2.Rapportage evaluatie concilium Zwolle - Een netwerk om mee te bouwen
Tekst van het document
Samenwerking
De wijze van samenwerking wordt vormgegeven door de organisatie, maar ook door de oriëntatie. Wie nemen er deel aan de samenwerking? Op welke manier krijgt deze vorm? Dat zijn vragen die vanuit dit criterium worden belicht.
4.
5.
De rol van de gemeente is een belangrijke context in het functioneren van het Concilium. Welke rol pakt de gemeente in de woningbouwopgave, wat is haar oriëntatie en wat is daarbij de verhouding tot het Concilium?
Rol van de gemeente
Op grond van de genoemde criteria kunnen we een verdere invulling geven van de verschillende perspectieven. We doen dit bewust als een eerste schets. Immers, in het gesprek binnen het Concilium over deze perspectieven moet een eigen koers worden bepaald vanuit de uitgangspunten en criteria. De perspectieven kunnen daarbij behulpzaam zijn, maar moeten dat (behulpzaam) ook blijven. Ontmoetingsplaats
Doel
Kennis van ieders belangen en opvattingen, creëren begrip voor deze belangen en opvattingen, werken aan vertrouwen tussen partners.
24
Structuur
Geen of lichte structuur.
Producten
Ontmoetingen en inhoudelijke symposia. Incidenteel: gezamenlijke lobby richting provincie of Rijksoverheid.
Samenwerking
Open voor alle partners, gerichtheid op realiseren woningbouwopgaven. Naar gelang woningbouwopgaven veranderen (bijvoorbeeld: duurzaam bouwen en energietransitie), kunnen nieuwe partners toetreden.
Rol van de gemeente
Een duidelijk hoofdrol voor de gemeente als het bevoegd gezag. Het initiatief ligt bij de gemeente en de gemeente doet veel zelf. De betrokkenheid bij het Concilium is niet noodzakelijk groot.
Een aandachtspunt bij dit ontwikkelperspectief is de vrijblijvendheid. Het geheel kan vluchtig worden of op termijn ook minder inspirerend. Denktank
Doel
Gezamenlijke visieontwikkeling op woningbouwopgaven. Bepalen strategie voor realisatie woningbouwopgaven.
Structuur
Lichte structuur. Afspraken over inzet en taakverdeling deelnemers bij visieontwikkeling. Afspraken over status van de opbrengsten van de denktank.
Producten
Gezamenlijke visie op woningbouwopgaven en strategie voor de realisatie hiervan. Visies dienen als leidraad of zijn inspiratie voor beleid van alle consortiumpartners, inclusief de gemeente.
Samenwerking
Open voor alle partners die een bijdrage willen en kunnen leveren aan visieen strategieontwikkeling op woningbouwopgaven. Naar gelang woningbouwopgaven veranderen (bijvoorbeeld: duurzaam bouwen en energietransitie), kunnen nieuwe partners toetreden.
Rol van de gemeente
De gemeente heeft de touwtjes in handen en pakt haar rol op basis van haar wettelijke bevoegdheden. Het Concilium is een denkende gesprekspartner van de gemeente. De rol van de gemeente in het Concilium is klein.
Een aandachtspunt bij dit scenario is dat het zich vooral richt op vergezichten. De realisatiekracht is hier niet geborgd. De onderlinge samenwerking blijft op strategisch niveau en wordt weinig praktisch.
25
Beleidsbureau
Doel
Gezamenlijke visieontwikkeling op woningbouwopgaven. Bepalen strategie voor realisatie woningbouwopgaven met concrete afspraken voor het te voeren beleid.
Structuur
Zwaardere structuur, niet alleen omdat meer personele inzet nodig is voor het voorbereiden van beleid, maar ook omdat een besluitvormingsstructuur nodig is om tot gezamenlijke besluitvorming hierover te komen. Afspraken over inzet medewerkers in beleidsbureau en over besluitvorming over beleid.
Producten
Gezamenlijke beleidsdoelen en afspraken over de realisatie hiervan, uitgewerkt in beleidsnotities en/of beleidsconvenanten.
Samenwerking
Open voor alle partners die een bijdrage leveren aan de realisatie van woningbouwopgaven en hier gezamenlijke afspraken over willen maken. Naar gelang woningbouwopgaven veranderen (bijvoorbeeld: duurzaam bouwen en energietransitie), kunnen nieuwe partners toetreden.
Rol van de gemeente
De gemeente betrekt het Concilium bij de woningbouwopgave als coproducent. De gemeente en het Concilium dragen samen verantwoordelijkheid voor het beleid. De gemeente is onderdeel van het Concilium.
Een aandachtspunt bij dit scenario is dat er duidelijke afspraken moeten zijn over de verhouding tussen de beleidsafspraken die in het Concilium worden vastgesteld en het gemeentelijke beleid.
Projectorganisatie
Doel
Gezamenlijke afspraken over uitvoering projecten die bijdragen aan de realisatie van woningbouwopgaven. Wegnemen knelpunten die versnelling projecten in de weg staan.
Structuur
Zwaardere structuur, niet alleen omdat personele inzet nodig is voor coördinatie van bijdrage aan gezamenlijke projecten, maar ook omdat een besluitvormingsstructuur nodig is voor afspraken over projecten.
