2a Zienswijze Bewonersbelang Deventerstraatweg en VVAssendorp aanvulling bestemmingplan parapluplan cultuurhistorie 23 januari 2022

Aan college van B & W van Zwolle, Afdeling Ruimtelijke Planvorming, t.a.v. Mevrouw J. van den Berg, Postbus 10007, 8000 GA Zwolle.

Datum : 18 januari 2022 Onderwerp: Zienswijze op “Ontwerpbestemmingsplan Zwolle, parapluplan cultuurhistorie, aanvulling”. Geacht college, Bij deze dien ik namens Bewonersbelang Deventerstraatweg en de Vrienden van Assendorp een zienswijze in bij het Ontwerpbestemmingsplan Zwolle, parapluplan cultuurhistorie, aanvulling”. Onze mening wordt onderschreven door verschillende eigenaar-bewoners en eigenaarexploitanten van de Groeneweg, Groenestraat en Deventerstraatweg. Wij zijn van mening dat de percelen Groenestraat 69, 71 en 73 en Deventerstraatweg 5, 7 en -7a, 9 en 9 a, 11 en 11a, 13 en 13a dienen te worden opgenomen in de Objectenlijst Stadswijken in het gebied Assendorp.

Toe te voegen woningen Groenestraat en Deventerstraatweg Inleiding In de toelichting op het op 15 december 2021 aangekondigde ontwerpbestemmingsplan staat: “Op 4 oktober 2021 heeft de gemeenteraad het bestemmingsplan Zwolle, parapluplan bouw- en cultuur- historie vastgesteld. Er is geconstateerd dat een aantal objecten niet in het paraplubestemmingsplan zijn opgenomen. Tevens hebben een aantal objecten in het paraplubestemmingsplan niet de juiste dubbelbestemming Waarde Cultuurhistorie gekregen.

1

Hierdoor is het noodzakelijk toevoegingen op te nemen in een aanvullend paraplubestemmingsplan. In het ontwerp bestemmingsplan Zwolle, parapluplan cultuurhistorie, aanvulling wordt in deze lacune voorzien en gaat voor alle panden met een hoge cultuurhistorische waarde een eenduidige regeling ‘Waarde – Cultuurhistorie -1’ gelden. Voor panden met een zeer hoge cultuurhistorische waarde wordt de dubbelbestemming ‘Waarde Cultuurhistorie- 2’ met een sloopverbod opgenomen.” In het gepubliceerde plan van 12 december 2021 staat in Artikel 2. Herziening bestemmingsplan Assendorp vermeld, dat er een aantal nieuwe percelen( woningen) in Assendorp zijn opgenomen in de lijst met cultuurhistorisch waardevolle bebouwing en structuren : de Objectenlijst Stadswijken. Het gaat daarbij om woningen die bestempeld zijn als Artikel 17 Waarde Cultuurhistorie of als Artikel 18 Waarde - Cultuurhistorie . Correctie Inventarisatie cultuurhistorische relevante woningbouw. Bij de inventarisatie van de relevante bouwhistorische objecten en ensembles zijn verschillende woningen aan de Deventerstraatweg, Groenestraat en Groeneweg opgenomen in de Objectenlijst Stadswijken zoals die staat vermeld in het Parapluplan. Ook zijn er in deze nieuwe lijst woningenensembles toegevoegd zoals o.a. Enkstraat 46-50A en Assendorperplein 2-12.

Bij de toelichting spreekt het Parapluplan over: “Hoge cultuurhistorische waarde: Objecten en/of ensembles met architectuurhistorische waarden: d.w.z. kenmerkend voor een bepaalde bouwstijl, stroming, bouwperiode of typologie. Tevens kan er sprake zijn van stedenbouwkundig-historische of landschappelijke waarden, d.w.z. als onderdelen van bijzondere complexmatige ontwikkelingen of vanwege specifieke situationele aspecten (bijvoorbeeld markante hoeklocaties, focus- en oriëntatiepunten, landmarks, onderdeel van bijzondere ruimtelijke ensembles).”

