2. Minima effectrapportage 2026
Tekst van het document
Minima-effectrapportage gemeente Zwolle 2026 De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Sanne Lamers, Nouschka Veerman 22 mei 2026 Minima-effectrapportage gemeente Zwolle 2026 De invloed van landelijke en gemeentelijke maatregelen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens Auteurs Sanne Lamers Nouschka Veerman Nibud, 22 mei 2026 In opdracht van de Gemeente Zwolle Voorwoord Het Nibud (Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting) is een onafhankelijk kennis- en voorlichtingsinstituut op het gebied van huishoudfinanciën zonder winstoogmerk. Onze missie is een Nederland zonder geldproblemen. Naast het verzamelen, ontwikkelen en bijhouden van basiscijfers, doet het Nibud ook onderzoek naar andere aspecten van geldzaken van huishoudens. Daarmee kunnen we inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen. Het Nibud weet op detailniveau wat er gebeurt in de portemonnee van Nederlandse huishoudens. We weten wat erin komt, wat eruit gaat en wat ervoor nodig is om rond te komen. We zijn gespecialiseerd in het maken van de vertaalslag van de verzamelde data en kennis over de huishoudfinanciën naar praktische methodes, materialen en tools. Daarbij wordt voortdurend rekening gehouden met de actualiteit en de praktijk van alledag.
We staan voor een maatschappij die zo is ingericht dat mensen hun geldzaken in balans kunnen houden. Daarvoor werken we samen met talloze organisaties, van universiteiten en het bedrijfsleven tot landelijke en lokale overheden en vrijwilligersorganisaties. In een minima-effectrapportage rekent het Nibud door wat de effecten zijn van landelijke regelingen en het minimabeleid van een gemeente. We doen dit met behulp van voorbeeldbegrotingen: inkomsten en minimumuitgaven worden onder elkaar gezet, waarmee de bestedingsruimte per huishoudtype inzichtelijk wordt gemaakt. Dat doen we voor verschillende inkomensniveaus (bijvoorbeeld 100, 110, 120 procent van het geldende bijstandsnorm). Hierdoor wordt ook een eventuele armoedeval inzichtelijk. De uitgaven in de voorbeeldbegrotingen zijn gebaseerd op empirisch wetenschappelijk onderzoek, waarbij we bronnen gebruiken van instituten als het CBS, het Voedingscentrum en Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). In de rapportage geeft het Nibud een onafhankelijk advies over het minimabeleid van een gemeente. Op basis van dit advies kan een gemeente besluiten haar beleid aan te passen. Deze rapportage is uitgevoerd door het Nibud, in opdracht van de gemeente Zwolle. Utrecht, mei 2026 Inhoud 1 Inleiding .......................................................................................................................
5 1.1 Centrale vraag ........................................................................................................... 5 1.2 Kern minima-effectrapportage ..................................................................................... 5 1.2.1 Huishoudtypen ........................................................................................................... 5 1.2.2 Inkomensniveaus ....................................................................................................... 5 1.2.3 Armoedeval ............................................................................................................... 6 1.2.4 Voorbeeldhuur ........................................................................................................... 6 1.3 Leeswijzer ................................................................................................................. 6 2 Onderzoeksmethode: begrotingen ................................................................................... 7 2.1 Inleiding.................................................................................................................... 7 2.2 Inkomsten ................................................................................................................. 7 2.3 Uitgaven: minimumpakket inclusief sociale participatie ...................................................
8 2.4 Uitgavensoorten ......................................................................................................... 8 2.5 Voorwaarden aan de begrotingen ................................................................................. 9 2.6 De begrotingen ......................................................................................................... 10 3 Minimabeleid ............................................................................................................... 11 3.1 Landelijk beleid ......................................................................................................... 11 3.2 Lokaal minimabeleid .................................................................................................. 14 3.2.1 Kwijtscheldingsbeleid ................................................................................................. 14 3.2.2 Zorgkostenregeling: vergoeding eigen risico zorgverzekering .......................................... 15 3.2.3 Zorgkostenregeling: vergoeding hoge zorgkosten .......................................................... 15 3.2.4 Individuele Inkomenstoeslag ...................................................................................... 15 3.2.5 Jeugdfonds sport .......................................................................................................
16 3.2.6 Kindregeling ............................................................................................................. 16 3.2.7 Participatiefonds ....................................................................................................... 16 3.2.8 Zwemvangnet ........................................................................................................... 17 3.2.9 Bijzondere bijstand .................................................................................................... 17 3.2.10 Kinderopvang en peuteropvang ................................................................................... 17 3.3 Meerkosten huishoudens met een zorgvraag ................................................................. 18 3.3.1 Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) ................................................................ 21 3.3.2 Zorgkostenregeling .................................................................................................... 21 3.3.3 Belastingaftrek specifieke zorgkosten ........................................................................... 22 4 Resultaten ................................................................................................................... 23 4.1 Bestedingsruimte per huishoudtype .............................................................................
23 4.2 Armoedeval .............................................................................................................. 25 4.2.1 Uitstroomval ............................................................................................................. 26 4.2.2 Doorstroomval .......................................................................................................... 27 4.3 Huishoudens met langdurig een laag inkomen .............................................................. 27 5 Conclusies en aanbevelingen ......................................................................................... 29 5.1 Voorwaarden ............................................................................................................ 29 5.2 Bestedingsruimte en armoedeval................................................................................. 29 5.3 Aanbevelingen .......................................................................................................... 30 Bijlage 1 | Verantwoording uitgaven ................................................................................. 35 Bijlage 2 | Begrotingen ..................................................................................................... 38 Bijlage 3 | Resultaten zonder gemeentelijk minimabeleid .................................................
47 Minima-effectrapportage gemeente Zwolle 2026 | 5 1 Inleiding 1.1 Centrale vraag Iedere gemeente beschikt over mogelijkheden om invloed uit te oefenen op de financiële positie van inwoners met lage inkomens. Dat kan bijvoorbeeld door het kwijtschelden van gemeentelijke heffingen en/of door het verlenen van bijzondere bijstand. Het is echter niet direct zichtbaar wat in de praktijk de effecten van die maatregelen zijn op het budget van verschillende groepen huishoudens. De centrale vraag van dit onderzoek luidt dan ook: Wat is het effect van landelijke en lokale inkomensondersteunende regelingen op de financiële positie van huishoudens met een laag inkomen in de gemeente Zwolle, uitgaande van het beleid voor 2026? Bekeken wordt welke groepen huishoudens in de gemeente goed profiteren van de verschillende inkomensondersteunende maatregelen en welke groepen minder goed. Dit is onderzocht voor dezelfde huishoudtypen als in het eerdere onderzoek voor de gemeente Zwolle van 2024. Deze rapportage maakt ook weer een eventuele armoedeval inzichtelijk. 1.2 Kern minima-effectrapportage Om tot een antwoord te komen op de centrale vraag, worden voor een aantal voorbeeldsituaties alle inkomsten geïnventariseerd. Hierbij wordt rekening gehouden met alle landelijke en gemeentelijke inkomensondersteunende maatregelen.
Dit inkomen zal in een begroting worden afgezet tegen de minimale uitgaven waarmee huishoudens met een laag inkomen worden geconfronteerd. De minimale uitgaven zijn gebaseerd op de Nibud methode van budgetteren, aangevuld met lokale tarieven en tegemoetkomingen. 1.2.1 Huishoudtypen In deze minima-effectrapportage wordt voor een aantal huishoudtypen de bestedingsruimte inzichtelijk gemaakt. Evenals in 2024 is in overleg met de gemeente Zwolle gekozen voor de volgende voorbeeldsituaties: 1. Een alleenstaande onder de AOW-gerechtigde leeftijd; 2. Een alleenstaande vanaf de AOW-gerechtigde leeftijd); 3. Een eenoudergezin met twee jonge kinderen (3 en 5 jaar); 4. Een eenoudergezin met twee oudere kinderen (14 en 16 jaar); 5. Een paar met zonder kinderen; 6. Een paar met twee oudere kinderen (14 en 16 jaar); 7. Een alleenstaande tot de AOW-gerechtigde leeftijd met een zorgvraag (lichtverstandige beperking); 8. Een alleenstaande oudere (AOW-gerechtigd) met een zorgvraag (motorische beperking). 1.2.2 Inkomensniveaus De rapportage laat zien welke effecten de landelijke en gemeentelijke maatregelen hebben op de financiële positie van de huishoudtypen bij verschillende inkomensniveaus.
