6. Publieksjaarverslag 2024

IMPRESSIE 2024 50 jaar regionale GGD

www.ggdijsselland.nl

We kijken terug op een bijzonder jubileumjaar

Met bijzonder veel trots kijken we terug op het jaar 2024. Een jaar waarin de collega’s van onze GGD zich weer met hart en ziel hebben ingezet voor de publieke gezondheid in onze regio. We hebben onze expertise ingezet voor het gezond opgroeien van kinderen, voor een gezonde leef­omgeving, om infectieziekten te voorkomen, uitbraken te bestrijden en nog veel meer. Samen met onze netwerkpartners hebben we verschillende onderzoeken en projecten uitgevoerd voor de inwoners van onze regio. Zo hebben we samen met gemeenten een gedegen analyse gemaakt van de vaccinatiegraad. Want we hebben zorgen over de dalende vaccinatiegraad, ook in onze regio. Dan helpt een analyse ons bij het maken van keuzes om tot een hogere vaccinatiegraad te komen. De versterking van de infectieziektebestrijding was één van de grote projecten waar we hard aan hebben gewerkt. Het was een pittige opgave, temeer omdat de bijdrage van het Rijk om deze versterking te realiseren onder druk staat. In 2024 bestond onze regionale GGD 50 jaar. Een mooie mijlpaal die we op een prachtige wijze hebben gevierd tijdens onze GGD-dag. Een dag om ons te verbinden. En ook in de regio zijn we als GGD in verbinding.

2

In 2024 hebben we een belangrijke bijdrage geleverd aan de uitvoering van de regioplannen voor het Integraal Zorg­akkoord. Een mooi voorbeeld van samenwerking tussen gemeenten, zorg- en welzijnspartners en de GGD. In deze jaarimpressie nemen we je in vogelvlucht mee door het jaar 2024. Van suïcidepreventie tot Positief Gezond IJsselland en van de GroeiGids ouderchat tot aandacht voor seksuele gezondheid. We kijken terug op een bijzonder jaar werken aan een gezonde samen­leving. Eigenlijk gebeurt er in een jaar teveel om op te noemen en in een publieksjaarverslag op te nemen. Desalniettemin hopen wij je met dit verslag een indruk te geven van onze inzet.

Wij wensen je veel leesplezier. Namens de leden van het algemeen bestuur van GGD IJsselland, Astrid Schulting Directeur publieke gezondheid Michiel van Willigen Voorzitter dagelijks bestuur

Gouden jubileum voor GGD IJsselland 50 jaar regionale GGD

In 2024 was onze GGD 50 jaar een regionale GGD. In 1974 ontstond de districts geneeskundige - en gezondheidsdienst Zwolle en omgeving (DGGD). In 1988 werd de GGD onderdeel van de Regio IJssel-Vecht. En sinds 2009 zijn we GGD IJsselland. Al 50 jaar werken we als regionale GGD voor en samen met gemeenten aan publieke gezondheid in de regio.

Gemeentelijke GGD’en bestaan al langer. De eerste gemeentelijke GGD’en ontstonden al in de jaren ‘20 van de vorige eeuw. In 1950 stemden B&W van Zwolle in met oprichting van een GGD in Zwolle. Met toen al herkenbare taken zoals schoolartsendienst en voorkoming en bestrijding van besmettelijke ziekten. In 1974 ontstond vanuit de GGD Zwolle een regionale GGD: de districts geneeskundige- en gezondheidsdienst Zwolle en omgeving (DGGD).

Taken DGGD in de beginjaren De taken van DGGD waren in de beginjaren onder andere ambulancevervoer, algemene gezondheidszorg, lijkschouw, vaccinaties, schoolgeneeskundig toezicht en logopedie. Later kwamen daar taken bij zoals epidemiologie en voorlichting, jeugdtandzorg, rampenbestrijding, bevolkingsonderzoeken, geslachtsziektebestrijding, tuberculose en medische milieukunde.

Van DGGD naar GGD Regio IJssel-Vecht naar GGD IJsselland In 1988 is de gemeenschappelijke regeling van de DGGD Zwolle e.o. opgeheven en geïntegreerd in de gemeenschappelijke regeling van de Regio IJssel-Vecht. De naam veranderde hiermee ook naar GGD regio IJssel-Vecht. In 2009 was de start van GGD IJsselland. De Regio IJssel-Vecht hield op te bestaan en de GGD werd weer een zelf­standige organisatie: GGD IJsselland. Een nieuwe naam, want ook het werkgebied veranderde. Hattem en Heerde gingen bij regio Gelre-IJssel horen en Deventer bij onze regio.

Werken aan publieke gezondheid Medewerkers van GGD IJsselland en haar voorlopers GGD Regio IJssel-Vecht en DGGD werken aan publieke gezondheid in de regio. Dat doen we nu 50 jaar in regionaal verband, en doen we graag nog heel veel jaren. Want het werk van de GGD doet er toe! Bron: Raadsbesluiten als remedie (A.H.M. Kerkhoff, 2001)

Ontstaan van onze GGD

Astrid Schulting, directeur publieke gezondheid bij GGD IJsselland werd ter ere van het jubileum geïnterviewd door De Stentor. Het interview was niet alleen maar feestelijk, want er waren toen net stevige bezuinigingen aangekondigd door het kabinet.

