er wordt onderzocht op welke manier de kaart beter vindbaar kan worden gemaakt voor inwoners. Afstand tot koeltekaart

Klik hier om terug te gaan naar het kaartenoverzicht. Binnen Zwolle zijn de locaties van noodsteunpunten in beeld gebracht. Deze locaties zijn bedoeld om inwoners ondersteuning te bieden in uitzonderlijke situaties. Gezien hun functie, spreiding en toegankelijkheid ligt het voor de hand om te verkennen of deze noodsteunpunten ook ingezet kunnen worden als koelteplek tijdens hittegolven en warme zomerdagen. Op dit moment zijn er nog geen concrete stappen gezet om noodsteunpunten daadwerkelijk als koelteplekken te gebruiken. Dit vraagt om verdere verkenning, onder meer op het gebied van geschiktheid, bereikbaarheid, voorzieningen en beheer tijdens periode van extreme hitte. Noodsteunpunten

WAT Wat doen we voor, na of tijdens een hitteperiode? Dit hoofdstuk geeft een overzicht van alle afspraken die per fase zijn gemaakt. Ook worden overige aandachtspunten beschreven die tijdens de bijeenkomst of gedurende het proces naar voren zijn gekomen. Klik om direct naar het hoofdstuk te gaan Acties per fase Acties per fase Aanvullende opbrengsten en vervolgstappen Aanvullende opbrengsten en vervolgstappen Acties per fase Maatregelen vanuit het thema gezondheid zijn erop gericht om gezondheidsproblemen tijdens hitteperioden te beperken, met name bij kwetsbare groepen. Voorlichting speelt hierbij een centrale rol Maatregelen aan en in het gebouw hebben als doel om de binnentemperatuur van gebouwen tijdens hitteperioden op een acceptabel niveau te houden om hittestress te voorkomen en het welzijn voor de bewoners of gebruikers van het gebouw te verbeteren Maatregelen vanuit het thema gebied zijn gericht op de buitenruimte. De buitenruimte kan onderverdeeld worden in de openbare én private ruimte.

Het doel van de maatregelen is om de omgevingstemperatuur in stedelijke gebieden te verminderen en een comfortabeler leefklimaat te creëren, met aangename gevoelstemperaturen en voldoende schaduw, vooral tijdens perioden van hitte Actiesvoorbereidingsfase Acties voorbereidingsfase Actieswaarschuwingsfase Acties waarschuwingsfase Acties voorwaarschuwingsfase Acties voorwaarschuwingsfase Acties monitoring en evaluatiefase Acties monitoring en evaluatiefase Acties preventie, kennisontwikkeling en gedragsbeïnvloedingsfase Acties preventie, kennisontwikkeling en gedragsbeïnvloedingsfase Klik om direct naar de acties per fase te gaan Bij de verschillende fases in het hitte- en koelteplan horen verschillende types acties. Dit hoofdstuk biedt een overzicht van alle acties en maatregelen die opgehaald zijn bij partners. Per actie is opgenomen welke organisatie verantwoordelijk is voor de uitvoering daarvan. Het lokaal hitte- en koelteplan heeft als doel om gezondheidsproblemen tijdens hitteperioden te voorkomen en beperken. De acties in dit lokaal hitte- en koelteplan richten zich daarom met name op het thema gezondheid. Daarnaast worden acties benoemd die betrekking hebben op gebied en gebouw, zoals inzetten op vergroening van de omgeving en zonwering aan gebouwen. Aan de rechterkant van deze pagina worden de thema’s verder toegelicht.

Voorbereidingsfase Maart tot en met mei | Geïnitieerd door beleidsmedewerker gezondheid van de gemeente Zwolle die verantwoordelijk is voor de uitvoering van het lokaal hitte- en koelteplan. Klik hier om terug te gaan naar de pagina ‘Acties per fase’ Type organisatie Kernactie Toelichting actie Doelgroep Allen Allen Aanmelden voor mailinglist Alle organisaties melden zich aan voor het waarschuwingssysteem van het Nationaal Hitteplan Algemeen Deelnemen voorbereidingsbijeenk omst Deelnemen aan de jaarlijks terugkerende voorbereidingsbijeenkomst van het lokaal hitte- en koelteplan Algemeen Gemeente Communicatie Informeren bewoners Opstellen informatiebericht om te publiceren in wijkkranten/sociale media/website en platform Duurzaam Zwolle Algemeen Coördinator lokaal hitte- en koelteplan Informeren partners lokaal hitte- en koelteplan Aandacht vragen voor het hitte- en koelteplan tijdens vergadering met de gemeente en betrokken organisaties Algemeen Coördinator lokaal hitte- en koelteplan Actualiseren mailinglijst Controleren van de bestaande mailadressen, het aanvullen van eventueel nieuwe organisaties en het oproepen van andere partners om zich aan te melden voor de mailinglijst Algemeen Fysiek domein Lokaliseren watertappunten In kaart brengen van watertappunten in de gemeente Algemeen Coördinator lokaal hitte- en koelteplan Inventariseren partners Inventariseren welke partijen

