Beslisnota Aangescherpte visie en doelen Sociaal Wijkteam

7

voorstel

Beslisnota voor de raad Datum

8 september 2022

Openbaar

Onderwerp Versienummer

Aangescherpte visie en doelen Sociaal Wijkteam V3.0

Portefeuillehouder Informant Afdeling Telefoon Email

M.W.J. van Willigen Fatiha El Hamdaoui SWT (06)11725772 F.El.Hamdaoui@swt.zwolle.nl

Financiële gevolgen Betreft doel Begroting wijzigen Dekking ten laste van

2.1.1 Inwoners worden laagdrempelig en in hun eigen buurt ondersteund om samen tot oplossingen te komen Nee n.v.t.

Bijlagen

1 Memo Visie en doelen Sociaal Wijkteam

De raad wordt voorgesteld te besluiten om: 1 De aangescherpte visie en doelen van het SWT vast te stellen

1/7

7

voorstel

Datum

6 september 2022

Toelichting op het voorstel

Inleiding Bij de decentralisaties in 2015 werden de gemeentes verantwoordelijk voor de uitvoering van de Jeugdwet, de Participatiewet en nieuwe taken binnen de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO). Het Sociaal Wijkteam (SWT) is toen opgericht om de eigen kracht van inwoners te versterken en laagdrempelig en in de wijk ondersteuning en zorg op maat te bieden en te organiseren. De multidisciplinaire teams leverden een bijdrage aan het vergroten van de (draag)kracht van de wijken door het versterken van eigen kracht en zelfredzaamheid. Het SWT richtte zich op inwoners met een ondersteunings- of participatiebehoefte. Het sociaal wijkteam werd daarnaast de integrale toegang tot geïndiceerde ondersteuning op meerdere levensdomeinen. Het SWT begon met vrij globaal gestelde doelen, die pasten bij de startfase van het SWT. Daardoor pasten veel activiteiten binnen deze doelen en zijn de taken van het SWT steeds verder uitgedijd. Ondertussen heeft het SWT steeds beter geleerd wat wel en niet werkt en hebben verschillende ontwikkelingen invloed gehad op haar werkzaamheden. Zo speelt het SWT een grote rol in de bewegingen van de Hervormingsagenda, is de stad gegroeid, speelt bestaanszekerheid een steeds grotere rol voor inwoners en neemt de krapte op de arbeidsmarkt toe en daarmee ook een aantal wachtlijsten.

In 2021 zijn de sociale wijkteams op verzoek van uw raad geëvalueerd door onderzoeksbureau AEF op de positionering binnen de gemeente en het functioneren van de wijkteams in het algemeen. Naast de positieve bevindingen, werd aanbevolen om de doelen en opdracht aan te scherpen. De wens om door te ontwikkelen, de aanbevelingen uit het evaluatierapport, de toename van taken voor het SWT en de geschetste ontwikkelingen geven aanleiding om de visie en doelen van het SWT aan te scherpen en vast te stellen, zodat ze weer aansluiten bij de huidige context. Van daaruit wordt in een later stadium ook een hernieuwde opdracht geformuleerd en wordt gestart met de organisatieontwikkeling om het behalen van de doelen te ondersteunen. In lijn met de bewegingen uit de Hervormingsagenda beogen we drie bewegingen te realiseren: 1 Meer oplossen in de sociale basis De sociale basis kan de lichte en enkelvoudige vragen meer zelf oplossen, waardoor het SWT meer tijd heeft voor eigen inzet en procesregie. Dat vraagt een duidelijke opdracht van de gemeente aan subsidiepartners, een sterke verbinding met bestaande organisaties die niet gesubsidieerd worden en het koesteren en ondersteunen van de bestaande vrijwilligers en mantelzorgers. Lichte ondersteuning die nu nog door het SWT gedaan wordt, kan dan worden opgepakt door de partijen in de sociale basis.

Het gaat dan vooral over ondersteuning bij het samen leven van inwoners. 2 Meer eigen inzet en stevige regie door het sociaal wijkteam De inzet van het sociaal wijkteam start op het moment dat er hulp ‘achter de voordeur’ nodig is. Het gaat dan over individuele of gezinsproblematiek waar ondersteuning nodig is om verder te komen. De ondersteuning van het SWT kan enkelvoudige, meervoudige of complexe vragen van inwoners betreffen. De oplossing kan bestaan uit een combinatie van antwoorden in de sociale basis, met eigen inzet, maar ook door het afgeven van een beschikking voor geïndiceerde zorg of maatwerkvoorziening. De verschuiving ten opzichte van de huidige situatie bestaat vooral uit meer ondersteuning door het 2/7

