4. Project Energie en Duurzaamheid Evaluatie 2023

Gemeente Zwolle Postbus 10007 8000 GA Zwolle

Zwolle, 6 maart 2024 Betreft: Project Energie en Duurzaamheid Evaluatie 2023

Geacht college, Energietoezicht levert een belangrijke bijdrage aan de duurzaamheidsambities in het werkgebied van de Omgevingsdienst IJsselland. In het Uitvoeringsplan Energie en Duurzaamheid 2022-2023 zijn de door de Omgevingsdienst IJsselland in 2022 en 2023 uit te voeren werkzaamheden voor het thema energie beschreven. De gemeenten en provincie Overijssel hebben voor beide jaren extra middelen beschikbaar gesteld. In deze brief rapporteren wij, buiten de reguliere bestuursrapportages, over de inhoudelijke resultaten van de werkzaamheden in 2023. Deze rapportage kunt u gebruiken voor uw eigen duurzaamheidsprogramma en ter verantwoording van de provinciale subsidie voor energietoezicht.

Resultaten Uitvoeringsplan 2023 In de onderstaande tabel zijn de in 2023 binnen het project Energie en Duurzaamheid uitgevoerde werkzaamheden weergegeven. We hebben in 2023 nagenoeg alle geplande werkzaamheden uitgevoerd. Tabel 1: In 2023 uitgevoerde werkzaamheden Werkzaamheden Toezicht Hercontroles Hercontroles VUE en SpUK Themacontrole energie bij complexe bedrijven Themacontrole energie bij eenvoudige bedrijven Themacontrole energie SpUK THE Themacontrole energie VUE3 Informatieplicht energiebesparing Totaal toezicht Overige Omgevingswet energie Actualisatie vergunningen Besparingsonderzoeken Juridische ondersteuning, opleiding & overige Projectmanagement Totaal overige Totaal 2023

Product T1 T1 T2 T3 TSpUK TVUE T4

V1 V2 V3 A1 A2

Planning 2023 Controles Kosten 55

€ 27.500

21 42

€ 29.400 € 37.800

118

€ 4.165 € 98.865

9 2

€ 2.169 € 5.400 € 1.800 € 5.650 € 13.557 € 28.576 € 127.441

Realisatie 2023 Controles Kosten 45 64 22 46 54 26 257

0 0

€ 23.625 €0 € 32.340 € 43.470 €0 € 4.165 € 103.600 € 5.400 €0 OD IJsselland €0 Lübeckplein 2 8017 JZ Zwolle € 9.200 Postbus 40252 € 13.557 8004 DG Zwolle € 28.157 0885251050 € 131.757 info@odijsselland.nl www.odijsselland.nl KVK 68066805 BTW NL857287722B01 IBAN NL23BNGH0285172956 BIC BNGHNL2G

Toelichting tabel 1 Het Uitvoeringsplan Energie en Duurzaamheid 2022-2023 betreft een tweejarig programma. Het kan zijn dat er in 2023 in een gemeente een aantal controles meer of minder zijn uitgevoerd dan vooraf aangegeven in de jaarplanning. De werkzaamheden V2 & V3 vinden plaats nadat een bedrijf een vergunning heeft aangevraagd (V2) of een energiebesparingsonderzoek heeft ingediend (V3). De omgevingsdienst heeft hierdoor slechts beperkt invloed op de aantallen. Financiën Het project energie en duurzaamheid is in tegenstelling tot de reguliere werkzaamheden van de omgevingsdienst output gestuurd. Dat wil zeggen dat alleen werkzaamheden welke daadwerkelijk zijn uitgevoerd in rekening worden gebracht. In tabel 1 is daarom tevens de financiële planning van het project afgezet tegen de daadwerkelijke kostenrealisatie. Vanwege ingrijpende veranderingen in de energieregelgeving per 1 juli 2023 en de komst van de Omgevingswet op 1 januari 2024 heeft de omgevingsdienst extra moeten inzetten in onder andere opleiding en kennisontwikkeling. Per 1 januari 2024 is het project energie en duurzaamheid opgenomen in de reguliere begroting van de Omgevingsdienst IJsselland.

OD IJsselland Lübeckplein 2 8017 JZ Zwolle Postbus 40252 8004 DG Zwolle

0885251050 info@odijsselland.nl www.odijsselland.nl KVK 68066805 BTW NL857287722B01 IBAN NL23BNGH0285172956

