3. Uitvoeringsplan Integrale Handhaving SD

Termijn/Gereed N.t.b.

Trekker Gert/Manja Teamleiders SWT/CT

Termijn/Gereed 7.1.1: 01-10-2021

Trekker Manja

7.1.2: n.t.b.

Gert/Manja

7.1.3: n.t.b.

Gert/Manja

7.1.4: gereed/c.p.

Gert/Manja

7.1.5: n.t.b.

Gert/Manja

N.t.b.

Gert/Manja

CONTROLE OP MAAT Draagt bij aan Proactief toezicht. Preventief

Proactief toezicht. Risicogestuurd

28 7.4 Inrichten één Meldpunt misbruik en fraude

7.5 Zwolle is aangesloten bij het Informatieknooppunt Zorgfraude (IKZ) 7.6 Er is een protocol calamiteiten en geweldsincidenten Wmo/Jeugd, dat wordt gehanteerd. Check op uitvoering / effectiviteit

WMO/JEUGDWET Activiteit 8.1 Beschrijven handhavingskader kwaliteit en rechtmatigheid Wmo/Jeugd 8.2 Beschrijven stappenplan reactief toezicht

PARTICIPATIEWET/WMO/JEUGDWET Activiteit 9.1.1 Training medewerkers SD: - integraal handhaven, denken en handelen - omgekeerde toets - houding en gedrag - fraudebewustzijn en fraude-alertheid - kwaliteitsalertheid - gehele proces mbt toezicht en handhaving 9.1.2 Inregelen multidisciplinair casusoverleg Integraal Handhaven. Check op uitvoering/effectiviteit 9.2 Processen m.b.t. privacy en gegevensuitwisseling zijn beschreven en geïmplementeerd. Check op uitvoering/effectiviteit

Zichtbaar en gemakkelijk vindbaar digitaal meldpunt voor melding van (vermoedens) van onrechtmatigheden en ondermaatse kwaliteit van de ondersteuning op het gebied van zorg, bijstand, ondermijning, woonoverlast en mensenhandel. Alle signalen over fraude en misbruik van aangesloten gemeenten, opsporingsdiensten, uitvoeringsorganisaties, toezichthouders worden hier verzameld, verrijkt en gedeeld Toezicht op calamiteiten en geweldsincidenten Wmo/Jeugd

01-01-2023

Manja/André Roossien

Gereed

01-07-2022

Gert/Manja

Draagt bij aan Handhaving op maat

Termijn/Gereed

Trekker Gert

Reactief toezicht/signaalgestuurd. In opbouw: ‘Workflow Toezicht’

01-01-2022

Manja

HANDHAVEN OP MAAT

INTEGRALITEIT/GEDRAGSBEÏNVLOEDING/MAATWERK/SAMENWERKEN Draagt bij aan Gemeenschappelijk handelingskader. Integraal handhaven als onderdeel van integrale dienstverlening. Integrale samenwerking. Maatwerk

Privacy en informatiebeveiliging

Termijn/Gereed 9.1.1: 01-01-2023

Trekker 9.1.1 Gert/Manja

9.1.2: 01-07-2022

9.1.2: Gert/Manja André Roossien Harold Veenbergen

01-07-2022

29

BIJLAGE 2:

HANDHAVINGSKADER WMO/JEUGD: MAATREGELEN / AFWEGINGSKADER / BESLUITVORMINGSPROCES

HANDHAVINGSMAATREGELEN: In onderstaande figuur staan de verschillende handhavingsmaatregelen weergegeven, geordend van licht naar zwaar. 20

Figuur 2. Pyramide handhavingsmaatregelen

Dit figuur geeft de ordening weer van licht naar zware maatregelen. Voor de bovenste 2 maatregelen is een collegebesluit nodig. Naast bovenstaande maatregelen kan ook nog, wanneer (ook) een strafbaar feit wordt geconstateerd aangifte worden gedaan bij het OM die besluit over strafrechtelijke vervolging. 20

