2. Participatiejournaal Toekomstperspectief Holtenbroek

Participatiejournaal Bijlage - Toekomstperspectief Holtenbroek Augustus 2025

Inhoudsopgave 1.

Introductie

pagina 4

2.

Middelen

pagina 8

3.

Opbrengsten

pagina 22

4.

Leerpunten en advies

pagina 36

5.

Bijlagen

pagina 38

Dit document is een bijlage bij Toekomstperspectief Holtenbroek. Colofon Dit document is opgesteld door Kickstad, in samenwerking met bewoners en wijkpartners uit Holtenbroek, Urhahn | stedenbouw & strategie, Nathan Rozema en Annelies Acda, in opdracht van Gemeente Zwolle. Afbeelding omslag Verbeelding van Holtenbroek: een verbonden wijk waar groen, ontmoeten en bewegen centraal staan. Het Toekomstperspectief verbindt sterke randen, wijkcentrum en assenkruis tot een rechtvaardige leefomgeving. 2

1. Introductie

Introductie

Context In het Toekomstperspectief verbinden we sociaal en fysiek met elkaar. Hoe kan de wijk een nog fijnere plek worden om te leven? Hoe kan investeren in de wijk ook bijdragen aan sociale vraagstukken die leven in de wijk? Het antwoord op die vraag staat in het toekomstplan voor de wijk, het Toekomstperspectief. In het Toekomstperspectief staan de plannen en ideeën om van Holtenbroek een nog fijnere plek te maken. Ook schrijven we in het Toekomstperspectief op wat de belangrijkste punten zijn om eerst mee aan de slag te gaan. In het plan kijken we naar gebouwen en straten, en ook naar hoe we samen fijn kunnen wonen, werken en leven. Er gebeurt al veel in de wijk Er gebeuren al een heleboel dingen in Holtenbroek waar plannen voor gemaakt worden en waar bewoners over meedenken. Bijvoorbeeld de warmtetransitie (dat is de overstap naar wonen zonder aardgas) of de ontwikkeling van de Zwartewaterallee. En ook in het Buurt voor Buurt onderzoek vragen we bewoners naar hun mening en ervaring over leven in Holtenbroek. Participatie-opbrengsten uit andere trajecten nemen we mee in het Toekomstperspectief. Waarom een Toekomstperspectief? In 2021 is de omgevingsvisie ‘Ons Zwolle van morgen 2030’ vastgesteld door de gemeenteraad. Hierin staat hoe Zwolle zich de komende jaren wil ontwikkelen. Veel inwoners hebben meegedacht over de omgevingsvisie. De omgevingsvisie gaat over de hele stad.

gebiedsgerichte benadering is hierbij het uitgangspunt. Holtenbroek is één van de gebieden waar we hiermee experimenteren. Specifiek voor Holtenbroek willen we experimenteren met het steviger verbinden van sociale aan fysieke opgaven. Startpunt daarbij is het opstellen van een toekomstperspectief voor Holtenbroek. Het toekomstperspectief laat zien wat de ambities en opgaven zijn voor de komende tien jaar. Het Toekomstperspectief maken we samen! De gemeente werkt samen met Travers Welzijn en woningcorporaties SWZ en deltaWonen aan het Toekomstperspectief. Ook de input van bewoners en wijkpartners is belangrijk. De afgelopen maanden kon je ons daarom op verschillende momenten tegenkomen in de wijk en online. Zo organiseerden we bijeenkomsten voor bewoners en wijkpartners, haalden we ideeën op via ideeënbussen en haalden bewoners input bij elkaar op via toekomstgesprekken. In dit verslag vind je de samenvatting van de middelen en activiteiten die wij hebben ingezet om de omgeving te betrekken bij het opstellen van het Toekomstperspectief. We beschrijven welke middelen zijn ingezet, welke opbrengsten zijn opgehaald en wat hiermee is gedaan. Het Toekomstperspectief wordt door het college van Burgemeester en Wethouders voorgelegd aan de gemeenteraad. De gemeenteraad stelt het Toekomstperspectief vast.

De omgevingsvisie vraagt om een vertaling naar een uitvoeringsstrategie. Een 4

Introductie

Participatiedoel Vanaf de start van het project hadden we het volgende doel: “We creëren een

Toekomstperspectief van én voor huidige en toekomstige Holtenbroekers, waar het brede scala aan perspectieven en waarden uit de wijk herkenbaar en herleidbaar in is terug te lezen”. Subdoelen: ▪ Vergroten van de kwaliteit van het Toekomstperspectief Holtenbroek (incl. bijbehorende producten) met gebiedskennis, ervaringen en ideeën van de omgeving; ▪

Op een passende manier bereiken en betrekken van een goede afspiegeling van de wijk;

▪

Creëren van een navolgbaar en transparant proces, met heldere verwachtingen aan de voorkant, herleidbare verwerking van de input in het eindresultaat en duidelijke terugkoppeling van wat wel/niet meegenomen kan worden;

▪

Creëren van een blijvend gevoel van eigenaarschap bij betrokken bewoners en sleutelfiguren. We starten met het bouwen aan een netwerk van betrokken bewoners en sleutelfiguren. Het gezamenlijk verbeteren van de wijk begint nu, en zet zich, via het Gebiedsprogramma, door in de toekomst!

5

Introductie

Waarover hebben we geparticipeerd? De afgelopen maanden is er in een aantal stappen toegewerkt naar het Toekomstperspectief. Welke stappen we hebben doorlopen en welke rol participatie had in deze stappen is samengevat in onderstaande figuur.

Kwaliteiten, opgaven en dromen in Holtenbroek

Ontwikkellijnen

Ruimtelijke vertaling

Bouwstenen en prioritering

Definitief Toekomstperspectie f

Stap 1 De huidige situatie in Holtenbroek is in beeld gebracht. Wat is goed? En wat kan er beter in de toekomst? Ook is er verder vooruit gekeken naar de toekomst: Hoe ziet Holtenbroek eruit in 2035? En welke ambities voor de toekomst liggen al vast?

Stap 2 De kwaliteiten, opgaven en ambities zijn gecombineerd tot vijf ‘ontwikkellijnen’. Deze lijnen beschrijven hoe de wijk er over 10 jaar uit kan zien. Hoe verandert Holtenbroek? Wat is nodig op het gebied van wonen, werken, voorzieningen, vervoer en groen?

Stap 3 De ontwikkellijnen zijn vertaald naar de ruimte. Wat zijn de plekken waar de ontwikkellijnen gerealiseerd zouden kunnen worden? Dit is geen blauwdruk, maar een kader voor toekomstige ontwikkelingen.

Stap 4 De resultaten uit stap 2 en 3 zijn samengevat in een lijst met projecten en maatregelen (ook wel ‘bouwstenen’ genoemd). Hierin staat wat we de komende jaren gaan doen, wie het doet, wanneer en met welk budget. Ook is aangegeven wat we belangrijk vinden en wat minder.

Stap 5 Alle voorgaande stappen zijn gecombineerd tot één eindproduct; het Toekomstperspectief.

Participatie ▪ Inventarisatie kwaliteiten, opgaven en dromen; ▪ Verrijken opbrengsten eerdere trajecten, bijv. Buurt-voor-buurt onderzoek.

Participatie ▪ Toetsen ambities uit ontwikkellijnen; ▪ Aanscherpen invulling van ontwikkellijnen.

Participatie ▪ Toetsen voorgestelde maatregelen uit ontwikkellijnen; ▪ Verrijken ruimtelijke vertaling.

Participatie ▪ Toetsen overzicht projecten; ▪ Gezamenlijke uitwerking bouwstenen; ▪ Ophalen prioritering.

Participatie ▪ Toetsen herkenbaarheid Toekomstperspectief en vertaling inbreng omgeving; ▪ Ophalen wat is goed en wat kan er beter aan het Toekomstperspectief; ▪ Toetsen prioritering bouwstenen.

Introductie

6

2. Middelen

Wat hebben we gedaan?

Een mix van participatie- en communicatiemiddelen Om kennis en ervaring van de wijk in te zetten, hebben we verschillende middelen ingezet. Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de ingezette middelen. Van fysiek tot online, van participatie tot communicatie. Per middel beschrijven we wanneer het is ingezet, met welk doel en via welke opzet. In hoofdstuk 3 is samengevat welke input we hebben opgehaald. De afgelopen maanden hebben we fysieke buurtbijeenkomsten georganiseerd voor de omgeving in wijkcentrum Holtenbroek. Ook doken we met pop-up participatie activiteiten op in wijkkamers, bij activiteiten en het winkelcentrum, waarbij we gesprekken voerden met bewoners over de toekomst van de wijk. Met professionals vanuit de gemeente en organisaties die actief zijn in de wijk is apart geparticipeerd. Hiervoor is een proces doorlopen dat hoofdzakelijk bestond uit vier ateliersessies waar met elkaar aan de inhoud van het toekomstperspectief gewerkt werd.