6 | Minima-effectrapportage gemeente Zwolle 2026 Ook is weer gekozen, in overleg met de gemeente Zwolle, om begrotingen op te stellen met de volgende inkomensniveaus: bijstands-/AOW-niveau en voor 110, 120, 130 en 140 procent van de bijstandsnorm. 1.2.3 Armoedeval Het kan voorkomen dat een huishouden met een hoger inkomen minder overhoudt dan met een lager inkomen, nadat rekening is gehouden met alle noodzakelijke uitgaven. Bijvoorbeeld doordat er geen recht meer is op inkomensondersteunende regelingen. Als een dergelijke armoedeval zich voordoet binnen de gestelde kaders, dan blijkt dat uit de resultaten van dit onderzoek. Hierbij onderscheiden we twee soorten armoedevallen, namelijk een armoedeval bij uitstroom uit een bijstandsuitkering naar betaald werk (werkloosheidsval/uitstroomval) en een armoedeval bij het meer gaan verdienen (doorstroomval). Bij huishoudens boven de AOW-gerechtigde leeftijd wordt officieel niet gesproken van een armoedeval, omdat deze gewoonlijk geen inkomensstijging meemaken. Toch kan er bij hen ook sprake zijn van een geringere vrije bestedingsmogelijkheid bij een hoger inkomen. 1.2.4 Voorbeeldhuur Uit het Woononderzoek Nederland (WoON) van het CBS blijkt dat 96 procent van de huishoudens die de bijstandsuitkering als belangrijkste inkomstenbron hebben, in een huurwoning woont.
Op basis hiervan gaan we er in deze rapportage van uit dat de voorbeeldhuishoudens in een huurwoning wonen. De huur vormt in de meeste huishoudens de hoogste uitgave op de begroting. De huurprijzen in dit onderzoek zijn vastgesteld in overleg met de gemeente. Hierbij sluiten we aan bij de wetgeving rondom passend toewijzen. Woningcorporaties moeten bij het toewijzen van sociale huurwoningen voldoen aan de passendheidsnorm. Dat betekent dat de woningcorporaties hun sociale huurwoningen moeten verhuren aan woningzoekenden met een inkomen dat volgens de wet 'past' bij de huurprijs. Zo wordt voorkomen dat mensen met de laagste inkomens in te dure huurwoningen gaan wonen, en andersom. De huren volgens het passend toewijzen zijn in 2026 € 713 voor één- of tweepersoonshuishoudens en € 764 voor huishoudens met drie of meer personen. 1.3 Leeswijzer Het rapport is als volgt opgebouwd: In hoofdstuk 2 wordt ingegaan op de onderzoeksmethode. Hoofdstuk 3 geeft een toelichting op de landelijke en lokale inkomensondersteunende regelingen. In hoofdstuk 4 worden de resultaten weergegeven: Wat is de bestedingsruimte van de onderzochte huishoudtypen? En wat zijn de effecten op de financiële positie van deze huishoudens van het huidige minimabeleid en van de gewenste wijzigingen daarop? Ten slotte staan in hoofdstuk 5 de conclusies en aanbevelingen van het rapport.
In de bijlagen wordt meer informatie gegeven over bronnen van de referentiecijfers en staan de begrotingen per huishoudtype naar inkomen. Minima-effectrapportage gemeente Zwolle 2026 | 7 2 Onderzoeksmethode: begrotingen 2.1 Inleiding Om het effect van inkomensondersteunende regelingen op de financiële positie van huishoudens te berekenen, maakt het Nibud gebruik van minimumbegrotingen. Uit deze begrotingen zijn de inkomsten en uitgaven van de huishoudens af te lezen. De begrotingen in deze rapportage zijn gemaakt voor verschillende huishoudtypen op verschillende inkomensniveaus. Hierbij gaan we ervan uit dat huishoudens in een huurwoning wonen. De begrotingen zijn voor groepen van huishoudens. In werkelijkheid kan de financiële situatie van de individuele huishoudens er anders uitzien. De begroting laat dus niet zien hoe de begroting van een individueel huishouden eruitziet, wel hoe de gemiddelde begroting van groepen huishoudens eruitziet. Gemiddelde maandbegrotingen De begrotingen die gepresenteerd worden in dit rapport zijn gemiddelde maandbegrotingen. In die begrotingen wordt het totaal besteedbaar maandinkomen weergegeven. Dat inkomen bestaat uit alle inkomsten van het huishouden, zoals netto salarissen en uitkeringen inclusief vakantiegeld, belastingteruggaven, zorgtoeslag, huurtoeslag, kindgebonden budget, kinderopvangtoeslag en kinderbijslag.
Het vakantiegeld wordt meestal niet maandelijks uitgekeerd en de kinderbijslag wordt een keer per kwartaal uitbetaald. In de begrotingen zijn die bedragen opgenomen als gemiddelde maandbedragen. 2.2 Inkomsten In deze rapportage worden op vijf inkomensniveaus begrotingen opgesteld voor de betreffende voorbeeldhuishoudens: het minimuminkomen (bijstands-/AOW-niveau), 110 procent, 120 procent, 130 procent en 140 procent van de geldende bijstandsnorm. Met bijstandsniveau wordt in deze rapportage bedoeld de norm op grond van de Participatiewet, artikel 5 sub c. De toeslagen die worden getoond in de begrotingen zijn afhankelijk van het verzamelinkomen. Bij elk inkomensniveau hebben we het verzamelinkomen berekend dat bij het netto inkomen hoort. Hierbij hebben we rekening gehouden met de heffingskortingen, waaronder de inkomensafhankelijke combinatiekorting. Voor paren gaan we uit van een situatie waarin slechts een van beide partners werkt. Deze eenverdienerssituatie is financieel de minst gunstige situatie. Als beide partners werken, dan hebben zij bij hetzelfde bruto inkomen een hoger netto inkomen dan eenverdieners. Dat komt doordat beide partners dan recht hebben op heffingskortingen. Dat betekent ook dat we in dit rapport voor paren met kinderen tot 12 jaar geen rekening hebben gehouden met de inkomensafhankelijke combinatiekorting.
Als beide ouders werken, dan hebben zij daar wel recht op en ziet de inkomenssituatie er iets gunstiger uit dan in de begrotingen in dit rapport. In de begrotingen is geen rekening gehouden met eigen vermogen of eventuele inkomsten daaruit. Ook is er geen rekening gehouden met inkomsten of betalingen vanwege alimentatie. 8 | Minima-effectrapportage gemeente Zwolle 2026 In de rapportage wordt verondersteld dat de huishoudens maximaal gebruik maken van alle inkomensondersteunende regelingen die op hen van toepassing zijn, zowel de landelijke als de gemeentelijke. 2.3 Uitgaven: minimumpakket inclusief sociale participatie De noodzakelijke uitgaven vullen we in via een minimumpakket waarvan een pakket voor sociale participatie een onderdeel vormt. Het minimumpakket bestaat uit uitgaven die voor elk huishouden niet of moeilijk vermijdbaar zijn. In bijlage 1 staan de uitgangspunten en de samenstelling van de pakketten beschreven. Het minimumpakket zijn op bepaalde punten verschillend voor de diverse huishoudtypen. Een alleenstaande staat immers voor andere kosten dan bijvoorbeeld een gezin met kinderen. De pakketten bestaan uit relatief goedkope artikelen (niet de allergoedkoopste) die algemeen verkrijgbaar zijn. We houden geen rekening met tweedehands artikelen. De pakketten zijn vastgesteld in samenwerking met andere deskundigen.