bij de kwetsbare groepen achter de voordeur komen en hen informeren over het belang van communicatie rondom hitte Algemeen GGD Team Milieu en Gezondheid Informeren In de vierjaarlijkse nieuwsbrief een alinea wijden aan hitte Algemeen Team Milieu en Gezondheid Actualiseren eigen middelen Actualiseren van eigen middelen, waaronder de teksten bij de hittewaarschuwingen en communicatieberichten Algemeen Team Milieu en Gezondheid Informeren medewerkers Informeren van eigen medewerkers zodat ze weten wat ze moeten doen als er hitteberichten verstuurd moeten worden Algemeen Voorbereidingsfase (vervolg) Type organisatie Kernactie Toelichting actie Doelgroep GGD Team Milieu en Gezondheid Informeren Meedenken met gemeenten en organisaties over klimaatproblemen Algemeen Centrale Toegang Opstellen en vastleggen zomerregeling In samenwerking met MO-organisaties (Limor, RIBW, Creating Balance, Tactus, Leger Des Heils) een gezamenlijk zomerregeling opstellen gericht op zorg aan daklozen en afspraken maken over wie welke acties op zich neemt.

Mogelijke acties zijn het laten rondrijden van een ‘koel-bus’ door Leger Des Heils en vanuit daar water, petjes, zonnebrand uitdelen en voorlichting geven, bemoeizorg kan daklozen actief opzoeken, het coördineren van de zorg voor individuen, en voorlichten van dak- en thuislozen Kwetsbare groepen Centrale Toegang Actualiseren acties Actualiseren van acties/mogelijkheden tijdens hitte. Kwetsbare groepen Rode Kruis Rode Kruis landelijk Kennisupdate over de impact van hitte Het Rode Kruis actualiseert de informatie over hitte en gezondheid op de website. Zij schrijft/actualiseert een nieuwsbericht en/of persbericht en update de sociale media kanalen Algemeen Rode Kruis landelijk Actieve kennisdeling en communicatie naar bevolking Het Rode Kruis publiceert informatie over hitte en gezondheid op de website en in de nieuwsbrief van het Rode Kruis. Daarnaast promoot het Rode Kruis de EHBO-app ter bevordering van de zelfredzaamheid Algemeen Rode Kruis regionaal Kennisdeling Het Rode Kruis geeft workshops ‘Geen nood’ en interactieve presentaties 'Goed voorbereid' over extreme hitte. Algemeen Rode Kruis regionaal Informeren Het Rode Kruis heeft een uitgebreid aanbod aan informatiematerialen over hitte. Deze informatie flyers kunnen worden gedeeld met organisaties om zelf te verspreiden onder hitte kwetsbare mensen.

Ook is de hitteflyer gratis te downloaden door professionele partners via: Gratis folders: wat te doen bij hitte voor kwetsbare groepen. Deze flyer is beschikbaar in 10 verschillende talen. Algemeen Zorgorganisaties Omega groep Informeren patiënten/cliënten Opstellen informatieberichten voor reclameschermen en/of flyers. Hierbij kan gebruik gemaakt worden van informatie van het RIVM, het Rode Kruis, de GGD, en de gemeente Zorgbehoevenden Omega groep Informeren medewerkers Medewerkers scholen over hitterisico’s en aandachtspunten Zorgbehoevenden Kinderspecifieke organisaties Partou Inlichten ouders Ouders van het IKC informeren over hitte-maatregelen via één bericht. Hierin wordt ook informatie opgenomen over maatregelen die ouders zelf kunnen treffen, zoals het meegeven van zonnebrand en petjes. Op locaties is ook zonnebrand aanwezig en petjes. Kinderen Partou Actualiseren hitteprotocol Organisaties actualiseren hun eigen hitteprotocol en informeren medewerkers en ouders over het hitteprotocol Kinderen Partou Actualiseren eigen middelen Actualiseren van eigen middelen, waaronder de teksten bij de hittewaarschuwingen en communicatieberichten Kinderen Voorbereidingsfase (vervolg) Type organisatie Kernactie Toelichting actie Doelgroep Maatschappelijke organisaties Limor, Tiem Informeren cliënten Opstellen informatieberichten voor schermen en/of flyers.