Naast deze actieve participatiemiddelen gaven we bewoners met behulp van ideeënbussen zowel online als fysiek de mogelijkheid om op eigen initiatief en eigen tempo ideeën mee te geven. Ook werden we geholpen door een groep (actieve) bewoners die aan de hand van een gespreksleidraad toekomstgesprekken voerden met medebewoners. Tot slot zorgden we tijdens het gehele proces voor een basis van goede informatie via de website van gemeente Zwolle (www.zwolle.nl/Holtenbroek). Ook communiceerden we via social media, de Holtenbroekkrant en via huisaan-huisuitnodigingen voor de afsluitende buurtbijeenkomst. Daarnaast maakten we gebruik van de communicatiekanalen van wijkpartners, zoals Sprekers Holtenbroek, en van samenwerkingspartners, zoals Travers en deltaWonen.

8

Wat hebben we gedaan?

Participatiekalender (1/2) Onderstaand schema geeft een overzicht van de participatieactiviteiten die de afgelopen maanden zijn ingezet. Per activiteit lees je wanneer deze heeft plaatsgevonden, met welk doel en voor welke doelgroep.

Activiteit

Doel

25 nov 2024

Atelier I

Verrijken kwaliteiten, kansen en opgaven, onderzoeken koppelkansen tussen ruimte, economie en sociaal

Wijkpartners, ruimtelijke en maatschappelijke professionals, beleidsmedewerkers gemeente Zwolle

11 dec 2024

Buurtbijeenkomst

Informeren over het proces. Ophalen van kwaliteiten van Holtenbroek, toetsing/aanvulling van dromen voor de toekomst.

Inwoners van Holtenbroek

16 jan 2025

Atelier II

Concept-ontwikkellijnen uitwerken en aanscherpen

Wijkpartners, ruimtelijke en maatschappelijke professionals, beleidsmedewerkers gemeente Zwolle

Jan 2025

Ideeënbussen I

Op een laagdrempelig manier inbreng ophalen (fysiek en online) voor het Toekomstperspectief onder een brede groep wijkbewoners

Inwoners van Holtenbroek

Jan/Feb 2025

Toekomstgesprekken

Een verdiepende dialoog over waarden en dromen, waarbij we ook mensen betrekken die normaal gesproken niet naar bijeenkomsten komen.

Actieve sleutelfiguren die gesprekken voerden met hun kennissen, familie en/of netwerk

Datum

Doelgroep

9

Wat hebben we gedaan?

Participatiekalender (2/2) ▪ Wat hebben we gedaan? Datum

Activiteit

Doel

Doelgroep

27 feb 2025

Atelier III

Het ruimtelijk Toekomstperspectief delen met de wijkpartners en samen aanscherpen.

Wijkpartners, ruimtelijke en maatschappelijke professionals, beleidsmedewerkers gemeente Zwolle

Feb/Mrt 2025

Pop-up participatie

Vragen van wijkbewoners beantwoorden, aanvullende input verzamelen over belangrijke thema’s, de ideeënbussen promoteren.

Inwoners van Holtenbroek

Feb/Mrt 2025

Ideeënbussen II

Op een laagdrempelige manier inbreng ophalen op de ontwikkellijnen voor het Toekomstperspectief onder een brede groep wijkbewoners, die doorgaans op bijeenkomsten ondervertegenwoordigd is.

Inwoners van Holtenbroek

3 apr 2025

Atelier IV

Samen de basis leggen voor de uitvoeringsagenda; de projectenlijst aanscherpen en prioriteren.

Wijkpartners, ruimtelijke en maatschappelijke professionals, beleidsmedewerkers gemeente Zwolle

12 apr 2025

Buurtbijeenkomst Onze wijk

Het concept-Toekomstperspectief op begrijpelijke en toegankelijke wijze presenteren aan de Holtenbroekers. En reacties ophalen om samen met de wijk de laatste punten op de i te zetten.

Inwoners en wijkpartners

10

Wat hebben we gedaan?

Atelier I Datum: 25 november 2024 Locatie: Verrijzeniskerk Holtenbroek Doelgroep: wijkplatform, wijkpartners, ruimtelijke en maatschappelijke professionals, beleidsmedewerkers gemeente Zwolle Opzet: Het atelier bestond uit twee deelsessies. Tijdens de deelsessies spraken deelnemers onder leiding van gespreksleiders met behulp van een kaart van Holtenbroek over kwaliteiten, kansen en bedreigingen van/voor Holtenbroek, nu en in de toekomst. In deelsessie 1 verdeelden de deelnemers zich over in vijf thematische groepen: (1) wonen, (2) mobiliteit en energie, (3) veiligheid, (4) wijkeconomie, (5) water, bodem en buitenruimte. Samen gingen ze in gesprek over de kansen en bedreigingen die op basis van bureauonderzoek en eerdere trajecten in de wijk waren geformuleerd. De groepen hebben onderzocht hoe hun onderwerp kan bijdragen aan de sociale thema's kansengelijkheid, bestaanszekerheid en een gezond, actief leven. In deelsessie 2 verdeelden de deelnemers zich in geografische groepen: (1) Holtenbroek 1, Zwarte Waterzone en groene Noordrand, (2) Holtenbroek 2, (3) Holtenbroek 3, (4) Holtenbroek 4, (5) Assenkruis. Per gebied werden maximaal 3 kernambities geformuleerd. Ook werden kansen voor deze gebieden in beeld gebracht.

11

Wat hebben we gedaan?

Buurtbijeenkomst Datum: 11 december 2024 Locatie: wijkcentrum Holtenbroek Doelgroep: inwoners van Holtenbroek, met deze vorm hebben we vooral “usual suspects” bereikt Leerpunt: Omdat vooral de ‘usual suspects’ de bijeenkomst hebben bezocht is ervoor gekozen om het vervolg van de participatie met wijkbewoners anders in te steken. We zijn actief opzoek gegaan naar de wijkbewoners die minder snel uit zichzelf naar bijeenkomsten komen. Zie hiervoor verderop de toekomstgesprekken en pop-up participatie.

Opzet: Op de buurtbijeenkomst kwamen bezoekers via verschillende onderdelen meer te weten over het project, konden ze in gesprek met het projectteam en konden ze meedenken. Via deze verschillende werkvormen kreeg iedereen de kans om mee te denken: ▪ Krantenkop “Holtenbroek 2040” – Deelnemers bedachten krantenkoppen voor een fictieve pagina in de Holtenbroekkrant van 2040. Zo haalden we dromen en ambities voor de toekomst op. ▪ Wensen voor 2025 in de wensboom – Deelnemers schreven hun wens voor Holtenbroek in 2025 op en hingen deze wens in de wensboom. ▪ Toekomstperspectief voor Holtenbroek – Deelnemers gingen in gesprek met het projectteam over het Holtenbroek van nu en de toekomst. Bij verschillende thematische posters konden ze delen waar ze trots op zijn, waar ze zich zorgen over maken en wat ze belangrijk vinden voor de toekomst. De thema’s waren: (1) rondkomen, (2) meedoen en vooruitkomen, (3) geluk, gezondheid en samenleven, (4) je veilig voelen, (5) fietsen, wandelen en verkeer, (6) leren, werken en voorzieningen, (7) verblijven en ontmoeten in de buitenruimte. Naast het Toekomstperspectief Holtenbroek waren ook de volgende partijen aanwezig bij de informatiemarkt: De Warme Woning-actie en Sprekers Holtenbroek. Op deze manier verbonden we de buurtbijeenkomst met lopende initiatieven in de wijk.

12

Wat hebben we gedaan?

Atelier II Datum: 16 januari 2025 Locatie: Lassus Campus Doelgroep: wijkpartners, ruimtelijke en maatschappelijke professionals, beleidsmedewerkers gemeente Zwolle Opzet: We zijn begonnen met een plenaire presentatie. We hebben een terugkoppeling gegeven van het vorige atelier en de ontwikkellijnen gepresenteerd. De ontwikkellijnen vormen het raamwerk van het Toekomstperspectief en waren op basis van input van de vorige bijeenkomsten samengesteld. De volgende ontwikkellijnen stonden centraal tijdens het atelier: ▪ Goede start ▪ Levensloopbestendig Holtenbroek ▪ Groeien en bloeien ▪ Gezond en veilige omgeving ▪ ZorgSaamleven Het atelier bestond uit twee deelsessies, waarin de deelnemers onder leiding van gespreksleiders in gesprek gingen over de ontwikkellijnen. In de eerste sessie hebben de deelnemers in groepen de ontwikkellijnen aangescherpt. Tijdens de tweede sessie heeft iedereen nagedacht over eigen individuele bijdragen aan de toekomst van Holtenbroek.