3

5 ketenaanpakken

Waarin zorg- en sociaal domein samenwerken aan gezondheid Een gezonde generatie in 2040, met een gezondere leefstijl en passend gebruik van zorg: hoe krijgen we dat voor elkaar? Twee landelijke akkoorden (IZA en GALA) geven hier richting aan. De afspraken uit IZA als GALA komen samen in vijf ketenaanpakken, gericht op verschillende doelgroepen, van jong tot oud.

De vijf ketenaanpakken

Kansrijke Start

Kind naar Gezonder Gewicht

Gecombineerde leefstijlinterventie volwassenen

Valpreventie

Welzijn op Recept

Binnen elke ketenaanpak werken verschillende partnerorganisaties samen.

Lokaal én regionaal

1+1=3

De ketenaanpakken worden op lokaal niveau - dus binnen een gemeente - opgezet. Op regionaal niveau heeft de GGD, samen met Proscoop ook een coördinerende rol. Ingrid van der Veen van GGD IJsselland en Henk Bloten van Proscoop zijn coördinatoren van twee van deze ketenaanpakken. Ingrid: “Zo hebben we in 2024 meerdere regionale bijeenkomsten georganiseerd over de vijf ketenaanpakken, om te komen tot een zogenaamde regionale preventie-infrastructuur. Deze structuur is er voor de regio IJssel-Vecht en voor de regio Midden-IJssel. De structuur ondersteunt de lokale implementatie van de vijf ketenaanpakken.”

GGD en Proscoop werken nauw samen, in de regionale coördinatie en de lokale aanpakken. Henk: “Belangrijk in de ketenaanpakken en de regionale preventie-infrastructuur is de samenwerking tussen het sociaal domein en het zorg­domein. De expertise van Proscoop in het zorgdomein en van de GGD in het sociaal domein geeft deze samenwerking echt een grote meerwaarde.” En er zijn al mooie stappen gezet in 2024. Ingrid: “Een mooie stap vind ik dat eind 2024 alle gemeenten in de regio IJsselland van start zijn met Kind naar gezonder gewicht. De centrale rol binnen deze aanpak is belegd bij verschillende jeugdverpleegkundigen van GGD IJsselland. Deze jeugdverpleegkundigen zijn/ worden daar speciaal voor opgeleid. Een mooie stap in een dekkend lokaal en regionaal netwerk.”

Foto genomen tijdens één van de regionale bijeenkomsten over de 5 ketenaanpakken

4

Man in Mind Meetup IJsselland Samen minder suïcide

Woensdagavond 11 september organiseerde GGD IJsselland samen met 113 zelfmoordpreventie de Man in Mind Meetup in Deventer. Tijdens dit event vertelden verschillende mannen uit onze regio openhartig over donkere periodes die ze hebben gekend en vooral over hoe zij een manier hebben gevonden ermee om te gaan.

Marleen Engelbarts en Rob de Geest

De Man in Mind Meetup werd georganiseerd tijdens Wereld Suïcide Preventie Week. Een week waarin we stilstaan bij het belang van suïcide­ preventie. In onze regio zetten we ons als GGD IJsselland, samen met de 11 gemeenten in onze regio, al jaren in voor suïcidepreventie. De cam­­pagneweek werd daarom ook gesteund door Rob de Geest, wethouder Gezondheid en Sport van de gemeente Deventer, hierboven op de foto met Marleen Engelbarts, adviseur publieke gezondheid bij GGD IJsselland. De Man in Mind Meetup was op een bijzondere locatie in Deventer: in een lounge van het Go Ahead Eagles Stadion De Adelaarshorst.

Voorafgaand aan het event sprak De Stentor met Marleen en met een ervaringsdeskundige en spreker tijdens de Man in Mind Meetup. Je leest het interview in De Stentor.

Wethouder Rob de Geest: “Een mooie keuze om de Man in Mind Meetup in de Adelaarshorst van Go Ahead Eagles te organiseren. Achter het beeld van het harde en stoere ‘Kowet’, schuilt ook een voetbalclub met het hart op de juiste plaats. Sport is goed voor de lichamelijke gezondheid, maar als er geen aandacht is voor de mentale gezondheid dan is het verhaal nog niet compleet. Als Deventer op deze manier een steentje bij heeft kunnen dragen om het goede gesprek voor mannen te stimuleren, dan doen we daar de volgende keer weer graag aan mee.”

