1. Visie op arbeidsparticipatie en arbeidsmarktbeleid

Bijlage: Visie op arbeidsparticipatie en arbeidsmarktbeleid - Mei 2024

25

mwerk

Werkgevers worden gestimuleerd meer te doen aan diversiteit en inclusie:

gemeenschap waar alle inwoners van Regio Zwolle van kunnen profiteren.

De economie mag dan wat afkoelen; er is wel veel dynamiek (banen verdwijnen, er ontstaan nieuwe banen verschijnen en banen veranderen).

Banen

De economie en arbeidsmarkt in Zwolle en omgeving Zwolle Zwolle telde op 1 januari 2024 ruim 133.000 inwoners en is daarmee de 19e gemeente van Nederland. Het aantal banen per 1000 inwoners (in het segment 15-74 jaar) ligt hoger dan gemiddeld in Nederland. Zwolle is de banenmotor van Overijssel en het aantal banen ligt naar schatting op ongeveer 92000. Het aantal banen in de collectieve dienstverlening ligt fors boven het landelijk gemiddelde. De werkloosheid ligt iets onder het landelijk gemiddelde. Het aantal bijstandsuitkeringen ligt iets boven het landelijk gemiddelde.

Kijken we naar de structuur van de werkgelegenheid in deze regio dan zien we de meeste banen in de sectoren zorg en welzijn, relatief veel in industrie, detailhandel, openbaar bestuur en onderwijs. Ook in het segment uitzendbureaus4 en bemiddeling werken veel mensen. In 2024 verwachten we een lichte groei in het aantal banen (0,2 tot 0,4% naar 296.000 banen). Onderstaand plaatje geeft een indruk van de branches, de verwachtingen met betrekking tot groei en krimp en de mate waarin deze sectoren over-respectievelijk ondervertegenwoordigd zijn in relatie tot het beeld in Nederland.

Volgens het rapport Toplocaties 2023 van Bureau Louter scoort Zwolle een 10e plaats in een ranking van 50 over geheel Nederland. Gekeken is naar de economische prestaties op basis van scores (aantal arbeidsplaatsen per 1000 inwoners, het aantal beginnende bedrijven per 1000 inwoners en tot slot de toegevoegde waarde van bedrijven en instellingen per 1000 inwoners). Bureau Louter heeft ook specifiek gekeken naar typen activiteiten, namelijk materiaal georiënteerd (maak, bouw en logistiek), informatie georiënteerd (bijv. overheid en banken) en tot slot personen georiënteerd zoals retail, onderwijs en zorg/welzijn.) In deze laatste categorie neemt Zwolle zelfs een 1e plaats in!

Regio Deal Recent heeft het rijk een aanvraag Regiodeal ter grootte van 30 miljoen € toegekend waarbij de focus ligt op het voortbouwen op eerdere successen en het verder versterken van brede welvaart binnen Regio Zwolle. De toezegging biedt Regio Zwolle de mogelijkheid om een veerkrachtigere, toekomstgerichte regio te creëren. Hierin werken de overheid, het bedrijfsleven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties gezamenlijk aan groei, met als uiteindelijk doel een welvarende

In deze afbeelding zien we dat de zorg een relatief grote sector is met ook groeiverwachtingen. Nog sneller groeiend is de ICT maar deze branche qua aantal banen relatief klein. De industrie is relatief groot maar daar zien we een lichte krimp 4

In dit segment bevinden zich weer een flink aantal branches zoals transport, industrie, zorg, etc.)

Bijlage: Visie op arbeidsparticipatie en arbeidsmarktbeleid - Mei 2024

26

mwerk

ontstaan maar dit neemt niet weg dat daar wel baanopeningen zijn/komen, ook als gevolg van de relatief hoge leeftijd van de werknemers en als gevolg daarvan de te verwachten pensioen-uitstroom.

Demografie

Volgens de bevolkingsprognose van het CBS en het Planbureau voor de Leefomgeving mogen we in 2030 voor de Regio Zwolle uitgaan van een groei van 2,6% naar 576.600 inwoners. Net zoals op de schaal van Nederland als geheel is er ook in de regio Zwolle sprake van vergrijzing over de afgelopen 20 jaar hetgeen te zien is onderstaand plaatje.

Kijken we naar de populatie werkenden in combinatie met vergrijzing dan zien we de hoogste percentages 60-plussers in de sectoren transport en logistiek, openbaar bestuur en logistiek. Dit betekent dat er de komende jaren veel werkenden met pensioen zullen gaan met als waarschijnlijk gevolg vacatures en het verlies aan kennis (braindrain).

Discrepanties op de arbeidsmarkt

De instroom van jongeren op de arbeidsmarkt kan de uitstroom niet bijbenen als gevolg van vooral pensionering. Dit geeft kwantitatieve discrepanties. Bij kwantitatieve discrepanties sluiten de omvang van de vraag en de omvang van het aanbod in aantallen niet op elkaar aan. Naast kwantitatieve discrepanties zijn er echter ook kwalitatieve discrepanties op de arbeidsmarkt zichtbaar. Bij kwalitatieve discrepanties sluiten vraag en aanbod niet op elkaar aan, omdat de eigenschappen die werkgevers vragen niet overeenkomen met de eigenschappen die werkzoekenden aanbieden. Hier kunnen verschillende aspecten een rol spelen zoals kennis en ervaring en de afstand wonen en werken (het werk is er wel maar de reisafstand is niet te overbruggen).