13

Wat hebben we gedaan?

Ideeënbussen I Datum: januari 2025 Locatie: diverse locaties in de wijk Doelgroep: inwoners van Holtenbroek Opzet: We hebben op 20 strategische plekken in de wijk “brievenbussen” geplaatst. Van snackbar tot basisschool, en van kerk tot wijkboerderij. Geïnteresseerden konden hier via een speciale ansichtkaart hun ideeën achterlaten over de toekomst van de wijk. Deze kaart was beschikbaar in het Nederlands, Engels en Arabisch. Ook was het mogelijk om digitaal mee te denken, via www.zwolle.nl/holtenbroek. Er waren ansichtkaarten beschikbaar voor 5 verschillende thema’s. Voor elk thema één. De thema’s waren: ▪ Prettig wonen in Holtenbroek; ▪ Je veilig voelen in Holtenbroek; ▪ Leren en werken in Holtenbroek; ▪ Thuis in Holtenbroek; ▪ Gezond in Holtenbroek. We hebben 80 online reacties ontvangen en 85 ingevulde ansichtkaarten teruggekregen. De meeste reacties kregen we op het thema ‘Prettig wonen in Holtenbroek (47 antwoorden).

14

Wat hebben we gedaan?

Toekomstgesprekken Datum: januari/februari 2025 Doelgroep: actieve sleutelfiguren en hun kennissen, familie en netwerk Opzet: Om doelgroepen te bereiken die voor de gemeente minder zichtbaar zijn en om juist de mensen te spreken die niet zo snel naar een bijeenkomst komen, is samenwerking gezocht met een aantal sleutelpersonen en betrokken bewoners. Bewoners en wijkwerkers die actief en bekend zijn met de wijk hebben gesprekken gevoerd met hun kennissen- en familiekring, en eigen netwerk. Dit zorgde dat de ontwikkelingen bekend werden onder een breder publiek. We benaderden de sleutelfiguren via het netwerk van gemeente Zwolle, SWZ, deltaWonen en Travers (o.a. jongerenwerkers). Daarnaast betrokken we een aantal sleutelfiguren van Sprekers Holtenbroek en Wijkplatform Holtenbroek bij de uitvoering. Elke “sleutelfiguur” voerde minimaal 3 gesprekken aan de hand van een aantal fysieke gesprekskaarten met thema’s en stellingen. Ze kozen er zelf voor wanneer ze deze gesprekken voerden en op welke locatie. Van alle gesprekken ontvingen wij aantekeningen om mee te nemen in het Toekomstperspectief. Op woensdag 26 februari organiseerden we een terugkommoment om samen terug te blikken en te reflecteren.

Wat hebben we gedaan?

In totaal hebben 23 sleutelfiguren met meer dan 60 mensen gesproken!

Het Wijkplatform Holtenbroek was positief en enthousiast over deze vorm van participatie. Zij willen deze werkwijze in de toekomst ook zelf inzetten bij projecten in de wijk. 15

Wat hebben we gedaan?

Atelier III Datum: 27 februari 2025 Locatie: het Deltion college Doelgroep: wijkpartners, ruimtelijke en maatschappelijke professionals, beleidsmedewerkers gemeente Zwolle Opzet: We hebben het Toekomstperspectief Holtenbroek met wijkpartners besproken en aangescherpt tijdens twee rondes. In de eerste ronde gingen deelnemers in groepen aan de slag, elk gericht op een van de vijf ontwikkellijnen: ▪ Een goede start ▪ Levensloopbestendig Holtenbroek ▪ Gezond & veilig ▪ Groeien en bloeien ▪ ZorgSaamLeven Aan de hand van stellingen en dilemma’s zijn de interventies verrijkt en verfijnd. Tijdens de tweede ronde stond de ruimtelijke vertaling van de ontwikkellijnen centraal. In vijf groepen werd opgehaald wat goed was aan de ruimtelijke vertaling en wat er nog werd gemist en/of aangescherpt kon worden.

16

Wat hebben we gedaan?

Pop-up participatie Datum: februari 2025 Locatie: op 8 locaties in de wijk Doelgroep: inwoners van Holtenbroek Opzet: Leden van het projectteam hebben één-op-één- en groepinterviews gehouden op verschillende locaties in de wijk, met een diverse groep bewoners. We sloten aan bij buurtbijeenkomsten en evenementen, en zochten actief de drukbezochte plekken op om in gesprek te gaan. Voor de interviews werden materialen gebruikt uit Toekomstgesprekken en Ideeënbussen II. Daarnaast zijn bewoners geïnformeerd over de plaatsing van de Ideeënbussen II op strategische plekken in de wijk. De locaties en buurtbijeenkomsten die we hebben bezocht, waren: ▪ Verrijzeniskerk – eten met bewoners ▪ Wijkcentrum Holtenbroek – spreekuur Op Orde ▪ Huis van Kansen – Arabische mannengroep ▪ Buurtkamer James Last – koffieochtend ▪ Buurtkamer Elvis Presley – koffieochtend ▪ Spelcontainer basketbalveld Sportservice Zwolle ▪ Soos Wijkcentrum Holtenbroek – Activiteit voor jongeren van 14-21 jaar ▪ In de openbare ruimte bij het wijkcentrum en winkelcentrum

17

Wat hebben we gedaan?

Ideeënbussen II Datum: februari/maart 2025 Locatie: meerdere locaties in de wijk Doelgroep: inwoners van Holtenbroek Opzet: In februari zorgden we voor nieuwe ansichtkaarten bij 16 ideeënbussen in de wijk. We pasten de locaties aan op basis van de lessen van de eerste ronde. We hebben geen kaarten neergelegd op de locaties waar we in de vorige ronde weinig of geen reacties hebben ontvangen (bijv. op scholen). Ook was het mogelijk om digitaal mee te denken, via www.zwolle.nl/holtenbroek. Via thematische ansichtkaarten stelden we verdiepende vragen in het Nederlands en Engels voor de vijf ontwikkellijnen: ▪ Een goede start ▪ Groeien en bloeien ▪ Gezond en veilig in Holtenbroek ▪ Samen in Holtenbroek ▪ Een fijne woning in Holtenbroek voor iedereen Per thema konden bewoners via stellingen aangeven wat ze belangrijk vinden voor de toekomst van Holtenbroek, bijv. wel/niet voor de rest van je leven wonen in Holtenbroek of wel/niet wonen in een buurt waar je je buren kent. We hebben 16 online reacties ontvangen en 20 ingevulde ansichtkaarten teruggekregen. De meeste reacties kregen we op het thema “Groeien en bloeien” (9 antwoorden).

18

Wat hebben we gedaan?

Atelier IV Datum: 3 april 2025 Locatie: Verrijzeniskerk Holtenbroek Aanwezigen: wijkpartners, ruimtelijke en maatschappelijke professionals, beleidsmedewerkers gemeente Zwolle Opzet: Als eerste hebben we gedeeld wat er in de vorige sessie is opgehaald en toegelicht hoe die input is meegenomen in de vervolgstappen. In de eerste ronde van gesprekken verdeelden de deelnemers zich in vier groepen. Elke groep kreeg een projectenlijst en vulde deze aan waar nodig. Vervolgens selecteerden ze de belangrijkste projecten en lichtten hun keuzes toe. Tijdens de sessie hebben we prioriteiten toegekend aan de volgende projecten, gebieden en thema’s: IKC, Centrum Holtenbroek, Zwarte Waterzone en Levensloopbestendig Wonen. Tot slot bespraken ze “quick wins” voor verbetering in de wijk. De tweede ronde kreeg de vorm van een Wereldcafé. Deelnemers liepen langs de belangrijkste projecten en maakten per project gezamenlijk een mindmap. Daarin brachten ze inzichten in kaart, zoals: ▪ Wie moeten we betrekken? ▪ Hoe is de financiering geregeld? ▪ Wat zijn de aanjagers? ▪ Welke koppelingen zijn er met andere projecten? ▪ Op welke termijn speelt het? ▪ Wat gebeurt er per fase? Voor elk project hadden de deelnemers 10 minuten de tijd. 19

Wat hebben we gedaan?