Zo bestaat het voedingspakket uit gezonde voeding zoals vastgesteld door het Voedingscentrum. Persoonlijk onvermijdbare uitgaven Naast de noodzakelijke uitgaven van de pakketten zijn er in individuele gevallen persoonlijk moeilijke of niet-vermijdbare uitgaven. Dit zijn uitgaven die voor een bepaald persoon onontkoombaar zijn. Bijvoorbeeld wanneer iemand een speciaal dieet moet volgen. Voor dit soort uitgaven is vaak een tegemoetkoming mogelijk via gemeentelijk beleid. Deze uitgaven worden in dit rapport niet meegenomen. In de begrotingen is ook geen rekening gehouden met kosten voor een huisdier of voor roken. Deze uitgaven worden niet gezien als onvermijdbaar. Indien een huishouden hiervoor toch kosten heeft, wordt het saldo op de begroting lager dan in deze rapportage is weergegeven. Mensen die werken maken extra kosten ten opzichte van niet werkenden. Deze kosten zijn meegenomen als uitgavenpost bij een inkomen vanaf 110 procent van het toepasselijk minimum, evenals het onderzoek 2024. Bij het opstellen van de begrotingen wordt geen rekening gehouden met uitgaven aan schulden. Schulden komen echter vaak voor onder huishoudens met lage inkomens.1 2.4 Uitgavensoorten In alle begrotingen onderscheidt het Nibud de volgende soorten uitgaven: • Vaste lasten. Dit zijn periodiek terugkerende uitgaven, waarbij het bedrag veelal elke periode hetzelfde is.
Vaak is er een contract afgesloten voor deze uitgaven. Bijvoorbeeld de huur, energie of verzekeringen. • Reserveringsuitgaven. Dit zijn uitgaven die niet iedere maand terugkomen. De bedragen voor de verschillende reserveringsuitgaven zou een huishouden in principe maandelijks opzij moeten zetten om deze onregelmatige uitgaven direct te kunnen betalen. Het gaat bijvoorbeeld om witgoed, kleding of de reservering voor het eigen risico bij zorgkosten. ____________________ 1 https://dashboards.cbs.nl/v5/SchuldenproblematiekInBeeld/ Minima-effectrapportage gemeente Zwolle 2026 | 9 • Huishoudelijke uitgaven. Dit zijn regelmatig terugkerende uitgaven, waarvan het bedrag per keer (per aankoopbeurt) verschilt. Bijvoorbeeld de dagelijkse boodschappen. • Sociale participatie. Dit zijn uitgaven die een huishouden wat vrijer kan invullen. Als voorbeeld heeft het Nibud een pakket aan uitgaven voor sociale participatie opgesteld. Dit pakket is opgesteld in samenwerking met het Sociaal Cultureel Planbureau. Het gaat om uitgaven aan contributies en abonnementen, bezoek ontvangen en op bezoek gaan, vakantie/uitgaan en recreatief vervoer. Lokale tarieven In deze rapportage wordt gerekend met minimale bedragen die huishoudens nodig hebben om deze uitgaven te kunnen betalen. Voor de uitgaven is waar mogelijk uitgegaan van lokale tarieven.
Voorbeelden hiervan zijn de tarieven voor heffingen, de premie van de collectieve zorgverzekering en de kosten van de kinderopvang en peuterspeelzaal. Minimabeleid Als er inkomensondersteunende maatregelen zijn die een vergoeding vormen voor bepaalde uitgavenposten, dan is hier rekening mee gehouden in de begrotingen. De regelingen staan beschreven in het volgende hoofdstuk. 2.5 Voorwaarden aan de begrotingen In de begrotingen wordt gerekend met minimale bedragen. Naast de cijfermatige kant moet daarom rekening worden gehouden met drie belangrijke voorwaarden. 1. Zeer goed met geld kunnen omgaan Een goed overzicht van alle inkomsten en uitgaven is noodzakelijk. Alleen dan kan er voldoende geld opzij worden gezet om onregelmatige uitgaven te kunnen doen. Een gebrek aan goed overzicht kan vaak confronterend zijn en moeilijk te doorbreken. 2. Alle inkomensondersteuning aanvragen Toeslagen en tegemoetkomingen beslaan vaak een groot deel van het totale inkomstenplaatje. Het is daarom voor huishoudens belangrijk om te weten op welke inkomensondersteuning men recht heeft en hoe en waar deze moet worden aangevraagd. Tegelijkertijd zien we dat huishoudens soms bewust afzien van het gebruik van inkomensondersteuning, omdat zij angst hebben dat zij het gekregen geld weer terug moeten betalen, zeker sinds het toeslagenschandaal. Ook hier moet aandacht voor zijn. 3.
Geen grote persoonlijk onvermijdbare uitgaven hebben Hoge persoonlijk onvermijdbare uitgaven zoals afbetalingen, zorgkosten of een hoge huur, kunnen het moeilijk of onmogelijk maken om een sluitende begroting op te stellen. Als de uitgaven niet omlaag gebracht kunnen worden, dan resteert er niks anders dan om te bezuinigen op overige uitgaven. In het geval van de begrotingen met minimale uitgaven, zoals ze in dit rapport zijn opgesteld, ontstaat het gevaar dat er ook bezuinigd wordt op noodzakelijke uitgaven. Dit kan er toe leiden dat er totaal geen reserves meer zijn om tegenslagen op te kunnen vangen, dat rekeningen niet meer betaald worden waardoor schulden ontstaan of dat gezondheidsbedreigende omstandigheden ontstaan. 10 | Minima-effectrapportage gemeente Zwolle 2026 Bovengenoemde voorwaarden zijn voor een deel te vangen in competenties voor goed financieel beheer. Het gaat hierbij niet alleen om vaardigheden, maar ook om gedragsaspecten. Daarom is inkomensondersteuning alleen niet voldoende. Het is ook belangrijk om ondersteuning op het gebied van het aanleren van vaardigheden te bieden, aangevuld met ondersteuning die rekening houdt met min of meer individuele gedragsaspecten. 2.6 De begrotingen Volgens de methodiek die hierboven staat beschreven, worden de begrotingen opgesteld. De volledige begrotingen staan in bijlage 2.
Hierin is te zien op welke manier de regelingen doorwerken in de begrotingen en wat de invloed is op het inkomen van de verschillende huishoudtypen. Ook zijn begrotingen opgesteld waarbij het lokale minimabeleid niet is doorgerekend. 3 | Minimabeleid In dit hoofdstuk worden diverse landelijke en gemeentelijke regelingen voor inkomensondersteuning van minima beschreven. Paragraaf 3.1 beschrijft de landelijke regelingen; in paragraaf 3.2 komen de lokale inkomensondersteunende regelingen aan bod. 3.1 | Landelijk beleid Bij het opstellen van de begrotingen worden de landelijke uitkeringen, de landelijke heffingskortingen, de landelijke toeslagen en de kinderbijslag in de berekeningen opgenomen. In 2026 zijn er op dit terrein een aantal onderdelen aangepast die van invloed zijn op de financiële positie van huishoudens met een laag inkomen. • | Het bruto minimumloon gaat met ruim 4 procent omhoog. De uitkeringen die aan het minimumloon zijn gekoppeld, zoals de bijstand, de Wajong en de AOW, stijgen daardoor ook. • | Het kindgebonden budget gaat voor de meeste huishoudens met een laag inkomen omhoog. Het maximale bedrag gaat € 6 tot € 8 per maand omhoog voor ieder kind. De inkomensafhankelijke afbouw gaat omhoog van 7,1 naar 7,6 procent, waardoor het kindgebonden budget voor hogere inkomens juist omlaag gaat.
• | De huurtoeslag verandert, meer huurders krijgen recht op huurtoeslag: o | Met een huur boven de € 900 is er dit jaar ook recht op huurtoeslag. Vorig jaar was dit niet mogelijk. o | Jongeren onder de 21 jaar kunnen huurtoeslag aanvragen als hun huur hoger is dan € 501,47. Vanaf 21 jaar is er recht op volledige huurtoeslag. Vorig jaar was dat nog vanaf 23 jaar. o | De huurtoeslag voor gemeenschappelijke servicekosten vervalt. In plaats daarvan is de eigen bijdrage voor iedereen met € 11,96 verlaagd. Landelijke heffingskortingen Heffingskortingen zijn kortingen op de belasting. Hiermee wil de overheid bepaalde groepen ondersteunen. Denk aan ouders, ouderen en gehandicapten. Door de heffingskorting betalen zij minder belasting. Er zijn verschillende heffingskortingen: • | Algemene heffingskorting: voor iedereen vanaf 18 jaar die inkomstenbelasting betaalt, ook als men niet werkt. • | Arbeidskorting: voor iedereen die betaald werk doet, ook als men daarnaast nog gedeeltelijk een uitkering ontvangt. • | Inkomensafhankelijke combinatiekorting: voor werkende ouders met kinderen jonger dan 12 jaar. Deze wordt toegekend aan de alleenstaande ouders of aan de minstverdienende fiscale partner. • | Ouderenkorting en alleenstaande ouderenkorting: voor AOW-gerechtigden.