7

voorstel

Datum

6 september 2022

SWT zelf om met oog voor alle leefgebieden – en waar mogelijk met het netwerk van de inwoner - tot een structurele oplossing te komen. 3 Minder inzet en andere rol specialistische zorg Meer oplossingen in de sociale basis, meer eigen inzet van het sociaal wijkteam en meer stap voor stap ingezette ondersteuning bij multiproblematiek, betekent minder inzet van zorg waar je alleen toegang toe krijgt met een beschikking van het SWT. Hiermee zetten we de schaarse specialisten alleen in wanneer het echt nodig is en verkorten we de wachtlijsten bij een gelijk aantal vragen. Door de specialisten meer te raadplegen, hoeven zij niet altijd zelf te behandelen in individuele trajecten en wordt de kennis en expertise van het sociaal wijkteam versterkt. Aansluitend op bovenstaande bewegingen, komen we in afstemming met onze interne en externe partners tot de volgende aangescherpte visie en doelen: Visie Voor inwoners die er zelf niet meer uit komen en die geen oplossing vinden met behulp van hun omgeving of in de sociale basis, organiseert het Sociaal Wijkteam de tijdelijke ondersteuning die een passend antwoord vindt op de échte vraag. Oplossingen voor problemen worden zo veel mogelijk gevonden in de omgeving: thuis, op school of in de wijk. De inwoner blijft zo veel mogelijk in regie met focus op gewone oplossingen voor gewone problemen. We doen wat nodig is

VERSTERKEND

We zorgen dat meer normaal is

NORMAAL

We maken onszelf weer overbodig

TIJDELIJK

Doelen Het SWT is de uitvoeringsorganisatie voor inwoners van Zwolle voor de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo), de Jeugdwet, de Participatiewet (vooralsnog maatschappelijke activering) en voor psychosociale begeleiding. Vanuit de kaders van bovengenoemde wetten en de visie zijn de doelstellingen van het SWT: 1. Persoonlijke of gezinsproblematiek verhelpen om weer mee te kunnen doen. 2. Inwoners vinden een passend antwoord voor hun ondersteuningsvraag om hun situatie te verbeteren. 3. Eigen regie en zelfredzaamheid worden met de (tijdelijke) ondersteuning versterkt. 4. De ondersteuning en zorg zijn zo dichtbij en wijkgericht als mogelijk georganiseerd. 5. Met multidisciplinaire samenwerking realiseren we kwaliteitswinst en meer integraliteit door: a. Een integraal ondersteuningsplan voor gezinnen met multiproblematiek b. Goede dosering (niet alles tegelijk) waar meerdere vraagstukken spelen. De prioriteiten worden in samenspraak met de inwoner gesteld en vastgelegd in een ondersteuningsplan. c. Bestaanszekerheid als prioriteit mee te nemen in ondersteuningsplannen d. Te sturen op het beter laten aansluiten van regels en systemen van betrokken organisaties waar die de oplossing in de weg staan e. Bij oplossingen over bestaande schotten en systemen heen te kijken 6. We organiseren ondersteuning zo goedkoop en effectief mogelijk door: 3/7

7

voorstel

6 september 2022

Datum

a. b. c. d. e.

Waar mogelijk te sturen op het zelf of onderling kunnen oplossen Meer eigen inzet, binnen de expertisegebieden van het SWT Normaliseren van ervaren problemen Beter samenwerken door duidelijke procesregie Vroegtijdig signaleren en interveniëren om escalaties te voorkomen.

Beoogd effect Het aanscherpen van de visie en de doelen en het beter afbakenen van de taken dragen bij aan een effectievere en efficiëntere inzet van het SWT. Daarmee geven we een impuls aan de gewenste beweging van zware naar lichte zorg en de beweging van apart naar gewoon. Door het gerichter inzetten van de bestaande medewerkers van zowel SWT als andere ondersteuners, spelen we in op de (dreigende) personeelstekorten in de zorg en kunnen we bij gelijke vraag de huidige wachtlijsten verkorten. Verder beogen we met het beter inspelen op de invloed van bestaanszekerheid in problematiek, zorgkosten uit te sparen. Bovenstaande effecten resulteren in een bijdrage aan toekomstbestendige ondersteuning door het SWT. Argumenten 1. Effectievere en efficiëntere ondersteuning De aangescherpte visie en doelen brengen het SWT beter in positie om de inwoner effectief en efficiënt te ondersteunen. Doordat ondersteunende partijen in de samenwerkingsketen beter weten waar het SWT wel en niet van is, worden dubbelingen en onduidelijkheid voorkomen voor zowel partners als inwoners. Meer eigen inzet van het SWT zorgt voor snellere ondersteuning dichtbij en zorgt bij gelijke vraag voor afname van beschikte zwaardere zorg. 2.