Brede buurtbijeenkomst Onze wijk Datum: 12 april 2025 Locatie: Wijkcentrum Holtenbroek Doelgroep: inwoners en wijkpartners Opzet: We vierden het concept van het Toekomstperspectief en afsluiting van dit traject met een buurtbijeenkomst. Op deze bijeenkomst konden bewoners meer leren van allerlei projecten in de wijk op de informatiemarkt, konden ze genieten van eten uit de wijk en zich vermaken bij activiteiten (voor kinderen). Tijdens de informatiemarkt presenteerden we het Toekomstperspectief, haalden we laatste reacties van inwoners op, en voerden we het gesprek. Ook andere initiatieven en projecten uit de wijk presenteerden hun werk: ▪ Woningcorporatie SWZ ▪ Duurzaam Holtenbroek ▪ Sprekers Holtenbroek ▪ Gemeente Zwolle Beter Benutten van de bestaande woningvoorraad ▪ Gemeente Zwolle Gebiedsprogramma Holtenbroek ▪ Rechtvaardige straat / Deelmobiliteit Er was ook een algemene tafel met lopende projecten in de wijk. Zoals de Van der Capellen Locatie en de Zwarte Waterzone.

20

3. Opbrengsten

Wat hebben we gehoord?

Samenvatting van de opbrengsten In dit hoofdstuk vatten we de participatieopbrengsten samen. De opbrengsten zijn samengevat langs de vijf ontwikkellijnen van het Toekomstperspectief: ▪ Een goede start ▪ LevenLangWonen in Holtenbroek ▪ Gezond en Veilig Holtenbroek ▪ Groeien en Bloeien ▪ ZorgSaamLeven

22

Wat hebben we gehoord?

Een goede start Kinderen in Holtenbroek verdienen een gelijke en stevige start, ongeacht hun achtergrond. Volgens de wijkpartners beginnen gelijke onderwijskansen bij betere toegang tot voorschoolse opvang en naschoolse activiteiten, ongeacht sociaaleconomische achtergrond. Ook de integratie van speciaal en regulier onderwijs en ruim beschikbare BSO-plekken dragen hieraan bij. Extra ondersteuning op school en betrokkenheid van ouders en wijkprofessionals helpen om leerachterstanden te verkleinen. Ook de bewoners vinden buitenschoolse activiteiten, zoals sport, muziek, toneel en bijles, essentieel. Ze versterken volgens hen niet alleen de gezondheid en sociale contacten van kinderen en jongeren, en dragen bij aan kansengelijkheid - los van armoede of opleidingsniveau van ouders. Verbeterpunten die genoemd zijn, zijn o.a.: ▪ Versterking samenwerking en samenhang tussen onderwijs, opvang, zorg, cultuur, welzijn, sport- en spel (bijv.

in een IKC++); ▪ Goede begeleiding om de impact van buitenschoolse activiteiten te vergroten; ▪ Wegnemen drempels bij voorschoolse- en naschoolse opvang, en kinderopvang; ▪ Meer zichtbaarheid van het aanbod, zodat kinderen en ouders weten wat er mogelijk is én vergroten van hun betrokkenheid bij inrichting/ontwerp; ▪ Een veilige en aantrekkelijke buitenruimte voor meisjes en nieuwe moeders; ▪ Veilige fietsverbindingen naar school, buitenschoolse activiteiten, voorzieningen en omliggende wijken.

Wat hebben we gehoord?

Uit de ontwikkellijn ‘Een goede start’

23

Wat hebben we gehoord?

LevenLangWonen in Holtenbroek (1/2) Fijn (blijven) wonen in Holtenbroek Veel bewoners voelen zich thuis in Holtenbroek en wonen er fijn. Dat blijkt ook uit opbrengsten van de ideeënbussen (zie grafieken): een ruime meerderheid van de participanten geeft aan fijn te wonen in Holtenbroek en zelfs 89% voelt zich thuis in de wijk. Redenen die hiervoor vaak genoemd zijn: een fijne woning, vriendelijke buren, eigen cultuurbeleving, groen en natuur in de buurt en goede voorzieningen.

voorzieningen, cultuurwaarden/cultuurherkenning/gemeenschapszin. Sommige bewoners die al hun hele leven in de wijk wonen geven ook aan dat ze hier niet meer weg willen. Woonkeuzes onder druk Tegelijkertijd worden er ook zorgen gedeeld. Sommige bewoners ervaren weinig keuzevrijheid op de woningmarkt en voelen zich beperkt in het kunnen aanpassen van hun woning aan veranderende omstandigheden, zoals gezondheid, economische situatie of gezinssamenstelling. Een deel van de bewoners voelt zich hierdoor zelfs ‘gevangen’ in de wijk.

Deze kwaliteiten zorgen ervoor dat bewoners graag in Holtenbroek willen blijven wonen. Belangrijke factoren daarbij zijn: betaalbaarheid van woningen, diversiteit van woningen (o.a. levensloopbestendig), groen en nabijheid van Woon jij fijn in Holtenbroek?

Voel jij je thuis in Holtenbroek?

Wat vind jij nu fijn aan wonen in Holtenbroek?

3% 4%

8% ja soms nee

11%

20% ja nee

68%

een fijne woning vriendelijke buren schone en rustige straten

neutraal

17%

veilige woonomgeving

20% 22%

geen antwoord

89%

3% Resultaten uit ideeënbus 1

24%

veilig verkeer groen en natuur in de buurt goede voorzieningen

5% 6% 24

Wat hebben we gehoord?

LevenLangWonen in Holtenbroek (2/2) Woningbouw en doelgroepen De meningen over het bouwen van nieuwe woningen lopen uiteen. Sommige bewoners vinden dat er meer woningen moeten worden gebouwd, terwijl anderen juist vinden dat de wijk vol is. Veel bewoners en wijkpartners pleiten voor verbetering van betaalbaarheid, verlagen woonlasten (bijv. energielasten), renovatie en/of verduurzaming van bestaande woningen (of hulp daarbij).

er aandacht te zijn voor de toegankelijkheid en leefbaarheid van het winkelcentrum. Enkele bewoners benadrukken dat nieuwe woningen niet ten koste mag gaan van de leefbaarheid in de wijk, denk aan toenemende verkeers- en parkeerdrukte en afname van groen. Meer betrokkenheid van gemeente en organisaties om dit te waarborgen is volgens bewoners belangrijk. Ook moet volgens sommigen bij het bouwen van woningen aandacht zijn voor “de menselijke maat”, bijv. als het gaat om hoogbouw.

In elk geval is er behoefte aan meer variatie in het woningaanbod, met specifieke aandacht voor starters, ouderen, mensen die zorg nodig hebben en meergeneratiewoningen. Ook zou doorstroming op de woningmarkt bevorderd moeten worden, met name bij senioren. Het is hiervoor wel belangrijk dat doorstroming aantrekkelijk wordt gemaakt. Daarnaast wordt gepleit voor een betere spreiding van verschillende bewonersgroepen binnen de wijk én binnen de stad, zodat er een betere balans ontstaat. Het clusteren van kwetsbare groepen moet worden voorkomen. Leefbaarheid en sociale samenhang Wijkpartners benoemden het belang van laagdrempelige ontmoetingsplekken, zoals koffieplekken, om bij te dragen aan sociale samenhang in de wijk. Bewoners geven aan dat extra voorzieningen welkom zijn, zoals een bibliotheek en een gevarieerder winkelaanbod in het winkelcentrum. Ook dient

Uit de ontwikkellijn ‘LevenLangWonen in Holtenbroek’

25

Wat hebben we gehoord?

Gezond en Veilig Holtenbroek (1/3) Verkeer De verkeerssituatie wordt als onveilig ervaren, vooral voor voetgangers en fietsers. Specifieke gebieden die hierbij genoemd zijn, zijn het winkelcentrum, Klooienberglaan, de t-splitsing op de Middelweg, bij de Lassuscampus en bij het Deltion College. Bewoners willen minder autoverkeer, vermindering parkeeroverlast, verbetering van de ontsluiting en snelheidsbeperkingen (bijv. door herinrichting van straten). Op snelheidsovertredingen zou beter gehandhaafd moeten worden. Ook willen sommige bewoners en professionals vermindering van verkeersdrukte en verplaatsing van de auto’s naar de randen van de wijk. Volgens sommigen zouden enkele gebieden autoluw of autovrij gemaakt kunnen worden, bijv. gebieden waar veel kinderen spelen en het groene assenkruis. Er moet meer ruimte gegeven worden aan fietsers en voetgangers, bijv. door de aanleg van een fietsvriendelijk netwerk met omliggende wijken, fietsstraten en wandelpaden in ‘het hart van de wijk’.

Bewoners noemen meer zichtbaarheid van politie en wijkwerkers, betere handhaving, betere begeleiding voor inwoners (als buurtvaders en wijkcoaches) en een betere samenwerking tussen bijv. scholen en wijkorganisaties als mogelijke oplossingen. Wijkpartners en bewoners hebben ook aangeven dat ambulante zorgbegeleiding ondermaats is en voorkomen moet worden dat de wijk nog meer mensen met onbegrepen of risicogedrag moet huisvesten. Concreet is er ook behoefte aan de verbetering van verlichting in de wijk, om zo iets te doen aan het gevoel van onveiligheid in het donker. Dit geldt met name voor voetpaden, bijv. Bachlaan en Mozartlaan. Wijkpartners pleiten ook voor voorzieningen waar vrouwen samen kunnen komen, tegengaan van leegstand en blinde gevels (meer ogen op straat).

