CConstaterende datZwolle
Koppel je AI →
Document · PDF

2. Behoud de Zwolse jeugdtuinen – investeren in gezondheid, kansengelijkheid een sterke sociale basis en leefbare wijken_Geanonimiseerd

Raad Themadebat 9 november 2026, gemeente ZwolleBij agendapunt: Themadebat Begroting 2027: Fysiek Domein - 19:351.773 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Aan de gemeenteraad van Zwolle Ter attentie van alle raadsleden en fractievoorzitters Zwolle, 28 oktober 2026 Betreft: Behoud de Zwolse jeugdtuinen – investeren in gezondheid, kansengelijkheid, een sterke sociale basis en leefbare wijken Geachte raadsleden, Met grote zorg hebben wij kennisgenomen van het voornemen van het college om de drie Zwolse jeugdtuinen na het seizoen 2026 te beëindigen. Wij begrijpen dat de gemeente voor financiële uitdagingen staat en keuzes moet maken. Tegelijkertijd vinden wij dat het beëindigen van een bijna honderdjarige maatschappelijke voorziening vraagt om een zorgvuldig, transparant en integraal onderbouwd besluit. Wij hebben ernstige twijfels bij de juistheid en volledigheid van de cijfers waarop dit voorstel is gebaseerd. Bovendien lijkt de bredere maatschappelijke waarde van de jeugdtuinen onvoldoende te zijn meegewogen. Wij vragen u daarom de continuïteit van de jeugdtuinen in 2027 te waarborgen en pas over een eventuele beëindiging te besluiten wanneer de feiten volledig inzichtelijk zijn en alternatieven zorgvuldig zijn onderzocht. 1. De feiten vragen om een nadere analyse Als onderbouwing voor de voorgenomen beëindiging worden onder meer teruglopende deelnemersaantallen, een afnemend aantal vrijwilligers en jaarlijkse kosten van circa €180.000 genoemd. Wij hebben serieuze vragen bij de betrouwbaarheid en interpretatie van deze gegevens.

De praktijk laat namelijk een ander beeld zien. De belangstelling voor de jeugdtuinen is groot. In eerdere jaren waren de beschikbare tuintjes regelmatig binnen een uur volgeboekt en waren er signalen van wachtlijsten. Tegelijkertijd is het aantal beschikbare tuintjes op sommige locaties door ROVA teruggebracht, terwijl er volgens de vrijwilligers voldoende ruimte was voor meer kinderen. Ook de werving van vrijwilligers verliep jarenlang uitsluitend via ROVA. Pas eind 2025 kreeg de vrijwilligersvereniging de mogelijkheid om zelfstandig vrijwilligers te werven. Sindsdien is de belangstelling toegenomen en hebben zich meerdere nieuwe vrijwilligers aangemeld. De vereniging beschikt niet over de volledige aanmeldings-, wachtlijst- en toewijzingsgegevens van ROVA. Daarmee ontbreekt op dit moment essentiële informatie om de werkelijke behoefte aan de jeugdtuinen vast te stellen. Wij zien juist veel belangstelling voor de jeugdtuinen. Een gemeenteraad kan alleen een zorgvuldig besluit nemen wanneer de onderliggende gegevens volledig, controleerbaar en betrouwbaar zijn. Dat moet hier eerst worden vastgesteld. 2. De jeugdtuinen zijn veel meer dan natuuronderwijs Sinds 1928 bieden de Zwolse jeugdtuinen kinderen de mogelijkheid om gedurende een volledig seizoen hun eigen tuin te verzorgen.

