Beslisnota Besteding SPUK-middelen ambtelijke kosten klimaatakkoord

voorstel

Beslisnota voor de raad Datum

14 juni 2023

Openbaar

Onderwerp Versienummer

Besteding SPUK-middelen ambtelijke kosten klimaatakkoord 4

Portefeuillehouder Informant Afdeling Telefoon Email

A. Spaans / G. Rots Paul Feldbrugge/Syb Tjepkema Ruimte en Economie (038) 498 3067/2133 M.ten.Heggeler@zwolle.nl/S.Tjepkema@zwolle.nl

Financiële gevolgen Betreft doel

Begroting wijzigen Dekking ten laste van

6.3.1 We zorgen voor een toekomstbestendige verkeersinfrastructuur met prioriteit voor schoon vervoer 6.4.1 We bevorderen dat Zwolle op termijn energieneutraal is Ja Specifieke uitkering Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE)

Bijlagen 1. Tijdelijke regeling inzake capaciteit decentrale overheden voor de uitvoering van klimaat- en energiebeleid (CDOKE). Download van www.rvo.nl 2. Toewijzing aanvraag/Verleningsbesluit dd 8 mei 2023

De raad wordt voorgesteld: 1. kennis te nemen van de specifieke uitkering CDOKE voor de jaren 2023-2025 van € 7,12 mln. waarvoor de gemeente een beschikking heeft ontvangen. 2. te besluiten om akkoord te geven op het bestedingsvoorstel voor de jaarschijf 2023 en dit bedrag in te zetten voor capaciteit ten behoeve van de energietransitie en van duurzame mobiliteit. 3. om hiervoor een budget beschikbaar te stellen van € 2.224.998,- , te dekken uit de te ontvangen specifieke uitkering CDOKE. Het genomen voorschot op de te ontvangen specifieke uitkering CDOKE van € 1,4 mln aan incidentele middelen (conform besluit begroting 2023 energietranstie) af te ramen en deze vrij te laten vallen aan de algemene middelen.

1/5

voorstel

Datum

14 juni 2023

Inleiding Bij het ondertekenen van het Klimaatakkoord in juni 2019 hadden de VNG en de IPO vraagtekens. Niet zozeer over de inhoud van het akkoord, maar omdat er geen uitzicht was op de benodigde middelen voor gemeenten en provincies. Gaandeweg komen de geldstromen op gang. Vaak rechtstreeks naar inwoners en bedrijven en soms via gemeenten, zoals bijvoorbeeld voor het afdekken van onrendabele toppen op warmtenetten. Dit is nog verder aan het uitkristalliseren. Het rijk heeft ook middelen beschikbaar gesteld voor de ambtelijke kosten die gemaakt worden ten behoeve van het realiseren van de doelen uit het Klimaatakkoord. In 2020 heeft bureau Andersson Elffers Felix (AEF) in opdracht van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) onderzoek gedaan naar de uitvoeringslasten van decentrale overheden tussen 2022 en 2030 ten gevolge van de afspraken van het Klimaatakkoord. Duidelijk werd dat het werk voor gemeenten fors toeneemt. Het ROB heeft het rijk hierover als volgt geadviseerd: voor een fors deel van dit werk past aanvullende financiering vanuit het rijk voor een kleiner deel is het trap-op-trap-af systeem via de algemene uitkering meer passend. Dit laatste betreft het verduurzamen van eigen vastgoed en de eigen mobiliteit en het ‘zero emissie’ inkopen van grond-, weg- en waterwerken.

Het rijk heeft dit advies ter harte genomen en in haar regeerakkoord bedragen opgenomen die per jaar stijgen. Deze zijn wel lager dan verwacht. Voor sommige beleidsterreinen is het rijk van mening dat zij eerst een visie moet ontwikkelen alvorens hier ook geld voor beschikbaar te stellen Dit betreft vooral de beleidsvelden landbouw en groen. Het groen- en recreatiebeleid wordt op dit moment geactualiseerd Nu is de Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) beschikbaar gekomen. Deze heeft betrekking op 2023, 2024 en 2025. Het gaat voor Zwolle om € 2,23 mln in 2023, € 2,25 mio in 2024 en € 2,27 in 2025. Voor de jaren 2026 tot en met 2030 zijn door het rijk ook uitvoeringsmiddelen gereserveerd, waarvoor echter een andere regeling komt. Rijk, provincies en gemeenten gaan met elkaar in overleg hoe gemeenten en provincies zoveel mogelijk langjarige zekerheid kan worden gegeven. Dit zogeheten deel twee wordt waarschijnlijk aan gemeenten beschikbaar gesteld op basis van in te dienen plannen. Beide delen betreffen alleen de dekking van ambtelijke kosten. Voor Zero-emissiezones, beleidsveld mobiliteit, is voor de gemeente Zwolle een bedrag van € 368.762 voor 2023 toegekend. Dit bedrag is onderdeel van de totale € 7,12 mln uitkering. De aanvraag zeroemissiezones loopt mee in de vaststelling van de voorjaarsstukken.