Voel jij je veilig in Holtenbroek? 3%

Je veilig voelen Over sociale veiligheid zijn de meningen onder Holtenbroekers verdeeld. Waar de meeste Holtenbroekers zich altijd of vaak veilig voelen in de wijk, geeft ook een deel aan zich soms onveilig te voelen (34% van de respondenten van de ideeënbus). Zo geven meerdere bewoners aan dat ze zich in de avond onveilig voelen en hun kinderen dan liever niet buiten laten spelen. Hoewel mensen benoemen dat de veiligheid is verbeterd ten opzichte van eerdere jaren, blijven er zorgen over drugsoverlast en criminaliteit. Specifieke plekken die hierbij genoemd worden zijn rondom het winkelcentrum, parken en de Palestrinalaan.

29% 34%

altijd vaak soms nooit

34%

Resultaat uit ideeënbus 1

26

Wat hebben we gehoord?

Gezond en Veilig Holtenbroek (2/3) Leefbaarheid Bewoners signaleren uitdagingen op het gebied van zwerfvuil, onderhoud van de openbare ruimte en toegankelijkheid van stoepen (ongelijk voetpad). Genoemde oplossingen zijn: betere handhaving, andere manieren van afval verzamelen, aanpassingen in de openbare ruimte en vergroten verantwoordelijkheid(gevoel) van bewoners. Groen in de openbare ruimte Holtenbroekers zijn blij met het groen in de wijk. Op sommige plekken mag het van sommige bewoners nog groener, zoals rondom het winkelcentrum en de Bachlaan. Ook willen sommige bewoners delen van de wijk autoluw maken, zodat er daar nog meer ruimte is voor wandelen en recreatie. Mensen vinden het belangrijk om het groen toegankelijker te maken en de verblijfskwaliteit van de openbare ruimte te vergroten, bijv. ook door bankjes te plaatsen. Andere wensen die zijn genoemd: vergroening van parkeerplekken, beter ingerichte speelplekken en/of nieuwe speeltuinen en ruimte voor recreatie in de haven. Wel merken bewoners en wijkpartners op dat groenbeheer cruciaal is. Wijkbewoners kunnen hier ook een rol in spelen. Duurzaamheid Professionals benadrukten dat Holtenbroek actief zou kunnen bijdragen aan de klimaatopgave van Zwolle. Bijvoorbeeld door het nemen van maatregelen tegen hittestress en wateroverlast. Er is aandacht nodig voor waterveiligheid, met name bij het Zwarte Water.

Uit de ontwikkellijn ‘Gezond en Veilig Holtenbroek’

27

Wat hebben we gehoord?

Gezond en Veilig Holtenbroek (3/3) Gezondheid en actief leven Holtenbroekers geven aan veel te bewegen. De meerderheid houdt van fietsen, wandelen en lopen in de wijk. Wel geven sommige bewoners aan stress te ervaren, bijv. door financiële zorgen of gezondheidsproblemen van henzelf of een dierbare. Anderen krijgen stress van hun woonsituatie, afval in de wijk of onveilige verkeerssituaties. Meer sportfaciliteiten, wandel- en fietspaden met goede verlichting, en groen voor ontspanning kunnen bijdragen aan een gezondere wijk. Meer sportvoorzieningen zouden toegankelijk moeten zijn voor mensen met een beperking en/of mensen zonder financiële voorzieningen. Bijvoorbeeld door sporten in de openbare ruimte mogelijk te maken. En sportverenigingen ook de wijk in te halen door dingen in de openbare ruimte te organiseren. Hierbij vinden sommige bewoners het wel belangrijk dat dit niet in de plaats komt van groen. Ook kleinschalige initiatieven, zoals samen tuinieren of wandelen, zouden kunnen bijdragen aan het welzijn van de bewoners. Evenals laagdrempelige activiteiten georganiseerd door professionals (bijv. via ‘rijke schooldag’). Mogelijke nieuwe sportlocaties die genoemd zijn: ▪ Parken, bijv. achter de Palestrinalaan; ▪ Het basketbalveld in Holtenbroek 4; ▪ Leegstaande gebouwen.

Uit de ontwikkellijn ‘Gezond en Veilig Holtenbroek’

28

Wat hebben we gehoord?

Groeien en Bloeien (1/2) Voorzieningen 12-21 jaar Bewoners geven aan dat er nu vooral voor jongeren tussen de 12 en 21 jaar voorzieningen ontbreken. Zij missen plekken waar ze samen kunnen komen buiten schooltijd, om elkaar te ontmoeten en activiteiten te kunnen ondernemen. Hiervoor zijn aangewezen fysieke binnen- en buitenruimtes nodig, die zelfstandig toegankelijk zijn (zonder toezicht), de zogenaamde ”jongerenvoorziening”. Mogelijke activiteiten zijn: een disco, knutselworkshops, kooklessen, game workshops of repairworkshops. Er is opgeroepen om jongeren vooral ook zélf te laten meedenken over het concrete aanbod. En hen de kans te geven om hun eigen activiteiten te organiseren. Een ander idee is het maken van een graffitimuur bij de skatebaan. Betrokkenheid van lokale instellingen Lokale instellingen zoals scholen, Travers Welzijn, SportService, DIFF dansschool en het Deltion College worden gezien als belangrijke partners om deze ontmoetings- en leerplekken mogelijk te maken. Het meer betrekken van de wijk bij het Deltion College, bijvoorbeeld via evenementen, talentontwikkeling en kennisdeling, wordt genoemd als kans om jongeren, werkzoekenden en andere wijkbewoners verder te helpen. Andersom zou het Deltion College ook betrokken kunnen worden bij versterking van groen– en speelvoorzieningen in de wijk.

Uit de ontwikkellijn ‘Groeien en Bloeien’

29

Wat hebben we gehoord?

Groeien en Bloeien (2/2) Werkruimten in de wijk Er is behoefte aan meer laagdrempelige werkgelegenheid of leer/werkplekken in de wijk, zowel voor jongeren als volwassenen. Werkplekken moeten zichtbaar en toegankelijk zijn, verspreid over de wijk. Mogelijke plekken zijn bijvoorbeeld plinten van gebouwen en de zuidkant van Holtenbroek. Zichtbaarheid betekent ook vindbaarheid. Enkele bewoners geven aan nu onvoldoende inzicht te hebben in stage- en werkmogelijkheden in Holtenbroek. Bewoners zien kansen in een betere samenwerking tussen gemeente en verhuurders van panden en een lage(re) instapprijs voor werkruimten, om zo Holtenbroekers de kans te geven een onderneming in hun eigen wijk te starten. Door Holtenbroekers aan het werk te krijgen in hun eigen werk, zouden ze hun eigen netwerk kunnen benutten en iets voor de wijk kunnen betekenen. Wijkpartners vinden dat een versterkte samenwerking tussen onderwijs, lokale ondernemers en lokale initiatieven zou kunnen bijdragen aan versterking van economie in de wijk.

Uit de ontwikkellijn ‘Groeien en Bloeien’ 30

Wat hebben we gehoord?

ZorgSaamLeven (1/2) Wijkorganisaties en sleutelfiguren Bewoners van Holtenbroek waarderen de inzet van wijkorganisaties. Vrijwilligers en sleutelfiguren spelen volgens hen een belangrijke rol in de wijk. Ze worden gewaardeerd om hun inzet en hun kennis van de buurt. Tegelijkertijd vinden bewoners dat deze sleutelfiguren meer erkend zouden moeten worden om hun bijdrage. Daarnaast is er behoefte aan duidelijkere doelen en meer ondersteuning. Specifiek pleiten sommige bewoners voor een vast aanspreekpunt bij overlast en ruzies tussen buren. Enkele bewoners hopen dat het programma van het wijkcentrum de komende jaren nog zichtbaarder en toegankelijker wordt voor iedereen in de wijk. Nu weten mensen deze plek nog onvoldoende te vinden. Een concrete suggestie is om in ieder geval het programma voor jongeren ook via sociale media/Whatsapp te verspreiden. En andere wens is een breder programma in het wijkcentrum, voor verschillende doelgroepen. Zorg Op het gebied van zorgvoorzieningen geven bewoners aan geen specifieke voorzieningen te missen, maar wensen ze kortere lijnen tussen organisaties en een lagere drempel om hulp te krijgen.

Uit de ontwikkellijn ‘ZorgSaamLeven’ 31

Wat hebben we gehoord?