Twee keer per week leren zij verantwoordelijkheid nemen, samenwerken, geduld ontwikkelen en ervaren zij waar ons voedsel vandaan komt. Maar de maatschappelijke betekenis reikt veel verder. De jeugdtuinen brengen belangrijke factoren voor gezondheid en welzijn samen: bewegen in de buitenlucht, natuurcontact, gezonde voeding, sociale verbinding en persoonlijke ontwikkeling. Kinderen ervaren eigenaarschap, doen succeservaringen op en ontwikkelen vaardigheden die bijdragen aan hun zelfvertrouwen en zelfstandigheid. Juist vanuit kansengelijkheid zijn deze voorzieningen van grote waarde. Ook kinderen die opgroeien in gezinnen met sociaal-maatschappelijke problemen nemen daadwerkelijk deel aan de jeugdtuinen. Zij vinden hier een veilige, positieve omgeving waarin zij zich kunnen ontwikkelen, verantwoordelijkheid kunnen nemen en succeservaringen kunnen opdoen, ongeacht hun thuissituatie. In wijken zoals Holtenbroek, waar gezondheidsverschillen en sociale uitdagingen een belangrijke rol spelen, zijn dergelijke voorzieningen dichtbij huis van grote betekenis. De ouderbijdrage van slechts €7,50 per seizoen maakt deelname financieel laagdrempelig. Daarmee dragen de jeugdtuinen bij aan gelijke ontwikkelkansen en bieden zij mogelijkheden om gezondheidsverschillen van jongs af aan te verkleinen. Daarnaast verbinden de jeugdtuinen generaties en maatschappelijke organisaties.

Vrijwilligers, ouders, grootouders, buurtbewoners en kinderen ontmoeten elkaar rondom een gezamenlijke activiteit. Er bestaan samenwerkingen met onder andere De Twijn, het Zonnehuis en woonzorgcentrum De Kievitsbloem. Ook worden buurtactiviteiten georganiseerd die verder reiken dan de deelnemende kinderen alleen. De maatschappelijke waarde van de jeugdtuinen is daarmee aanzienlijk groter dan het aantal geregistreerde deelnemende kinderen. Het zijn voorzieningen voor kinderen én voor de wijk. 3. Van zorg naar gezondheid: beleid vraagt om samenhang In het coalitieakkoord Bouwen op Zwolse kracht spreekt de gemeente Zwolle nadrukkelijk de ambitie uit om te investeren in preventie, kansengelijkheid, samenredzaamheid, een sterke sociale basis en veerkrachtige wijken. Ook binnen de Zwolse Koers Sociaal Domein en de landelijke beweging van zorg naar gezondheid en welzijn wordt ingezet op het versterken van de leefomgeving, zodat gezondheidsproblemen en maatschappelijke problemen zoveel mogelijk worden voorkomen. De jeugdtuinen sluiten rechtstreeks aan bij deze ambities. Vanuit gezondheidsperspectief weten we hoe belangrijk het is dat kinderen op jonge leeftijd mogelijkheden krijgen om buiten te bewegen, verbinding met de natuur te ervaren, sociale relaties op te bouwen en gezond gedrag te ontwikkelen.

Juist voor kinderen die opgroeien in kwetsbare omstandigheden zijn dergelijke beschermende factoren van betekenis. Tegelijkertijd werken we binnen het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) en lokaal aan het versterken van preventie, gezondheid en welzijn in de wijk. Het roept daarom fundamentele vragen op wanneer een bestaande voorziening, die aan zoveel van deze doelstellingen bijdraagt, tegelijkertijd wordt beëindigd. Goed preventiebeleid gaat niet alleen over het ontwikkelen van nieuwe initiatieven, maar juist ook over het herkennen, waarderen en versterken van wat al goed functioneert. 4. Financiële transparantie en bestuurlijke zorgvuldigheid De gemeente noemt jaarlijkse kosten van circa €180.000 voor de drie jeugdtuinen. Tot op heden is voor ons onvoldoende inzichtelijk hoe dit bedrag is opgebouwd, welke kosten daadwerkelijk wegvallen bij beëindiging en welke alternatieven zijn onderzocht. Zelfs wanneer de door het college genoemde jaarlijkse kosten van €180.000 volledig juist blijken, wat wij nadrukkelijk nog geverifieerd willen zien, gaat het om circa 0,02% van de totale gemeentelijke begroting, uitgaande van een begrotingsomvang van ruim €800 miljoen. Daarmee staat een relatief beperkte begrotingspost tegenover een voorziening met een brede maatschappelijke betekenis voor kinderen, gezinnen en wijken.