“Het was echt een heel bijzondere, respectvolle en openhartige avond.” Marleen kijkt positief terug op de avond: “Het was echt een heel bijzondere, respectvolle en openhartige avond. Er was veel herkenning in elkaars verhalen over donkere periodes, over de eenzame strijd en er was veel respect over en weer. Dit is waar we het voor doen. Want praten lucht op, praten is de eerste stap.” Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten over zelfdoding helpt en kan anoniem: chat via www.113.nl, bel 113 of bel gratis 0800 – 0113. 5

Vaccinatiegraad onder druk Samenwerken essentieel

De vaccinatiegraad onder kinderen in Nederland is de afgelopen jaren gedaald, ook in Overijssel. Dit betekent dat steeds minder ouders hun kinderen laten vaccineren. Dit is zorgwekkend, zegt arts Maatschappij en Gezondheid Martijn Spoelstra: “Vaccinaties beschermen niet alleen kinderen tegen ziektes, maar zorgen er ook voor dat ziektes zich niet makkelijk verspreiden. Wanneer te weinig mensen gevaccineerd zijn, kunnen ziektes zoals mazelen, bof en kinkhoest zich sneller verspreiden. Dit hebben we in 2024 ook gezien met uitbraken in Nederland.”

Extra aandacht voor bepaalde groepen

Martijn Spoelstra

Minder vertrouwen door COVID Een belangrijke reden voor de dalende vaccinatiegraad is het verminderde vertrouwen in de overheid, vooral door de COVID-19-pandemie. Spoelstra legt uit: “Tijdens de coronacrisis hebben veel mensen minder vertrouwen gekregen in de overheid. Dit heeft invloed op de deelname aan andere vaccinatieprogramma’s, zoals het Rijksvaccinatieprogramma (RVP).” Het RVP is gratis en wordt uitgevoerd door de Jeugdgezondheidszorg (JGZ), die onderdeel is van GGD IJsselland. Naast het RVP biedt GGD IJsselland ook andere vacci­ naties aan, zoals vaccinaties voor reizigers en de coronavaccinatie.

‘’Ons doel is om ouders bewust te maken van het belang van vaccineren, zodat kinderen goed beschermd zijn tegen gevaarlijke ziektes.’’ 6

Er zijn specifieke groepen die minder vaak vaccineren, zoals gezinnen met een laag inkomen of mensen met een migratieachtergrond. Spoelstra: “Soms hebben ouders vragen of twijfels over vaccinaties. Dit kan gaan over de veiligheid of over bijwerkingen. Ook het geloof speelt hierbij soms een rol. Het is belangrijk om met deze ouders in gesprek te gaan en hen goed voor te lichten.” GGD IJsselland probeert deze ouders beter te bereiken door extra voorlichtings­ gesprekken te geven en laagdrempelig vaccinaties aan te bieden in de wijk. Ook wordt er gewerkt met tolken om ouders die geen Nederlands spreken te informeren.

Samenwerking met gemeenten en lokale organisaties is essentieel Spoelstra sluit af: “We werken samen met ge­meen­ten en lokale organisaties om de vaccinatiegraad te verhogen. Ons doel is om ouders bewust te maken van het belang van vaccineren, zodat kinderen goed beschermd zijn tegen gevaarlijke ziektes.”

Bekijk het dashboard ‘vaccinatiegraad’ op de IJssellandScan om te zien hoe het staat met de vaccinatiegraad in jouw gemeente.

Infectieziektebestrijding

Voorkomen en bestrijden van infectieziekten De GGD heeft als wettelijke taak om besmettelijke infectieziekten te voorkomen en te bestrijden. “Om dit goed te kunnen doen, moeten meldingsplichtige infectieziekten gemeld worden. Wij voeren activiteiten uit om verspreiding van infectieziekten te voorkomen, waaronder vaccineren en het uitvoeren van bron- en contactonderzoek na een infectieziektemelding”, vertelt Roy Wolke, deskundige infectiepreventie.

Roy Wolke en Mette Mulock Houwer

Toename meldingen kinkhoest Het afgelopen jaar waren er veel meer meldingen van kinkhoest in heel Nederland dan de afgelopen jaren, ook binnen onze regio. Kinkhoest is een zeer besmettelijke ziekte en kan zich snel ver­spreiden. “In 2024 zagen we een toename van het aantal meldingen, met op het hoogtepunt in april en mei zelfs meer dan 110 meldingen per maand”, aldus Mette Mulock Houwer, epidemioloog.

kinkhoest meldingen maand in AantalAantal kinkhoest meldingen perper maand IJsselland in IJsselland

150 Aantal kinkhoest meldingen per maand in Aantal kinkhoest meldingen per maand in IJsselland 100 meldingen IJsselland Aantal kinkhoest per maand in 150 nkhoest meldingen per maand in IJsselland 150 2024 100 50 IJsselland meldingen per maand in 2023 2024 100 sselland n per maand 50 in 0 2024 2022 2023 50 0

