Adviesverslag verkenners

■ Swollwacht weet dat mensen het wellicht zien

zitten om PRO en Swollwacht in één coalitie te hebben. Voor Swollwacht is dat minder vanzelfsprekendheid. Het moet wel duidelijk zijn dat zij net zoveel of misschien wel meer willen binnenhalen dan PRO. ■ De voorkeurscoalitie van Swollwacht blijft: Swollwacht - VVD – CU – CDA (20 zetels). De sterke bestuurders zijn verankerd in deelname van VVD, CU en CDA. In deze coalitie komen twee wethouders terug die de continuïteit dan waarborgen en een aantal nieuwe wethouders. Deze coalitie kan ook met D66 als vijfde partij en ook zonder CDA en met D66. ■ Swollwacht vindt dat bestuurders van een nieuwe coalitie geworteld moeten zijn in de Zwolse samenleving ■ In een coalitie met PRO zien zij kansen voor: Swollwacht – PRO – VVD (21 zetels). Als mogelijke vierde partij het CDA. ■ Swollwacht snapt de optie om, door samen te werken met PRO, de flanken te verbinden. Tegelijkertijd vraagt Swollwacht zich af of deze samenwerking de bedoeling was van de kiezer. ■ Swollwacht geeft aan niet door te willen gaan met

Profiel kandidaten wethouder

■ Swollwacht heeft bestuurders voor ogen met

een lokaal gezicht, midden in de samenleving. Het moet de buurman of buurvrouw van de Zwollenaar kunnen zijn.

22

9. Verslag gesprek SP en verkenners Van: Jacco Vonhof en Rob Zuidema Met: Sandra Drost en Frank Futselaar Op: Vrijdag 3 april 14:00 Ondersteuning: Niels van Oostveen en Anouk Mannessen

Duiding uitslag

Inhoudelijke speerpunten en belemmeringen ■ De SP ziet dat er financieel uitdagingen zullen

■ Burgerbetrokkenheid in processen en specifiek

zijn, maar de verschillen niet per se groot zijn.

het AZC zijn volgens de SP belangrijk voor de verkiezingsuitslag geweest. Het beeld is ontstaan bij mensen in de stad dat ze te weinig betrokken zijn. Swollwacht is daardoor ook als winnaar uit de bus gekomen. ■ De SP ziet ook dat CU behoorlijk heeft verloren, dit heeft, volgens hen, te maken met dat CU wordt geassocieerd met ervaren negatieve effecten van beleid door mensen in de stad. ■ De SP ziet dat PRO heeft verloren, maar ook dat de partij bijna even groot als Swollwacht is. Ook zien zij dat Forum voor Democratie opvallend heeft gewonnen.

■ Zij vinden het belangrijk dat er op

armoedebestrijding een goed vangnet te vormen is. Betaalbaarheid op alle vlakken en portefeuilles is voor hen van belang (ook de lasten, naast de regelingen, etc.). Op de zorg moet daarom ook niet bezuinigd worden. ■ En ten aanzien van huisvesting is het van belang dat er hoge percentages sociale huur worden toegevoegd.

Participatie

■ Voor participatie vindt de SP het belangrijk dat

heel duidelijk wordt waarop mensen inspraak hebben. Ook is belangrijk dat de kaders voor een proces helder worden gemaakt.

Visie op collegevorming

■ De meest voor de hand liggende coalitie is

volgens de SP: Swollwacht, PRO en een derde partij erbij. Zij zien een stabiel college voor zich met een beperkt aantal partijen. Het zou volgens de SP wel goed zijn als er een brede coalitie komt. Een vierde partij zou er dus ook nog wel bij kunnen. ■ Er zijn in de ogen van de SP wel tegenstellingen tussen Swollwacht en PRO, maar die zijn in hun ogen niet onoverbrugbaar. ■ En uiteraard geeft de SP aan dat het een zo links mogelijk college moet zijn. ■ Belangrijk punt voor stabiliteit is ook dat er een goed functionerende oppositie is. Deze oppositie moet rationeel krachtig tegenkracht bieden. ■ Het ligt niet voor de hand dat de SP in de coalitie komt, maar als hen dat gevraagd wordt, lopen ze er niet voor weg.