30

Advies en stimuleringsmaatregelen Informele maatregelen, bedoeld om de aanbieder bewust te maken van de risico’s in haar dienstverlening. Denk daarbij aan het geven van informatie en advies, goede voorbeelden delen en het openbaar maken van rapporten. Wie: toezichthouder en contractmanagement Corrigerende maatregelen Informele maatregelen die tot doel hebben een vastgestelde tekortkoming door de zorgaanbieder zelf ongedaan te laten maken. Zoals het opstellen van een verbeterplan of verscherpt toezicht. Wie: toezichthouder en contractmanagement Bestuursrechtelijke maatregelen In de Awb zijn de herstelsancties last onder bestuursdwang en last onder dwangsom geregeld. Beide bestuurlijke sancties strekken tot het geheel of gedeeltelijk ongedaan maken of beëindigen van een overtreding, tot het voorkomen van herhaling van een overtreding, dan wel tot het wegnemen of beperken van de gevolgen van een overtreding21. Last onder dwangsom. Door middel van een financiële prikkel (dwangsom) probeert de gemeente de aanbieder tot bepaald gedrag te dwingen. Bestuursdwang. De gemeente beëindigt zelf de overtreding op kosten van de aanbieder, als de aanbieder dat niet doet22. Wie: College van B&W. Tegen deze besluiten staat bezwaar en beroep open. PGB: terugvorderen op grond van het bestuursrecht is mogelijk. Hiervoor moet opzet worden aangetoond23.

Privaatrechtelijke maatregelen Als de gemeente (als inkoper) contractuele afspraken heeft gemaakt met een zorgaanbieder, dan is er sprake van een privaatrechtelijke verhouding. Als de aanbieder niet voldoet aan de overeengekomen (kwaliteits)eisen, dan is er sprake van een toerekenbare tekortkoming in de nakoming van een verbintenis (“wanprestatie”), hetgeen, na rechterlijke tussenkomst, kan leiden tot nakoming, schadevergoeding of ontbinding van de overeenkomst PGB: via het derdenbeding kunnen PGB verstrekkingen worden teruggevorderd van de zorgaanbieder, mits deze opzettelijk heeft gehandeld. Dit betreft een civiele procedure. 21 Voor zover er sprake is van een subsidierelatie met de zorgaanbieder, en dus geen inkoop op basis van een contract, kunnen alleen bestuursrechtelijke maatregelen worden genomen. 22Daarnaast kan de gemeente, voor zover de subsidie nog niet definitief is vastgesteld, overgaan tot intrekking of wijziging van de subsidie, bijvoorbeeld omdat niet aan daaraan verbonden

verplichtingen is voldaan of omdat activiteiten waarvoor subsidie is verleend niet hebben plaatsgevonden. 23 Als dit juridisch lastig is dan is omzetting van PGB naar ZIN een optie om verdere schade te beperken.

31

Strafrechtelijke maatregelen Wanneer het vermoeden bestaat dat (ook) een strafbaar feit is gepleegd door de zorgaanbieder, dan kan daarvan aangifte worden gedaan bij het OM die besluit over strafrechtelijke vervolging. Wie: politie en OM in samenwerking met de gemeente. AFWEGINGSKADER: Bij de afweging welk type maatregel wordt ingezet, hanteert de gemeente als richtlijn onderstaande matrix. Daarbij zijn de maatregelen onderscheiden naar drie categorieën (van zwaar naar licht): Categorie 1: ontbinding van de overeenkomst/stoppen of terugvorderen subsidie Categorie 2: last onder dwangsom of bestuursdwang Categorie 3: schriftelijke waarschuwing, overleg en overreding

Handhaving is en blijft maatwerk. De matrix geeft een indicatie voor het type maatregel. Afwijken hiervan is beargumenteerd mogelijk.

32

Om te kunnen beoordelen welke maatregel moet worden toegepast, hanteert de gemeente de volgende wegingsfactoren: Ernst van de situatie (klein, gemiddeld, groot) - Ernst van het risico en/of type schade (niet zo ernstig, ernstig en zeer ernstig). - De omvang van de groep mensen waarop het risico of de schade van toepassing is of kan zijn (klein, gemiddeld, groot). 2. Kans op herhaling van de gebeurtenis of het niet verbeteren van de situatie (klein, gemiddeld, groot) - Hoe is de structuur/organisatie van de dienstverlening/ondersteuning gericht op kwaliteit en veiligheid georganiseerd (goed, matig, slecht). - De houding van de aanbieder/cliënt (niet-weten, niet-kunnen of niet-willen). - Is er sprake van recidive (herhaling of terugval) bij de aanbieder/cliënt 1.