ZorgSaamLeven (2/2) Buren en ontmoeting Het contact tussen buren, vooral tussen mensen met verschillende achtergronden, wordt als belangrijk gezien om wederzijds begrip te vergroten en misverstanden of conflicten te voorkomen. Hiermee wordt ook het contact tussen de vele verschillende culturen in de wijk versterkt, de kans op eenzaamheid wordt minder, en het wordt makkelijker elkaar hulp te bieden in moeilijke situaties, zoals bij ziekte.

altijd alle doelgroepen bereiken; volwassenen, werkenden en nieuwe bewoners blijven soms buiten beeld. Tot slot gaven sommige bewoners aan ook zelf te willen bijdragen aan wijkactiviteiten, maar op dit moment missen ze daarvoor een duidelijk startpunt. De oprichting van een buurtberaad wordt hiervoor genoemd als mogelijke oplossing. Heb jij weleens contact met je buren? 3%

De grootste groep van de deelnemers aan ideeënbus 1 heeft vaak contact met hun buren (44%). Wel vinden deelnemers aan de ideeënbus dat buurtbewoners altijd (39%) of vaak (39%) op een prettige manier met elkaar omgaan. Opvallend is dat dit niet altijd het geval is (24%). Vaak gehoord is het belang van het versterken van contact tussen buren. Er wordt namelijk ook opgemerkt dat de sociale samenhang in de wijk is afgenomen. De laatste jaren leven verschillende groepen teveel langs elkaar heen, aldus de bewoners. Volgens sommige bewoners zou dit kunnen komen doordat nieuwe bewoners relatief snel doorverhuizen en het thuis-gevoel enkel hebben bij hun huis i.p.v. de wijk. Waardoor ze vooral in hun huis investeren en minder/niet in de wijk. Laagdrempelige ontmoetingsplekken, zoals buurthuizen en gemeenschappelijke tuinen, en wijkactiviteiten kunnen helpen om het onderlinge contact weer te stimuleren. Dit is volgens sommigen essentieel voor de veiligheid en plezier in de wijk. Genoemde ideeën voor wijkactiviteiten zijn bijvoorbeeld wandelgroepen, creatieve clubjes, rommelmarkten of culturele uitwisselingen. Ook de organisatie van een jaarlijks terugkerend multicultureel wijkfeest is genoemd. Tegelijkertijd benoemen sommige mensen ook dat bestaande initiatieven niet

28%

25%

altijd vaak soms nooit

44% Vind jij dat buurtbewoners op een prettige manier met elkaar omgaan? 3% 19% 39%

39%

altijd vaak soms nooit 32

Resultaten uit ideeënbus 1

Wat hebben we gehoord?

Projecten prioritering Rondom de afronding van het concept-Toekomstperspectief hebben we wijkpartners (tijdens atelier 4 op 3 april 2025) en bewoners (tijdens de buurtbijeenkomst op 12 april 2025) gevraagd welke projecten / gebieden uit het Toekomstperspectief het belangrijkst zijn. En welke gebieden verdienen straks volgens hen als eerste aandacht? Daaruit kwam de volgende top-4: ▪ Centrum Holtenbroek: Versterken van het hart van de wijk als sociale, veilige en levendige ontmoetingsplek. ▪ Integraal kindvoorziening: Het ontwikkelen van een Integraal kind Centrum in Holtenbroek dat onderwijs, opvang, zorg, sport en welzijn combineert. In het groen, met ruimte om te sporten en spelen. ▪ Zone aan het Zwarte Water (gebied 9 op kaart rechts): Het versterken van de waarde van dit gebied voor recreatie, natuur en klimaatadaptatie. Daarbij kan ook gedacht worden aan een horecaplek aan de dijk en/of theepaviljoen bij de moestuinen. Ook is het idee om het sportpark open en toegankelijk(er) in te richten. En daarmee meer te verbinden met de Zwarte Waterzone. ▪ Levensloopbestendig wonen: Het creëren van toegankelijke, diverse en toekomstbestendige woonvormen voor jong en oud in Holtenbroek.

33

Wat hebben we gehoord?

Verwerking De inzet van kennis en ervaring van bewoners en wijkpartners is onmisbaar bij het werken aan de toekomst van Holtenbroek. Zo ook bij het opstellen van het Toekomstperspectief. De opbrengsten uit de participatie hebben het Toekomstperspectief in iedere stap verrijkt: ▪ Buurtbewoners dachten mee over de kwaliteiten van de wijk, de opgaven voor de toekomst, hun wensen en dromen. Dit is meegenomen in het fundament van het Toekomstperspectief. Ook hielp hun input om de ontwikkellijnen aan te scherpen en te verbinden met het dagelijks leven in Holtenbroek. Zo zijn de lijnen niet alleen richtinggevend, maar ook herkenbaar en ‘Holtenbroeks’ geworden. ▪ Naast bewoners waren ook wijkpartners intensief betrokken. Tijdens de ateliers konden zij veelal direct feedback geven op de inhoudelijke tussenstappen in het proces. Hun kennis en ervaring is in iedere fase meegenomen om het Toekomstperspectief verder te verdiepen en te versterken. Niet álle punten uit de participatie zijn opgenomen in het uiteindelijke Toekomstperspectief. Soms omdat ze te gedetailleerd waren voor dit niveau van plannen, of omdat ze onderwerpen betreffen die buiten de scope van het Toekomstperspectief vallen. Deze signalen worden wel meegenomen voor vervolgtrajecten in de wijk.

34

4. Leerpunten en advies

Leerdoelen en advies

Geleerde lessen voor de toekomst Bij het opstellen van het Toekomstperspectief voor Holtenbroek zijn waardevolle lessen opgedaan over het betrekken van de wijk. Deze inzichten kunnen benut worden bij vervolgtrajecten in Holtenbroek. Ook kunnen ze vertaald worden naar de context van andere wijken in Zwolle. Waarbij participatie natuurlijk altijd maatwerk blijft. Geleerde lessen ▪ Holtenbroek heeft een sterk netwerk van actieve bewoners, professionals en initiatieven. Het aansluiten op dit netwerk biedt belangrijke kansen voor de organisatie van/invulling van bijeenkomsten, en het verrijken van plannen met de kennis van de wijk. ▪ Dit geldt ook voor de samenwerking tussen gemeente, woningcorporaties en Travers. Alle organisaties hebben weer hun eigen connecties in de wijk. Deze verschillende netwerken zijn nodig om verbinding te maken met verschillende groepen in de wijk. Wij adviseren om in een vervolg ook actief in kaart te brengen welke ‘verbindingen’ nu nog ontbreken, en te onderzoeken of deze verbindingen wel gelegd kunnen worden. ▪ Traditionele bijeenkomsten bereiken vooral een beperkte groep betrokken bewoners – vaak dezelfde mensen. Om een bredere groep te bereiken, kan een andere aanpak effectiever zijn, zoals een actieve en uitnodigende werksessie of het aansluiten bij bestaande wijkactiviteiten.

Probeer hierbij zoveel mogelijk aan te sluiten bij momenten die al bestaan. ▪ Bewoners geven aan behoefte te hebben aan momenten waarop ze elkaar (informeel) kunnen ontmoeten. Specifiek het wijkfeest wordt hierin

▪

▪

▪

gemist. Om een andere doelgroep te bereiken is het slim om met het project aan te sluiten bij bestaande (fun)activiteiten of evenementen. Bijv. een sport-en speldag. Lokale initiatieven en bewoners spelen een sleutelrol bij het organiseren én bekendmaken van participatie- en buurtevenementen. Denk aan Sprekers Holtenbroek, Travers Welzijn, het Wijkplatform en SportService Zwolle. Zij weten hoe informatie zich in de wijk verspreidt – vaak via buren en kennissen – en kunnen helpen om ook de minder vanzelfsprekende bewoners te bereiken. Het belangrijk dat het eindproduct – het Toekomstperspectief – herkenbaar is/blijft voor de wijk. Wat is echt Holtenbroeks? Door deze vraag leidend te maken in de uitwerking en presentatie, sluit het resultaat beter aan bij de leefwereld van bewoners. Tot slot voor het vervolg: Bewoners vinden het belangrijk dat de gemeente duidelijk maakt als er straks zaken uit het Toekomstperspectief gerealiseerd zijn. Geef daarbij aan waarom de gemeente iets doet, dat het verbonden is aan het Toekomstperspectief en in hoeverre het aansluit bij hier geuite wensen van bewoners.

36

Bijlagen

Wat hebben we gehoord?