Pagina 2 van 7

BIC BNGHNL2G

Evaluatie energietoezicht 2023 Vanuit de doelstelling om jaarlijks bij 12 tot 15% van de energierelevante bedrijven in de gemeente een energiecontrole uit te voeren, hebben we met de gemeentelijke inzet, de provinciale subsidieregeling en de rijksregelingen in totaal 149 fysieke eerste energiecontroles uitgevoerd. Bij 72% van deze controles is door de toezichthouder vastgesteld dat er onvoldoende energiebesparende maatregelen waren getroffen en dat energieregelgeving werd overtreden. Dit percentage is beduidend lager dan de afgelopen jaren. Dit komt enerzijds omdat bedrijven steeds meer energiebesparende maatregelen treffen en anderzijds doordat dit jaar relatief meer agrarische bedrijven zijn gecontroleerd. Agrarische bedrijven hoeven verhoudingsgewijs minder maatregelen te treffen. De bedrijven en instellingen waar een overtreding is geconstateerd zijn in de gelegenheid gesteld alsnog de energiebesparende maatregelen te treffen. Hiervoor hanteren we veelal een termijn van zes maanden tot één jaar. De gecontroleerde bedrijven waar overtredingen zijn geconstateerd zijn gezamenlijk goed voor een energiegebruik van 38.449.110 kWh en 5.143.660 m3 aardgas.

In de onderstaande tabel is per bedrijfstak aangegeven hoeveel controles er in de gemeente Zwolle zijn uitgevoerd en bij hoeveel van deze controles er is vastgesteld dat er onvoldoende energiebesparende maatregelen zijn getroffen.

OD IJsselland Lübeckplein 2 8017 JZ Zwolle Postbus 40252 8004 DG Zwolle

0885251050 info@odijsselland.nl www.odijsselland.nl KVK 68066805 BTW NL857287722B01 IBAN NL23BNGH0285172956

Pagina 3 van 7

BIC BNGHNL2G

Tabel 2: In 2023 Uitgevoerde controles + resultaat per branche Branche

Controles met overtredingen

Controles

Agrarische sector Autoschadeherstel

8 1

0 1

Bedrijfshallen Bouwmaterialen Commerciële datacenters Detailhandel Drukkerijen, papier, karton Gezondheidszorg Hotels en restaurants Kantoren Levensmiddelenindustrie Metaalelektro en MKB-metaal Meubels en hout Mobiliteitsbranche

5 0 1 30 0 15 18 43 2 0 0 1

4 0 1 15 0 14 13 36 2 0 0 0

Onderwijsinstellingen Rubber en kunststof Sport en recreatie Tankstations en autowasinrichtingen

15 1 8 1

12 1 6 1

Overige Industrie of type C Totaal

0

0

149

106

Naast bovenstaande controles werden ook 109 hercontroles uitgevoerd, waarbij werd vastgesteld of bedrijven de maatregelen die zijn opgelegd na de eerste controle ook daadwerkelijk hebben getroffen. Ruim 68% van de bedrijven heeft na de eerste hercontrole de maatregelen uitgevoerd. Veel voorkomende besparingsopties In de onderstaande grafiek is weergegeven op welke onderdelen de meest voorkomende energiebesparende maatregelen nog niet waren toegepast. Gebouw gebonden maatregelen worden het vaakst opgelegd. Dit betreffen maatregelen rond isolatie, verlichting, verwarming en ventilatie. De andere categorie betreft maartregelen rond installaties en machines.

OD IJsselland Lübeckplein 2 8017 JZ Zwolle Postbus 40252 8004 DG Zwolle

0885251050 info@odijsselland.nl www.odijsselland.nl KVK 68066805 BTW NL857287722B01 IBAN NL23BNGH0285172956

Pagina 4 van 7

BIC BNGHNL2G

Hoeveel maatregelen legden we op? 300 250

243

200

150 100 48 50 0 Aantal gebouwgebonden maatregelen opgelegd

Aantal maatregelen opgelegd op faciliteiten en processen

Figuur 1: Vaak voorkomende besparingsopties

Besparingspotentieel Het landelijk vaak gehanteerde geconstateerde besparingspotentieel bij energiecontroles bedraagt 5%. Bij de gecontroleerde bedrijven waar sprake is van een overtreding van de energiebesparingsplicht kan worden uitgegaan van het in tabel 3 weergegeven energiebesparingspotentieel. Tabel 3: Besparingspotentieel energiemaatregelen 2023 Omschrijving Potentiële besparing in kWh per jaar (totaal) Potentiële besparing in nm³ aardgas per jaar (totaal) Financiële besparing per bedrijf Vermeden uitstoot CO₂ na treffen maatregelen per jaar (totaal)

Waarde Eenheid 1.922.456 kWh 257.183 nm³ € 5.895 Euro 1.497 ton

Toelichting bij tabel 3: Gerekend met de in het Activiteitenregeling vastgelegde tarieven van €0,86 per m3 aardgas en €0,21 per kWh. Gerekend met 0,526 kg CO2 voor grijze stroom en 1,887 kg CO2 per m3 aardgas.