Hieronder volgen voorbeelden van situaties. Deze kunnen worden ingedeeld in de drie hoofdthema’s waarop de kwaliteit wordt getoetst: Cliëntgerichte ondersteuning - Cliënten krijgen te weinig ondersteuning - Cliënten krijgen niet de passende ondersteuning - Cliëntsamenstelling is niet goed; diverse problematiek, gezinssamenstelling - Cliënten hebben zwaardere ondersteuningsvraag dan het aanbod biedt Veiligheid -

Cliënten kunnen niet/onvoldoende de ondersteuning inschakelen wanneer dit nodig blijkt (buiten kantoortijden/ weekend) Cliënten hebben medicatie in eigen beheer maar zijn hiervoor onvoldoende capabel Geweld bij uitvoeren van de ondersteuning of door cliënten Geen juiste bejegening van personeel; signalen van intimidatie Geen goede samenstelling van doelgroep; geweld/intimidatie door medecliënten Onveilige woonomgeving: brandveiligheid, hygiëne, diefstal, onveilige buurt Ondersteuning niet gericht op de specifieke zorgvraag of problematiek; kans op calamiteit vergroot

33

Professionaliteit - Professionals zijn onvoldoende opgeleid / hebben onvoldoende kennis: op het gebied van signaleren en adequaat handelen. Met name bij psychische problematiek - Beleid strookt niet met de uitvoering: dagbesteding niet opgestart/onvoldoende gekwalificeerd personeel /te weinig personeel op groepsgrootte cliënten - Zwaarte en of samenstelling van de doelgroep: aanbieder en professionals zijn er onvoldoende voor geëquipeerd - Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) is afwezig BESLUITVORMINGSPROCES:

Melding

Onderzoek

Oordeel & advies

• Er komt een melding binnen over gebrekkige kwaliteit en/of twijfels over de rechtmatigheid van de ondersteuning. • Contractmanagement/toezichthouder beoordelen de melding op onderzoekswaardigheid. • De toezichthouder onderzoekt op efficiente en effectieve wijze of er niet wordt voldaan aan de kwaliteitseisen en/of er sprake is van onrechtmatigheden. • Partijen die de toezichthouder in het onderzoek kan betrekken zijn: client, ( regio)gemeenten (toegang/beleid/zorginkoop), zorgaanbieder, overige partijen ( SVB, IKZ etc. )

• De toezichthouder legt het onderzoek vast in een rapportage en geeft een advies over de interventie.

• De interventie wordt besproken in een multidisciplinair team (casustafel)

Interventie

• Uitgangspunt is hoe zwaarder de interventie, hoe hoger wordt opgeschaald.

34 1.

De toezichthouder voert de regie en brengt de juiste personen of organisaties bij elkaar om samen een strategie voor handhaving uit te zetten.

2.

De toezichthouder zorgt ervoor dat de benodigde expertises, rollen en verantwoordelijkheden om tot een aanpak te komen goed vertegenwoordigd zijn. Naar verwachting zal in een dergelijke situatie in ieder geval de toezichthouder Wmo , Zorginkoop, een jurist en een of meerdere beleidsmedewerkers Wmo betrokken worden.

3.

Het besluit voor het in te zetten instrument wordt, waar nodig, officieel bevestigd door de (regionale) bestuurder(s).

