3b Notitie Deventerstraatweg 5 -13 a M.A.B.

Monumenten Advies Bureau Notitie Deventerstraatweg 5-13a-Groenestraat 73 / Groenestraat 69-73 10 maart 2022 Inleiding Voorliggend document omvat een nader waardestellend onderzoek inzake het woningcomplex Deventerstraatweg 5-13a-Groenestraat 73 / Groenestraat 69-73. Een en ander is naar aanleiding van de ingediende zienswijze bij het ‘Ontwerpbestemmingsplan Zwolle, parapluplan cultuurhistorie, aanvulling’, waarin wordt gevraagd het complex op te nemen als karakteristiek (waarde Cultuurhistorie) in de Objectenlijst Stadswijken in het gebied Assendorp. In dit document wordt gereageerd op de zienswijzen en advies gegeven omtrent de waarde en mogelijk status van het genoemde complex op basis van de bij de zienswijze toegevoegde nieuwe gegevens. Onderzoek Op basis van een beknopte herinventarisatie van het exterieur (uitgevoerd op 7 maart 2022) en bestudering van de ingebrachte gegevens, én met inachtneming van selectiecriteria voor aanwijzing van cultuurhistorisch waardevolle panden en de in het ‘Ontwerpbestemmingsplan Zwolle, parapluplan cultuurhistorie, aanvulling’ geformuleerde definitie van ‘Hoge Cultuurhistorische Waarde’ zal er een nieuw advies worden uitgebracht met betrekking tot het complex. Selectiecriteria voor aanwijzing van cultuurhistorisch waardevolle panden: 1. Objecten en complexen met een monumentenstatus (rijks- en gemeentelijke monumenten). 2.

Objecten en complexen met architectuurhistorische waarden: d.w.z. met een relatief hoge ontwerpkwaliteit of representatief voor een bepaalde bouwstijl, stroming, bouwperiode of typologie. 3. Objecten, complexen en ensembles met een bijzondere stedenbouwkundig-historische waarde, d.w.z. als onderdelen van bijzondere complexmatige ontwikkelingen door bijvoorbeeld woningbouwcorporaties, particulieren e.d. of vanwege specifieke andere situationele aspecten (bijvoorbeeld markante hoeklocaties, focus- en oriëntatiepunten, landmarks) 4. Gaafheid, d.w.z. objecten en ensembles die in belangrijke mate ongewijzigd zijn gebleven sinds de bouwtijd of waarbij wijzigingen zeer zorgvuldig zijn aangebracht. Objecten en ensembles die in sterke mate zijn veranderd door het wijzigen van (winkel)puien, daken (dakkapellen, ophogingen, karakteristieke detailleringen, stuccen of sausen van de gevels, etc. voldoen niet in dit criterium. Dit leidt tot de volgende toetsing van de bebouwing Deventerstraatweg 5-13A / Groenestraat 69-73: 1. Niet van toepassing; objecten hebben geen status. 2. De bebouwing Deventerstraatweg 5-13a-Groenestraat 71 en Groenestraat 69-73 is eenvoudig in opzet en detaillering. De boven-benedenwoningen zijn gebouwd in een voor de periode rond 1900 gangbare eenvoudige eclectische trant.

Ze missen echter een hoge of bijzondere ontwerpkwaliteit en zijn niet van een voor Zwolle bijzonder en/of zeldzaam type. 3. De boven-benedenwoningen Deventerstraatweg 5-13a-Groenestraat 73 uit 1902 werden vermoedelijk gebouwd voor het personeel van de spoorwerkplaatsen, net als het belendende blok Deventerstraatweg 15-39 waar de woningen samen een gesloten gevelwand mee vormen. De woningen Groenestraat 69-71 vormen een stedenbouwkundig

geheel met Groeneweg 36-Groenestraat 67 en zijn samen in één opdracht gebouwd. Groenestraat 73 vormt een stedenbouwkundig geheel met de woningen Deventerstraatweg 5-13a en werd samen met deze woningen in één opdracht gebouwd. De detaillering van de voorgevels van de onderhavige in twee projecten gerealiseerde woningen komt sterk met elkaar overeen (blindvensters, toepassing rode verblendsteen in segmentbogen, speklagen, architraaf en fries). Gezien in deze context hebben de woningen Deventerstraatweg 5-13aGroenestraat 73 en Groenestraat 69-71 enige stedenbouwkundige-historische waarde. In het geval van het blok Deventerstraatweg 5-13a-Groenestraat 73 en Groenestraat 69-71 wordt dit versterkt door de gedeeltelijke hoekligging. De gevelrij waar deze panden onderdeel van vormen is een markante gevelwand langs het spoor. 4. De invullingen van de gevelopeningen van de panden Deventerstraatweg 5-13a en Groenestraat 69-73 zijn grotendeels gewijzigd en/of vernieuwd. Ter plaatse van nr. 9-9a en nr. 13-13a is de voorgevel geschilderd. Het gevelbeeld is hierdoor behoorlijk aangetast. De aanwezige dakhuizen van de woningen aan de Deventerstraatweg behoren niet tot de oorspronkelijke opzet (getuige de oorspronkelijke bouwtekeningen) en zijn vermoedelijk kort na de bouw (in ieder geval in het eerste kwart van de 20ste eeuw) toegevoegd in een bijpassende detaillering.