Atelier I (1/5) Eerste dromen en uitdagingen Het merendeel van de wijkpartners droomt van het verbeteren van de leefbaarheid in Holtenbroek door betere verbindingen, verbetering van de veiligheid, verduurzaming en versterking van de samenwerking binnen de wijk. De deelnemers van het atelier benadrukten de noodzaak van verbeterde mobiliteit in Holtenbroek, met veilige fiets- en wandelroutes naar voorzieningen en scholen, en betere verbindingen met omliggende wijken. Daarnaast werd er gepleit voor meer betaalbare woningen en een goede doorstroming, met een focus op diverse woningtypes die sociale cohesie bevorderen. Veiligheid is een belangrijk thema, waarbij een betere samenwerking tussen scholen, wijkprofessionals en bewoners werd aanbevolen om criminaliteit te verminderen en openbare ruimtes veiliger te maken. Groen en duurzaamheid werden ook vaak genoemd, met voorstellen voor meer groen in de wijk, zoals speeltuinen en recreatiegebieden, en een integrale aanpak van waterbeheer. De Zwarte Waterzone en het buitengebied zouden beter verbonden moeten worden met de wijk. De versterking van de lokale economie door samenwerking tussen onderwijs, lokale ondernemers en gemeenschapsinitiatieven werd als kans gezien om de wijk verder te ontwikkelen.

38

Wat hebben we gehoord?

Atelier I (2/5) Opbrengsten – per thema (1/2) Minder ruimte voor auto’s, meer aandacht voor verduurzaming: Mensen in Holtenbroek zijn in hun dagelijks leven sterk afhankelijk van de auto, wat leidt tot een drukke en onveilige verkeerssituatie. Een betere OV- en fietsverbinding met omliggende wijken, veilige wandel- en fietsroutes naar scholen en andere voorzieningen zijn noodzakelijk. Een betere wijkontsluiting met een slimme inrichting van straten kan helpen om het verkeer beter te spreiden. Denk hierbij aan fietsstraten en woonstraten waar de auto niet de overhand heeft. Daarnaast zien deelnemers veel kansen voor verduurzaming in de wijk. Een collectieve en integrale aanpak is daarbij essentieel. Mix van functies en diversiteit van woontypes: Voor een toekomstbestendig Holtenbroek is het cruciaal om nieuw en oud met elkaar te verbinden, zowel qua cultuur als bewonerssamenstelling. Het clusteren van kwetsbare groepen moet worden voorkomen. Er is behoefte aan meer en kleinere (huur)woningen, betaalbare woonlasten en betere doorstroming naar passende woningen. Er is behoefte aan ondersteuning bij verduurzaming van woningen, vooral voor lage inkomens. Dit kan via pilotprojecten, verduurzaming van gestapelde woningen en het gebruik van duurzame materialen. Meer integratie tussen sportfaciliteiten en buurtactiviteiten draagt bij aan een vitale wijk.

Korte lijntjes binnen de gemeenschap: Een veilige leefomgeving in Holtenbroek vraagt volgens de wijkpartners om zichtbare en toegankelijke ondersteuning zoals politie, de wijkagent, de buurt- en opbouwwerkers, het sociale wijkteam, jongerenwerkers en straatcoaches. Scholen kunnen een signalerende rol spelen door nauwe samenwerking met contactouders en hulpverleners. Goed ingerichte openbare ruimtes, voldoende verlichting en voorzieningen waar vrouwen samen kunnen komen kunnen ook bijdragen aan een veiliger gevoel in de wijk. De toename van kwetsbare groepen, armoede en ongelijkheid op de arbeidsmarkt zorgt voor onzekerheid en kan leiden tot criminaliteit. Het ontbreekt partijen aan middelen om belangrijke voorzieningen, zoals de peuterspeelzaal en kinderopvang, toegankelijk te houden. Daarnaast draagt leegstand bij aan een gevoel van onveiligheid. Kleine bedrijven in de plinten kunnen voor meer levendigheid en sociale controle zorgen.

39

Wat hebben we gehoord?

Atelier I (3/5) Opbrengsten – per thema (2/2) Water en bodem, en buitenruimte: Groen en water zijn essentieel voor de leefbaarheid van Holtenbroek. Iedereen zou dichtbij groen moeten hebben, met eerlijke verdeling over de wijk en beter ingerichte speelplekken voor alle kinderen. Meer groen draagt bij aan ontspanning en stressvermindering, wat zowel kinderen als volwassenen ten goede komt. Een mogelijke ”skillsgarden” kan breder worden ingezet en het Deltion College zou volgens de wijkpartners kunnen bijdragen aan buurtgroen en speelpleinen. Goed beheer is cruciaal, waarbij ook bewoners een rol kunnen spelen. Veiligheid en toegankelijkheid moet centraal staan in het ontwerp van openbare ruimte. De haven biedt kansen als recreatieplek met horeca en betere voorzieningen, zodat bewoners in hun eigen wijk kunnen ontspannen. Tegelijkertijd moet worden nagedacht over de balans tussen betaalbaarheid en aantrekkelijkheid voor verschillende doelgroepen. Het buitengebied voelt nu nog losgekoppeld van de wijk, maar met betere verbindingen, verlichting en een doordachte dag- en nachtvisie kan de buitenruimte veiliger en prettiger worden. Bij ontwikkelingen moet het groensysteem volgens deelnemers niet verder onder druk komen te staan.

Wijkeconomie: Gelijke onderwijskansen beginnen bij betere toegang tot voorschoolse opvang en naschoolse activiteiten, ongeacht sociaaleconomische achtergrond. Ook de integratie van speciaal en regulier onderwijs en ruim beschikbare BSO-plekken dragen hieraan bij. Extra ondersteuning op school en betrokkenheid van ouders en wijkprofessionals helpen om leerachterstanden te verkleinen. Daarnaast is het belangrijk om verschillende leefgroepen in de wijk met elkaar te verbinden en wijkfaciliteiten toegankelijk te maken voor iedereen. Een bredere aanpak van inclusie, ook in de zorg, kan bijdragen aan een sterkere sociale samenhang. Tot slot biedt samenwerking tussen onderwijs en lokale ondernemers kansen voor werk en ontwikkeling. Door eerst de grootste pijnpunten aan te pakken en zichtbaar aanwezig te zijn in de wijk, kan het vertrouwen in voorzieningen en nieuwe initiatieven groeien.

40

Wat hebben we gehoord?

Atelier I (4/5) Opbrengsten – per gebied (1/2) Holtenbroek I, Zwarte Waterzone, groene Noordrand: ▪ De Zwarte Waterzone moet worden hersteld als een toegankelijke en aantrekkelijke voorkant van de wijk, waarbij het gebied niet als achterzijde fungeert. Hier kunnen bijvoorbeeld zwemlessen voor kinderen en een natuureducatief centrum in de Twistvliettoren bijdragen aan een educatief en sociaal klimaat. Daarnaast zou een natuurlijke speeltuin zowel kinderen als ouders de mogelijkheid bieden om te spelen en elkaar te ontmoeten, wat actieve beweging en sociaal contact bevordert. ▪ Het verbeteren van de toegankelijkheid en het ‘onthekken’ van de Zwarte Waterzone en de noordgroenzone kan ruimte creëren voor ontmoetingen, leren en recreatie. Door nieuwe woningen toe te voegen, zoals tiny houses voor jongeren en starters, kan de kwaliteit van het gebied worden verbeterd en kan het open worden gesteld naar de omgeving. ▪ Een multiculturele foodhal en ambachtelijke functies zou ook kunnen bijdragen aan lokale ondernemerschap en het aanbod voor jeugd, zoals te zien is bij projecten zoals Level Z in Stadshagen. Holtenbroek II: ▪ In Holtenbroek II zou kansengelijkheid voor kinderen die in Holtenbroek II opgroeien volgens de deelnemers centraal moeten staan, met inclusief onderwijs en een rijke schoolomgeving die als verbinding voor de wijk dient.

Buurtcoaches kunnen helpen om zorg dichtbij huis te bieden, met doorlopende leerlijnen en stageplekken in de wijk. ▪ Er is volgens de wijkpartners behoefte aan toegankelijke en veilige ontmoetingsplekken voor iedereen, zoals buurtkamers en groene ruimtes die uitnodigen tot interactie. De wijk kan worden versterkt door gezonde en duurzame voorzieningen, verlichting, en een duidelijke structuur van looproutes. Groene gebieden, zoals rond de Palestrinalaan, kunnen worden geactiveerd als ontmoetingsplekken en bieden ruimte voor cultuur- en buurtinitiatieven. ▪ Sociale veiligheid kan worden bevorderd door samenwerking tussen bewoners, professionals en ondernemers, waardoor anonimiteit wordt verminderd en sociale betrokkenheid toeneemt.

41

Wat hebben we gehoord?