35

BIJLAGE 3 :

LEIDENDE PRINCIPES NATUURLIJK NALEVEN

Gedragsbeïnvloeding Gedragsbeïnvloeding vormt de basis van het bevorderen van naleving en daarmee effectief handhaven. (Gedragsbeïnvloeding door) Nalevingscommunicatie Vroegtijdige en goede voorlichting is misschien wel het belangrijkste (preventieve) handhavingsinstrument. Niet alleen over plichten en de gevolgen van niet-naleving, maar vooral ook over rechten, dat wat kan en mogelijk is, en over dienstverlening door de gemeente. Handhavings- of nalevingscommunicatie is gedragsbeïnvloeding door middel van (de planmatige inzet van) communicatie, gericht op het bevorderen van de naleving van regelgeving en het voorkómen van oneigenlijk gebruik en misbruik. Handhavingscommunicatie kan ter beïnvloeding worden ingezet om kennis te vergroten (educatief), en/of de perceptie van de pakkans te vergroten (dreigend) en/of om de motivatie tot naleving te vergroten (normatief). (Gedragsbeïnvloeding door) Optimale dienstverlening Een goede dienstverlening zorgt ervoor dat cliënten meer bereid zijn om regels na te leven. Correcte procedures zonder onnodige belemmeringen en een respectvolle bejegening vergroten het vertrouwen van de cliënt in de gemeente en tevens zijn nalevingsbereidheid. Om overtreding van de regels te voorkómen maken we de naleving zo gemakkelijk mogelijk. Integraliteit Handhaving ziet op alle verplichtingen (en rechten) vanuit alle regelgeving binnen het sociaal domein.

Handhaving is een zaak van de gemeente, inwoners en zorgaanbieders. Ieder vanuit zijn eigen rol en verantwoordelijkheid. Het is een kerntaak van iedere medewerker met klantcontacten. Handhaving is een integrale verantwoordelijkheid. Cruciaal hierbij is de beweging naar het bieden van maatwerk voor de inwoner/zorgaanbieder, en het daarbij voorkómen van willekeur. Dat vraagt om een nauwe samenwerking tussen frontoffice, backoffice en toezicht en handhaving over hoe zij gezamenlijk kunnen handelen in het belang van die inwoner/zorgaanbieder: integrale handhaving.

36

Maatwerk Bij de inrichting en uitvoering van toezicht en handhaving verliezen we de menselijke maat niet uit het oog. We houden rekening met de complexiteit van regelgeving en de individuele omstandigheden van de inwoner/zorgaanbieder. We controleren en handhaven op maat: daar waar nodig is maar niet meer dan nodig is. Met toepassing van de menselijke maat. Omgekeerde toets Mogelijk maken wat nodig is : bij het toepassen van de omgekeerde toets wordt bij het zoeken naar een oplossing niet uitgegaan van de letter van de wet maar van de bedoeling. Er wordt gekeken naar het doel dat de inwoner wil bereiken en of dit past binnen de doelstelling van de wetten binnen het sociaal domein. Vervolgens wordt, met de wet als vangrail, bekeken wat er moet gebeuren om het doel voor de inwoner te realiseren. Dit principe kan ook worden toegepast om een passende interventie te zoeken na misbruik of oneigenlijk gebruik door een inwoner/zorgaanbieder

Controleren op maat We controleren op maat: daar waar we inschatten dat de risico’s op overtreding groot zijn is ook de controle groot, en waar het risico van overtreding als klein wordt ingeschat is de controle minimaal. Dit doen we uit oogpunt van dienstverlening, maar ook om misbruik en oneigenlijk gebruik zo vroeg mogelijk te detecteren, zodat de schade voor de inwoner/zorgaanbieder en de gemeente zo klein mogelijk blijft. Bestraffen op maat Misbruik kan en mag niet. Wanneer regels bewust worden overtreden dan volgt, binnen de kaders van wet en regelgeving, een maatregel die passend is bij de situatie van de inwoner/zorgaanbieder. Een afgestemde en adequate toepassing van sanctiemiddelen is een essentieel sluitstuk van het handhavingstraject, evenals een efficiënte incasso van vorderingen. Niet alleen om terug te vorderen van wat ten onrechte verstrekt is, maar ook uit oogpunt van gedragsbeïnvloeding en de preventieve werking op (potentiële bewuste) overtreders . Ook hierbij wordt maatwerk geboden: afgestemd op de situatie en omstandigheden van de overtreder en het doel van de interventie. Samenwerking Handhaving is van iedereen: integrale handhaving van alle (rechten) en verplichtingen door alle medewerkers in het sociaal domein, en ook andere domeinen en partnerorganisaties. Bij veel cliënten is sprake van een brede problematiek.