0

jan feb 2024 mrt apr mei 2023jun

2023mei jun 2022 2020 2021okt nov dec jan2024 feb mrt apr jul aug sep

2020 jul aug sep2021 okt nov dec

2023 2022 2021

jul2022 aug sep 2021 okt nov dec 2020

2021 2023mei jun 2022 jan feb mrt apr jul aug sep okt nov 2020 dec

2020 feb mrt apr mei jun 2022 jul aug sep2021 okt nov dec

2024

2019

2019

2019

2019

Opschaling team bij bron- en 2019 2020 jul aug sep okt nov dec 2019 p okt nov deccontactonderzoek

pr mei jun

Roy vertelt: “Er wordt bij iedere melding van kinkhoest een bron-en contactonderzoek (BCO) gestart. We kijken daarbij waar de kinkhoest vandaan komt en met wie de patiënt contact heeft gehad. We geven advies en voorlichting over de

te nemen maatregelen om verdere ver­spreiding van de infectieziekte te voorkomen.” De toename in meldingen zorgde voor een opschaling van het team. Ondanks de opschaling was het niet mogelijk om bij alle meldingen BCO uit te voeren. Aan de hand van de vaccinatiegraad, de leeftijd van de besmette persoon en de diagnostiekmethode is besloten bij welke meldingen nog BCO uitgevoerd moest worden. Andere meldingen werden alleen administratief afgehandeld. “Het afschalen van BCO is altijd de laatste keuze, maar soms wel een noodzakelijke keuze om de volksgezondheid zo goed als mogelijk te beschermen. Hierdoor was het wel mogelijk om de meest risicovolle meldingen goed op te pakken”, aldus Roy.

Voorbereid zijn Naast kinkhoest zagen we landelijk ook een toename van andere infectieziekten, zoals de bof en mazelen. Mazelen is ook een ziekte met een hoog besmettingsgevaar. Er is nog geen mazelen melding geweest binnen regio IJsselland, maar 2024 het is wel een scenario waar het team Infectie2023 ziektebestrijding rekening mee houdt. Daarom 2022 zijn er voorbereidingen getroffen, zodat het team 2021 goed voorbereid is op een eventuele introductie 2020 van mazelen in onze regio. 2019

Belang van infectiepreventie Voor kinkhoest, maar ook voor bijvoorbeeld mazelen en andere infectieziekten, zijn vaccinaties een belangrijke manier om ernstige ziekte door infecties te voorkomen. Vaccinaties beschermen niet alleen individuele mensen tegen ernstige ziekten, ze beschermen op groepsniveau ook tegen grotere uitbraken ervan. Daarom is de dalende vaccinatiegraad een zorgelijke ontwikkeling. 7

Onderzoeken Seks onder je 25e

Wijkcijfers

JANUARI 2024 - Een landelijk onderzoek van Rutgers en Soa Aids Nederland, in samenwerking met het RIVM, het CBS en GGD’en. Hieruit blijkt dat jongeren positief zijn over seks en seksuele diversiteit. Jongeren geven hun seksleven gemiddeld een 7 en zijn positief over hoe zij seks beleven. Acht op de tien jongeren genieten erg van seks en 9 op de 10 jongeren voelden zich fijn tijdens seks met hun laatste sekspartner. Ook staan steeds meer jongeren positief tegenover zichtbaarheid van homoseksualiteit.

MAART 2024 - De wijk­cijfers van de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022 zijn toegevoegd aan de databank van de IJssellandScan. De wijkcijfers kunnen zelf in verschillende presentatie­ vormen bekeken worden. Bijvoorbeeld als tabel maar ook als een kaart of grafiek.

Gezond ouder worden FEBRUARI 2024 - Panelonderzoek, focusgroepen en interviews om te onderzoeken hoe inwoners aankijken tegen gezond en zelfredzaam oud(er) worden. Als ouderen denken aan gezond ouder worden, is niet alleen gezondheid een belangrijk thema, maar ook: gelukkig voelen, zelfredzaamheid, financiële zekerheid en zingeving. Sporten en bewegen worden gezien als belangrijke manier om zelfredzaam te blijven. Daarnaast is ook het sociale netwerk belangrijk om zelfredzaam te blijven.

8

Data over ketenaanpakken MAART 2024 - Op de IJssellandScan is een dashboard aangemaakt voor de 5 ketenaanpakken uit het IZA en het GALA: Kansrijke start, Kind naar gezonder gewicht, Gecombineerde leef­­stijlinterventie volwassenen, Valpreventie en Welzijn op recept. In dit dashboard staat informatie en data, relevant voor de ketenaanpakken. De data kan weergegeven worden per gemeente en voor de regio IJsselland.

Gezondheidsmonitor Jeugd MEI 2024 - De Gezondheidsmonitor Jeugd is een landelijk onderzoek, uitgevoerd door alle GGD’en. Hieruit blijkt dat het grootste deel van de jongeren zich gelukkig en gezond voelt. Dat wil niet zeggen dat het met alle jongeren goed gaat. In de resultaten zien we een toename van stress en ongezond gedrag zoals vapen en problematisch gebruik van social media.

Factsheet mentale gezondheid JUNI 2024 - Verschillende cijfers en ervaringen over mentale gezondheid vanuit monitoren en onderzoeken zijn gebundeld in een ‘factsheet mentale gezondheid’. Voelen inwoners in de regio IJsselland zich gelukkig, veerkrachtig en weerbaar? Ervaren zij steun of hebben ze stress? Zijn er psychische klachten of gedachten over zelfdoding? GGD IJsselland doet onderzoek naar de gezondheid van inwoners, zo ook naar de mentale gezondheid.