Tabel 1: Landelijke heffingskortingen in bedragen per jaar 2025 | 2026 Algemene heffingskorting | Onder AOW-leeftijd | € 3.068 | € 3.115 Vanaf AOW-leeftijd | € 1.536 | € 1.556 Arbeidskorting | € 5.599 | € 5.685 Inkomensafhankelijke combinatiekorting | € 2.986 | € 3.032 Ouderenkorting | € 2.035 | € 2.067 Alleenstaande ouderenkorting | € 531 | € 540 Minima-effectrapportage gemeente Zwolle 2026 | | 11 Landelijke toeslagen Toeslagen zijn bijdragen van de overheid om tegemoet te komen in de kosten voor de zorgverzekering, huur of kind(eren). Of een huishouden recht heeft op bepaalde toeslagen, is afhankelijk van een aantal factoren, bijvoorbeeld inkomen of vermogen. Bij het inkomen wordt verwezen naar het toetsingsinkomen, ook wel verzamelinkomen genoemd. Dit bestaat uit: inkomen uit werk en woning (box 1), inkomen uit aanmerkelijk belang (box 2) en inkomen uit sparen en beleggen (box 3). De volgende toeslagen (2026) zijn van belang voor de voorbeeldhuishoudens: Zorgtoeslag Zorgtoeslag is een bijdrage van de overheid voor de kosten van de zorgverzekering. Iemand kan aanspraak maken op zorgtoeslag vanaf 18 jaar. Dit geldt voor zowel alleenstaanden als stellen. Naast de inkomensgrens is er ook een vermogensgrens voor de zorgtoeslag. Hoe lager het toetsingsinkomen, hoe meer toeslag iemand ontvangt.
Tabel 2: Zorgtoeslag bedragen Zorgtoeslag | 2025 | 2026 Inkomensgrens alleenstaand | € 39.719 | € 40.857 Inkomensgrens paar | € 50.206 | € 51.142 Vermogensgrens alleenstaand | € 141.896 | € 146.011 Vermogensgrens paar | € 179.429 | € 184.633 Maximaal maandbedrag alleenstaand | € 131 | € 129 Maximaal maandbedrag paar | € 250 | € 246 Huurtoeslag Huurtoeslag is een bijdrage van de overheid in de huurkosten. Huurders van een zelfstandige huurwoning kunnen in aanmerking komen voor huurtoeslag. De hoogte van de huurtoeslag is afhankelijk van het toetsingsinkomen, het vermogen, de huishoudsamenstelling en de huur. De huurtoeslag wordt inkomensafhankelijk afgebouwd. De vermogensgrens voor de huurtoeslag is per persoon. Huishoudens krijgen boven de minimale basishuur2 volledige huurtoeslag tot aan de kwaliteitskortingsgrens. Vanaf deze huur wordt 65 procent vergoed, tot aan de aftoppingsgrens. Daarboven ontvangen huishoudens nog 40 procent huurtoeslag tot aan de maximale huurgrens. Tot 1 januari 2026 was er helemaal geen recht op huurtoeslag als de huur hoger was dan de maximale huurgrens. Vanaf 1 januari 2026 is dit wel het geval en kunnen alle huurders huurtoeslag aanvragen, ook al is hun huur hoger dan de maximale huurgrens. De verschillende huurgrenzen zijn in tabel 3 opgenomen.
Tabel 3: Huurtoeslag bedragen Huurtoeslag | 2025 | 2026 Vermogensgrens per persoon | € 37.395 | € 38.479 Kwaliteitskortingsgrens | € 477,20 | € 498,20 Aftoppingsgrens huurtoeslag 1p en 2p | € 682,96 | € 713,02 Aftoppingsgrens huurtoeslag 3p of meer | € 731,93 | € 764,14 Maximale huurgrens | € 900,07 | € 932,93 ____________________ 2 De minimale basishuur is inkomensafhankelijk en bedraagt voor alleenstaanden € 202,52 en voor meerpersoonshuishoudens € 200,71. Bij een hoger inkomen wordt de basishuur hoger. 12 | | Minima-effectrapportage gemeente Zwolle 2026 Kinderopvangtoeslag Kinderopvangtoeslag is een tegemoetkoming in de kosten van kinderopvang. De kinderopvangtoeslag is geregeld in de Wet Kinderopvang. De wet geldt voor dagopvang voor kinderen van 0 tot 4 jaar en buitenschoolse opvang voor basisschoolkinderen. Maar ook voor opvang door ouderparticipatiecrèches of gastouders via een gastouderbureau en voor de peuterspeelzaal. Informele opvang door familie of kennissen valt hier niet onder. Om voor kinderopvangtoeslag in aanmerking te komen moet de instelling zijn aangemeld bij het Landelijk Register Kinderopvang. Ook moeten, in het geval van paren, beide ouders werken, tenzij er een re-integratietraject wordt gevolgd.
Tabel 4: Kinderopvangtoeslag bedragen per uur Kinderopvangtoeslag | 2025 | 2026 Maximale vergoeding dagopvang | € 10,71 | € 11,23 Maximale vergoeding buitenschoolse opvang | € 9,52 | € 9,98 Kindgebonden budget Huishoudens met kinderen jonger dan 18 jaar kunnen in aanmerking komen voor het kindgebonden budget. Dit is een maandelijkse, inkomensafhankelijke bijdrage in de kosten van kinderen. Voorwaarde is dat iemand zijn of haar kind ‘in belangrijke mate onderhoudt’. Er geldt een inkomensgrens (waarbij gekeken wordt naar het toetsingsinkomen). Na de inkomensgrens wordt de hoogte van het bedrag geleidelijk afgebouwd. Het maximale bedrag per kind bedraagt € 215 per maand. Huishoudens met kinderen van 12 jaar of ouder, krijgen een extra bedrag per jaar. De maximale bedragen zijn: • | tussen de 12 en 16 jaar: maximaal € 60,33 extra per kind per maand; • | tussen de 16 en 17 jaar: maximaal € 80,33 extra per kind per maand. Alleenstaande ouders krijgen nog een extra bedrag: maximaal € 284,67 per maand per huishouden. Tabel 5: Kindgebonden budget Kindgebondenbudget | 2025 | 2026 Inkomensgrens alleenstaande | € 28.406 | € 29.736 Inkomensgrens paar | € 37.545 | € 39.141 Kinderbijslag Een ouder heeft recht op kinderbijslag voor eigen kinderen en stiefkinderen tot 18 jaar en soms voor pleegkinderen tot 16 jaar. Kinderbijslag wordt eenmaal per kwartaal uitgekeerd.
De bedragen worden in het geval van meerdere kinderen bij elkaar opgeteld. De bedragen voor kinderbijslag zijn afhankelijk van de leeftijd van het kind en onafhankelijk van het inkomen. Tabel 6: Kinderbijslag per kwartaal Kinderbijslag | 2025 | 2026 0 – 6 jaar | € 286,45 | € 295,07 6 – 12 jaar | € 347,83 | € 358,30 12 – 18 jaar | € 409,21 | € 421,53 Minima-effectrapportage gemeente Zwolle 2026 | | 13 14 | Minima-effectrapportage gemeente Zwolle 2026 3.2 Lokaal minimabeleid Naast de landelijke inkomensondersteunende maatregelen heeft de gemeente Zwolle voor huishoudens met een laag inkomen ook een lokaal minimabeleid. De regelingen die worden opgenomen in de begrotingen komen in de volgende paragrafen aan bod. De verrekening van de regelingen vindt plaats bij de betreffende uitgavenposten. Per regeling is dit in de volgende paragrafen aangegeven. Een uitzondering is de vergoeding hoge zorgkosten. Deze vergoeding is bij de inkomsten voor de betreffende zorghuishoudens toegevoegd. 3.2.1 Kwijtscheldingsbeleid In de gemeente Zwolle kan kwijtschelding worden aangevraagd voor de afvalstoffenheffing. De afvalstoffenheffing kent een vast en een variabel deel. Voor beide is kwijtschelding mogelijk op het variabel tarief echter gedeeltelijk. Een lediging in een ondergrondse restafvalcontainer van 60 liter kost € 1,80.