23

10. Verslag gesprek Volt en verkenners Van: Jacco Vonhof en Rob Zuidema Met: Cankut Ercan en Sidney Rijsenbrij Op: Vrijdag 3 april 15:00 Ondersteuning: Niels van Oostveen en Anouk Mannessen

Duiding uitslag

Volt met een raadsakkoord een signaal aan de stad afgeven: we hebben naar jullie geluisterd.

■ Voor Volt was er in eerste instantie teleurstelling

toen duidelijk werd dat ze met een gelijk aantal zetels verder moesten gaan. Teleurstelling, omdat ze iets wilden opbouwen. Aan de andere kant zagen ze dat zij ook een deel hebben kunnen vertellen van het Hanzeverhaal wat bij Zwolle aansluit. Volt is, net als Swollwacht, gegroeid in een verkiezing waarin bijna alle gevestigde partijen verloren. Dat stemt hen positief. ■ Ze zijn blij met de inzet van studenten en jongeren binnen hun partij. Volt heeft bewust ingezet op het bereiken van doelgroepen die andere partijen minder bereiken: jongeren, studenten, ondernemers en inwoners met een migratieachtergrond. Die inzet heeft zich vertaald in een groeiend aantal stemmen uit deze groepen. ■ Ze hadden gedacht dat de verkiezingsuitslag zou gaan over de inhoud van de afgelopen jaren, maar zien vooral dat de uitslag wat zegt over hoe inwoners aankijken tegen het proces. Inspraak, participatie en communicatie zijn erg van belang geweest, vooral in de lastige keuzes die zijn gemaakt afgelopen jaren (AZC, parkeren, garages binnenstad). ■ Volt vindt dat de nieuwe coalitie dit moet adresseren. Swollwacht heeft op dit thema een helder mandaat van de kiezer gekregen. Volt wil hier zelf ook een actieve rol in spelen, onder meer via concrete voorstellen voor structurele inspraak en participatie. ■ Volt is voorstander van een raadsakkoord.

Op een aantal thema’s zoals woningbouw en participatie zou dit bijvoorbeeld kunnen werken ■ Juist nu is een raadsakkoord volgens Volt meer relevant dan eerder. Omdat er een grote kans bestaat op een kleine meerderheid, wil Volt juist op belangrijke aspecten (bv zoals participatie/ inspraak en woningbouw) dat het niet een coalitieakkoord wordt van 20 (coalitie) t.o.v. 19 (oppositie). Er zijn meerdere kleinere partijen, ook dat maakt het relevant. En het feit dat het deze campagne om inspraak/participatie/draagvlak is gegaan, kan een nieuwe coalitie en raad volgens

Visie op collegevorming

■ Volt vindt dat Swollwacht het initiatief heeft en

zij eerst met PRO moeten proberen een coalitie te vormen. Beiden hebben deze handreiking ook uitgesproken in het duidingsgesprek ■ De partijen liggen op sommige onderwerpen uit elkaar, maar op een groot aantal thema’s ook helemaal niet. Ze hebben al eerder in een coalitie samengewerkt, bijvoorbeeld met de VVD erbij. ■ Volt vindt dat de twee grote partijen beide een grote verantwoordelijkheid hebben: ze moeten kijken naar wat hen wél verbindt en hoe ze wél stappen kunnen zetten om de kiezer recht te kunnen doen. ■ De fractie kan zich instellen op meerdere mogelijke coalities en gaat zich constructief opstellen in de samenwerking met een coalitie. Volt beoordeelt elke coalitievariant op bestuursstijl, uitvoerbaarheid en de mate waarin inwoners daadwerkelijk eerder en beter worden betrokken. Zij zien een rol in de oppositie voor henzelf. ■ Volt wil sterker in de raad brengen wat ze horen in de stad en dat ook communiceren naar die doelgroep toe.

