6b. beantwoording-kamervragen-treinen-groningen-zwolle

> Retouradres Postbus 20901 2500 EX D en Haag

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

Ministerie van Inf rastructuur en Waterstaat Rijnstraat 8 2 5 15 XP D en Haag P ostbus 20901 2 5 00 E X Den Haag T 0 7 0-456 0000 F 0 7 0-456 1111 Ons kenmerk I E NW/BSK-2023/174042 Uw kenmerk 2 0 23Z11182

Datum Betreft

13 juli 2023 Beantwoording Kamervragen treinen Groningen-Zwolle

Bijlage(n) 1

Geachte voorzitter, Op 19 juni jl. ontvingen de minister van Financiën en ik vragen van het lid Alkaya (SP) over treinen tussen Groningen en Zwolle .1 Hierbij stuur ik u, mede namens de minister van Financiën, de beantwoording van deze vragen.

Hoogachtend, DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT,

drs. V.L.W.A. Heijnen

1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022-2023, 2023Z11182 P agina 1 van 5

2023Z11182 (ingezonden 19 juni 2023) Antwoorden op de vragen van het lid Alkaya (SP) aan de minister van Financiën en de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat over het nieuws dat Den Haag geen extra NS-treinen tussen Groningen en Zwolle wil toestaan.

Ministerie van Inf rastructuur en Waterstaat Ons kenmerk I E NW/BSK-2023/174042

Vraag 1 Bent u bekend met het bericht “Den Haag zet streep door extra NS-treinen in Groningen” 2? Antwoord 1 Ja, ik ben bekend met dit bericht. Vraag 2 Welke belemmeringen ziet u om in de nieuwe vervoersconcessie voor het hoofdrailnetwerk extra intercity’s door de Nederlandse Spoorwegen (NS) te laten rijden op het traject Groningen-Zwolle? Antwoord 2 Uiterlijk in augustus 2023 bied ik de ontwerpconcessie aan uw Kamer aan. In de ontwerpconcessie wordt het volume van de concessie gespecificeerd. Het volume van de concessie en de financiële omvang hangen same n. Het uitgangspunt van het kabinet is om de nieuwe concessie binnen de huidige financiële kaders uit te voeren. Vraag 3 Deelt u de opvatting van de noordelijke provincies en reizigersorganisatie Rover dat er veel behoefte is aan extra intercityverbindingen op dit traject? Antwoord 3 Extra intercityverbindingen tussen de Randstad en Groningen zouden de OVbereikbaarheid van Groningen, Assen en Zwolle vergroten en bijdragen aan een beter OV-product in Noord-Nederland. Een verbeterd aanbod kan leiden tot groei van het OV-gebruik en bijdragen aan de economische en ruimtelijke ontwikkeling van Noord-Nederland. Uiteraard sta ik in algemene zin achter verbeteringen in het vervoerproduct, wanneer dat aansluit bij de reizigersvraag en past binnen de (financiële) kaders.

Vraag 4 Welke technische of infrastructurele belemmeringen zijn er om met vier intercity’s per uur te gaan rijden? Antwoord 4 Op de bestaande infrastructuur kan logistiek gezien een passende dienstregeling gereden worden met vier intercity’s per uur in de brede spits en buiten de spits drie intercity’s per uur in verband met goederentreinen. Voorwaardelijk is dat de infrastructuur hiervoor geschikt is. Bij structurele toevoeging van extra treinen is het waarschijnlijk noodzakelijk om maatregelen te nemen om de infrastructuur passend te houden, bijvoorbeeld op het gebied van tractie energievoorziening, overwegen en/of baanstabiliteit. Onderzoek is nodig om inzichtelijk te maken welke maatregelen noodzakelijk zijn en wat de kosten daarvan zijn.

2 NOS.nl, 15 juni 2023 ‘Den Haag zet streep door extra NS-treinen in Groningen’ P agina 2 van 5

Vraag 5 Wat is uw reactie op de zorgen die leven bij de provincies Groningen, Drenthe en Friesland over uw plannen om van het noorden een proeftuin voor het openbaar vervoer te maken 3?

Ministerie van Inf rastructuur en Waterstaat Ons kenmerk I E NW/BSK-2023/174042

Antwoord 5 Vooropgesteld herken ik me op geen enkele manier in het beeld dat er plannen zouden zijn om van het noorden een proeftuin voor het openbaar vervoer te maken. Voor mij staat voorop dat elke reiziger een goed, betrouwbaar en voorspelbaar reisproduct krijgt aangeboden, in welk landsdeel dan ook. Het artikel gaat in op het voornemen van Arriva om op de baanvakken Leeuwarden-Zwolle en Groningen-Zwolle stoptreindiensten in open toegang te exploiteren4. Ik ben over dit initiatief onder andere in gesprek met de provincies, en dan in het bijzonder over de betekenis van dit initiatief voor de treindiensten die ik opneem in de voorgenomen concessie. Uiteraard betrek ik de inbreng van de provincies bij mijn uiteindelijke besluit. Vraag 6 Kunt u uitleggen wat uw motivatie is om te experimenteren met marktwerking op het spoor en kunt u daarbij tevens aangeven waarom Noord-Nederland is gekozen als laboratorium? Antwoord 6 Zoals tevens aangegeven in het antwoord op vraag 5 is geenszins sprake van een proeftuin of laboratorium. Voor mij staat voorop dat elke reiziger een goed, betrouwbaar en voorspelbaar reisproduct krijgt aangeboden, in welk landsdeel dan ook. Deze zomer stuur ik u de ontwerpconcessie, waarin ook duidelijk wordt welke treindiensten ik wil opnemen op de baanvakken in Noord-Nederland.