Ook voor 2024 en 2025 zal Zwolle daartoe middelen ontvangen, deze maken nog geen onderdeel uit van de huidige beschikking. Doorrekening van het AEF-rapport, de bevindingen van de ROB en de mutaties daarop van het rijk geven een rekentechnische indicatie dat de rijksmiddelen voor 13% onderbouwd worden door taken op gebied van mobiliteit, 75% energietransitie (gebouwde omgeving, elektriciteit en industrie) en 12% overkoepelende ondersteunende porcessen en materiële kosten. Ondertussen blijkt dat de taken die AEF heeft beschreven groter zijn geworden. De ambtelijke kosten voor aanpak van verduurzaming van bedrijven, VVE’s, de toename van mogelijke opwekbronnen, lokaal eigendom, netwerkcongestie en smart energy hubs etc. zijn onderdelen van dit voortschrijdend inzicht. Het macrobudget wordt nu geëvalueerd, met als insteek dat begin 2024 deze nieuwe inzichten verwerkt zijn. 2/5

voorstel

Datum

14 juni 2023

Beoogd effect Met dit voorstel kan de ambtelijke organisatie meer werk verrichten ten behoeve van de Zwolse ambities op de doelen 6.3.1 en 6.4.1 binnen het kader van de door het rijk gestelde voorwaarden. Argumenten 1. Op basis van de regeling heeft gemeente Zwolle een aanvraag gedaan en in mei de beschikking ontvangen. De regeling CDOKE zoals weergegeven op de website www.rvo.nl is als bijlage bijgevoegd. Samengevat zijn de voorwaarden die het rijk stelt: in te zetten voor de uitvoering van het gemeentelijk deel van de aangescherpte klimaatopgave van het rijk; onder uitvoering wordt verstaan ambtelijk kosten (inclusief inhuur); naast ambtelijke kosten kunnen de middelen voor maximaal 10% ingezet worden voor materiële kosten, zoals communicatiematerialen, technisch of beleidsonderzoek en camera’s in zero emissie zones. met uitzondering van het werk voortvloeiend uit de klimaatopgave Landbouw en Landgebruik, maar wel weer voor glastuinbouw; de verantwoording is behoorlijk specifiek, hetgeen een stevige administratieve last met zich meebrengt voor mensen die ook aan andere taken werken. Samengevat zijn deze middelen vooral bedoeld voor de klimaatopgave die ingevuld wordt door het programma energietransitie en een deel van het werk van mobiliteit.

Beleidsvelden als circulaire economie (niet genoemd), groen/landbouw (wachten op visie rijk), eigen vastgoed (financiering via gemeentefonds) als ook het omgaan met de effecten van klimaatverandering vallen buiten de regeling. De financiële verantwoording van deze gelden via de SiSa en de inhoudelijke verantwoording aan RVO gebeurt door de financieel adviseur, intern projectleider en interne controlling en is verdisconteerd in de toegerekende formatie/overhead. 2.

De middelen voor 2023 worden ingezet op basis van prioriteiten. Voor Zwolle betreft de jaarschijf 2023 een bedrag van € 2.224.998,-, afgerond € 2,23 miljoen. De middelen zijn voor de gemeente vrij inzetbaar op die taken vanuit het Klimaatakkoord die AEF heeft beschreven en mogen besteed worden in de twee kalenderjaren volgend op het jaar van uitbetaling. In de door uw raad goedgekeurde begroting 2023 is (via de algemene middelen) een voorschot genomen op de komst van dit geld, namelijk € 1,4 miljoen incidenteel geld voor de energietransitie. Het beschikbaar gestelde voorschot maakte het mogelijk alvast te beginnen met het werven van mensen voor de energietransitie, waardoor we de werkzaamheden snel kunnen intensiveren. Nu de rijksmiddelen beschikbaar zijn zal de geraamde capaciteit ten laste van de subsidie kunnen worden gebracht en kan dit voorschot vrijvallen ten gunste van de algemene middelen. De nog vrij beschikbare middelen bedragen € 824.998 en daarvoor doen wij hierbij een voorstel. De wensen en knelpunten zijn hoger dan het beschikbare bedrag. Derhalve heeft er een afweging plaatsgevonden. Naast de concreetheid van de bijdrage aan de klimaateffecten/CO2reductie speelde ook de vraag in welke mate de besteding voorziet in het tegemoetkomen aan

3/5

voorstel

Datum

14 juni 2023 eerdere bestuurlijke, maar nog niet gehonoreerde ambities of knelpunten en de uitvoerbaarheid op korte termijn.