Versterken zelfredzaamheid inwoner De beschreven bewegingen zorgen voor een overzichtelijke sociale basis die zo wordt ingericht dat inwoners makkelijk en laagdrempelig ondersteuning kunnen vinden. Voor sommige inwoners voelt het inschakelen van het SWT nog als een grote stap. Meer en betere laagdrempelige ondersteuning door partijen in de sociale basis kan de drempels om hulp te vragen wegnemen en versterkt daarmee de zelfredzaamheid van onze inwoners. Zodra het SWT betrokken wordt bij de ondersteuning, is ook die ondersteuning zo veel mogelijk gericht op het regie houden door de inwoner of het gezin en zijn oplossingen altijd gericht op het wegnemen van drempels om zelf weer verder te kunnen. 3. Normaliseren van ervaren problemen Leven gaat met vallen en opstaan. Problemen horen dus ook bij het leven. Veel inwoners willen te snel professionals betrekken bij het oplossen van hun problemen of denken dat zij de enige zijn met dat probleem. In de doelen hebben we nadrukkelijk opgenomen dat het SWT werkt aan het normaliseren van ervaren problemen en het stimuleren van inwoners om zelf tot oplossingen te komen. Het samenbrengen van mensen met dezelfde problematiek om ook van elkaar te leren, is onderdeel van de werkwijze van het SWT.

4/7

7

voorstel

Datum

6 september 2022

4. Betere inzet van beschikbare medewerkers Door meer helderheid en afbakening in doelen en taken, weten partners en inwoners beter waar ze aan toe zijn. Daardoor kunnen de beschikbare medewerkers op die plekken ingezet worden waar ze de meeste waarde toevoegen. Daarnaast zorgt het stap voor stap inzetten van hulp bij gezinnen met multiproblematiek ook voor een betere inzet van de beschikbare medewerkers. 5. Betere sturing en monitoring Door de aangescherpte doelen, is hier beter op te sturen. Ook wordt monitoring op het behalen van de doelen makkelijker en beter in te richten. Hierdoor wordt een continue cirkel van leren, ontwikkelen en verbeteren mogelijk. Risico’s Voor het behalen van de gewenste doelen, zien we de volgende risico’s: • Het SWT gaat anders werken. Om dat effectief te laten zijn, zullen ook partners, inwoners, bestuur en raad anders moeten kijken naar de ondersteuning die het SWT biedt. Dit betreft naast een organisatieverandering ook een cultuurverandering die ongetwijfeld voor reuring gaat zorgen. We sturen meer op zelfredzaamheid in de sociale basis, doseren ondersteuning en zullen vaker met niet-geijkte oplossingen komen die voor vragen kunnen zorgen. • Met de groei van de stad, zal ook het aantal ondersteuningsvragen toenemen.

Met de voorgestelde effectievere inzet van het wijkteam kan die groei gedeeltelijk ondervangen worden, maar de toenemende groei in combinatie met de krapte op de arbeidsmarkt blijft een risico. • Onvoldoende financiën voor eigen inzet. Meer eigen inzet vraagt tijd van de medewerkers. De organisatieontwikkeling voorziet hier gedeeltelijk in door slimmer te organiseren. Daarnaast ontstaat meer ruimte voor eigen inzet doordat meer lichte ondersteuningsvragen in de sociale basis worden opgepakt. In de komende periode zal blijken of die ruimte voldoende is. Mocht het niet voldoende zijn, dan kan krapte ontstaan binnen de gemeentelijke formatiegelden. • Om de doelen te realiseren is een aantal randvoorwaarden nodig, zoals de doorontwikkeling van de sociale basis, de kwalitatieve doorontwikkeling van de organisatie van het SWT en voldoende draagvlak bij partners voor de stevigere regierol van het SWT. Realisatie daarvan vraagt duidelijke keuzes van het bestuur. Indien die niet gemaakt worden, ontstaat een risico. • Het gebrek aan voldoende passende woningen. Steeds vaker zien we dat door het niet vinden van een passende woning, problematiek ontstaat of verergert, die met zorg wordt opgelost. Zolang er huisvestingsproblemen zijn, is dit dus een risico voor het behalen van de doelen. • Huidige en toekomstige crises.