Inhoudelijke speerpunten en belemmeringen ■ Wonen is één van de overkoepelende thema’s

voor Volt. Hierbij is ‘meer de hoogte in’ een mogelijkheid voor Volt. Dit is voor Volt eigenlijk de enige echte grote stap, samen met het afstappen van focus op met name inbreiding, om woningbouw problematiek te beginnen op te lossen. Volt ziet mogelijkheden in diverse wijken met huizen met tuinen, maar ook met appartementencomplexen. ■ Inspraak, participatie en communicatie is een belangrijk thema voor hen. Daarin schiet de gemeente volgens de fractie tekort en daar willen ze in verbeteren. ■ Economie is een belangrijk thema, waarbij Volt

24

kijkt naar de infrastructuur en versterking van drie O’s. Volt ziet economische ontwikkeling als samenwerking tussen ondernemers, onderwijs, overheid en kennisinstellingen, gericht op talentbehoud, innovatie, starters, vakmanschap en een sterke regionale economie. Daar kan/ moet de gemeente een sterkere rol in oppakken. Dat kan op verschillende manieren, alleen al door bv. launching customer te worden van lokale ondernemingen met potentie, kan de gemeente een vliegwieleffect creëren die voor de hele regio van toegevoegde waarde kan zijn. ■ Volt wil dat jongeren niet alleen geraadpleegd worden, maar structureel positie krijgen in de beleidsvorming van Zwolle: juist op wonen, mobiliteit, mentale gezondheid, onderwijs en stedelijke voorzieningen. ■ Een aantrekkelijke studenten- en talentenstad vraagt ook om ruimte voor cultuur, ontmoeting en een verantwoorde nachteconomie. ■ Volt heeft wat betreft de asielopvang vaak de constructieve nuance opgezocht. Als oppositiepartij waren ze naast de VVD en Swollwacht de meest kritische op proces rondom AZC. Ze waren vóór de inhoud, vóór een AZC, maar wel kritisch op het proces ■ Volt probeert te gaan voor de systematische verandering: dat het goed gaat met de opvang van een AZC. Ze hebben plan Einstein geopperd, een plan waarbij al vroegtijdig aandacht is om het AZC goed te laten landen in de wijk.

■ In een toegestuurde bijlage hebben ze de belangrijkste thema’s benoemd.

grote dossiers, zodat democratie niet alleen in het stadhuis plaatsvindt. ■ Ze zien een aantal dossiers waarop de stad vooruit moet. Op dossiers waar tegenstellingen zijn, zijn wel een aantal overkoepelende thema’s zoals betrokkenheid van inwoners en participatie waarop partijen elkaar wel kunnen vinden. ■ In bijvoorbeeld de rekenkamerrapporten over het burgerberaad en de inkomensregelingen is volgens Volt geconstateerd dat we tekortschieten op proces en participatie. ■ Volt heeft wel pogingen gedaan voor betere inspraak en participatie. Ze hebben bijvoorbeeld geprobeerd om een burgermotie te introduceren, maar die is er niet gekomen. Ze hebben ook gepleit voor een begroting in begrijpelijke taal, maar die motie is niet aangenomen. Volt zou het mooi vinden als Zwolle de burgermotie zou omarmen. ■ Wat Swollwacht goed heeft gedaan is dat ze in makkelijke taal dingen goed kunnen vertellen en per wijk een aanspreekpunt hebben. Dat principe van laagdrempelige, wijkgerichte communicatie zou breder toegepast moeten worden.