De betreffende panden maken deel uit van een blok van 27 dubbele woonhuizen met 5 panden aan de Groeneweg met huisnummering 44(a) -36 (a) , met 4 panden aan de Groenestraat 67 (a) 73 (a) en 18 panden aan de Deventerstraatweg 5 (a) – 39 (a) met een beneden en een

2

bovenwoning. Zij maken deel uit van een stedenbouwkundige structuur met oorspronkelijke bebouwing voor het personeel van de Spoorwegen in de bouwperiode 1900 -1920, die grenst aan het nog te ontwikkelen Spoorzonegebied. Er is duidelijk sprake van identieke hoofdafmetingen met twee bouwlagen met een kap met een identieke dakvorm en dakhelling, dezelfde gevelkarakteristiek en eenheid in gebruik van materialen. Dit gehele blok met dubbele woningen is anno 2022 in zijn huidige staat nagenoeg gelijk aan de oorspronkelijke bouw in 1902-1904. Weliswaar zijn op detailniveau bij een aantal woningen wijzigingen aangebracht m.b.t. deurtypes, raamkozijnen, dakkapellen, dakramen en bij 2 van de 23 woningen aan de Deventerstraatweg. Echter dit zijn geen fundamentele ,maar cosmetische aanpassingen, die met relatief weinig inspanningen zijn te herstellen. Dat is ook in de praktijk van de afgelopen jaren ook gebeurt. Verschillende eigenaar-bewoners, maar ook exploitanten van woningen hebben hun panden gerestaureerd dmv herstel van het metselwerk en terugplaatsing van de oorspronkelijke deuren. Wat opvalt is dat bij alle woningen met uitzondering van Deventerstraatweg 35,37 en 39 er sprake is van een benedenwoning op de begane grond met een woonkamer, keuken, 3 slaapkamers, een bergruimte en een buitenplaats met of zonder tuin. Deze kon gebruikt worden om b.v. de was te drogen.

De bovenwoning bevond zich op de eerste verdieping met eenzelfde indeling. In plaats van de buitenplaats en tuin had met op de kapverdieping de beschikking over een ruime beschoten zolder. Deze kon gebruikt worden als bergruimte en als een ruimte om de was te drogen. In afwijking van deze indeling, kenden de luxere woningen Deventerstraatweg 35-37 en 39 nog een extra souterrain met keuken- en bergruimte en op de kapverdieping waren nog 2 of 3 extra slaapkamers ingetekend.

Toevoeging van ontbrekende woningen aan de Objectenlijst Stadswijken Assendorp. Wij hebben al in eerdere zienswijzen en bezwaarschriften bij andere inspraakmomenten kenbaar gemaakt, dat de bovengenoemde woningen Groenestraat 69, 71 en 73 en Deventerstraatweg 5, 7 en -7a, 9 en 9 a, 11 en 11a, 13 en 13a in dit bouwblok uit 1902 ten onrechte niet zijn opgenomen op de lijst. De oorspronkelijke lijst is door het Monumenten Advies Bureau uit Nijmegen na onderzoek in 2009 opgesteld als cultuurhistorische input in Bestemmingplan Assendorp uit 2013. Zij hebben op basis van gemeentelijke archieven, visuele controle en informatie in het HCO de cultuurhistorische waardevolle woningen in kaart gebracht. 3

Naar aanleiding van het ontbreken van de genoemde woningen op de lijst, zijn wij in 2020 en later in 2021 na de hernieuwde openstelling van het HCO na de corona lockdown op zoek gegaan naar aanvullende ondersteunende informatie in de archieven van het Historisch Centrum Overijssel. Omdat het HCO in die periode een groot deel van de bouwdossiers van de gemeente Zwolle beschikbaar had gemaakt hebben wij van alle panden in het bouwblok de bouwtekeningen en woningplattegronden in blauwdruk, architecten/bouwers en de bouwmaatschappij kunnen achterhalen. De woonhuizen in de Groeneweg, Groenestraat en Deventerstraatweg zijn in verschillende bouwblokken voor verschillende opdrachtgevers in 1902-1904 gebouwd op gronden die in eigendom waren bij de Zwolsche Bouwmaatschappij. De gronden zijn vervolgens aangekocht door F.de Herder en N.M.Bollen, met uitzondering van de woningen Deventerstraatweg 35,37 en 39 met als bouwer/architect P. en H. Bijker. Zij vervolgens de woningen al dan niet in opdracht ontwikkeld en gebouwd. In deze zienswijze hebben we voor de leesbaarheid de blauwdruk tekeningen omgezet in zwart-wit tekeningen. Wij hebben geen gedetailleerd onderzoek gedaan, naar de exacte gegevens m.b.t . opdrachtgever, architect, eventuele bewoners, maar ons beperkt tot de informatie over de bouwontwerpen in de verstrekte bouwvergunningen.