Hierbij kan gebruik gemaakt worden van informatie van het RIVM, het Rode Kruis, de GGD, en de gemeente Kwetsbare groepen Limor, Tiem, Creating Balance, Leger des Heils, Actualiseren hitteprotocol Actualiseren van het eigen hitteprotocol voor medewerkers en cliënten, en medewerkers informeren over het hitteprotocol Kwetsbare groepen Limor, Tiem, Leger des Heils Schaduw creëren Zorgen dat er voldoende koele schaduwplekken zijn, eventueel door middel van schaduwdoeken en/of overdekkingen Kwetsbare groepen Limor, Leger des Heils, Warm Thuis Informeren medewerkers Medewerkers/vrijwilligers informeren over hitterisico’s en aandachtspunten Kwetsbare groepen Limor Onderzoeken effect medicatie Wanneer medewerkers inschatten dat client een verhoogd risico loopt wordt er contact opgenomen met behandelaren.

Kwetsbare groepen Creating Balance Street-Care Informeren clienten Trajectbegeleiders wijzen cliënten tijdens check-in op het nemen van extra maatregelen vanwege de warmte Kwetsbare groepen Creating Balance Street-Care Meewerken aan start/stop plan en monitoring Meewerken aan start/stop plan van de GGD en monitoring individuen op straat Kwetsbare groepen Het Werkt Sociaal, WijZ Informeren bewoners Organiseren van bewustmakingscampagnes en buurtbijeenkomsten over hitteveiligheid Algemeen Het Werkt Sociaal Buurtnetwerk Opstellen buurtnetwerk om ondersteuning te bieden aan mensen met beperkte mobiliteit of isolatie Algemeen Het Werkt Sociaal, WijZ Vrijwilligers Ondersteunen bij de eventuele coördinatie van vrijwilligers voor outreach- en hulpdiensten Algemeen Het Werkt Sociaal Informeren Bewoners wijzen op koele plekken zoals wijkcentra/wijkboerderijen waar zij gebruik van kunnen maken in periodes van hitte Seniorenraad Informeren Via het overleg van de Seniorenraad Zwolle hitterisico’s bij ouderen onder de aandacht brengen Ouderen RIBW Opstellen hitteprotocol Er wordt een hitteprotocol gemaakt voor medewerkers en cliënten waarmee medewerkers worden geïnformeerd over de risico’s van hitte en de te nemen acties.

Kwetsbare groepen Warm Thuis Informeren inwoners Energiecoaches informeren inwoners over welke stappen zij zelf kunnen nemen en delen flyers uit Algemeen Platform Duurzaam Zwolle Schaduw creëren Collectieve inkoopactie zonwering opzetten Algemeen Woningcorporaties SWZ, DeltaWonen Informeren bewoners Opstellen informatiebericht voor website, flyers en/of nieuwsbrief (zowel vooraankondiging als verwijzingen) Algemeen Voorwaarschuwingsfase Juni tot en met september | Geïnitieerd door het RIVM dat een voorwaarschuwing af geeft. Deze melding komt enkele dagen voor een periode van hitte. Klik hier om terug te gaan naar de pagina ‘Acties per fase’ Type organisatie Kernactie Toelichting actie Doelgroep Gemeente Communicatie Informeren bewoners De gemeente licht haar bevolking in via verschillende media (social media, gemeentelijke website, wijknieuwsbrieven, lokale kranten/bladen) Algemeen Communicatie Delen voorwaarschuwing De gemeente communiceert de voorwaarschuwing van het RIVM door naar maatschappelijke partners Algemeen Sociaal domein Waarborgen veiligheid bij evenementen Waarborgen hittebestendigheid (jongeren)evenementen Algemeen GGD Team Milieu en Gezondheid Informeren bewoners Controleren nieuws- en persberichten door de afdeling communicatie Algemeen Team Milieu en Gezondheid, Centrale Toegang Informeren eigen personeel Doorsturen voorwaarschuwing naar eigen relevante