Bijlage Volt verkenningsfase nieuwe coalitie op de volgende pagina’s

Participatie

■ Vertegenwoordigers en belanghebbenden een

plek geven in het formatieproces is volgens Volt onderdeel van een goede start. ■ MKB, VNO-NCW, ondernemersraad, participatieraad, jongerenraad én de kinderraad, seniorenraad, Zwolse alliantie van gelijke kansen: er moet een inventarisatie worden gemaakt van logische partners. ■ Voor de permanente participatie in een nieuwe coalitie wil Volt een vorm bedenken hoe je vier jaar lang partijen meeneemt in grotere projecten. Volt geeft aan dat we, los van de Participatieraad, eigenlijk nog geen permanente participatie hebben. Terwijl dat wat Volt betreft wel zou moeten. Die zou je dan met eerder genoemde partners en belangenbehartigers kunnen vormen. ■ Volt benoemt dat ze als raad zouden gaan vergaderen op locatie, maar dat dit maar een paar keer is gebeurd. Dus dit zou anders kunnen. Volt wil dat de raad zichtbaarder aanwezig is in de stad, met structurele sessies op locatie rond

25

Bijlage 10.2 Volt Fractie Volt Zwolle Aan de verkenners De heer J. Vonhof en de heer R. Zuidema Grote Kerkplein 15 8011 PK Zwolle Zwolle, 10 april 2026

Onderwerp: Bijlage Volt verkenningsgesprek Geachte heer Vonhof, geachte heer Zuidema, Afgelopen vrijdag hebben wij een constructief en open gesprek met u gehad. Wij zijn blij met de ruimte die u ons gaf om onze visie te delen. In het gespreksverslag is de kern van dat gesprek goed terug te lezen. Met deze brief lichten wij een aantal punten uit ons gesprek en het eerdere duidingsgesprek verder toe.

Samenwerken met raadsbrede afspraken Volt ziet in de huidige situatie in Zwolle duidelijke meerwaarde in raadsbrede afspraken. Daarmee bedoelen we dat de raad samen een aantal gezamenlijke uitgangspunten, prioriteiten en werkwijzen vastlegt voor de komende bestuursperiode. Zo’n aanpak kan op verschillende manieren worden ingericht, afhankelijk van wat de raad wil bereiken. Voor Volt zou zo’n aanpak in Zwolle vooral moeten gaan over onderwerpen waar brede overeenstemming mogelijk is, zoals wonen, participatie, een bereikbare overheid, uitvoerbaar beleid en goed contact tussen raad en stad. Praktisch zou dat er zo uit kunnen zien: ● een aantal gezamenlijke prioriteiten voor de stad; ● duidelijke afspraken over wanneer en hoe inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties worden betrokken; ● een jaarlijks moment waarop de raad samen kijkt: wat gaat goed, wat moet anders? Een concreet voorbeeld: de raad kan afspreken dat bij grote onderwerpen zoals gebiedsontwikkeling niet alleen een inhoudelijk doel wordt benoemd, maar ook de manier waarop de stad wordt meegenomen. Dan gaan de raadsbrede afspraken niet alleen over wat we willen bereiken, maar ook over hoe we dat op een betrouwbare manier doen.

Inspraak, participatie en communicatie In het verkenningsgesprek en het duidingsgesprek hebben wij aangegeven dat de verkiezingsuitslag niet alleen iets zegt over de inhoud, maar ook over het gevoel van inwoners dat zij niet altijd goed worden gehoord. Verschillende rekenkamerrapporten laten ook zien dat de communicatie naar inwoners bij meerdere projecten, zoals het burgerberaad, en op beleidsterreinen, zoals inkomensregelingen, beter moet. Dit zijn signalen die wat ons betreft breder gelden. Hieronder een aantal concrete opties die wij

Volt Zwolle I Pagina 1

26

Fractie Volt Zwolle

voorstellen. Dit zijn werkwijzen die in andere gemeenten al werken en ook in Zwolle snel ingevoerd kunnen worden.