Kwijtschelding kan voor maximaal € 25,20, dus 14 ledigingen bij éénpersoonshuishouden of € 75,60 bij 42 ledigingen voor meerpersoonshuishouden. In de begrotingen rekenen we voor een- en tweepersoonshuishoudens met 30 liter per week, voor drie personen gaan we uit van 45 liter per week en voor vier personen rekenen we met 60 liter per week. De kwijtscheldingsnorm bedraagt 100 procent van de geldende bijstandsnorm. Dat wil zeggen dat, afhankelijk van het vermogen, huishoudens met een inkomen rond dit minimum in principe geen gemeentelijke heffingen hoeven te betalen. Bij een inkomen hierboven wordt betalingscapaciteit verondersteld. De beleidsvrijheid ten aanzien van het kwijtscheldingsbeleid wordt bepaald door landelijke regelgeving. Hierbij wordt aan gemeenten de mogelijkheid geboden om rekening te houden met de kosten voor kinderopvang. Daarnaast kunnen gemeenten ervoor kiezen om voor AOW’ers uit te gaan van de netto AOW in plaats van de bijstandsbedragen voor AOW-gerechtigden. De gemeente Zwolle en het waterschap maken beide gebruik van de mogelijkheid om uit te gaan van de verhoogde norm voor AOW’ers. Ook wordt gebruik gemaakt van de extra vermogensvrijstelling van € 2.000 voor een echtpaar, € 1.800 voor een alleenstaande ouder en € 1.500 voor een alleenstaande.
De gemeente houdt ook rekening met de kosten voor kinderopvang bij de bepaling van de betalingscapaciteit; het waterschap Vechtstromen doet dit niet. Bij het waterschap is kwijtschelding mogelijk voor de zuiveringsheffing en de watersysteemheffing ingezetenen. Bij de berekening van de kwijtschelding hanteert het waterschap, net zoals de gemeente, de norm van 100 procent van de toepasselijke bijstandsnorm. Tabel 7: Heffingen gemeente en waterschap (2026) Lokale heffingen Huishoudgrootte Jaarbedrag Afvalstoffenheffing gemeente 1-persoon € 217,78 2- of meer personen € 272,22 Waterzuiveringsheffing Waterschap (of verontreinigingsheffing) 1-persoon € 84,69 2- of meer personen € 254,07 Ingezetenenheffing Waterschap (of watersysteem) per huishouden € 136,33 Minima-effectrapportage gemeente Zwolle 2026 | 15 De kwijtschelding van de gemeentelijke heffingen en het waterschap wordt gezamenlijk berekend: het totaal aan te betalen belastingen (gemeente plus waterschap) wordt gebruikt voor het bepalen van het recht op kwijtschelding. De kwijtschelding wordt verrekend met de uitgavenpost “lokale lasten”. 3.2.2 Zorgkostenregeling: vergoeding eigen risico zorgverzekering Voor inwoners met een inkomen dat niet hoger is dan 130 procent van de geldende bijstandsnorm, verleent de gemeente Zwolle een tegemoetkoming in het verbruik van het wettelijk verplicht eigen risico.
De tegemoetkoming is maximaal € 296 per kalenderjaar. Dit kan nog worden aangevraagd tot en met het jaar volgend op het jaar waarop het verbruikt risico betrekking heeft. In de begrotingen is de tegemoetkoming verrekend met de uitgavenpost “eigen risico zorgverzekering”. 3.2.3 Zorgkostenregeling: vergoeding hoge zorgkosten Wanneer een gezinslid een chronische ziekte of lichamelijke beperking heeft dan zijn er vaak extra kosten, bijv. voor een dieet, kleding, waskosten van kleding, verwarming, vervoer, eigen bijdragen of eigen risico, medische of maatschappelijke dienstverlening. Worden deze kosten niet op een andere manier vergoed dan verstrekt de gemeente Zwolle een vergoeding van maximaal € 222 per jaar (€ 18,50 per maand). De vergoeding geldt voor elk gezinslid met een chronische ziekte of lichamelijke beperking. Er moet aan één van de volgende voorwaarden worden voldaan: • Er is een Wmo-voorziening of Wlz-voorziening (Wet langdurige zorg), volgens de indicatiestelling van het Centrum indicatiestelling zorg (CIZ); • Het huishouden ontvangt geen vergoeding voor arbeidsongeschikten van UWV; • Het huishouden heeft een gehandicaptenparkeerkaart; • De afgelopen drie jaar is ieder elk jaar het verplichte eigen risico zorgverzekering ingezet.
De regeling is bedoeld voor inwoners met een inkomen tot maximaal 130 procent van de geldende bijstandsnorm en geldt voor volwassenen en onder voorwaarden voor kinderen. In de begrotingen is de regeling alleen meegenomen bij de huishoudens met een zorgvraag onder de inkomstenpost ‘lokale tegemoetkoming’. 3.2.4 Individuele Inkomenstoeslag De individuele inkomenstoeslag (IIT) in de gemeente Zwolle is bedoeld voor inwoners die weinig zicht hebben op extra inkomen in de toekomst en die wel inzet hebben getoond om meer inkomen te krijgen. Hierbij mag het inkomen in de afgelopen drie jaar niet hoger zijn geweest dan 110 procent van de geldende bijstandsnorm en het vermogen niet meer dan het wettelijk vrij te laten vermogen. De regeling is voor inwoners vanaf 21 jaar tot de AOW-gerechtigde leeftijd. De hoogte van de IIT bedraagt per jaar: • € 507 voor alleenstaanden; • € 73 voor eenoudergezinnen • € 720 voor paren (zowel met als zonder kinderen); 16 | Minima-effectrapportage gemeente Zwolle 2026 Bij de resultaten van deze rapportage worden de saldi van huishoudens die recht hebben op de individuele inkomenstoeslag apart gepresenteerd, omdat niet elke inwoner van Zwolle met een laag inkomen hiervoor in aanmerking komt.
3.2.5 Jeugdfonds sport Om jongeren uit gezinnen met een minimum inkomen (maximaal 130 procent van de geldende bijstandsnorm) deel te kunnen laten nemen aan sportactiviteiten is er in de gemeente Zwolle het Jeugdfonds sport. Voor contributie en sportattributen is er een bijdrage van maximaal € 265 per jaar per kind beschikbaar. De regeling is bedoeld voor kinderen en jongeren van 4 tot en met 23 jaar. In de begrotingen is onder de post “sociale participatie” een bedrag opgenomen voor contributies en abonnementen voor sportieve en culturele activiteiten (zie bijlage 1). Is er nog een resterende bedrag dan verrekenen we dat met sportkleding in de uitgavenpost “kleding”. 3.2.6 Kindregeling Ieder kind moet kunnen meedoen. Bijvoorbeeld mee op schoolreisje of lid zijn van een club of vereniging zoals de scouting, dansles of toneel. In gezinnen met een laag inkomen is dat vaak lastig. Voor deze gezinnen is er de Kindregeling. De Kindregeling is bedoeld voor kinderen van 4 tot en met 17 jaar, waarvan de ouders een inkomen hebben dat niet hoger is dan 130 procent van de geldende bijstandsnorm. De bijdrage kan worden gebruikt voor schoolkosten, bijvoorbeeld een schoolreisje, rekenmachine, laptop, rugtas of de schoolbijdrage. De Kindregeling kan ook worden ingezet voor kunst en cultuur, zoals dans- of muziekles, de theaterklas of scouting.