Juist deze verhouding vraagt om een zorgvuldige afweging van de werkelijke besparing, de maatschappelijke gevolgen en de mogelijkheden voor behoud. Wij verwachten dat het college en de verantwoordelijke portefeuillehouders de gemeenteraad volledig en controleerbaar inzicht geven in de financiële onderbouwing van dit voorstel. Dat betreft nadrukkelijk ook een specificatie van de kosten die ROVA voor de uitvoering van de jeugdtuinen in rekening brengt. Wij vragen daarom om helderheid over de volgende punten: • Financiën: hoe zijn de jaarlijkse kosten van €180.000 opgebouwd, inclusief de afzonderlijke kostenposten van ROVA, en welk bedrag wordt daadwerkelijk bespaard bij beëindiging? • Belangstelling: hoe hebben het aantal beschikbare tuintjes, de aanmeldingen, wachtlijsten en vrijwilligers zich de afgelopen jaren ontwikkeld? • Alternatieven: welke andere organisatie- en financieringsvormen zijn onderzocht, wat waren de financiële uitkomsten en waarom zijn deze niet haalbaar geacht? • Maatschappelijke gevolgen: hoe zijn de effecten op gezondheid, welzijn, kansengelijkheid, onderwijs, sociale cohesie en duurzaamheid meegewogen? • Betrokkenheid: waarom is de vrijwilligersvereniging als direct betrokken uitvoeringspartner niet eerder en intensiever betrokken bij het onderzoeken va alternatieven? • Toekomst van de locaties: Wat is de eigendoms- en planologische status van de drie

jeugdtuinlocaties? Zijn er, formeel of informeel, op bestuurlijk of ambtelijk niveau al gesprekken gevoerd, verkenningen uitgevoerd, plannen ontwikkeld, afspraken gemaakt of toezeggingen gedaan over een andere bestemming, ander gebruik, verhuur, verkoop of herontwikkeling van deze gronden? Wij vragen de gemeenteraad het college hierover volledige openheid te laten geven, ook wanneer dergelijke contacten of voornemens nog niet tot formele besluitvorming hebben geleid. Indien hiervan geen sprake is, verzoeken wij de raad het college dit expliciet schriftelijk te laten bevestigen. Daarbij verzoeken wij de raad erop toe te zien dat eventuele bestaande plannen of afspraken over deze locaties geen belemmering vormen voor voortzetting van de jeugdtuinen in 2027. De gemeenteraad heeft een controlerende taak en draagt verantwoordelijkheid voor een zorgvuldige besteding van publieke middelen. Daarvoor is volledige en transparante informatievoorziening vanuit het college essentieel. Wij verwachten dat deze informatie vóór de besluitvorming beschikbaar komt, zodat de raad zijn verantwoordelijkheid op basis van feiten en een volledige maatschappelijke afweging kan nemen. 5. Perspectief voor 2027 en daarna De vrijwilligersvereniging heeft inmiddels een vernieuwd bestuur en is nadrukkelijk bereid verantwoordelijkheid te nemen voor de verdere ontwikkeling van de jeugdtuinen.