Proactieve communicatie als standaard Wij hebben eerder voorgesteld dat de gemeente iedere Zwollenaar actiever informeert: waar heb je recht op, waar kun je meepraten, hoe bereik je de gemeente, welke besluiten zijn genomen? Deze noodzaak is alleen maar groter geworden. Concreet denken wij aan bijvoorbeeld een wijkoverzicht waarin inwoners kunnen zien welke projecten lopen, wat de planning is, hoe zij kunnen meepraten en wanneer besluiten worden genomen.

Permanente participatie In het gesprek benoemden wij dat Zwolle, los van de Participatieraad, nog geen brede permanente participatiestructuur kent. Voor Volt betekent dit dat je aan het begin van een nieuwe bestuursperiode vastlegt welke organen, organisaties en netwerken gedurende de hele periode een vaste rol krijgen. Zij denken mee over beleid, signaleren knelpunten, toetsen plannen en helpen waar mogelijk ook bij het ontwikkelen van oplossingen. Denk bijvoorbeeld aan de Jongerenraad, de Kinderraad, de Participatieraad, de Seniorenraad, ondernemersorganisaties, wijkvertegenwoordigers, maatschappelijke initiatieven, onderwijsinstellingen en netwerken rond gelijke kansen, zoals de Zwolse Alliantie voor Gelijke Kansen. Mevrouw Bruggenkamp heeft tijdens het duidingsgesprek aangegeven een aantal van deze raden, waaronder de Jongerenraad en de Seniorenraad, te betrekken bij het vervolg van dit proces. Dat is een goede stap, die wat Volt betreft structureel vervolg moet krijgen.

De burgermotie In het gesprek noemden wij de burgermotie als een manier om meer inwoners te bereiken en te betrekken. Met een burgermotie kunnen inwoners, als zij voldoende steun ophalen, een concreet voorstel of onderwerp op de agenda van de gemeenteraad krijgen. Het verschil met bijvoorbeeld een petitie is dat een burgermotie niet alleen een signaal afgeeft, maar ook daadwerkelijk door de gemeenteraad wordt behandeld. In Eindhoven wordt hier al mee gewerkt. Zwolle zou dit kunnen invoeren met een helder aantal benodigde handtekeningen, een eenvoudige indieningsprocedure en altijd een formele behandeling in de raad. Het is een laagdrempelig instrument dat inwoners directe toegang geeft tot de raad en de raadsagenda. Daarmee krijgen goede ideeën uit de stad sneller een duidelijke route naar de raad.

Betrokkenheid van belanghebbenden bij het formatieproces Voor Volt hoort het bij een goede start van een nieuwe bestuursperiode dat ook relevante organisaties en vertegenwoordigers uit de stad een plek krijgen in het proces. Wij stellen voor om een inventarisatie te maken van waardevolle partners die geconsulteerd kunnen worden: MKB, VNO-NCW, de Participatieraad, de Jongerenraad, de Kinderraad, de Seniorenraad, de Zwolse Alliantie voor Gelijke Kansen. Door hen vroeg in het proces te betrekken, laat de raad zien dat de afspraken voor de komende jaren niet alleen van de politiek zijn, maar van en voor de hele stad.

Volt Zwolle I Pagina 2

27

Fractie Volt Zwolle

Volt staat voor constructieve samenwerking. Wij zoeken liever naar wat ons verbindt dan naar wat ons verdeelt. Verschillen mogen er zijn, want ze helpen om elkaar scherp te houden. Laten we daarom blijven zoeken naar kansen om elkaar te vinden, vanuit het gedeelde besef dat het welzijn van Zwolle en haar inwoners vooropstaat. Wij zijn ervan overtuigd dat de beste oplossingen ontstaan uit dialoog en samenwerking. Niet alleen in de coalitie, maar in de hele raad. En niet alleen in de raad, maar met de hele stad. Wij kijken ernaar uit om de komende vier jaar constructief en inhoudelijk samen te werken aan de toekomst van Zwolle.