De hoogte van de bijdrage is per jaar: • € 673 per kind, voor kinderen in groep 1 tot 8 • € 1.032 per kind, voor kinderen in groep 8 die in 2026 naar het voorgezet onderwijs gaan • € 1.032 voor jongeren op het voortgezet onderwijs of het 1e of 2e jaar mbo In de begrotingen zijn de betreffende bijdragen verdeeld over de uitgavenposten “onderwijs” en “sociale participatie”. Hierbij hebben we eerst de bijdrage met de kosten voor onderwijs verrekend en daarna het restant van sociale participatie afgehaald. Hierbij gaan we ervan uit dat het totale tegoed wordt uitgegeven. 3.2.7 Participatiefonds Voor inwoners met een laag inkomen kent de gemeente Zwolle het Participatiefonds. Zo kunnen deze huishoudens toch meedoen aan culturele, maatschappelijke of sportieve activiteiten. Per persoon is het maximale bedrag € 120. Heeft iemand een partner, dan kan men samen maximaal € 240 krijgen. Het fonds is bedoeld voor huishoudens onder de AOW-leeftijd met een inkomen dat niet hoger is dan 110 procent van de geldende bijstandsnorm. Heeft iemand een chronische ziekte of beperking, dan mag het inkomen niet hoger zijn dan 130 procent van de norm. In de begrotingen is de bijdrage vanuit het Participatiefonds verrekend met de uitgavenpost “sociale participatie”. Minima-effectrapportage gemeente Zwolle 2026 | 17 3.2.8 Zwemvangnet Het is belangrijk om over een zwemdiploma te beschikken.
Daarom heeft de gemeente Zwolle het zwemvangnet ingesteld. Het zwemvangnet heeft als doel deelname aan zwemlessen en het behalen van de zwemdiploma's A en B mogelijk te maken voor kinderen van 5 tot en met 17 jaar uit gezinnen met een inkomen tot 130 procent van de bijstandsnorm. Voor de vergoeding is er een stelpost van € 500, de werkelijke vergoeding is afhankelijk van het aantal zwemlessen. Omdat in de begrotingen wordt uitgegaan van het lidmaatschap van één (sport)club, die vergoed wordt door het Jeugdfonds sport (zie hierboven), wordt de mogelijke vergoeding voor zwemlessen niet apart in de begroting verrekend. 3.2.9 Bijzondere bijstand De gemeente Zwolle verstrekt voor bijzondere en noodzakelijke kosten individuele bijzondere bijstand. Uitgangspunt hierbij is dat er geen draagkracht is bij een inkomen tot 130 procent van de geldende bijstandsnorm. Het inkomen boven 130 procent, wordt geheel als draagkracht beschouwd. De individuele bijzondere bijstand wordt in dit onderzoek niet meegenomen bij de huishoudens zonder zorgprofiel, omdat deze sterk afhankelijk is van de persoonlijke situatie. Bij de huishoudtypen met een zorgvraag gaan we uit van een aantal veronderstellingen (zie ook paragraaf 3.3.1). Indien voor een of meer van deze voorzieningen individuele bijzondere bijstand kan worden aangevraagd, wordt dit meegenomen in de begroting.
Overige verstrekkingen vanuit de individuele bijzondere bijstand worden, net als bij de andere huishoudtypen, niet meegenomen. 3.2.10 Kinderopvang en peuteropvang Kinderopvang Op grond van de Wet kinderopvang kunnen ouders van kinderen tot 12 jaar een tegemoetkoming toegekend krijgen voor de kosten van kinderopvang, de kinderopvangtoeslag. Vervolgens resteert een eigen bijdrage voor deze kosten. In dit onderzoek zullen de alleenstaande ouders met een inkomen boven bijstandsniveau enkele dagen per week werken en gebruik maken van de kinderopvang voor het kind van 3 jaar. Bij 110 procent van het minimuminkomen wordt gerekend met 2 dagen (20 uur) kinderopvang per week, op 120 en 130 procent wordt uitgegaan van 3 dagen (30 uur) kinderopvang en op 140 procent rekenen we met 4 dagen (40 uur) kinderopvang per week. We gaan uit van 45 weken kinderopvang per jaar. Peuteropvang Een alleenstaande ouder met een bijstandsuitkering hoeft geen gebruik van de kinderopvang te maken; daarom zijn in de begrotingen op 100 procent geen kosten voor kinderopvang opgenomen. Wel wordt ervan uitgegaan dat twee dagdelen per week gebruik wordt gemaakt van de peuteropvang.
Ook voor paren zonder werk (met een bijstandsuitkering) of paren waarvan één van beide partners werkt (met een inkomen boven bijstandsniveau) gaan we ervan uit dat zij geen gebruik maken van de kinderopvang, maar van twee dagdelen peuteropvang. 18 | Minima-effectrapportage gemeente Zwolle 2026 In de gemeente Zwolle geldt een inkomensafhankelijke ouderbijdrage op basis van het door de Rijksoverheid vastgesteld fiscaal maximumtarief. De gemeente Zwolle subsidieert in dit geval de aanvulling tot het fiscaal maximumuurtarief over maximaal 640 uur per jaar. We gaan in dit onderzoek niet uit van een VVE-indicatie. De extra korting voor deze groep nemen we niet mee. De kosten voor kinderopvang en peuteropvang zijn in de begrotingen opgenomen onder de uitgavenpost “kinderopvang”. Voor de huishoudens die in aanmerking komen voor kinderopvangtoeslag, is dit in de begrotingen opgenomen bij de inkomsten. 3.3 Meerkosten huishoudens met een zorgvraag Om de begrotingen voor huishoudens met een zorgvraag op te maken, zijn zogenoemde zorgprofielen opgesteld. Vervolgens wordt bepaald welke extra kosten deze huishoudens hebben en welke vergoedingen daar tegenover staan.
De profielen zijn opgesteld door het Nibud, in samenwerking met Ieder(in), in opdracht van het Ministerie van VWS.3 In onze begrotingen gaan we ervan uit dat huishoudens met een inkomen boven het sociaal minimum inkomsten ontvangen uit werk of, bij een huishouden vanaf de AOW- gerechtigde leeftijd, een aanvullend pensioen. Dit geldt ook voor de zorghuishoudens. In de praktijk kan iemand tot de AOW-leeftijd met een zorgvraag ook een WIA-uitkering ontvangen, net zoals bij een huishouden zonder zorgvraag sprake kan zijn van een ander soort uitkering, zoals bijvoorbeeld WW. In onze begrotingen gaan we hier echter niet van uit, ook omdat we in deze rapportage het effect van uitstroom naar werk zichtbaar willen maken. Alleenstaande onder AOW-leef6tijd met een licht verstandelijke beperking In deze situatie bespreken we een alleenstaande met een licht verstandelijke beperking. De persoon woont zelfstandig in een woongroep en heeft dagbesteding. De meerkosten bestaan voornamelijk uit een hogere premie voor een uitgebreidere zorgverzekering en bijdragen voor verschillende vormen van begeleiding: ambulante begeleiding, budgetbeheer en begeleiding voor activiteiten buitenshuis. Daarnaast zijn er beperkte meerkosten voor onder andere ziekenhuisbezoek en dieetadvies. De meerkosten zijn weergegeven in tabel 8.
Meerkosten alleenstaande met een licht verstandelijke beperking Meerkosten Uitgebreidere aanvullende verzekering € 16 Uitgebreidere tandartsverzekering € 13 Lidmaatschap patiëntenvereniging € 3 Zwembadkaartje voor begeleider € 25 Regiotaxi/Valys i.p.v. ov € 3 Kosten per (extra) ziekenhuisbezoek met regiotaxi € 13 Minderkosten fiets € - 13 Eigen bijdrage Wmo € 22 Eigen betaling dieetadvies € 10 Attentiekosten € 8 ____________________ 3 Zie: https://www.nibud.nl/onderzoeksrapporten/rapport-meerkosten-van-het-leven-met-een-beperking- 2024/ Minima-effectrapportage gemeente Zwolle 2026 | 19 Gezien het bovenstaande, zal de begroting van de alleenstaande met een licht verstandelijke beperking op diverse punten afwijken van de standaardbegrotingen. We gaan ervan uit dat de alleenstaande in aanmerking komt voor de tegemoetkoming zorgkosten van € 222 per jaar. Deze vergoeding is opgenomen bij de inkomsten van dit huishoudtype. Alleenstaande oudere met een motorische beperking Het profiel voor de AOW-gerechtigde met een motorische beperking ziet er als volgt uit: het gaat om een alleenstaand persoon met een minimuminkomen die vanwege een motorische beperking rolstoelgebonden is. De beperking is niet ontstaan door een andere chronische aandoening. Deze persoon woont in een flatwoning met lift. Voor mobiliteit buitenshuis maakt hij/zij gebruik van een scootmobiel.