afdelingen (zoals Jeugdgezondheidszorg). Berichtgeving in reguliere nieuwsbrieven Algemeen Rode Kruis Rode Kruis Vrijwilligers mobiliseren Het Rode Kruis kan wanneer gevraagd voorbereidingen treffen voor mogelijke inzet met vrijwilligers of Ready2Helpers om waar mogelijk te voorzien in een hulpbehoefte van hitte kwetsbare mensen tijdens (dreigende) noodsituaties. Algemeen Rode Kruis EHBO post evenementen voorbereiden Vrijwilligers op de EHBO posten tijdens evenementen worden gebriefd en geïnformeerd over hoe ze moeten handelen bij hitte Algemeen Zorgorganisaties Omega groep Informeren over medicijngebruik Organisaties adviseren patiënten/cliënten over de gevaren van hitte en medicijngebruik Zorgbehoevenden Omega groep Informeren cliënten Verspreiden van tips onder cliënten over wat te doen bij extreme hitte via flyers en krantjes Zorgbehoevenden Omega groep Informeren medewerkers Voorlichten medewerkers over gedrag en maatregelen tijdens hitte, dit kan via bijv.

Intranet maar ook via andere middelen zoals flyers en posters Zorgbehoevenden Kinderspecifieke organisaties Partou Verandering dagplanning/lesrooste r Plannen van activiteiten en lessen die rekening houden met de hitte, zoals het vermijden van buitensporten tijdens het heetste deel van de dag Kinderen Partou Communicatie ouders Informeren van ouders en leerlingen over de maatregelen die worden genomen tijdens de hitteperiode. Hierover vindt afstemming plaats tussen scholen en de kinderopvang Kinderen Voorwaarschuwingsfase (vervolg) Type organisatie Kernactie Toelichting actie Doelgroep Maatschappelijke organisaties Limor, Het Werkt Sociaal, Creating Balance Street- Care, Informeren kwetsbare personen Door langs de deuren en drukbezochte plekken te gaan worden kwetsbare en moeilijk bereikbare doelgroepen ingelicht over de effecten van hitte en welke acties zij wel/niet moeten ondernemen Algemeen, kwetsbare groepen Leger des Heils, RIBW Informeren kwetsbare groepen Tijdens bezoeken bij mensen thuis of op de verblijfslocatie worden kwetsbare doelgroepen ingelicht over de effecten van hitte en welke acties zij moeten ondernemen Kwetsbare groepen Het Werkt Sociaal, Tiem, Creating Balance, Leger des Heils, RIBW.

Warm Thuis Informeren werknemers en vrijwilligers Werknemers en vrijwilligers informeren over de aankomende periode van hitte en wijzen op de effecten van hitte en welke acties zij wel/niet moeten ondernemen. Algemeen Seniorenraad Informeren leden Tijdens de maandelijkse bijeenkomst van Ouderenbond Vervoer de leden inlichten over de effecten van hitte en welke acties zij wel/niet moeten ondernemen Ouderen Seniorenraad Informeren leden Artikel maken over de effecten van hitte en te nemen acties tijdens deze periode. Dit artikel verspreiden onder alle seniorenverenigingen zodat alle verenigingen dit op kunnen nemen in hun nieuwsbrieven. Ouderen Warm Thuis Informeren inwoners Energiecoaches informeren inwoners over welke stappen zij zelf kunnen nemen en delen flyers uit Algemeen Woningcorporaties SWZ, DeltaWonen Informeren bewoners De woningcorporatie communiceert via de website en nieuwsbrief richting inwoners over het thema hitte Algemeen SWZ, DeltaWonen Waarschuwen bewoners Inzetten wijkbeheerders om (kwetsbare) bewoners te waarschuwen en signaleren Algemeen Waarschuwingsfase Gedurende activatie Nationaal Hitteplan | Geïnitieerd door het RIVM dat het Nationaal Hitteplan activeert.

Klik hier om terug te gaan naar de pagina ‘Acties per fase’ Type organisatie Kernactie Toelichting actie Doelgroep Gemeente Sociaal domein Aanpassingen evenementen De gemeente informeert samen met de GHOR naar de gang van zaken bij evenementen en past eventueel evenementen aan als het te heet is Algemeen Communicatie Waarschuwen inwoners voor hittestress Delen van lokale informatie over hitterisico’s en mogelijke maatregelen via verschillende media (social media, gemeentelijke website, wijknieuwsbrieven, lokale kranten/bladen, posters) om bewustwording te vergroten Algemeen Fysiek domein, communicatie Waarborgen veiligheid bij buitenactiviteiten Delen waarschuwingsberichten over geschikte en ongeschikte plekken om te zwemmen bij hitte Algemeen Fysiek domein, communicatie Informeren inwoners Delen kaarten watertappunten en koele plekken via website en sociale media Algemeen GGD Team Milieu en Gezondheid Informeren Beantwoorden van vragen van organisaties en individuele burgers Algemeen Team Milieu en Gezondheid Informeren Publieksinformatie verstrekken, plaatsen nieuwberichten en versturen persbericht door afdeling communicatie Algemeen Centrale Toegang Activeren eigen hitteprotocol Start/stop afkondigen van het eigen hitteprotocol Kwetsbare groepen Centrale Toegang Coördineren acties Coördineren van acties in het eigen hitteprotocol Kwetsbare groepen Centrale Toegang Monitoren