Overzicht bouwtekeningen Groeneweg, Groenestraat en Deventerstraatweg. Voor het blok woningen met dubbele woonhuizen aan de Groeneweg zijn de volgende bouwtekeningen gevonden: Zie voor volledige tekeningen als bijlagen.

A. De foto en tekeningen van voorgevels- doorsneden van dubbele woonhuizen Groenestraat 44-38 met bakkerij Moorssdorf en bovenwoning op de hoek met 36. Architecten/bouwer Herder en Bollen. Op gronden aangekocht van Zwolsche Bouwmaatschappij in 1903-1904

De foto’s en tekeningen van bovenwoning en voorgevels van de bakkerij van Moossdorff in Groenestraat 67 en twee in opdracht van Moossdorf gebouwde dubbele woonhuizen 69 en 71. Van de dubbele hoekwoning op 73 is geen geveltekening, maar deze heeft een bouwstijl als bij

4

woningen Deventerstraatweg 5-13. Architecten/bouwer Herder en Bollen. Op gronden aangekocht van de Zwolsche Bouwmaatschappij in 1902-1904

B. De drie onderscheiden bouwblokken met dubbele woonhuizen van Deventerstraatweg 5-13, 15-33 en 35-39. Architecten/bouwer Herder en Bollen en P en H. Bijker voor 33-39. Gebouwd op gronden aangekocht van de Zwolsche Bouwmaatschappij in 1902-1904.

5

Aanvulling Objectenlijst Stadswijken voor de wijk Assendorp. Wij zijn de mening toegedaan dat de woningen Groenestraat 69-71 , alsnog zou moeten worden toegevoegd aan de lijst, omdat zij onlosmakelijk deel uit maakt van het woningcomplex van de familie Moossdorff uit 1902. Wat betreft de oorspronkelijk in 1902 reeds gecombineerde woning Groenestraat 73 en Deventerstraatweg 5 ( zie bouwtekening) en de 4 woningen Deventerstraatweg 7-14 maken onderdeel uit van het aaneengesloten bouwblok van 18 woningen langs de Deventerstraatweg, die nagenoeg nog hetzelfde gevelbeeld geeft in vergelijking met 1902 en latere jaren. Opname in de Objectenlijst stimuleert eigenaren om in de toekomst extra aandacht te besteden aan herstel en behoud van deze historisch interessante straat aan de zuidrand van onze wijk.

Wij hebben op 28 september 2021 reeds onze mening gegeven over uw reactie op onze zienswijze van 14 mei 2021 op het Ontwerp Bestemmingsplan Parapluplan cultuur en bouwhistorie. Deze hebben als bijlage toegevoegd, omdat wij denken, dat onze nieuwe informatie voldoende aanleiding biedt om het onderzoek van het Monumenten Advies Bureau uit 2009 te herzien. Dat is misschien danook een goede gelegenheid om ook het onderzoeks 6

resultaat m.b.v. het onderdeel “Cultuurhistorische analyse projectgebied Spoorzone” aan te passen. In de beschrijving van de nog aan de Deventerstraatweg resterende vooroorlogse gebouwen wordt op blad 9 vermeld dat van de markante houten loodsen, naast die van de Nieuwe Zwolsche Coöperatieve Winkelvereniging ook de loods van de groenteveiling, die van 1929 tot 1958 dienst heeft gedaan bewaard is gebleven.

Dat is echter niet het geval. Door onoplettendheid heeft de gemeente in 20 een sloopvergunning afgegeven voor de loods, waarna het pand met de bijzondere houtconstructie is gesloopt, waarna het Kringloopbedrijf Harrie een nieuw bedrijfspand in gebruik heeft genomen.