Het opladen hiervan heeft een hogere energierekening tot gevolg. Voor ziekenhuisbezoek (gemiddeld één keer per maand) en verder weg gelegen bestemmingen wordt gebruik gemaakt van de regiotaxi en Valys. Overige meerkosten betreffen een uitgebreidere zorgverzekering, lidmaatschap van twee patiëntenverenigingen, begeleiding bij het sporten, kledingslijtage en extra waskosten, eigen bijdrage Wmo voor woningaanpassingen, eigen betalingen van medicijnen in verband met chronische ontstekingen en bloedsomloopproblemen, en vakantie in een aangepaste recreatiewoning (zie tabel 9). Voor de oudere met een motorische beperking gaan we ervan uit dat er recht is op de tegemoetkoming zorgkosten van maximaal € 200 per jaar. Deze vergoeding is opgenomen bij de inkomsten. Tabel 1: Meerkosten alleenstaande oudere met een motorische beperking Meerkosten Hogere huur i.v.m. aanwezigheid lift € 67 Servicekosten lift € 24 Hoger elektriciteitsverbruik € 18 Uitgebreidere aanvullende verzekering € 16 Uitgebreidere inboedelverzekering € 2 Lidmaatschap patiëntenvereniging € 3 Zwembadkaartje voor begeleider € 25 Regiotaxi/Valys i.p.v. ov € 3 Kosten per (extra) ziekenhuisbezoek met regiotaxi € 7 Minderkosten fiets € - 13 Kledingslijtage (helft kleding twee keer zo snel vervangen) € 31 Eigen bijdrage medicijnen € 22 Eigen bijdrage Wmo € 22 Vakantiehuisje minder valide i.p.v.
regulier € 7 Twee keer per week extra wassen € 4 Attentiekosten € 8 Aanpassingen in de begroting voor huishoudens met een zorgvraag Gezien het bovenstaande, zal de begroting van de huishoudens met een zorgvraag op diverse punten afwijken van de standaardbegrotingen. Hieronder is weergegeven hoe de extra kosten van de huishoudens met een zorgvraag in de begrotingen zijn verrekend. 20 | Minima-effectrapportage gemeente Zwolle 2026 Hogere huur in verband met aanwezigheid lift De oudere woont in een flatwoning met een lift. Dit geeft een hogere huur van gemiddeld € 67 per maand. Dit wordt voor een deel (40 procent) gecompenseerd door een hogere huurtoeslag. Daarnaast zijn er servicekosten voor de lift van € 24 per maand. Met de wijziging van de huurtoeslag worden deze kosten niet meer (gedeeltelijk) vanuit de huurtoeslag vergoed. Dit komt voor rekening van de oudere zelf. Hogere energierekening Vanwege het gebruik van hulpmiddelen, waaronder een scootmobiel die thuis opgeladen moet worden, heeft de oudere met een zorgvraag een hogere energierekening. De meerkosten voor elektriciteit worden vergoed vanuit de bijzondere bijstand bij bijzondere individuele omstandigheden als de kosten noodzakelijk zijn en niet kunnen worden betaald uit het inkomen. In dit onderzoek gaan we daarvan uit. In de begrotingen zijn de extra kosten en de vergoeding verrekend met de uitgavenpost “energie”.
Collectief vraagafhankelijk vervoer Beide huishoudens met een zorgvraag maken voor ziekenhuisbezoek (gemiddeld één keer per maand) en andere bestemmingen gebruik van de regiotaxi en Valys in plaats van het reguliere openbaar vervoer. De extra kosten per maand komen uit op € 10 voor de oudere en € 16 voor de alleenstaande met een verstandelijke beperking. Daarnaast veronderstellen we dat de personen met een zorgvraag geen gebruik maken van de fiets; de kosten daarvan zijn daarom uit de begroting gehaald. De vervoerskosten die uiteindelijk resteren zijn opgenomen onder de uitgavenpost ”vervoer”. Een uitgebreidere zorgverzekering Voor de beide huishoudens met een zorgvraag rekenen we met een uitgebreider aanvullend pakket dan voor de huishoudens zonder zorgvraag. Voor de alleenstaande met een verstandelijke beperking rekenen we ook met een hogere premie voor de tandartsverzekering. Lidmaatschap patiëntenvereniging De huishoudens met een zorgvraag zijn lid van twee patiëntenverenigingen. Hiervoor rekenen we € 3 euro per maand. Dit is meegenomen bij de uitgavenpost “contributies en abonnementen”. Begeleiding bij het sporten De kosten van een sportabonnement zijn opgenomen bij de post “sociale participatie”. Voor de huishoudens met een zorgvraag met een inkomen tot 130 procent van de norm wordt dit vergoed uit het Participatiefonds (paragraaf 3.2.7).
De alleenstaanden met een zorgvraag zullen echter ook een begeleider nodig hebben. We gaan uit van een bezoek per week aan het zwembad. De extra kosten van € 25 per maand zijn opgeteld bij de uitgavenpost “sociale participatie”. Kledingslijtage en extra waskosten De oudere met een zorgvraag maakt extra kosten in verband met kledingslijtage en extra waskosten. Voor de extra waskosten gaan we uit van twee keer per week extra wassen, wat neerkomt op € 4 per maand. De slijtage van kleding die daar het gevolg van is geeft extra kosten van € 31 per maand. Minima-effectrapportage gemeente Zwolle 2026 | 21 Voor de extra waskosten en de extra kosten vanwege kledingslijtage is in de gemeente Zwolle bijzondere bijstand mogelijk. De kosten en de vergoedingen in de begrotingen opgenomen onder de uitgavenposten “was- en schoonmaakartikelen” en “kleding”. Eigen bijdrage Wmo Beide huishoudens met een zorgvraag betalen de eigen bijdrage Wmo. Deze eigen bijdrage bedraagt € 21,80 per maand. In de begrotingen wordt dit verrekend met de uitgavenpost “eigen betalingen zorg”. Eigen bijdrage medicijnen Voor de eigen betalingen voor medicijnen van de oudere met een zorgvraag rekenen we € 22 per maand. Ook dit wordt in de begrotingen verrekend met de uitgavenpost “eigen betalingen zorg”.
Eigen betaling dieetadvies De alleenstaande met een verstandelijke beperking maakt extra kosten vanwege een dieetadvies (maaltijdadviezen). In de begrotingen is de verrekend met de uitgavenpost “eigen betalingen zorg”. Vakantie in een aangepaste recreatiewoning Omdat de oudere rolstoelgebonden is, zal daar bij de vakantiewoning rekening mee gehouden moeten worden. Dit leidt tot extra kosten, die neerkomen op € 7 per maand. Dit is verrekend met de uitgavenpost “sociale participatie”. Attentiekosten Naast bovengenoemde zorgkosten rekenen we nog € 8 per maand voor attentiekosten voor hulp van buren, vrienden, etc. Deze kosten zijn opgenomen onder de uitgavenpost “eigen betalingen zorg”. 3.3.1 Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) zorgt ervoor dat mensen met een handicap, chronisch zieken en ouderen een zo normaal mogelijk dagelijks leven kunnen leiden. De gemeente bekijkt of hulp nodig is en waarmee iemand het beste is geholpen. Iedere gemeente regelt dit op zijn eigen manier.
Naast algemene taken, zoals het vergroten van de leefbaarheid in de gemeente, heeft de gemeente op basis van de Wmo de volgende taken: • ondersteuning van mensen met een lichamelijke, psychische of verstandelijke beperking zodat zij mee kunnen doen aan de samenleving, bijvoorbeeld door begeleiding, zinvolle daginvulling, huishoudelijke verzorging, woningaanpassing, vervoer of een rolstoel; • ondersteuning van mantelzorgers en vrijwilligers, bijvoorbeeld door trainingen, of ondersteuning in het geval dat de mantelzorger ziek is. 3.3.2 Zorgkostenregeling Zoals in paragraaf 3.2.3 staat beschreven kent de gemeente Zwolle een zorgkostenregeling waar huishoudens met extra zorgkosten recht op hebben. Het gaat om een vergoeding hoge zorgkosten. Voor de beide huishoudens met een zorgvraag gaan we ervan uit dat ze aan de voorwaarden voldoen en hierop recht hebben. De regeling is verwerkt aan de inkomstenkant op de begrotingen van deze huishoudens, met een bedrag van € 18,50 per maand. 22 | Minima-effectrapportage gemeente Zwolle 2026 Voor een aantal van de zorgkosten is geen bijzondere bijstand mogelijk en deze kosten zijn hoger dan €18,50 per maand. Dat is de reden dat we de gehele vergoeding hoge zorgkosten bij de huishoudens hebben toegevoegd.