Thermometer seksuele gezondheid JULI 2024 - De ‘Thermometer seksuele gezondheid’ is een jaarlijks overzicht van GGD IJsselland met cijfers en trends in soa’s en seksualiteitsvragen. In 2023 zijn er 2.856 mensen op het soa-spreekuur van GGD IJsselland geweest. 28,3% van deze mensen had één of meer soa’s. Het soa-vindpercentage is in de regio IJsselland al jaren hoog. Met name het vindpercentage van gonorroe is flink toegenomen.

Regionale Kenniswerkplaats Jeugd IJsselland: samen normaliseren DECEMBER 2024 - De Regionale Kenniswerkplaats Jeugd (RKJ) IJsselland liep van 2020 t/m 2024. De RKJ is een samenwerking van de 11 gemeenten in de regio, GGD IJsselland, Hogeschool Windesheim en andere partners. In vijf deelprojecten is onderzoek gedaan naar normaliseren en de pedagogische basis in de regio IJsselland. De RKJ IJsselland heeft verschillende producten opgeleverd: een webinar, podcast afleveringen, documentaire, factsheets, workshopaanbod en rapportages. Alle producten zijn te vinden op de website van de RKJ IJsselland.

Data over vaccinatiegraad DECEMBER 2024 - Op de IJssellandScan is een dashboard aangemaakt met een overzicht van de vaccinatiegraad van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Op deze pagina is per gemeente de meest recente vaccinatiegraad te vinden, maar ook de trend over de afgelopen tien jaar.

Bekijk de onderzoeken online! Alle onderzoeken staan in de digitale databank www.IJssellandScan.nl

9

Een kijkje bij Centrale Toegang

De ‘voordeur’ van maatschappelijke opvang Gokschulden, psychische problemen of een scheiding. De oorzaken waardoor iemand dak- of thuisloos wordt zijn heel divers. Net als het type mensen dat het overkomt. Als je dakloos bent en geen verblijfplek hebt, dan kun je gebruik maken van maatschappelijke opvang. Het team Centrale Toegang Maatschappelijke Opvang voert hierover de regie. En wordt daarom ook wel de ‘voordeur’ van maatschappelijke opvang genoemd.

Toewijzingsoverleg: wat is de beste match?

Douwe Kuiling en Ninon Stortelder

Iedereen die gebruik maakt van maatschappelijke opvang wordt aangemeld bij Centrale Toegang. Ketenregisseurs Douwe Kuiling en Ninon Stortelder bepalen via landelijk gestelde criteria of je hier recht op hebt. “Of jij of je zorgkader hier uit de regio komt bijvoorbeeld”, legt Douwe één van de criteria uit. “Maar ook of je in de nachtopvang past of beter in een beschermd wonen-traject.” Voldoe je? Dan wordt jouw case behandeld in het toewijzingsoverleg.

Eind 2023 is bestuurlijk besloten om Centrale Toegang Beschermd Wonen lokaal uit te voeren. Sinds 1 april 2024 voert een deel van de collega’s de taken voor onze regio voortaan uit in dienst van een gemeente.

Elke donderdag komen verschillende hulpverleningsinstanties (de Herberg, het Leger des Heils, LIMOR, Meldpunt Maatschappelijke Zorg, Creating Balance, Tactus Verslavingszorg en gemeente Zwolle) samen bij de GGD. In het toewijzingsoverleg worden nieuwe daklozen gematcht aan de juiste hulpverlener. “Gezinnen en jongeren worden bijvoorbeeld niet tussen volwassenen geplaatst”, vertelt Douwe. “Maar we bespreken ook welke overige ondersteuning iemand naast opvang nodig heeft om zijn leven weer op de rit te krijgen.” In het overleg wordt daarnaast de voortgang van bestaande cases besproken. Werken de persoon en de instantie nog vlot mee? Douwe: “Ook daar voeren we als GGD de regie op. Uiteindelijk is maatschappelijke opvang een tijdelijke maatregel en is uitstroom het einddoel.”

Schaarste door woningtekort Uitstroom wordt door het huidige woningtekort echter steeds lastiger. Opvangplekken blijven daardoor langer bezet en zijn schaars. Douwe: “We voelen de druk om iets te doen, maar soms kunnen we het gewoon niet. Daar word ik wel eens moedeloos van. Het is aan mij, hulpverleners en beleidsambtenaren om creatief om te gaan met de mogelijkheden en eruit te halen wat erin zit.”

Oost heeft in juni 2024 een dag meegelopen met ketenregisseur Douwe Kuiling. Onder andere het toewijzingsoverleg is gevolgd. Het verslag dat Oost hiervan heeft gemaakt is terug te kijken en te lezen.

10

Seksuele Gezondheid

Hulp bij seksueel gezond gedrag in het soa-spreekuur Het team Seksuele gezondheid richt zich op groepen die een verhoogd risico lopen op soa/hiv en jongeren die vragen hebben over seksueel gezond gedrag. Risicogroepen die terecht kunnen op het op soa-spreekuur zijn jongeren, mannen die seks hebben met mannen en sekswerkers.