Met verbindende groet, Namens de fractie van Volt Zwolle,

Cankut Ercan Fractievoorzitter

Volt Zwolle I Pagina 3

28

11. Verslag gesprek Partij voor de Dieren en verkenners Van: Jacco Vonhof en Rob Zuidema Met: Debbie Mathijsen en Thijmen Fellinger Op: Vrijdag 3 april 16:00 Ondersteuning: Niels van Oostveen en Anouk Mannessen

Duiding uitslag

Inhoudelijke speerpunten en belemmeringen

opkomst was bij de verkiezingen. Dit kan komen doordat inwoners zich wilden uitspreken over thema’s die leven in de stad: parkeren, AZC, etc. ■ Er deden drie nieuwe partijen mee met de verkiezingen, waarvan er twee in de raad zijn gekomen. Daarnaast speelden bepaalde thema’s minder bij deze verkiezingen, zoals klimaat. Dit heeft ertoe geleid dat er uiteindelijk minder stemmen naar de Partij voor de Dieren zijn gegaan. ■ De Partij voor de Dieren ziet dat er een vrij progressief college was. De keuzes waren wat hun betreft in de vorige periode goed, maar zij zien ook dat niet iedereen het eens was met deze keuzes. Dit zagen zij bijvoorbeeld bij het AZC.

er in de coalitie gewerkt wordt aan een leefbare stad, waarbij ook rekening wordt gehouden met de toekomst. Dat houdt onder meer in dat er moet worden ingezet op een groenere stad. ■ De fractie vindt het belangrijk dat er gewerkt wordt aan goede onderlinge relaties en dat een nieuwe coalitie laat zien dat er samengewerkt kan worden, ook op thema’s die gepolariseerd zijn. ■ Partij voor de Dieren ziet daarnaast de urgentie dat op thema’s als duurzaamheid en klimaat voortgang wordt geboekt.

■ De Partij voor de Dieren zag dat er een hogere

■ Voor de Partij voor de Dieren is het van belang dat

Participatie

■ Het is belangrijk dat er in het formatieproces

goede procesinformatie beschikbaar komt en duidelijkheid over waarom bepaalde keuzes worden gemaakt. ■ De Partij voor de Dieren ziet ook graag dat formerende partijen de stad in gaan.

Visie op collegevorming

■ Het zou wat de Partij voor de Dieren betreft recht

doen aan de verkiezingsuitslag als Swollwacht en PRO op gedeelde waarden gaan samenwerken. Hiervoor is wel een goede relatie nodig. ■ Een coalitie die begint bij samenwerking tussen Swollwacht en PRO doet het meest recht aan de verkiezingsuitslag. Hiermee is daarvoor het meeste draagvlak in de stad, wat de Partij voor de Dieren betreft. ■ Als derde partij ziet de fractie een logische keuze in D66, omdat zij stabiel zijn gebleven in het aantal zetels. Als vierde partij zou de VVD om dezelfde reden een begrijpelijk keuze zijn. Deze vier partijen zouden een brede coalitie kunnen vormen waarin de stem van de stad goed is vertegenwoordigd. CDA of ChristenUnie zouden mogelijk ook de vierde partij kunnen zijn. Dit ligt wegens hun verkiezingsuitslag in eerste instantie wel minder voor de hand. ■ Partij voor de Dieren ziet wegens de eigen uitslag geen directe rol in het vormen van een coalitie. Mocht er op enig moment toch een beroep op hen worden gedaan, dan staan zij open voor een gesprek. Wanneer zij in de oppositie zitten, zullen wij zich waar mogelijk constructief opstellen.

29

12. Verslag Forum voor Democratie en verkenners Van: Jacco Vonhof en Rob Zuidema Met: Wouter Kist, Ria Baars Op: Donderdag 9 april, 10.00 Ondersteuning: Niels van Oostveen en Anouk Mannessen

Duiding van de uitslag

verhoudingen vormen volgens de partij geen belemmering voor samenwerking met anderen. Het ontstaan van de Stadspartij Zwolle ziet Forum voor Democratie als een signaal naar Swollwacht wegens gedrag uit het verleden.