Monitoren van (hulp aan) individuen door ketenpartners Kwetsbare groepen Rode Kruis Rode Kruis Inzetten van vrijwilligers Wanneer gevraagd kan het Rode Kruis met vrijwilligers en/of Ready2Helpers waar mogelijk in een hulpbehoefte van hitte kwetsbare mensen tijdens (dreigende) noodsituaties voorzien. Bijvoorbeeld uitdelen van flesjes water met een check of mensen oké zijn, of gemeenten of organisaties ondersteunen bij het actief wijzen van mensen op koele locaties of gebouwen waar zij tijdens een warme periode terecht kunnen, contact leggen met hitte kwetsbare mensen. Algemeen Rode Kruis Actieve communicatie naar bevolking Het Rode Kruis communiceert over hitte via sociale media en haar eigen website Algemeen Waarschuwingsfase (vervolg) Type organisatie Kernactie Toelichting actie Doelgroep Zorgorganisaties Omega groep Instellen tropenrooster medewerkers Aanpassen werktijden verzorgers, wanneer mogelijk, afhankelijk van de temperatuur.

Daarnaast ook medewerkers aansporen meer te drinken, extra pauzes inlassen en routes aanpassen Zorgbehoevenden Omega groep Stimuleren maatregelen Bij cliënten thuis de cliënt erop wijzen om voldoende te drinken, uit de zon te blijven, ramen en deuren gesloten te houden, zonwering naar beneden te doen, lampen daar waar mogelijk uit te doen Zorgbehoevenden Omega groep Medicatieprotocol In werking laten treden van medicatieprotocol Zorgbehoevenden Omega groep Nemen van warmtepassende maatregelen op locaties; extra maatregelen met betrekking tot ventilatie en verkoeling en een verandering in type activiteiten Zorgbehoevenden Kinderspecifieke organisaties Partou Activeren hitteprotocol Activeren hitteprotocol Kinderen Partou Treffen hittemaatregelen De kinderopvanglocaties en scholen nemen warmtepassende maatregelen op hun locaties; extra maatregelen met betrekking tot ventilatie en verkoeling en een verandering in type activiteiten Kinderen Maatschappelijke organisaties Limor, Tiem, Leger des Heils Instellen tropenrooster medewerkers Aanpassen werktijden, wanneer mogelijk, afhankelijk van de temperatuur.

Daarnaast ook medewerkers aansporen meer te drinken, extra pauzes inlassen en routes aanpassen Kwetsbare groepen Limor, Tiem, Creating Balance, Leger des Heils, RIBW Stimuleren maatregelen De cliënt/medewerker/kandidaat erop wijzen om voldoende te drinken, zware inspanning vermijden, uit de zon te blijven, ramen en deuren gesloten te houden, zonwering naar beneden te doen, lampen daar waar mogelijk uit te doen Kwetsbare groepen Limor, Tiem, Creating Balance, Leger des Heils Activeren hitteprotocol Activeren van intern hitteprotocol. Hieronder vallen: het voorlichten medewerkers over gedrag tijdens hitte en het informeren van cliënten over hoe om te gaan met hitte via beeldschermen, nieuwsbrieven, intranet.

Kwetsbare groepen Het Werkt Sociaal, Tiem, Leger des Heils, RIBW Hittemaatregelen treffen bij activiteiten De maatschappelijke organisaties houden bij activiteiten rekening met verkoeling en schaduw, zonnebrand, voldoende water, meer rustmomenten en aanpassingen van activiteiten Algemeen Het Werkt Sociaal, Leger des Heils Informeren buurtbewoners Hitte-informatie delen via bestaande buurtwhatsappgroepen (wijkgebonden actie) Algemeen Het Werkt Sociaal, Leger des Heils Informeren bewoners Bij wijkcentra in lage SES wijken zonnebrand, flesjes water en bidons uitdelen met informatie over hittemaatregelen, zoals voldoende water drinken en het opzoeken van verkoeling Minima Waarschuwingsfase (vervolg) Type organisatie Kernactie Toelichting actie Doelgroep Maatschappelijke organisaties Creating Balance Street-Care Informeren kwetsbare personen Zonnebrand, flesjes water en bidons uitdelen aan mensen die op straat leven. Met daarbij informatie over hittemaatregelen, zoals voldoende water drinken en het opzoeken van verkoeling Kwetsbare groepen Creating Balance Informeren kwetsbare personen Dagelijks contact met mensen die extra kwetsbaar zijn. Wanneer nodig wordt opgeschaald naar medische zorg.