Op dat moment ga ik graag met uw Kamer in gesprek over de betekenis en gevolgen van dit besluit. Vraag 7 Deelt u de mening dat het onlogisch is om dochterondernemingen van buitenlandse staatsbedrijven toegang te geven tot het Nederlandse spoor als NS, voor 100 procent in handen van de overheid, interesse heeft om meer treinen te laten rijden? Antwoord 7 Op zichzelf juich ik toe dat vervoerders bereid zijn om financieel risico te dragen om de reiziger van een goede dienstverlening te voorzien. In die zin zie ik zeker potentiële meerwaarde in het toestaan van meerdere vervoerders op het Nederlands spoor. Tegelijkertijd is het mijn rol om te borgen dat de reiziger verzekerd blijft van het beste product, waaronder een betrouwbaar, samenhangende en hoogfrequente dienstverlening. Daartoe heb ik ook het voornemen om een samenhangende HRN-concessie te verlenen.

3 Dagblad van het Noorden, 16 juni 2023 ‘Zorgen over OV-proeftuin op noordelijk spoor’ 4 Kamerstukken II, 2022/23 29 984, nr. 1090, d.d. 23/02/2023. P agina 3 van 5

Vraag 8 Wat is volgens u de meerwaarde van het verlenen van open toegang als overheden daarna geen zeggenschap meer hebben over het geleverde aanbod en de prestaties van vervoerders op het spoor?

Ministerie van Inf rastructuur en Waterstaat Ons kenmerk I E NW/BSK-2023/174042

Antwoord 8 De keuze voor de onderhandse gunning van de nieuwe HRN-concessie is van belang om een samenhangend netwerk te behouden die de reiziger een hoogfrequent, kwalitatief en betrouwbaar treinproduct biedt qua lijnvoering, dienstregeling en overstaptijden. Deze zekerheid wil ik blijven bieden aan de reiziger richting de toekomst. Daarom blijf ik een belangrijke rol zien voor het concessie-instrument. Tegelijkertijd zie ik ook dat er vervoerders zijn die aanvullende treindiensten willen aanbieden die voor de reiziger meerwaarde kunnen bieden. Niet in alle gevallen vind ik dat er een noodzaak is om direct zeggenschap te hebben over treindiensten. Bovendien kent sturing met concessies voor de internationale verbindingen zijn beperkingen, omdat ik juridisch slechts tot aan de grens bevoegd ben. Overigens blijven de wettelijke eisen gelden voor alle vervoerders zowel in open toegang als onder een concessie, zoals op het gebied van toegankelijkheid. Vraag 9 Kunt u zo spoedig mogelijk een volledig overzicht geven van de aanvragen die Arriva, Qbuzzz en FlixTrain recent hebben ingediend voor toegang op het Nederlandse spoor? Antwoord 9 Volledigheidshalve verstrek ik u alle meldingen die de afgelopen maanden zijn gedaan bij de ACM en die interactie hebben met het besluit dat ik neem over de ontwerpconcessie. Melding

Onderneming

Verbinding

Type

(Beoogde) start dienstverlening

31-0521 31-0521 13-1222 13-1222 09-0323

Arriva

Nachttrein

20-01-23

Nachttrein

16-12-22

Arriva

Groningen Schiphol Maastricht – Schiphol Zwolle-Groningen

Binnenlands

01-01-25

Arriva

Zwolle-Leeuwarden

Binnenlands

01-01-25

Qbuzz

Nachttrein

21-12-24

22-0523

FlixTrain

Binnenlands/ Internationaal

01-08-24

22-0523

Arriva

Dordrecht – Rotterdam Utrecht Rotterdam – Amsterdam Oberhausen Groningen – Amsterdam – Parijs

Binnenlands/ Internationaal

01-06-26

Arriva

P agina 4 van 5

08-0623 08-0623 08-0623 13-0623

QBuzz

13-0623 13-0623 13-0623

NS Internationaal NS Internationaal NS Internationaal

QBuzz QBuzz NS Internationaal

Amsterdam – Berlijn Amsterdam – Parijs AmsterdamEindhoven Amsterdam – Berlijn (via Hengelo/Bentheim) Amsterdam – Frankfurt/Basel Amsterdam – Parijs/Londen Amsterdam – Wenen/Innsbruck (NightJet)

Internationaal

01-01-27

Internationaal

01-01-27

Binnenlands

01-01-27

Binnenlands/ Internationaal

01-01-25

Internationaal

01-01-25

Internationaal

01-01-25

Internationaal

01-01-25

Ministerie van Inf rastructuur en Waterstaat Ons kenmerk I E NW/BSK-2023/174042

P agina 5 van 5