Zo ziet de vereniging mogelijkheden om taken van ROVA of de gemeente over te nemen, waaronder de administratie van aanmeldingen en toewijzingen, vrijwilligerswerving, inning van ouderbijdragen, teeltplanning en de inkoop van materialen. Daarnaast kunnen nieuwe vormen van samenwerking en financiering worden verkend, waaronder publiek-private samenwerkingen met maatschappelijke organisaties, lokale ondernemers en andere betrokken partners. Daarmee ontstaan mogelijkheden om de jeugdtuinen organisatorisch en financieel toekomstbestendiger te maken, zonder hun laagdrempelige en maatschappelijke karakter te verliezen. Wij stellen daarom voor om 2027 als overgangsjaar te benutten, waarin de vrijwilligersvereniging, ROVA, de gemeente en andere betrokken maatschappelijke partners gezamenlijk werken aan een concreet toekomstplan. Daarmee wordt de continuïteit voor kinderen en vrijwilligers gewaarborgd en ontstaat ruimte om de organisatie, financiering en maatschappelijke inbedding zorgvuldig te herijken. 6. Ons verzoek aan de gemeenteraad Wij vragen u om bij de begrotingsbehandeling van 2027: 1. De continuïteit van de drie Zwolse jeugdtuinen in 2027 te waarborgen, inclusief de daarvoor noodzakelijke financiering en het beschikbaar houden van de huidige locaties gedurende het overgangsjaar en daarna. 2.

Het college en de verantwoordelijke portefeuillehouders te verzoeken de volledige financiële en maatschappelijke onderbouwing openbaar en controleerbaar inzichtelijk te maken, inclusief de gespecificeerde kosten van ROVA, de werkelijk te realiseren besparingen en de onderzochte alternatieven. 3. Het college opdracht te geven om samen met de vrijwilligersvereniging, ROVA en relevante maatschappelijke partners een toekomstbestendig uitvoerings- en financieringsmodel te ontwikkelen, waarbij ook publiek-private samenwerking wordt verkend. De jeugdtuinen vormen al bijna honderd jaar een waardevolle voorziening voor kinderen, gezinnen en wijken. Ze verbinden generaties, versterken de sociale basis en dragen bij aan gezondheid, welzijn, kansengelijkheid en een duurzame leefomgeving. Precies de ambities die Zwolle in haar eigen coalitieakkoord centraal stelt. Het zou moeilijk te verenigen zijn met deze ambities wanneer een bestaande voorziening met zoveel maatschappelijke betekenis wordt beëindigd, terwijl de onderliggende cijfers ter discussie staan en concrete mogelijkheden voor doorontwikkeling nog onvoldoende zijn onderzocht. Wij zullen onze zorgen, vragen en voorstellen ook tijdens de raadsbehandeling via de beschikbare inspraakmogelijkheden nader toelichten. Daarnaast gaan wij graag op korte termijn met raadsleden en betrokken portefeuillehouders in gesprek.

Goed bestuur vraagt niet alleen om financiële verantwoordelijkheid, maar ook om vooruitzien, samenhangend beleid en het zorgvuldig omgaan met wat inwoners en vrijwilligers in bijna honderd jaar hebben opgebouwd. Wij vragen u daarom de jeugdtuinen niet voortijdig op te geven, maar de ruimte te creëren om gezamenlijk te bouwen aan een toekomst waarin zij hun waarde voor kinderen én voor de Zwolse samenleving kunnen blijven vervullen. Met vriendelijke groet, Namens betrokken kinderen, ouders en vrijwilligers van de Zwolse jeugdtuinen, Voorzitter Vereniging van Jeugdtuinvrijwilligers. Ouder en trekker Actiegroep Ouder en huisarts Voorzitter Vereniging Arts en Leefstijl Strategisch aanjager Coalitie Leefstijl in de Zorg Lid landelijke Coalitie Kansrijke Start 5.1.2e 5.1.2e 5.1.2e Legenda toegepaste uitzonderingsgrondslagen In dit document zijn gegevens definitief geanonimiseerd op grond van: Wet Artikel Omschrijving Pagina's Wet open overheid Art. 5.1 lid 2 sub e De eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer 5

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://zwolle.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/74c3815a-56a4-473b-9c85-09dd7958446f?agendaItemId=afd362b6-acf9-4b0e-b12f-2683f89922ce