Kwetsbare groepen Warm Thuis Informeren inwoners Energiecoaches informeren inwoners over welke stappen zij zelf kunnen nemen en delen flyers uit Algemeen Woningcorporaties SWZ, DeltaWonen Informeren bewoners Ophangen van flyers in gezamenlijke ruimtes om aandacht te vragen voor het thema hitte Algemeen Huis van Verhuur Informeren bewoners Informeren bewoners via informatieberichten Algemeen Informeren bewoners Flyers met hittetips ophangen in appartementencomplexen Algemeen Monitoring en evaluatie September tot en met November| Geïnitieerd door de beleidsmedewerker gezondheid van de gemeente Zwolle die verantwoordelijk is voor de uitvoering van het lokaal hitte- en koelteplan.

Klik hier om terug te gaan naar de pagina ‘Acties per fase’ Type organisatie Kernactie Toelichting actie Doelgroep Allen Allen Evalueren lokaal hitte- en koelteplan Alle partners van het lokaal hitte- en koelteplan komen bijeen om het lokaal hitte- en koelteplan en de acties van afgelopen zomer te evalueren, en waar nodig aan te scherpen Algemeen Gemeente Communicatie, coördinator lokaal hitte- en koelteplan Communicatiestrategi e hitte De gemeente overlegt met de afdeling communicatie over (aanpassen) de communicatiestrategie hitte Algemeen Coördinator lokaal hitte- en koelteplan Inplannen evaluatie lokaal hitte- en koelteplan Organiseren evaluatie om de voorgaande zomer en de inzet van het lokaal hitte- en koelteplan te evalueren Algemeen GGD Team Milieu en Gezondheid Monitoren ontwikkelingen Monitoren landelijke ontwikkelingen rondom (voorkomen van) hittestress Algemeen Team Milieu en Gezondheid Updaten monitor De GGD updatet iedere 4 jaar de gezondheidsmonitor.

De GGD zorgt dat hier vragen over hitte gesteld worden aan inwoners Algemeen Centrale Toegang Evalueren met MO- ketenpartners Voorzitten en evalueren van overleg met MO-ketenpartners over de hitte-acties Kwetsbare groepen Centrale Toegang Aanpassen hitteprotocol Indien nodig van het aanpassen van het hitteprotocol Adviseren Kwetsbare groepen Centrale Toegang Signaleren Signaleren van de hitteproblematiek met betrekking tot dak- en thuislozen voor gemeente Zwolle Kwetsbare groepen Rode Kruis Rode Kruis Intern evalueren Evalueren van de eigen acties van afgelopen jaar. Daarnaast neemt het Rode Kruis deel aan de evaluatiebijeenkomst van de gemeente Algemeen Kinderspecifieke organisaties Partou Ervaringen uitwisselen De kinderopvangorganisaties wisselen onderling ervaringen uit over het verloop van de zomer en de inwerkingtreding van hun hitteprotocollen Kinderen Partou Evalueren hitteprotocol De scholen evalueren de afgelopen zomer en de uitvoerbaarheid van de eigen hitteprotocollen Kinderen Maatschappelijke organisaties Warm Thuis Evalueren Energiecoaches inventariseren opmerkingen en ervaringen van bewoners en koppelen terug naar gemeente, woco's, bewonersinitiatieven etc Algemeen Woningcorporaties SWZ, DeltaWonen Evalueren Intern hitteplan evalueren na warme zomer Algemeen Preventie, kennisontwikkeling en gedragsbeïnvloeding Aankomende jaren | Start bij afronding van het