PrEP-zorg

Harriette van Buel

Hoog soa-vindpercentage, toename gonorroe Het soa-vindpercentage is in de regio IJsselland al jaren hoog. Dat blijkt uit de ‘Thermometer seksuele gezondheid’: een jaarlijks overzicht van GGD IJsselland met cijfers en trends in soa’s en seksualiteitsvragen. Er werden met name hoge vindpercentages voor chlamydia (19,2%) en gonorroe (12,4%) vastgesteld. Landelijk wordt er ook een toename gezien in het vindpercentage van met name gonorroe. Chlamydia, gonorroe en andere soa’s zijn te voorkomen door een condoom te gebruiken voor seks. Uit onderzoek van Seks onder je 25e (2023) blijkt dat het gebruik van pil en condoom onder jongeren verder afneemt. Op dit moment wordt er extra aandacht besteed aan de thema’s veilig vrijen en anticonceptie in gesprekken met jongeren.

‘’PrEP is een simpel en prachtig preventiemiddel om het aantal hiv-infecties de kop in te drukken.’’

Sinds 2019 biedt GGD IJsselland PrEP-zorg aan. PrEP is een hiv-remmer die preventief geslikt wordt om hiv te voorkomen. Een belangrijke risicogroep hierbij is mannen die seks hebben met mannen. Harriette van Buel, Senior Sociaal verpleegkundige Seksuele Gezondheid: “PrEP is een simpel en prachtig preventiemiddel om het aantal hiv-infecties de kop in te drukken, want door het slikken van PrEP kan een mogelijke overdracht van hiv voorkomen worden.” In 2024 hebben we 105 mensen kunnen behandelen met PrEP. In een tijdsbestek van 4 maanden heeft het team dit gerealiseerd, waarbij elke cliënt 3 consulten nodig heeft gehad (intake, afhalen uitslagen en recept PrEP en een extra controle hiv).

Samenwerking andere professionals PrEP wordt niet alleen aangeboden door GGD IJsselland, maar kan ook door huisartsen voorgeschreven worden. “De GGD is niet de enige route naar het felbegeerde middel. Ook de huisartsen kunnen hier een aandeel in nemen”, aldus Harriette. “Zo is er een actieve samenwerking met een huisarts in Zwolle en in Deventer. Verpleegkundigen en artsen uit de regio Zwolle hebben op de soa-poli een cursus PrEP gevolgd door een paar dagen mee te lopen. Ook is er een samenwerking met een huisarts in Deventer die verbonden is aan een soa-poli en die andere huisartsen adviseert over PrEP. Zo proberen we PrEP verstrekking te verbeteren.”

In 2024 zijn 3.141 mensen voor een consult op de soa-poli geweest (incl. PrEP). Het vindpercentage soa was in 2024 27,1%.

11

Positief Gezond IJsselland De regionale beweging Positief Gezond IJsselland verbindt partijen in de regio met elkaar om te inspireren en kennis en ervaring op het gebied van Positieve Gezondheid te vergroten. De brede blik op gezondheid staat daarbij centraal. Jacquelien Nijboer (Adviseur Publieke Gezondheid bij GGD IJsselland) en Judith Heinrich (Adviseur bij Proscoop) vertellen over de kracht van deze beweging en blikken terug op 2024.

In actie in 2024

Jacquelien Nijboer en Judith Heinrich

De coördinatie van de regionale beweging ligt bij GGD IJsselland en Proscoop. Jacquelien vertelt daarover: “We werken vanuit de IZA-opgaven steeds meer samen en vullen elkaar goed aan. Daarnaast is Provincie Overijssel mede-initiator en nauw betrokken. Samen met meer dan twintig partners uit verschillende domeinen vormen en bouwen we de beweging waarbij iedereen die aan wil haken welkom is.”

“Onze wens is dat het werken, denken en handelen vanuit een brede blik op gezondheid voor iedereen in regio IJsselland de normaalste zaak is.”

Kracht van de beweging Judith: “De kracht van de beweging zit in de overtuiging van alle betrokkenen dat we alleen samen een transformatie kunnen realiseren om gezondheid nu en in de toekomst veilig te stellen én de zorg toegankelijk en van goede kwaliteit te houden.” Jacquelien vult aan: “Deze beweging heeft hierin een aanjagende rol. We stimuleren concrete toepassing van het gedachtegoed in de praktijk en fungeren als verbinder, facilitator en stimulator.” Judith: “De beweging sluit aan bij ontwikkelingen in de omgeving en behoeften van partners.” 12

In 2024 zijn veel activiteiten geïnitieerd. Jacquelien: “We organiseerden onder andere twee inspiratieworkshops implementeren van Positieve Gezondheid binnen je organisatie en een regionale trainersbijeenkomst.” Judith vervolgt: “Verder regelden we bijvoorbeeld ook twee uitverkochte theatervoorstellingen Dromen Vangen, leverden we een bijdrage op de regiodag van het netwerk Samen Gezond IJssel-Vecht en blijven we continu online voorbeelden delen.”

Vooruitblik De ambitie voor de periode 2025-2028 is om het regionaal expertise- en schakelpunt te verstevigen en de samenwerking op het gedachtegoed van Positieve Gezondheid te vergroten richting andere sectoren. Jacquelien sluit af: “Onze wens is dat het werken, denken en handelen vanuit een brede blik op gezondheid voor iedereen in regio IJsselland de normaalste zaak is.”