Energietoezicht en andere energie gerelateerde VTH-werkzaamheden dragen bij aan het verduurzamen van bedrijven en instellingen in de regio. Naast goed voor het klimaat is dat ook nog eens goed voor de bedrijven zelf. Zij besparen aanzienlijk en blijvend op de energierekening. De potentiële primaire energiebesparing staat gelijk aan het gemiddelde jaargebruik aan elektriciteit van 321 huishoudens. Handhaving OD IJsselland Lübeckplein 2 Elke waarschuwingsbrief die uitgaat naar bedrijven die nog geen melding 8017 JZ Zwolle informatieplicht energie hebben ingediend geldt tevens als de start van een Postbus 40252 8004 DG Zwolle handhavingstraject. Na afloop van de gestelde termijnen controleren we of de melding 0885251050 is ingediend. Indien dit niet het geval is zal een (vooraankondiging) last onder dwangsominfo@odijsselland.nl www.odijsselland.nl worden opgelegd. KVK 68066805 BTW NL857287722B01 IBAN NL23BNGH0285172956

Pagina 5 van 7

BIC BNGHNL2G

109 bedrijven waar in de afgelopen jaren is geconstateerd dat niet alle maatregelen waren getroffen zijn in 2023 bezocht voor een hercontrole. Bij de hercontrole is gebleken dat de meeste bedrijven naar aanleiding van de controle de maatregelen daadwerkelijk hebben getroffen. In 32% van de zaken is dit niet het geval. Deze bedrijven ontvangen een tweede termijn of een vooraankondiging voor een last onder dwangsom. Voortgang Informatieplicht Energiebesparing In de onderstaande tabel staat de voortgang van de Informatieplicht weergegeven. Tabel 4: Voortgang Informatieplicht energiebesparing Omgevingsdienst IJsselland Aantallen Aantal inrichtingen met vermoedelijk 990 energiebesparingsplicht en Informatieplicht in de gemeente. Aantal locaties dat heeft ingediend voor de eerste ronde 637 Informatieplicht (tot 1-juli) 64% Aantal locaties dat heeft ingediend voor de tweede ronde 287 Informatieplicht (tussen 1 juli en 31-december) 29%

Versterkte uitvoering energiebesparing (VUE) Rijkswaterstaat biedt in opdracht van de minister van EZK een ondersteuningsregeling aan om het bevoegd gezag en omgevingsdiensten extra menskracht te geven. Voor de versterking is landelijk € 5 miljoen euro door de minister van EZK beschikbaar gesteld. Met deze middelen werden via Rijkswaterstaat externe adviseurs ingehuurd. De derde ronde van deze regeling liep van 2022 tot eind 2023. De omgevingsdienst IJsselland heeft 95% van de middelen besteed. De regeling is niet verlengd.

Gemeentelijke subsidies De provincie heeft de Subsidie Intensivering energietoezicht (Ubs 3.15) beschikbaar gesteld voor gemeenten in Overijssel. Met deze subsidieregeling wil de provincie energiebesparende maatregelen en de opwekking van hernieuwbare energie stimuleren. De Omgevingsdienst IJsselland heeft in opdracht van alle gemeente in het werkgebied deze subsidies aangevraagd. Deze subsidieregeling liep tot eind 2023. Het volledige subsidiebedrag is gebruikt. Deze evaluatie kan eveneens worden gebruikt voor de verantwoording van de subsidiegelden. Klaar voor de toekomst! Halverwege 2023 is de energieregelgeving ingrijpend veranderd. Zo kwamen én nieuwe én meer erkende energiebesparende maatregelen om bij de bedrijven te controleren, OD IJsselland werd de energiebresparingsplicht uitgebreid met vergunning plichtige bedrijven en zijn Lübeckplein 2 we ons gaan voorbereiden op de omgevingswet. Per 1 december 2023 moesten alle 8017 JZ Zwolle Postbus 40252 energierelevante bedrijven en instellingen opnieuw een Informatieplicht 8004 DG Zwolle 0885251050 energiebesparingsrapportage indienen bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland info@odijsselland.nl en geldt er voor zeer grote gebruikers een onderzoeksplicht.

Ook gaan we in de loop www.odijsselland.nl van 2024 voor de gemeente aan de slag met de energielabel C-verplichting voor KVK 68066805 BTW NL857287722B01 IBAN NL23BNGH0285172956

Pagina 6 van 7

BIC BNGHNL2G

kantoren. Grote uitdagingen, maar het energieteam van de Omgevingsdienst IJsselland is er klaar voor! Vervolg werkzaamheden Per 1 januari 2024 zijn de energiewerkzaamheden opgenomen in de reguliere begroting van de omgevingsdienst. Daarmee komt een einde aan de incidentele financiering en de specifieke rapportages. Rapportages zullen vanaf heden primair plaatsvinden via de bestuurlijke rapportages van de omgevingsdienst. Extra informatie Wilt u meer informatie of heeft u vragen naar aanleiding van deze evaluatie? Neem dan contact met ons op via energie@odijsselland.nl. Met vriendelijke groet, Jelle Kramer Projectleider Energie en Duurzaamheid Omgevingsdienst IJsselland

OD IJsselland Lübeckplein 2 8017 JZ Zwolle Postbus 40252 8004 DG Zwolle

0885251050 info@odijsselland.nl www.odijsselland.nl KVK 68066805 BTW NL857287722B01 IBAN NL23BNGH0285172956

Pagina 7 van 7

BIC BNGHNL2G