Op het criterium ‘Gaafheid’ scoren de onderhavige panden dan ook laag. Conclusie ten aanzien van bovengenoemde selectiecriteria, met inachtneming van de in de zienswijzen aangedragen historische informatie: Het blok Deventerstraatweg 5-13a-Groenestraat 73 werd gebouwd in 1902 door bouwers/architecten J. de Herder en N.M. Bollen. Hoewel de woningen een onlosmakelijk onderdeel vormen van de historische gevelwand aan de Deventerstraatweg, scoren de panden architectonisch onvoldoende. De woningen zijn van een gangbaar type en hebben geen uitzonderlijke ontwerpkwaliteiten, die bijvoorbeeld wel aanwezig zijn in de reeds als ‘karakteristiek’ aangemerkte en in dezelfde gevelwand gelegen panden Deventerstraatweg 15 – 39a. In combinatie met de beperkte en op sommige punten sterk aangetaste gaafheid (geschilderde gevels, gewijzigde en/of vernieuwde invullingen van gevelopeningen), leidt dit tot de conclusie dat de woningen Deventerstraatweg 5-13a-Groenestraat 73 met name als onderdeel van het ensemble en vanwege gedeeltelijke de hoekligging enige stedenbouwkundige waarde hebben, maar op de overige punten onvoldoende kwaliteit hebben. De woningen Groenestraat 69-71 dateren uit dezelfde periode en kwamen samen in hetzelfde bouwproject met het hoekpand Groeneweg 36-Groenestraat 67 in 1902 tot stand, eveneens onder regie van de heren F. de Herder en N.M. Bollen.

Ook deze twee woningen zijn van een gangbaar type en hebben een vrij sobere detaillering in vergelijking met de panden Groeneweg 36 - Groenestraat 67 en de eerder genoemde rijkere bebouwing aan de Deventerstraatweg 15-39a. De gaafheid is op punten aangetast. Een en ander leidt tot de conclusie dat het blok Groenestraat 69-71 als onderdeel van een ensemble enige stedenbouwkundige waarde heeft en dat de woningen enige beeldwaarde hebben aan dit deel van de Groenestraat. De als dubbele boven-benedenwoning gebouwde woningen scoren echter op de overige punten (gaafheid en architectonische waarde) onvoldoende. Criterium ‘Hoge cultuurhistorische waarde’ zoals geformuleerd in de toelichting van het Parapluplan: In de ingediende zienswijze halen de indieners de definitie ‘Hoge Cultuurhistorische Waarde’ aan zoals die geformuleerd is in ‘Ontwerpbestemmingsplan Zwolle, parapluplan Cultuurhistorie, aanvulling’. Als de onderhavige panden aan deze definitie voldoen, zouden deze mogelijk in aanmerking kunnen komen voor de status ‘karakteristiek’ (oftewel Waarde Cultuurhistorie). De definitie is als volgt omschreven:

“Hoge cultuurhistorische waarde: objecten en/of ensembles met architectuurhistorische waarden: d.w.z. kenmerkend voor een bepaalde bouwstijl, stroming, bouwperiode of typologie. Tevens kan er sprake zijn van stedenbouwkundig-historische of landschappelijke waarden, d.w.z. als onderdelen van bijzondere complexmatige ontwikkelingen of vanwege specifieke situationele aspecten (bijvoorbeeld markante hoeklocaties, focus- en oriëntatiepunten, landmarks, onderdeel van bijzondere ruimtelijke ensembles).” Conclusie na toepassing van de bovengenoemde definitie ‘hoge cultuurhistorische waarde: In de context van de definitie ‘Hoge cultuurhistorische waarde’ zoals geformuleerd in het Parapluplan scoren de panden onvoldoende om een status als ‘karakteristiek’ (oftewel Waarde Cultuurhistorie) te overwegen. Er is sprake van enige stedenbouwkundige waarde als onderdeel van de in dezelfde periode tot stand gekomen gevelwand aan de Deventerstraatweg (dit geldt voor de panden Deventerstraatweg 5-13a – Groenestraat 73) en van de bebouwing op de zuidoostelijke hoek Groenestraat – Groeneweg. De architectuurhistorische waarde van de panden is echter zeer beperkt (met name in vergelijking met de overige panden in dezelfde gevelwand aan de Deventerstraatweg) en de gaafheid is op diverse punten aangetast.

Slotconclusie en advies na weging van alle argumenten en criteria: Aangezien de onderzoeksobjecten onvoldoende scoren aan de hand van de tijdens de eerste selectie toegepaste selectiecriteria voor aanwijzing van cultuurhistorisch waardevolle panden, en onvoldoende scoren aan de hand de in het Parapluplan geformuleerde selectiecriteria, is een status als ‘karakteristiek (oftewel Waarde Cultuurhistorie) hier niet aan de orde. Omdat de onderzoeksobjecten wel enige stedenbouwkundige betekenis hebben, wordt geadviseerd om deze (en andere vergelijkbare objecten) in de toekomst in een breder perspectief te bekijken. Er kan daarbij gedacht worden aan het in kaart brengen van gevelensembles, door bebouwing in een bredere stedenbouwkundige context te bekijken en waarderen.

Deventerstraatweg 5-13a, gezien in westelijke richting.

Uitsnede bouwtekening 1902, Deventerstraatweg 5-13a/Groenestraat 73 door architecten/bouwers F. de Herder en N.M. Bollen.

Deventerstraatweg 13-13a

Deventerstraatweg 11-11a

Deventerstraatweg 9-9a

Deventerstraatweg 7-7a

Deventerstraatweg 5 – Groenestraat 73.

Zicht op het blok Groenestraat 73-Deventerstraatweg 5-13a.

Zicht op het blok Groenestraat 73-Deventerstraatweg 5-13a.

Zicht in de Groenestraat met rechts nr. 73 op de hoek met Deventerstraatweg 5 en links daarvan het blokje Groenestraat 69-71.

Uitsnede bouwtekening 1902, Groeneweg 36 – Groenestraat 67 (links) en het blok Groenestraat 6971 (rechts) door architecten/bouwers F. de Herder en N.M. Bollen.

Het blok Groenestraat 69-71.

Het blok Groenestraat 69-71.