7

Bram van Duinen, Namens Vrienden van Assendorp en Bewonersbelang Deventerstraatweg En onderstaande eigenaar-bewoners Deventerstraatweg 17, 8012 AA Zwolle. 06-44748214 bramvanduinen@xs4all.nl. Deze zienswijze wordt op dit moment onderschreven door de volgende eigenaren.

Deventerstraatweg

Groenestraat

Groeneweg

5 15 17 19 21 25

Dhr. Haakmeester En mevr. Hol Dhr.Nijboer Dhr.van Duinen Dhr.Postma Dhr Veldman Mevr. Heidemans

73 74 71

Dhr. Haakmeester en mevr. Hol Dhr.Zwanepol Dhr.Fikse

69

Mevr. Van Dam

54

Mevr. H.Kalfsbeek

50 52 58

Dhr.G.Albers Mevr. N. Klasens Dhr. Langenkamp

8

Deventerstraatweg5Ǧ39  Kortekarakteristiekenwaardering TussendeGroenestraatendeEendrachtstraat gelegenblokvan18forse benedenǦenbovenwoningenuitdevroege20steeeuwzijnvermoedelijkgebouwd voorhetpersoneelvandespoorwerkplaatsen.Hetbestaatuiteendrietal bouwblokkenmetaparteontwerpenoplopendvaneenvoudigtotrijk gedetailleerd.Dewoningen35Ǧ39hebbentopgevelrisalietenensteekkappendie zeerbepalendzijnvoorhetstraatbeeld.Dewoningen15Ǧ33hebbeneenmarkante opzetmettopgevels,dakhuizenenoverigeopvallendedetails,waaronder portiekenmethoefijzervormigeboogopeningen.Veeldetailszijngewijzigd,maar indehoofdvormisditcomplexgoedbehoudenengaafgebleven.Krachtig gevelontwerp. DewoningenGroenestraat73enDeventerstraatweg5Ǧ13zijneenvoudigervan opzet,waarbijeentweetalwoningenzijngestucdengeverfd. Inzijntotaliteitishetgehelebouwblokeenensemblevanarchitectuurhistorisch enstedenbouwkundigvanbelang.ZijonderdeelvandevoorZwolletyperende markantegevelwandlangshetspoor,welkesindsdebouwin1900Ǧ1905intactis gebleven. Foto



BewonersbelangDeventerstraatweg12april2021.Aanvullingop cultuurhistorischewaardevollebebouwingenstructuren Bouwtype gekoppeldebenedenǦ enbovenwoningen Bouwjaar circa1905Ǧ1910 Architect  Bouwstijl overgangsarchitectuur,invloedvakwerkstijl





Oorspronkelijkefunctie Huidigefunctie

wonen wonen





Plattegrondvorm Kapvorm/richting Aantalbouwlagen Voorgeveltype Aanbouwen Materiaal/kleurgevels

rechthoekigeplattegronden lessenaarsdaken,evenwijdigaandestraat twee lijstǦentopgevels achterbouwen bruinebaksteen

Decoratiesinmetselwerk

siermetselwerk,enkelegepleisterdeaccenten

Materiaalkozijnen,ramen Dakbedekking Oorspronkelijkedakkapellen Bijzonderebouwelementen

hout keramischepannen

       

       

 topgevelrisalieteneningangsportieken

Groeneweg36Ǧ44,44a Ook:Groenestraat67,67aǦben69,71

Kortekarakteristiekenwaardering OverwegendgaafbewaardgeblevenblokmetbenedenǦenbovenwoningenen eenhoekwinkeluitdevroege20steeeuw.AansluitendindeGroenestraat bijbehorendvrijstaandebenedenǦenbovenwoningen. Goedvoorbeeldvancomplexmatigewoningbouwuitdezeperiode.Van architectuurhistorischbelangdoordekwaliteitvanhetontwerp,hetmarkante afwisselendekleurǦenmateriaalgebruik,endiversebijzondereelementenzoals portiekeneneengavewinkelpui.Zeldzamemuurreclame!Doordehoekligging vanbeeldbepalendbelang.Dooropzet,verschijningsvormengaafheidprominent inhetstraatbeeldaanwezig. 