Hoewel de voorbereidingstijd voor de verkiezingen kort was, beschouwt Forum voor Democratie (FVD) het behaalde resultaat van twee zetels als een mooi succes. De partij is van mening dat de verkiezingsuitslag onomstotelijk aantoont dat de inwoner meer inspraak wenst. Een kernpunt voor de partij is dan ook het herstellen van de verbinding met en tussen mensen.

Inhoudelijke speerpunten

■ Referendum en autonomie: Zwolle verdient het

om door haar eigen inwoners bestuurd te worden, zeker omdat een gemeente mag afwijken van landelijke richtlijnen als dat lokaal beter werkt. De inwoner moet grip krijgen op het gemeentelijk handelen via een bindend referendum met een lage aanvraagdrempel. Dit instrument kan ook door de raad worden ingezet bij grote dossiers zoals de uitbreiding van Berkum of Stadshagen. Essentieel hierbij is een gedegen voorbereiding met inspraakavonden en transparante informatievoorziening. Commitment van de Raad om de stem van de inwoner te willen volgen is nu een volgende stap die genomen moet worden. ■ Woningbouw: De woningnood is zowel landelijk als lokaal voelbaar. FVD stelt dat er momenteel sprake is van ‘dweilen met de kraan open’ en pleit voor direct effectieve maatregelen om vooral jongeren in Zwolle aan een woning te helpen. En er zijn veel ouderen die naar een kleinere woning zouden willen stromen, ook dat is een gecreëerd probleem. ■ Veiligheid en integratie: Een veilig thuisgevoel en schone straten zijn prioriteit. De gemeenteraad moet een voorbeeldrol vervullen in het tegengaan van polarisatie door met aandacht naar elkaar te luisteren, de inhoud telt! Wat betreft integratie wil de partij voorkomen dat groepen (op basis van afkomst of inkomen) gescheiden van elkaar leven; de gemeente moet invloed uitoefenen om een gezonde sociale spreiding te bevorderen.

■ Zorg: Er is behoefte aan de juiste aandacht voor jongeren en ouderen, waarbij de bureaucratische ‘muren’ die wachttijden veroorzaken moeten worden afgebroken. De partij pleit ervoor om experts uit het veld actiever te betrekken bij het vinden van oplossingen.

Het invoeren van een referendum, gebaseerd op het Zwitserse model, staat hoog op de agenda om de stem van de gemeente terug te geven aan de inwoner. FVD benadrukt dat het uitblijven van gehoor voor de inwoner leidt tot begrijpelijke boosheid, wat onder meer zichtbaar is in het structurele karakter van diverse rechtszaken (meldt CDA). Forum voor Democratie merkt op dat tijdens de verkiezingen de meeste partijen hebben erkend dat er in het verleden onvoldoende naar de inwoners is geluisterd.

Visie op collegevorming

De ideale coalitie zou volgens FVD geleid moeten worden door Swollwacht. Er zijn veel raakvlakken tussen beide partijen. Als antwoord op de verkiezingsuitslag ziet de partij een coalitie voor zich bestaande uit Swollwacht, VVD, ChristenUnie, Stadspartij Zwolle en Forum voor Democratie. Om deze coalitie meer gewicht te geven, zou het CDA eventueel kunnen aansluiten. FVD is bereid haar verantwoordelijkheid te nemen en deel te nemen aan een coalitie. Zij zien een goede match met de VVD op het gebied van ondernemerschap en waarderen de diepgewortelde christelijke waarden van de CU en/of het CDA in de Zwolse samenleving. Hoewel PRO een aanzienlijk aantal van acht zetels heeft, ziet FVD het verlies van drie zetels als een duidelijk signaal van de kiezer. Op basis van het huidige stemgedrag vindt de partij dat Swollwacht de kans moet krijgen om te formeren, zonder daarbij direct een samenwerking met PRO aan te gaan. Persoonlijke of relationele