lokaal hitte- en koelteplan. Klik hier om terug te gaan naar de pagina ‘Acties per fase’ Type organisatie Kernactie Toelichting actie Doelgroep Gemeente Fysiek domein In kaart brengen koele binnenlocaties Inventariseren welke plekken (lokaal en regionaal) relatief koel blijven tijdens periodes van hitte en onderzoeken of deze plekken geschikt zijn voor het opvangen van kwetsbare inwoners. Voorbeelden van koele plekken zijn de bibliotheek en het winkelcentrum. Hierbij dient rekening gehouden te worden met de doelgroep Algemeen Sociaal domein Maatregelen lage- inkomens Onderzoek naar maatregelen voor lage-inkomens, zoals openstellen zwembad Minima Fysiek domein Vergroenen buitenruimte Ontwikkelen hittebestendige stadsplanning en infrastructuur, zoals groene verblijfsplekken en looproutes Algemeen Fysiek domein/ Communicatie Online dashboard Ontwikkelen van een dashboard waar inwoners zelf op hun eigen postcode kunnen klikken om informatie te krijgen over hitte in hun buurt en handelingsperspectieven Algemeen GGD Team Milieu en Gezondheid Voorlichting hitte & gezondheid Op aanvraag van gemeenten/organisaties kan de GGD voorlichting over hitte & gezondheid verzorgen Algemeen Team Milieu en Gezondheid Omgevingstafels Gesprekken aan alle omgevingstafels met ketenpartners over inrichting van wijken Algemeen Team Milieu en Gezondheid Klimaatgesprekken Deelnemen aan klimaatgesprekken

van de gemeente Algemeen Team Milieu en Gezondheid Meedenken inrichting buitenruimte Op aanvraag van gemeenten kan de GGD meedenken over de inrichting van de buitenruimte Algemeen Preventie, kennisontwikkeling en gedragsbeïnvloeding (vervolg) Type organisatie Kernactie Toelichting actie Doelgroep Kinderspecifieke organisaties Partou Vergroenen schoolpleinen Onderzoeken mogelijkheden vergroenen schoolpleinen Kinderen Woningcorporatie s SWZ Metingen verrichten Meten van temperatuur in woningen tijdens hitte en onderzoeken of deze de maximale toegestane temperatuur overschrijden Algemeen SWZ, DeltaWonen Hittebestendig inrichten Zorgen voor een hittebestendige inrichting; onttegelen, beplanten, aanbrengen zonneschermen. Deze maatregelen staan beschreven in het interne hitteplan Algemeen Naast de maatregelen en afspraken die zijn ingedeeld in de verschillende fases van het lokaal hitte- en koelteplan, heeft het proces tot een aantal aanvullende aandachtspunten en opbrengsten geleid. Deze zijn samengevat in dit hoofdstuk. Communicatiemateriaal Goede communicatie over hitte is essentieel. De gemeente en betrokken partners van het hitteprotocol vinden het belangrijk om dezelfde boodschap te delen, zodat ze een uniform en duidelijk beeld over hitterisico’s en –maatregelen kunnen uitdragen.

Wanneer verschillende organisaties dezelfde informatie delen, bereik je een grotere groep inwoners en vertrouwen zij de informatie meer. De gemeente onderzoekt de mogelijkheden voor een gezamenlijk informatiebericht, dat lokale organisaties vervolgens verder kunnen verspreiden. Bij het verspreiden van informatie is het belangrijk aandacht te hebben voor anderstaligen en laaggeletterden, zodat de informatie ook deze groepen bereikt. Het Rode Kruis heeft hitte- informatie in verschillende talen, dit is een mooie basis. Door deze informatie te plakken op zonnebrandverpakkingen en/of waterflesjes, en uit te delen tijdens hete perioden. Hiermee wordt de informatie op zoveel mogelijk plekken verspreidt, zodat de boodschap alle doelgroepen bereikt. Ook zijn verwijzingen naar de eerste hulp richtlijnen zinvol als het gaat om hitte beroertes. Maak het leuk en betrek de gemeenschap Tijdens de verdiepende werksessie werden twee belangrijke aandachtspunten aangekaart. Het eerste punt is dat hittemaatregelen niet alleen informatief moeten zijn, maar ook stimuleren en vooral leuk. Ten tweede is het belangrijk om de gemeenschap te betrekken bij het voorkomen van hitte-effecten bij kwetsbare inwoners. Door koele activiteiten te organiseren voor inwoners, dan kunnen hittemaatregelen op een laagdrempelige manier onder de aandacht gebracht worden.