Positief Gezond IJsselland  www.samenvoorelkaar.nl/thema/ positief-gezond-ijsselland

 @Positief Gezond IJsselland

Terugblik en vooruitblik

Terugblik en vooruitblik regionale beweging Positief Gezond IJsselland

Terugblik In 2021 is vanuit Proscoop, GGD IJsselland en provincie Overijssel met een tiental partijen in de regio IJsselland verkend of een initiatief zoals de regionale beweging Positief Gezond IJsselland

waardevol kan zijn om de brede blik op gezondheid te stimuleren. Wat begon met een drietal werksessies en een aanvullende subsidie vanuit de provincie Overijssel,

2021

resulteerde in de oprichting van de regionale beweging Positief Gezond IJsselland. Vanuit deze beweging inspireren, versterken en verbinden we met elkaar en faciliteren we waar behoefte aan is. Nu Positieve Gezondheid als leidend principe in de regioplannen is opgenomen, is het tijd om terugen vooruit te blikken. In deze tijdlijn geven we

©

April – juni 2021

een impressie van de activiteiten van de afgelopen jaren.

Drie verkennende werksessies met tien organisaties. Zie reisverslag

2022 Januari 2022 Ontwikkelen Message house vanuit drie pijlers (Inspireren, Leren &

Zomer 2021

December 2021

Subsidieaanvraag Provinciaal

Toekenning subsidie en structuur

April 2022

programma Urgente Zorgthema’s.

regionale beweging ontwikkelen.

Eerste publieke

Ontwikkelen en Bewustwording) en communicatie-traject.

‘optreden’ – stand

April-mei 2022

Vitaal en Veilig

In deze terug- en vooruitblik laten we zien hoe we door te inspireren, verbinden en faciliteren een positieve impact hebben gemaakt in de periode 2021-2024. Thuis beurs.

September 2022

Inspiratiemiddag Reis door

September-oktober

Juni 2022

Panelonderzoek

Eerste blog:

Hoe breed is de blik op

inspirerend

gezondheid?

verhaal.

Eerste van een reeks trainingen basismodule Positieve Gezondheid in gemengde trainingsgroepen.

Mei 2022 Eerste klankbordgroep.

Positief Gezond IJsselland.

Maart 2023

Start LinkedIn-pagina

2023

Januari 2023

Positief Gezond IJsselland.

Eerste blog:

trainer aan het woord.

Februari 2023

Werkbezoek GGD’en Zeeland, NOG,

Twente, Brabant-

Zuidoost en Alles is Gezondheid.

Mei 2023 In gesprek over gezondheid met het spel Alles op tafel.

©

GroeiGids ouderchat: dichtbij voor ouders Sinds oktober 2024 neemt GGD IJsselland deel aan de GroeiGids ouderchat. Via de chat kunnen ouders vragen stellen over hun kinderen van 0-12 jaar. Een poule van jeugdverpleegkundigen uit heel Nederland beantwoordt vragen van ouders. Binnen GGD IJsselland is Marinke Reitsma (verpleegkundige) superuser en Anja de Jonge (verpleegkundige) chatter.

Anja en Marinke aan het chatten

Marinke vertelt: “De GroeiGids ouderchat is een nieuwe manier van online hulpverlening voor ons. Bij JouwGGD maken we al wel langer gebruik van de chatfunctie met jongeren, maar om met ouders te chatten is toch weer een nieuwe ervaring. Het is erg leuk om te doen. Alle betrokken collega’s zijn enthousiast.”

Laagdrempelige manier van contact Binnen GGD IJsselland zijn er 9 verpleegkundigen die chatten met ouders. Anja vertelt hierover: “Je krijgt heel veel verschillende vragen voorbij. De meesten gaan over voeding, slapen, gezondheid en ontwikkeling. De meeste vragen krijgen we ook dagelijks wel in onze spreekkamers, maar nu je geen context hebt (we kunnen niet het dossier van het kind inzien) en je de ouder niet ziet, vraagt het toch weer andere skills.” Marinke vult aan: “Het is erg interessant en uitdagend om op deze manier de vraag achter de vraag helder te krijgen, de meeste ouders voelen zich ook erg goed geholpen en vinden deze laagdrempelige manier van contact heel prettig. De ouders weten de chat goed te vinden en hierdoor loopt het eigenlijk continu door. We chatten met ouders uit het hele land, soms zelfs in het buitenland.”

Sparren met collega-chatters Toch zijn er soms ook mindere momenten op de ouderchat. Marinke vertelt daarover: “We worden ook wel eens ‘uitgetest’ met de meeste vreemde vragen/onderwerpen. Als je een ‘niet pluis’ gevoel hebt, kun je de chatter blokkeren.” Anja vult aan: “Je kunt ook altijd even sparren met je mede chat-collega’s in de groepschat. En we kunnen elkaar op die manier helpen en ondersteunen bij ingewikkelde(re) casuïstiek. Professionaliteit staat altijd voorop.”