30

Transparantie in het proces

Om inwoners betrokken te houden bij de coalitievorming, adviseert FVD de informanten om procesupdates te delen via korte video’s op sociale media, dat past in deze tijd. Hoewel inhoudelijke details van onderhandelingen vertrouwelijk moeten blijven, dient er maximale transparantie te zijn over de voortgang en de punten die nog onduidelijk zijn

Bijlage 12.1 Forum voor Democratie op volgende pagina.

31

Bijlage 12.1 Forum voor Democratie Concept voorstel: Echte Democratie in de Gemeente Zwolle ■ Betreft: Inbreng t.b.v. de coalitieonderhandelingen –

Het invoeren van een volwaardig lokaal referendum. ■ Datum: 9 april 2026

1. Context en Noodzaak

3. Argumentatie voor de Informanten

Bijna alle partijen hebben tijdens de verkiezingen erkend dat de inwoners van Zwolle te weinig worden gehoord. Deze afstand is de afgelopen jaren vergroot. Besluitvorming over ingrijpende dossiers — zoals grootschalige woningbouw, de energietransitie of opvanglocaties — vindt nu vaak plaats zonder direct mandaat van de inwoners. Om het vertrouwen in het lokaal bestuur te herstellen, stelt Forum voor Democratie de invoering van een robuust referendumstelsel als een fundamentele voorwaarde voor deelname aan een coalitie. Dit vraagt om commitment van de raad en bevordert de betrokkenheid van de bewoners.

Het invoeren van een referendum met deze parameters zorgt voor: ■ Draagvlak: Projecten waar de bevolking

in meerderheid achter staat, krijgen een onbetwistbaar mandaat. ■ Conflictbeheersing: Maatschappelijke onrust wordt gekanaliseerd via de stembus in plaats van via jarenlange juridische procedures of protesten. ■ Kwaliteit van bestuur: De wetenschap dat inwoners een besluit kunnen corrigeren, dwingt de raad en het college tot een betere onderbouwing en vroegtijdige participatie.

2. Kernpunten van de Referendumverordening

4. Conclusie

Wij stellen voor om in het coalitieakkoord vast te leggen dat de gemeente een nieuwe (of vernieuwde) referendumverordening aanneemt met de volgende harde criteria:

Voor Forum voor Democratie is democratie meer dan eens in de vier jaar een hokje rood kleuren. Wij willen dat de inwoner van Zwolle de hoogste baas wordt in eigen huis. Wij verzoeken de informanten dit voorstel op te nemen als essentieel onderdeel van de verdere verkenning.

■ Lage drempel voor aanvraag: Om te voorkomen

dat het referendum een “dode letter” wordt, mag het aantal benodigde handtekeningen voor een initiatief niet meer dan 1% tot 2% van de kiesgerechtigden bedragen. ■ Realistische opkomstdrempel (20%): Wij stellen een opkomstdrempel van 20% voor. Een hogere drempel (zoals 40%) nodigt uit tot een ondemocratische ‘thuisblijf-strategie’ door tegenstanders. Bij 20% telt de stem van de betrokken inwoner, waardoor de uitslag altijd maatschappelijke relevantie heeft. ■ Politiek bindend karakter: De coalitiepartijen spreken vooraf af de uitslag van een geldig referendum (adviserend) onvoorwaardelijk over te nemen. Dit transformeert het instrument van een vrijblijvend advies naar een werkelijk democratisch besluitvormingsproces. ■ Brede reikwijdte: Het referendum is van toepassing op alle raadsbesluiten die een substantiële impact hebben op de leefomgeving, sociale structuur of de financiële lasten van de inwoner.

Namens de fractie van Forum voor Democratie: Wouter Kist

32