De posten waarvoor wel bijzondere bijstand geldt zijn aan de hand van de draagkrachtberekening op de begroting doorgevoerd bij de betreffende uitgavenposten. 3.3.3 Belastingaftrek specifieke zorgkosten Bepaalde specifieke zorgkosten zijn aftrekbaar van de inkomstenbelasting. Voor de huishoudens die we hebben doorgerekend gaat het om vervoerskosten, medicijnen en extra kosten voor kleding en beddengoed. Voor de aftrek geldt een drempel. Niet in alle gevallen wordt de drempel gehaald. Deze belastingaftrek is verrekend aan de inkomstenkant, weergave bij de post “voorlopige aanslag”. 4 | Resultaten Dit hoofdstuk bevat de resultaten van de berekeningen naar het effect van landelijke en lokale inkomensondersteuning op de begroting van huishoudens. De begrotingen zijn gepresenteerd in bijlage 2, hierbij zijn de inkomsten afgezet tegen de uitgaven. Het resultaat van deze begroting (inkomsten minus uitgaven) geeft het beeld weer wat het huishouden overhoudt of te kort komt als alle uitgaven zijn gedaan. Deze resultaten zijn in onderstaande tabel gepresenteerd en kunnen positieve of negatieve waarden opleveren, het huishouden houdt geld over of komt geld te kort. Als het huishouden te maken heeft met een tekort op de maandbegroting dan is dit in oranje weergegeven. Dat is in de gemeente Zwolle bij geen enkel huishouden het geval.
Wanneer het huishouden op een bepaald inkomensniveau minder overhoudt dan op het voorliggende, lagere inkomensniveau (armoedeval), dan is dit zichtbaar gemaakt via een oranje kleur. In paragraaf 4.2 wordt hier dieper op ingegaan. Uit de volgende tabel valt af te lezen dat er voor een alleenstaande met een bijstandsuitkering € 158 per maand resteert nadat alle uitgaven zijn gedaan. Dit loopt op naar € 555 op 140 procent. Hierbij is rekening gehouden met alle landelijke en lokale inkomensondersteunende maatregelen, gaan we ervan uit dat het huishouden goed met geld kan omgaan en geen persoonlijk onvermijdbare uitgaven heeft anders dan de zorgkosten voor het huishouden met een zorgvraag. Tabel 9: Overzicht saldo inkomsten min uitgaven in euro’s per maand, exclusief IIT Huishoudtype | 100 | 110 | 120 | 130 | 140 01. alleenstaande tot AOW -leeftijd | 158 | 190 | 320 | 460 | 555 02. alleenstaande vanaf AOW | -leeftijd | 422 | 444 | 593 | 694 | 771 03. paar tot AOW-leeftijd zonder kinderen | 209 | 281 | 433 | 513 | 544 04. eenoudergezin met 2 jonge kinderen | 636 | 649 | 721 | 862 | 888 05. eenoudergezin met 2 oudere kinderen | 473 | 483 | 613 | 753 | 652 06. paar met 2 oudere kinderen | 346 | 416 | 567 | 648 | 457 07. alleenstaande tot AOW -leeftijd met zorg | 75 | 107 | 247 | 387 | 472 08.
alleenstaande vanaf AOW-leeftijd met zorg | 297 | 355 | 468 | 568 | 582 4.1 | Bestedingsruimte per huishoudtype 1. Alleenstaande tot de AOW-leeftijd In de gemeente Zwolle heeft een alleenstaande met een inkomen op bijstandsniveau een positief saldo van € 158 nadat alle noodzakelijke uitgaven (inclusief sociale participatie) zijn voldaan. Bij 110 procent van de norm resteert € 190. Uiteindelijke loopt de bestedingsruimte op naar € 555 op 140 procent. 2. Alleenstaande vanaf de AOW-leeftijd Ook een alleenstaande vanaf de AOW-leeftijd heeft, nadat alle uitgaven zijn gedaan, geen tekorten op de maandbegroting. Met alleen een AOW-uitkering zonder aanvullend pensioen is er een bestedingsruimte van € 422 per maand. De vrije bestedingsruimte op Minima-effectrapportage gemeente Zwolle 2026 | | 23 24 | Minima-effectrapportage gemeente Zwolle 2026 110 procent is net wat groter € 444. Op 140 procent is de bestedingsruimte opgelopen naar € 771. Het maandelijkse AOW-bedrag voor een alleenstaande is ruim € 250 hoger dan de bijstandsnorm, wat de hogere bestedingsruimte van de alleenstaande oudere verklaart. Vanaf 110 procent rekenen we met de bijstandsnorm voor AOW-gerechtigden; ook deze is hoger dan norm voor huishoudens onder de AOW-leeftijd. Daar staat tegenover dat dit huishoudtype geen recht heeft op een vergoeding vanuit het Participatiefonds zoals voor andere huishoudtypen wel geldt. 3.
Paar tot AOW-leeftijd zonder kinderen Het paar zonder kinderen heeft op bijstandsniveau een saldo van € 209. Dit is minder per persoon dan de alleenstaande tot de AOW-leeftijd aan vrije ruimte heeft. Een oorzaak van dit saldo ligt in het feit dat een paar de kosten van twee volwassenen moet dragen, zoals de kosten van de zorgverzekering, kleding en voeding. Deze kosten worden niet gecompenseerd door de hogere bijstandsnorm voor een paar, ten opzichte van de norm voor een alleenstaande. 4. Eenoudergezin met twee jonge kinderen (3 en 5 jaar) Het eenoudergezin met jonge kinderen heeft de hoogste bestedingsruimte van de in deze rapportage onderzochte huishoudtypen. Op bijstandsniveau resteert € 636 nadat alle noodzakelijk uitgaven zijn gedaan. Op 110 procent is de vrije bestedingsruimte maar net iets hoger dan op bijstandsniveau, te weten: € 13 meer. In de volgende paragraaf gaan we dieper in op de oorzaak achter deze lagere groei in bestedingsruimte. Vanaf 120 procent loopt de bestedingsruimte weer op tot € 888 op 140 procent van de norm. 5. Eenoudergezin met twee oudere kinderen (14 en 16 jaar) Het eenoudergezin met twee oudere kinderen houdt duidelijke minder over dan het eenoudergezin met jonge kinderen, namelijk € 473 op bijstandsniveau. Bij dit huishoudtype zien we ook een erg kleine groei van de vrije bestedingsruimte bij het inkomen op 110 procent.
Daarnaast zien we bij dit huishoudtype bij het inkomen op 140 procent van de norm en lager vrije bestedingsruimte ten opzichte van het inkomen op 130 procent. Op 140 procent is de vrije bestedingsruimte van dit huishoudtype € 652 per maand en op 130 procent is deze vrije ruimte € 753. Dit wordt in paragraaf 4.2 verder uitgelegd. Dat de bestedingsruimte per maand lager is dan bij het eenoudergezin met jongere kinderen, wordt voornamelijk veroorzaakt door de hogere kosten voor onderwijs, voeding en vervoer. De hogere uitgaven voor oudere kinderen worden enigszins gecompenseerd door hogere landelijke toeslagen (kinderbijslag en kindgebonden budget) en de hogere tegemoetkoming voor oudere kinderen vanuit het gemeentelijk minimabeleid. 6. Paar met twee oudere kinderen (14 en 16 jaar) Het paar met twee oudere kinderen heeft op bijstandsniveau een bestedingsruimte van € 346. Dit is een vrij ruim saldo veroorzaakt door de landelijke regelingen en vooral de lokale regelingen. De Kindregeling is voor deze leeftijd kinderen erg ruim en dit gecombineerd met de gelden uit het Participatiefonds voor 2 volwassenen geeft de vrije bestedingsruimte die vergelijkbaar is met de andere huishoudtypen. Minima-effectrapportage gemeente Zwolle 2026 | 25 Daarna loopt het saldo geleidelijk op naar € 648 op 130 procent, maar daalt vervolgens het saldo bij 140 procent naar € 457.