Naast ondersteuning die ze nodig hebben op het gebied van werk en inkomen, is er vaak ook sprake van schulden, psychische of sociale problematiek. Dat vraagt om een integrale aanpak waarbij vanuit verschillende perspectieven van de bij de klant betrokken of te betrekken professionals naar zijn situatie wordt gekeken en van daaruit in het belang van de cliënt wordt gehandhaafd (of niet). Maar ook samenwerking buiten het sociaal domein, regionaal en met partnerorganisaties is nodig ter voorkóming van misbruik (ook door derden) en fraude

37

CIRKEL VAN NATUURLIJK NALEVEN

CIRKEL VAN NATUURLIJK NALEVEN

Dienstverlening op maat

Communicatie op maat Bevorderen naleving door begrijpelijke communicatie op maat/ gedragsbeïnvloeding

preventie

Bevorderen naleving door goede dienstverlening op maat/ gedragsbeïnvloeding

INTEGRALE SAMENWERKING

Handhaving op maat Door middel van integrale samenwerking passende interventie op basis van maatwerk

Controle op maat Tijdig en op maat: daar waar nodig en zoveel als nodig. Door middel van integrale samenwerking

repressie

BIJLAGE 4:

38 HOE werkt natuurlijk naleven voor cliënten Participatiewet,Ioaw,Ioaz en Bbz

Cliënt kent en begrijpt rechten en plichten en de gevolgen van niet naleven: communicatie op maat, doelgroepgericht in duidelijke en begrijpelijke taal in woord en geschrift

Regels zijn eenvoudig na te leven: vereenvoudiging van processen en digitalisering, voorkómen van dubbele uitvraag. Dienstverleningsgesprekken met controle- en zorgcomponent. Bereikbare medewerkers. Respectvolle bejegening.

preventie

Dienstverlenen op maat

Communiceren op maat

INTEGRALE

Handhaven op maat

Controleren op maat

Passende correctie. Rekening houden met situatie van overtreder, verwijtbaarheid, het waarom van de overtreding en het doel van de interventie.

Adequaat periodiek toezicht: rechtmatigheidstoets Poort/ loketfunctie. Signaal- en risicogestuurd toezicht. Digitaal onderzoek. Huisbezoek. Verzuimbezoek

repressie

SAMENWERKING

39 HOE werkt natuurlijk naleven voor zorgaanbieders

Regels zijn eenvoudig na te leven: duidelijk toetsingskader v.w.b. rechtmatigheid en kwaliteit. Proactieve dienstverlening. Bereikbare medewerkers.

Aanbieder kent en begrijpt (kwaliteits) eisen en voorwaarden en de gevolgen van niet naleven: communicatie op maat in duidelijke en begrijpelijke taal. Kwaliteitskader met duidelijke en toetsbare kwaliteitseisen

preventie

Dienstverlenen op maat

Communiceren op maat

INTEGRALE

Handhaven op maat Passende correctie. Handhavingskader met maatregelen en afwegingskader. Stappenplan reactief toezicht.

Controleren op maat Adequaat periodiek toezicht: proactief d.m.v. preventief toetsingskader voor aanvraag en heronderzoek voor ZIN en PGB/ risicogestuurd toezicht. Reactief toezicht. Centraal meldpunt

repressie

SAMENWERKING

40 HOE werkt natuurlijk naleven voor zorgvragers

Regels zijn eenvoudig na te leven: duidelijk toetsingskader v.w.b. rechtmatigheid en kwaliteit. Ondersteuning bij keuze en beheer PGB. Tussenevaluatie

Cliënt kent en begrijpt rechten en plichten en gevolgen van niet naleven: communicatie op maat in duidelijke en begrijpelijke taal. Toets motivatie en bekwaamheid budgetbeheerder PGB

preventie

Dienstverlenen op maat

Communiceren op maat

INTEGRALE

Handhaven op maat Passende correctie. Handhavingskader met maatregelen en afwegingskader. Stappenplan reactief toezicht.

Controleren op maat Adequaat periodiek toezicht: proactief d.m.v. preventief toetsingskader voor aanvraag en heronderzoek voor ZIN en PGB/ risicogestuurd toezicht. Reactief toezicht. Centraal meldpunt

repressie

SAMENWERKING