Daarmee komen we tot het voorstel de nog vrij beschikbare middelen voor 2023 als volgt te besteden: a)

In lijn met de prioriteiten die uw raad heeft meegegeven in de begroting 2023 voor energietransitie gaan we een aantal projecten verbreden en/of intensiveren (begroot is € 412.499). O Voor verschillende doelgroepen met slecht geïsoleerde huizen zijn geen middelen beschikbaar om isoleren aan te jagen, terwijl door de hoge energieprijzen wel steeds meer Zwollenaren de noodzaak voelen om zuinig te zijn met energie. Hier zetten we met de middelen vanuit deze decentrale uitkering van het rijk extra op in. O We intensiveren tevens de bedrijvenaanpak waarmee we bedrijven aanjagen om te isoleren en waar het kan zon-op-dak te realiseren. Onderdeel van de aanpak is de handhaving door de Omgevingsdienst van bestaande energieregelgeving zoals de verplichting van label C voor kantoren. Over deze aanpak wordt de raad geïnformeerd in Q3 2023. O Op basis van de actualisatie van de Transitievisie Warmte, die dit jaar aan uw raad wordt voorgelegd, hebben we meer zicht op de warmte-oplossing per wijk. Onderdeel hiervan is een routekaart om meer wijken aardgasloos te verwarmen. We intensiveren de communicatie naar inwoners en merken dat het aantal warmte-initiatieven toeneemt. Ook zien we grotere vraag aan expertise bij gebiedsontwikkelingen om warmte oplossingen nader te verkennen. Ook hiervoor is extra budget nodig. Dit zijn projecten met betrekking tot doel 6.4.1.

We bevorderen dat Zwolle op termijn energieneutraal is.

b) Energiebesparende mobiliteitsambities in de vorm van laadvoorzieningen,

mobiliteitshubs en deelconcepten (begroot is € 412.499). O Laadvoorzieningen: Het gebruik van elektrische mobiliteit en daarmee het verschonen van het vervoersaanbod gaat de komende jaren nog meer toenemen. De raad heeft in 2021 een motie aangenomen waarin het college opgeroepen wordt om in 2030 te streven naar een realisatie van 2.500 laadvoorzieningen. Hier is een ambtelijke capaciteitsuitbreiding voor nodig. Daarnaast moet er een visie opgesteld worden. Hierin staat aangegeven hoe we de komende jaren om willen gaan met laadinfrastructuur in Zwolle. O Mobiliteitshubs. In mobiliteitshubs wordt het auto parkeren gebundeld en is het mogelijk om over te stappen op een ander, schoner vervoersmiddel. Bovendien maakt het bundelen van parkeren het mogelijk om de vrijgekomen ruimte op straat klimaatadaptief in te richten, door bijvoorbeeld groen toe te voegen. In het eerste half jaar in 2023 is er in navolging van de verkenning verdiepend onderzoek gedaan naar mobiliteitshubs. Hieruit is gebleken dat er behoefte is aan een hub-regisseur die de integraliteit en afstemming bewaakt met o.a. deelmobiliteit en laadinfra. O Deelconcepten. Deelmobiliteit draagt bij aan CO2-reductie door zowel minder autogebruik en -bezit en doordat deelconcepten elektrisch zijn en niet op fossiele brandstoffen rijden.

In 2023 wordt het beleid rondom deelmobiliteit verder vormgegeven voor de nieuwe vergunningenronde. Voor het opstellen van beleid en het uitvoeren ervan is ambtelijke capaciteit nodig, evenals voor de voorbereiding van de nieuwe vergunningverlening. Dit valt onder doel 6.3.1 We zorgen voor een toekomstbestendige verkeersinfrastructuur met prioriteit voor schoon vervoer. 4/5

voorstel

Datum

14 juni 2023

Risico’s De gestelde voorwaarden geven aan dat de middelen zijn bedoeld voor apparaatskosten, gedefinieerd als salarissen en sociale lasten voor ambtelijk personeel inclusief overhead, kosten voor ingeleend personeel en overige goederen en diensten. Uit ervaring is bekend dat de mate waarin overheadkosten mogen worden toegerekend en verantwoord niet eenduidig is. In de huidige gestelde voorwaarden wordt hier niet nader op ingegaan. Aanvullende voorwaarden kunnen echter alsnog gesteld worden. Dit brengt een bestedingsrisico met zich mee omdat er dan mogelijk een discrepantie ontstaat met de interne berekeningssystematiek van overheadkosten van de gemeente. Om dit risico te mitigeren worden de ontwikkelingen van deze regeling nauwlettend in de gaten gehouden voor tijdige bijsturing. Financiën Zie hierboven Communicatie n.v.t. Vervolg Voor 2024 en 2025 maken we binnen de kaders van de beschikking voor de relevante terreinen mobiliteit en energietransitie een nieuwe afweging. De verdeling van de middelen voor 2024 en 2025 is onderdeel van de begrotingsbehandeling 2024. Openbaarheid Openbaar. Burgemeester en Wethouders van Zwolle,

Voorzitter, Peter Snijders

Secretaris, Dick Emmer

5/5