Producten
Gezamenlijk formuleren lessen over knelpunten bij projecten, coördinatie van samenwerking bij projecten en ontwikkelen afspraken over versnelling projecten.
26
Samenwerking
Rol van de gemeente
Open voor alle partners die projecten realiseren of hier en bijdrage aan leveren. Naar gelang woningbouwopgaven veranderen (bijvoorbeeld: duurzaam bouwen en energietransitie), kunnen nieuwe partners toetreden. Het Concilium is een samenwerkingspartner met een duidelijke rol en verantwoordelijkheid in het realiseren van de woningbouwopgave. De gemeente heeft een centrale rol in het Concilium.
Een kwetsbaarheid van dit scenario is dat hiermee een 'closed shop' ontstaat, waarbij lidmaatschap van het Concilium een voorwaarde is - of als zodanig wordt gezien - voor het kunnen ontwikkelen van woningbouwprojecten in Zwolle. Verhouding tot de gemeente Zoals beschreven in de knelpunten van de samenwerking heeft de gemeente een lastige positie als voorzitter en partner van het Concilium. Enerzijds is de gemeente voorzitter van de vereniging en anderzijds is de gemeente de belangrijkste partner bij het realiseren van de woningbouwopgave. De combinatie van deze twee rollen levert allerlei onduidelijkheden op die de samenwerking hinderen. Belangrijk is daarom om helderheid te krijgen over de rol van de gemeente en de rol van het Concilium. De vier geschetste scenario's brengen alle vier een andere verhouding tussen het Concilium en de gemeente met zich mee. Het denken over de scenario's vraagt daarom ook om aandacht van de gemeente. De twee in het model geschetste criteria voor de rol en positie van de gemeente zijn daarbij van belang.
27
Het Concilium is een uniek en vitaal samenwerkingsverband van bouwers, woningcorporaties, investeerders, projectontwikkelaars en overheden. Onze terugblik op de ontwikkeling van het Concilium laat zien dat deze vitaliteit vooral blijkt uit het vermogen om zich door de tijd heen aan te passen aan de verschillende omstandigheden op de woningmarkt en de gewijzigde woningbouwopgaven. Als reactie op de veranderende context heeft het Concilium zich ontwikkeld van een betrekkelijk los netwerk tot een meer gestructureerd overleg met een eigen werkorganisatie in de vorm van een taskforce. Dit aanpassingsvermogen en de ontwikkeling van het Concilium heeft ook onduidelijkheden met zich meegebracht. Er wordt verschillend gedacht over hoe deelnemers zich tot elkaar (dienen te) verhouden, wat de rol en taak van het Concilium is en wat de precieze rol van de gemeente is. Het gesprek hierover is de afgelopen jaren onvoldoende voor het voetlicht gebracht en op de achtergrond geraakt door inhoudelijke discussies over de aanpak van de woningbouwopgave. Onduidelijkheden en misverstanden over het Concilium en de onderlinge verhoudingen hierbinnen, zijn hierdoor blijven voortbestaan. Om deze onduidelijkheden weg te nemen, is er een herbezinning nodig op de rol en taak van het Concilium en de verhouding tot de gemeente.
Daarvoor is het allereerst nodig dat er een open en eerlijk gesprek ontstaat over de onderlinge verhoudingen binnen het Concilium. Vervolgens is het nodig om tot een gedeeld perspectief op de ontwikkeling van het Concilium te komen. Om dat perspectief gezamenlijk te schetsen, is het nodig om het gesprek te voeren over de positie van het Concilium. De in dit rapport geschetste scenario's kunnen een leidraad vormen voor het voeren van dit gesprek. Het advies is daarbij om in gezamenlijkheid aan de hand van de in paragraaf 3.2.5. genoemde vijf criteria na te denken over de toekomst van het Concilium.
28
Geïnterviewde personen
Naam
Organisatie
Rol
Datum interview
De heer E. Leideman
DeltaWonen
Concilium-lid
28-02-2022
De heer E. Anker
Gemeente Zwolle
Voorzitter Concilium / wethouder
09-03-2022
De heer B. Koopman
Concilium
Voormalig voorzitter Taskforce
02-03-2022
De heer M. Pol
Concilium
Voorzitter Taskforce
17-02-2022
De heer J. van der Heijden
Concilium
Bestuurssecretaris
17-02-2022
De heer A. ten Vergert
VanWonen
Concilium-lid
02-03-2022
Mevrouw B.D. de Paus
DeltaWonen
Concilium-lid
02-03-2022
Mevrouw H. Selles-Heikoop
Gemeente Zwolle
Strateeg Wonen
02-03-2022
Mevrouw J. Comino
Van Wijnen
Concilium-lid
03-02-2022
Provincie Overijssel
Adjunct hoofd eenheid ruimte en
01-02-2022
De heer J. Wortman
bereikbaarheid
Naast de gevoerde persoonlijke interviews zijn er twee groepsgesprekken geweest, één groepsgesprek met partijen die al langere tijd lid zijn van het Concilium en één groepsgesprek met leden die sinds minder lange tijd betrokken zijn bij het Concilium.
29