Corona, de oorlog in Oekraïne, de crisis rondom asielzoekers, sterk dalende koopkracht en toekomstige crises hebben grote invloed op de inzet van de capaciteit van o.a. het SWT en daarmee op het behalen van de doelen. Financiën Bij de begroting voor 2023 wordt op basis van een door onderzoeksbureau AEF opgestelde formatiecalculatie een aanvraag gedaan om de weer aan te laten sluiten bij de benodigde inzet van het SWT. Deze aanvraag wordt gewogen in het geheel van aanvragen. In de calculatie is de voorgenomen grotere eigen inzet niet expliciet meegenomen. Wel verwachten we dat we door de organisatorische ontwikkeling effectiever gaan werken en daarmee ook meer eigen tijd voor inzet kunnen creëren. Daarnaast ontstaat meer ruimte voor eigen inzet doordat meer lichte ondersteuningsvragen in de sociale basis worden opgepakt. Het is mogelijk dat in de toekomst nog een 5/7

7

voorstel

Datum

6 september 2022

aanvullende aanvraag volgt om verder invulling te kunnen geven aan een verhoogde eigen inzet. Het valt in dat geval te overwegen om hier ook naar andere geldstromen dan de personele budgetten te kijken, omdat het dan de inzet van zorg betreft die dan ook vanuit zorggelden gefinancierd kunnen worden door verschuivingen. De eigen inzet vervangt dan namelijk ook daadwerkelijk zwaardere zorg. Communicatie In de totstandkoming van deze herziene visie en doelen en de doorontwikkeling van het SWT zijn meerdere sessies geweest met ketenpartners, medewerkers en management van het SWT, medewerkers vanuit Inkomensondersteuning, beleidsadviseurs, wijkmanagers, HR, projectleiders, een lid van de participatieraad en de ondernemingsraad. Wij informeren de medewerkers van het SWT voorafgaand aan de raadsbehandeling van de stukken over de inhoud van deze notitie. We gaan op dat moment nog niet actief extern communiceren. De dag na de besluitvorming informeren wij de medewerkers van het SWT over het verloop van de bespreking en de uitkomsten. Aansluitend worden bijeenkomsten gepland bij ieder wijkteam waarbij de organisatieontwikkeling die de aangescherpte doelen mogelijk maakt, mondeling wordt toegelicht. Na besluitvorming in de raad wordt een communicatiestrategie opgesteld en uitgevoerd, aansluitend bij de projectaanpak.

We zorgen voor structurele en zorgvuldige interne en externe communicatie. Om de gewenste beweging mogelijk te maken zijn de communicatie-interventies niet alleen gericht op informeren, maar ook op het vergroten van de betrokkenheid en bewustwording van bijpassende houding en gedrag. Vervolg Naast de bovengenoemde stappen in communicatie, zal na het vaststellen van de doelen de organisatieontwikkeling van het SWT in lijn met deze doelen worden ingevuld. Daarbij lopen op dit moment al twee ontwikkellijnen, te weten de verbetering van de registratie en administratieve vastlegging en de verbetering van aansluiting tussen beleid en uitvoering, met name op jeugd en participatie. Bij de organisatieontwikkeling wordt nadrukkelijk het inwonersperspectief meegenomen. De volgende stap is dat het college een hernieuwde opdracht formuleert met als kader de door de raad vastgestelde visie en doelen uit dit document. In deze hernieuwde opdracht zal de opdracht gedifferentieerd worden op de verschillende wetten omdat de opdracht van het SWT per wet anders kan zijn. Tegelijkertijd beschrijven we daarin hoe het SWT zo integraal mogelijk kan werken over de wetten heen. Ook zullen in deze opdracht de indicatoren staan waarop het SWT mede getoetst kan worden. Hier zal de raad ook bij betrokken worden. Hiermee wordt de opdracht van het SWT verder geconcretiseerd.

Op dit moment lopen verschillende trajecten die input moeten leveren voor de hernieuwde opdracht: • Het Innovatielab, waar de samenwerking tussen Inkomensondersteuning, Tiem en het SWT wordt vormgegeven (loopt t/m maart 2023) • Het onderzoek van Instituut voor Publieke Waarden naar de aanpak bij multiprobleemgezinnen in spoor 6 van de hervormingsagenda dat in juni is afgerond en de positieve resultaten laat zien van de doorbraakmethode • De Proeftuin jeugd, die in april gestart is en twee jaar loopt • Het onderzoek leerplicht/RMC, waar het SWT ook een rol in heeft en dat in juli is afgerond • Het Rekenkameronderzoek van de raad naar Jeugd dat dit jaar wordt afgerond Deze hernieuwde opdracht zal in verband met de looptijd van bovenstaande trajecten die daarvoor input moeten leveren, uiterlijk in het derde kwartaal van 2023 door het college zijn uitgewerkt. Tot die tijd loopt zoals gezegd de organisatieontwikkeling gewoon door en vindt verdere afstemming met de

6/7

7

voorstel

Datum

6 september 2022

ketenpartners en de sociale basis plaats om de taken, afbakening en verantwoordelijkheden nog verder uit te werken. Het onderzoek naar de positionering, wat gepland is in het vierde kwartaal van 2024, is een aparte toezegging en valt buiten de scope van dit proces. Openbaarheid Deze nota is openbaar. Burgemeester en Wethouders van Zwolle,

voorzitter, Peter Snijders

secretaris, Dick Emmer

7/7