FotoA.FotovantotalebouwcomplexbakkerijMoosdorff“Groenewegje”. 

BewonersbelangDeventerstraatweg12april2021.Aanvullingop cultuurhistorischewaardevollebebouwingenstructuren Bouwtype Bouwjaar Architect Bouwstijl

beneden/bovenwoningen,hoekwinkel circa1905Ǧ1910

 overgangsarchitectuur





Oorspronkelijkefunctie Huidigefunctie

wonen/winkel wonen





Plattegrondvorm Kapvorm/richting Aantalbouwlagen Voorgeveltype Aanbouwen Materiaal/kleurgevels Decoratiesinmetselwerk

LǦvormigeplattegrond evenwijdigelessenaarsdaken/platdak twee lijstǦentopgevels achterbouwen bruinebaksteen siermetselwerkinrodeverblendsteen

Materiaalkozijnen,ramen Dakbedekking Oorspronkelijkedakkapellen Bijzonderebouwelementen

hout keramischepannen enkelebakstenendakkapellen portieken,winkelpui





OpmerkingbijtoevoegingGroenestraat69en71.ZiefotoAenfotoBenC IndeoorspronkelijketekstzijndevrijstaandebenedenǦenbovenwoningen69 en71nietopgenomen.UithetarchiefvanhetHCOiseenbouwtekening gevonden,waarinstaatbeschreven,datdezewoningenbehorenbijdebakkerij. Zijzijnalsvrijstaandedubbelewoonhuizengebouwdmetnummering69,69aen 71en71a.DezewoningensluitenaanopdehoekwoningGroenestraat73en Deventerstraatweg5welkedeeluitmaaktvandebenedenǦbovenwoningen Deventerstraatweg5t/m39.   

Deventerstraatweg5Ǧ13enGroenestraat73   

 Kortekarakteristiekenwaardering ReeksbenedenǦenbovenwoningenuitdevroege20ste eeuw,vermoedelijk gebouwdvoorhetpersoneelvandespoorwerkplaatsen.Invergelijkingmetde benedenenbovenwoningen15Ǧ33eenvoudigervanopzet.Zonderdeopvallende details,waaronderportiekenmethoefijzervormigeboogopeningen.Doordatbij tweewoningenstucwerkenkleurisaangebracht,komendezeopzichzelfnietin aanmerkingvoorcultuurhistorischeerkening.Dehoofdvormisbijditcomplexwel goedbehoudengebleven.DehoekwoningDeventerstraatweg5enGroenestraat 73sluitaanophetwoningcomplexvanbakkerijMoossdorffopdehoekvan Groenestraat–Groenewegjeuitdezelfdeperiode.Ditmaaktdatdezewoningen samenmetdewoningen15Ǧ39nietalleeneenensemblevormen,maarsindsbegin 1900ookvanstedenbouwkundigbelangzijnalsonderdeelvandelange, beeldbepalendeenvoorZwolletyperendewijkrandlangshetspoor.  Foto





BewonersbelangDeventerstraatweg12april2021.  Aanvullingop cultuurhistorischewaardevollebebouwingenstructuren Bouwtype Bouwjaar Architect  Bouwstijl 

gekoppeldebenedenǦenbovenwoningen  circa1905Ǧ1910 overgangsarchitectuur,invloedJugendstil





Oorspronkelijkefunctie  Huidigefunctie

wonen  wonen 







Plattegrondvorm  rechthoekigeplattegronden  Kapvorm/richting  lessenaarsdaken  Aantalbouwlagen twee  Voorgeveltype lijstǦentopgevels Aanbouwen  achterbouwen  Materiaal/kleurgevels bruinebaksteen,deelspleisterwerk Decoratiesinmetselwerk  gepleisterdegevelaccenten  Materiaalkozijnen,ramen hout(deelsgewijzigd) Dakbedekking  keramischepannen Oorspronkelijkedakkapellen  eenenkeleorig.dakkapel  Bijzonderebouwelementen  portiekenmethoefijzerbogen,dakhuizen 

            

            

Datum

11Ǧ04Ǧ2012