Wijkcentra en buurthuizen kunnen hier, in samenwerking met de gemeente, een grote rol in spelen. Het is belangrijk dat er bij de activiteiten voldoende verkoeling aanwezig is, door bijvoorbeeld zwembadjes op te blazen en ijsjes uit te delen. In buurt-Whatsappgroepen kan bijvoorbeeld de oproep gedeeld worden om op kwetsbare buurtbewoners te letten, en hen te vergezellen naar activiteiten bij het buurthuis. De gemeente inventariseert op welke wijze deze hitte- activiteiten georganiseerd kunnen worden in samenwerking met lokale partners als Het Werkt Sociaal. Aanvullende doelgroepen en organisaties De meeste acties in dit hitte- en koelteplan richten zich op de inwoners van Zwolle in het algemeen. Daarnaast zijn er ook doelgroepspecifieke acties opgenomen voor jonge kinderen, dak- en thuislozen, mensen met een beperking en minima. Andere kwetsbare groepen zoals ouderen en anderstaligen zijn ook onder de aandacht. In 2026 zijn een aantal nieuwe maatschappelijk organisaties aangesloten, zodat we hier meer doelgroepen mee kunnen bereiken. In de toekomst kunnen doelgroepspecifieke acties worden aangevuld of kunnen doelgroepen worden toegevoegd aan het Zwolse hitte- en koelteplan en kunnen voor hen doelgroepspecifieke acties worden geformuleerd.

Voorbeelden van maatschappelijke organisaties die bij het hitte-koelteplan 2026 zijn betrokken zijn onder andere wijkmanagers, energiecoaches, sociale wijkteams en de zorginstellingen. Deze organisaties en personen staan dagelijks in contact met kwetsbare inwoners, en kunnen dus een rol spelen in het vergroten van hittebewustwording en het verspreiden van tips. Aanvullende opbrengsten en vervolgstappen

Warmtetransitie en koelte Hitte in woningen heeft een relatie met de warmtetransitie. Slecht geïsoleerde woningen zijn gevoelig voor hitte omdat deze makkelijk opwarmen. Tegelijkertijd zijn ook goed geïsoleerde woningen een risico, omdat eenmaal opgewarmd ze deze warmte weer slecht kwijtraken. Om deze reden dient de koeltevraag ook meegenomen te worden in de warmtetransitie, en dienen inwoners geïnformeerd te worden over maatregelen die ze thuis kunnen treffen om hun woning koel te houden. Een idee dat geopperd werd tijdens de werksessie is het organiseren van “hete buren dagen”, waarop inwoners geïnformeerd kunnen worden over hoe ze hun woning en tuin kunnen inrichten om de hitte buiten te houden. Vervolgstappen Het Zwolse hitte- en koelteplan is een dynamisch document dat jaarlijks verschillende fasen doorloopt. Tijdens 1 fase wordt het plan geëvalueerd, uitgebreid en/of aangepast. Dit hitte- en koelteplan 2026 is verder ontwikkelt door bredere afstemming met maatschappelijke organisaties, aangepaste acties per organisatie en het toevoegen van interactieve kaarten zoals de drinkwaterpunten. In de komende jaren is het uitbreiden van de te ondernemen acties in de verschillende fases nodig om de effectiviteit van het Zwolse hitte- en koelteplan te vergroten.

We leggen bij het betrekken van maatschappelijk organisatie de nadruk op overkoepelende organisaties zoals OOZ en Vivente voor onderwijs. De GGG-analyse biedt inzicht in welke wijken in Zwolle het meest kwetsbaar zijn voor hitte. Op basis van deze uitkomsten geven we extra prioriteit aan maatregelen in deze wijken, gericht op het koeler maken van de leefomgeving en het creëren van handelingsperspectief. Voor de gemeente Zwolle ligt er een belangrijke taak om stakeholders actief te betrekken om zo gezamenlijk het hitte- en koelteplan aan te scherpen en uit te breiden. Tijdens voorbereidingsbijeenkomsten in het voorjaar en evaluatiebijeenkomsten in het najaar kan het netwerk tussen de verschillende organisaties versterkt worden. Code Rood Dit hitte- en koelteplan focust zich op maatregelen voor een situatie met code geel of code oranje. In Nederland is nog nooit sprake geweest van code rood voor hitte, maar het is door klimaatverandering mogelijk dat dit in de toekomst zal gebeuren. Bij code rood zijn de gevolgen van hitte dusdanig groot dat er sprake is van een crisissituatie. In dit geval moet er opgeschaald worden naar een ander type acties, waarbij de Veiligheidsregio een grote rol speelt. Om voorbereid te zijn op een dergelijke situatie, is het belangrijk om verantwoordelijkheden en maatregelen met de Veiligheidsregio te bespreken.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://zwolle.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/068037e3-36db-411e-8433-d73ca2928071?agendaItemId=acd9c3f3-fa86-4535-a371-5f4613d8f787