Atelier I (5/5) Opbrengsten – per gebied (2/2) Holtenbroek III: ▪ In Holtenbroek III zou volgens de deelnemers de focus moeten liggen op het creëren van een veilige omgeving waar kinderen buiten kunnen spelen, wat bijdraagt aan minder stress en gezondheid. Verbeterde speelplekken en buurtkamers kunnen een belangrijk rol spelen in het bevorderen van sociale cohesie. Daarnaast bestaat de wens voor microvoorzieningen voor specifieke groepen. Ook willen deelnemers dat de groene rand meer wordt betrokken bij de buurt. ▪ Volgens de deelnemers kan de veiligheid in de wijk worden verbeterd door meer zichtbaarheid op straat, verlichting, en het verbeteren van openbare ruimtes. Dit zou moeten gebeuren in samenwerking met bewoners. Jeugdcriminaliteit moet worden aangepakt en bewustwording over sociale problemen moet worden vergroot. Cruyff Court kan worden opgewaardeerd als ontmoetingsplek voor jongeren, terwijl parkgebieden als groene ruimtes moeten bijdragen aan buurtactiviteiten en het versterken van de sociale samenhang. Holtenbroek IV: ▪ In Holtenbroek IV zou de nadruk, volgens de deelnemers, moeten liggen op het verbeteren van doorstroming naar betaalbare woningen en het versterken van de wijkeconomie. Er zijn mogelijkheden om de Zwartewaterallee te transformeren tot een uitgaanslocatie voor jongeren.

▪ Daarnaast wordt gestreefd naar een verbinding tussen het Huis van Kansen en omliggende wijken, evenals een grotere betrokkenheid van bewoners bij Deltion College. Het realiseren van 10% sociale woningen is van groot belang. Ook moet de nadruk liggen op het combineren van wonen, werken en taalontwikkeling binnen de gemeenschap. Assenkruis: ▪ In het assenkruis van Holtenbroek zou de focus, volgens de wijkpartners, moeten liggen op het versterken van de wijk door ondernemerschap te stimuleren en inclusie te bevorderen. ▪ Een andere wens is het aanwijzen van een autoluw gebied, met veilige en levendige ruimtes die ruimte bieden voor sport en recreatie voor zowel jong als oud. Het verbeteren van de openbare ruimte door meer kleur en versterking draagt bij aan een comfortabele en actieve wijk. ▪ Het assenkruis vormt de verbinding tussen Zwolle en Holtenbroek, met de nadruk op natuur en waterbeheer als integraal onderdeel van de ontwikkeling. De Boulevard Holtenbroek krijgt een upgrade, evenals de speel- en sportfaciliteiten. ▪ Bovendien is het belangrijk om onderwijs, woningen en voorzieningen te bundelen, zodat gezinnen in de wijk kunnen blijven en de gemeenschap zich verder kan ontwikkelen. 42

Wat hebben we gehoord?

Bewonersbijeenkomst Opbrengsten: ▪ Meer fysieke plekken voor kinderen en jongeren: Er is behoefte aan zowel fysieke binnen- als buitenruimtes die veilig bereikbaar zijn (geen toezicht nodig). Daarnaast is er vraag naar meer ondersteuning en opleidingsmogelijkheden voor jongeren. ▪ Goede en diverse ontmoetingsplekken: Laagdrempelige ontmoetingsmomenten zijn essentieel voor de veiligheid en het plezier in de wijk. Denk hierbij aan buurtkamers in elke buurt, gemeenschappelijke tuinen en activiteiten in het weekend. ▪ Minder autoverkeer, meer groen: Autoluwe gebieden en meer verblijfs- en recreatiegroen zijn gewenst. Auto's zouden meer aan de randen gehouden moeten worden, waardoor het hart van de wijk ingericht kan worden voor wandelen en recreatie. Het water is een belangrijk onderdeel van het recreatiegebied. ▪ Minder verkeer, meer mensen: Verkeersveiligheid is een voorwaarde om optimaal van de buitenruimte te kunnen genieten. Dit kan door verkeersdrukte op bepaalde plekken te verminderen, ontsluitingen te verbeteren, een fietsvriendelijk netwerk te creëren dat losstaat van autoverkeer, en meer ruimte te geven aan voetgangers. ▪ Diversiteit in woningen: Er is behoefte aan nieuwe woningen voor specifieke groepen, zoals ouderen en jongeren. Daarnaast is betere ondersteuning en integratie van kwetsbare bewonersgroepen noodzakelijk.

▪ Woningen en leefbaarheid: Nieuwe woningen mogen niet ten koste gaan van de leefbaarheid en veiligheid in de wijk. Denk hierbij aan voldoende groen, passende parkeeroplossingen en minder verkeersdrukte. Meer betrokkenheid van ambtelijke organisaties en particuliere eigenaren is hierbij belangrijk. ▪ Aanpak van afval, criminaliteit en verkeersveiligheid: Dit blijven uitdagingen op bepaalde plekken en vragen om oplossingen, zoals betere handhaving, meer individuele verantwoordelijkheid, passende voorzieningen en een betere indeling van de ruimte. Er is ook behoefte aan betere verlichting in de wijk, vooral langs voetpaden, bijv. aan de Bachlaan en Mozartlaan.

43

Wat hebben we gehoord?

Bewonersbijeenkomst

Wat hebben we gehoord?

Atelier II Opbrengsten (1/2): Goede start ▪ Deelnemers van het atelier waarderen de nadruk op het Integraal Kindcentrum (IKC) in het Toekomstperspectief. Het IKC, dat buurtbibliotheek, onderwijs, sport, theater en kinderopvang combineert, vormt een stevige basis voor een goede start in de wijk. De doorlopende leerlijn tussen basisschool en voortgezet onderwijs biedt daarnaast meer kansen voor kinderen om zich optimaal te ontwikkelen. ▪ De samenwerking tussen ouders, scholen en organisaties, zoals Travers Welzijn, speelt volgens de deelnemers een cruciale rol in het vergroten van de betrokkenheid van gezinnen, wat bijdraagt aan een sterker en meer samenhangend wijkklimaat. ▪ Het creëren van veilige, groene ontmoetingsplekken, bijvoorbeeld voor jonge moeders, is van groot belang om de sociale verbinding binnen de wijk te versterken. Levensloopbestendig Holtenbroek ▪ Het Toekomstperspectief weerspiegelt de groeiende vraag naar spoedwoningen, maar balans tussen betaalbaarheid, woningtype en locaties in de wijk is noodzakelijk. ▪ Holtenbroek moet zowel uitnodigend zijn voor buitenstaanders als aantrekkelijk blijven voor de huidige bewoners. ▪ Woningen die bewoners hun hele leven kunnen gebruiken (levensloopbestendig), dragen bij aan stabiliteit. ▪ Toegankelijke openbare ruimte en voorzieningen stimuleren ouderen en gezinnen om langer in de wijk te blijven wonen.

Groeien en bloeien ▪ Centraal staat een wijk waar kinderen en jongeren zich optimaal kunnen ontwikkelen. ▪ Grote locaties voor sportvoorzieningen zijn noodzakelijk om sporten laagdrempelig te maken, wat positief wordt gewaardeerd in het Toekomstperspectief. ▪ Ook de focus op het versterken van de basisvaardigheden van kinderen door onderwijs en buitenschoolse activiteiten is een belangrijk speerpunt. ▪ Samenwerking tussen zorg, onderwijs en opvang biedt waardevolle kansen voor verbetering. Het proces kan versneld worden door bestaande initiatieven te benutten en uit te breiden.

45

Wat hebben we gehoord?

Atelier II Opbrengsten (2/2): Gezond en veilige omgeving ▪ Holtenbroek kan bijdragen aan klimaatopgaven door vergroening en slimme inrichting. ▪ Groene verbindingen, zoals de Groene As, versterken de leefbaarheid en veiligheid in de wijk. ▪ Het winkelcentrum biedt kansen voor vergroening, bijvoorbeeld door groene parkeerplaatsen toe te voegen. ▪ Verdichting van de wijk moet samengaan met investeringen in de openbare ruimte. ▪ Levensloopbestendige, veilige en toegankelijke plekken maken de wijk aantrekkelijker voor bewoners. ZorgSaamleven ▪ Publiekscampagnes spelen een cruciale rol in het vergroten van bewustzijn en het verbinden van generaties, wat de basis legt voor een sterker gemeenschapsgevoel en het centrale thema vormt van deze ontwikkellijn. ▪ Het combineren van verschillende functies, zoals markthallen met werkgelegenheidsprojecten, versterkt de wijk en biedt nieuwe kansen voor bewoners. ▪ Gemeenschapsvorming en wijkbeheer moeten centraal staan, waarbij het concept duidelijk herkenbaar is en een authentieke ‘Holtenbroeks’ identiteit weerspiegelt. De samenwerking tussen corporaties en bewoners is hierbij essentieel. ▪ Multifunctionele ruimtes kunnen de wijk tot leven brengen door verbinding, ontmoeting en participatie te bevorderen.