Doorontwikkeling GroeiGids ouderchat De GroeiGids ouderchat staat niet stil. Marinke: “Landelijk is de chat flink in ontwikkeling en wordt er ook steeds meer gekeken naar mogelijkheden als A.I. en ChatGPT e.d. We wachten af hoe onze dienstverlening er over een tijdje uit ziet.”  www.groeigids.nl/over-groeigids/ouderchat

In 2024 zijn er landelijk 66.936 chats met ouders geweest via de GroeiGids ouderchat. De meeste vragen gingen over flesvoeding en slapen.

13

In de media Winterregeling bij RTV Oost JANUARI 2024 - Tijdens de winterregeling wordt de groep ‘buiten­slapers’ actief benaderd om in de opvang te slapen. Benieuwd waarom en hoe dit in z’n werk gaat? GGD collega Douwe Kuiling van de Centrale Toegang vertelde erover bij Radio Oost.

Rotavirus opgenomen in RVP JANUARI 2024 - Sinds 1 januari is de vaccinatie tegen het rotavirus opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma (RVP).

Opening CB Raalte FEBRUARI 2024 - Officiële opening van het nieuwe Consultatiebureau in Raalte. Samen met het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) werd de locatie feestelijk geopend.

Ton Coenen en André Rouvoet op werkbezoek bij GGD in Zwolle FEBRUARI 2024 - Ton Coenen is directeur van GGD GHOR Nederland en André Rouvoet is voorzitter van GGD GHOR Nederland. Tijdens het werkbezoek lieten ze zich onder andere bijpraten over de stand van zaken van de uitvoering van het plan VIP en over IZA en GALA.

Gezonde schoolkantine festival MAART 2024 - Tijdens een heus ‘Gezonde Schoolkantine Festival’ besteedden het Voedingscentrum, GGD IJsselland en Jong Leren Eten Overijssel extra aandacht aan een gezonde en duurzame schoolomgeving. Wethouder Michiel van Willigen reikte de Gemeente Zwolle 9 gouden en 1 zilveren Schoolkantineschalen uit aan VO en MBO scholen in Overijssel.

Meisjesbesnijdenis besproken bij Radio 1 MAART 2024 - Onze collega Marthine Bos was te gast bij Radio 1. Het thema meisjesbesnijdenis werd besproken.

Podcast Samenspel MAART 2024 - In deze podcast van de Vereniging voor Overheid Management (VOM) zitten onze directeur Astrid Schulting en Florien van der Windt van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport bij elkaar aan tafel. De twee DPG’s hebben een boeiend gesprek over, onder andere, de IZA en GALA akkoorden.

14

Samenwerking Lectoraat Zorg & Zingeving APRIL 2024 - Anoushka Knoef zette namens GGD IJsselland haar handtekening onder de samenwerkingsovereenkomst met Lectoraat Zorg en Zingeving - Hogeschool Viaa. We zetten ons als GGD graag in voor dit belangrijke thema: ‘betekenisvol ouder worden in verbondenheid’.

Meet & Greet Sleutelpersonen MEI 2024 - Tijdens een meet & greet ontmoetten zo’n 30 professionals van GGD IJsselland 10 sleutelpersonen die zich in onze regio inzetten. Sleutelpersonen kennen de taal, cultuur en gewoontes van hun land van herkomst én van Nederland.

22 wekenprik MEI 2024 - GGD IJsselland ziet het aantal zwangere vrouwen in het derde trimester van de zwangerschap die alsnog vragen hebben over de kinkhoestvaccinatie toenemen. Ze hebben onder meer vragen over of het nog steeds mogelijk is een vaccinatie te nemen.

Film Jeugdgezondheidszorg MEI 2024 - Benieuwd wat voor onderzoeken onze jeugdgezondheidszorg in de basisschoolleeftijd doet en waarvoor je bij ons terechtkunt?

Webinar jongeren online #hoedan MEI 2024 - Social media is niet meer weg te denken uit het leven van veel jongeren (en uit dat van ouders). Het is leuk voor jongeren, maar leidt soms ook tot problemen of zorgen bij ouders.

Samen op Streek JULI 2024 - Het netwerk Samen Gezond IJssel-Vecht was bijeen tijdens de regiodag “Samen op Streek”. In hun regioplan is positieve gezondheid als leidend opgenomen en daarin is gemeenschappe­lijke taal van groot belang.

Zwarte Cross JULI 2024 - Onze collega’s van team Seksuele Gezondheid waren weer aanwezig op de Zwarte Cross.

Najaarsronde Coronaprik SEPTEMEBER 2024 - In het najaar konden 60 plussers weer een coronaprik halen. Dat geldt ook voor mensen die een hoger risico lopen om ernstig ziek te worden door corona.

Serious Request DECEMBER 2024 - Met de hielprik, die wij als GGD IJsselland afnemen bij pasgeboren kindjes, kan een metabole ziekte worden opgespoord. Als we nu doorpakken, kunnen we over 10 jaar de helft van al deze patiënten behandelen. Wij steunen MetaKids.

15

www.ggdijsselland.nl

GGDIJ204/Publieksjaarverslag2024

Uitgave GGD IJsselland, maart 2025 Redactie Team Communicatie GGD IJsselland Ontwerp en opmaak hollandse meesters, Utrecht