Leven lang leren en ontwikkelen (LLO)

Uit verschillende onderzoeken is gebleken dat een aantal kwetsbare groepen minder in beeld komen voor LLO. Dit zijn bijvoorbeeld lager opgeleiden, niet werkenden (met name ook ouderen), personen met een migratieachtergrond, laaggeletterden, moeders die in deeltijd werken, werknemers in het MKB, etc. (SCP, ROA en Panteia). Uit onderzoek blijkt verder dat LLO in sommige branches zoals horeca, handel en industrie nog geen automatisme is. De meeste scholing wordt gevolgd in de publieke sectoren overheid, zorg, onderwijs en de financiële instellingen (Bron Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (TNO/CBS). Werkgevers waarderen steeds meer eigenschappen als vaktechnische kennis en skills als digitale vaardigheden, probleemoplossend vermogen en communicatie. In het algemeen vereist deze snel veranderende arbeidsmarkt een flexibele houding van zowel werkgevers als werknemers/ werkzoekenden.

Bijlage: Visie op arbeidsparticipatie en arbeidsmarktbeleid - Mei 2024

27

mwerk

De beste startpositie hebben jongeren op het niveau MBO bbl5 3-4. Een starter met een opleiding op niveau MBO bol niveau 2 is met minst kansrijk. Grofweg zien we over de afgelopen 10 jaar een forse stijging van het aantal afgestudeerden op HBO (+23%) en WO-niveau (+91%). Het MBO-niveau stijgt slechts 2 %. Verreweg de meeste openstaande vacatures zien we in de technische beroepssegmenten. Daarna komt de sector economisch/administratief en tot slot de commerciële, zorg- en dienstverlenende beroepen. In totaal gaat het om ongeveer 9000 vacatures op de niveaus 1, 2 en 3. Onderstaand plaatje geeft inzicht in openstaande vacatures naar beroepsklasse en beroepsniveau.

Van de vacatures die medio 2023 openstonden in Regio Zwolle waren de meeste voor een technisch beroep, vooral op ISCO-beroepsniveau 2.Het gaat hier om beroepen als timmerman, elektricien, loodgieter en installateur. Ook stonden veel economische & administratieve vacatures open. Deze vacatures zijn eveneens veelal op ISCOberoepsniveau 2, ondersteunend secretarieel medewerker, financieel-administratief medewerker, medewerker klantenservice en productieplanner. Verder telt de arbeidsmarktregio Regio Zwolle veel openstaande vacatures voor commerciële en zorg & welzijn beroepen. Vacatures voor beroepen met veel eenvoudige routinematige taken (ISCO-beroepsniveau 1) zijn vooral te vinden in transport & logistiek en dienstverlenende beroepen. Het gaat hier vooral om vakkenvullers, magazijnmedewerkers en schoonmakers. Meer informatie en actuele cijfers zijn te vinden in het dashboard Vacaturemarkt.

Geletterdheid

Wat de werkzame beroepsbevolking betreft zijn geringe basisvaardigheden ook in Zwolle en omgeving een uitdaging en dan met name in sectoren als groen, industrie, schoonmaak, horeca en hier en daar ook in de bouw. Uitdaging is om meer werkgevers en werknemers bewust te maken van dit vraagstuk, zeker in het kader van duurzame inzetbaarheid en een leven lang leren. Dit laatste wordt steeds belangrijker als gevolg van soms ingrijpende veranderingen binnen organisaties qua diensten, producten en processen. Bewustwording vergroten kan bijvoorbeeld door voorlichting aan ondernemers, bij voorkeur met goed werkende praktijkvoorbeelden. Gemeente Zwolle is aangesloten op het Pact Laaggeletterdheid (met participanten als Delta Wonen, Novon, Van Wijnen, Landstede, Deltion, Taalpunt Zwolle, Stichting Lezen en Schrijven).

5

Het grootste verschil tussen een BBL- en een BOL-traject is dat een BOL-traject gefocust is op schoolgericht leren en dat bij BBL de nadruk ligt op werkend leren.

Bijlage: Visie op arbeidsparticipatie en arbeidsmarktbeleid - Mei 2024

28

mwerk

Waar vinden we nog talent?

Net als in de rest van Nederland is de werkloosheid in de regio historisch laag en ligt feitelijk maar net boven frictiewerkloosheid. In Overijssel bedroeg de werkloosheid eind 2023 3,3 %. De jeugdwerkloosheid bedraagt ongeveer 8,5 %. Onderstaand plaatje laat zien dat veel mensen in Zwolle e.o. meedoen op de arbeidsmarkt.

We gebruiken in dit kader vaak de term “onbenut potentieel”. Het betreft bijvoorbeeld werkenden die eventueel wel meer uren zouden willen werken en werkloze inwoners. Een bijzondere groep zijn de niet uitkeringsgerechtigden (nuggers) waaronder; • vrouwen die ooit in de verpleging hebben gewerkt en wegens zorgtaken zijn gestopt maar mogelijk weer aan de slag willen; • pensioengerechtigden die nog willen werken en wellicht door een laag pensioen dringend extra inkomsten nodig hebben; • jongeren die zonder startkwalificatie thuis zitten maar lastig zijn aan te spreken (er is vaak iets met die jongere aan de hand); • een persoon die in de WW heeft gezeten maar vermogen heeft en dat eerst moet opmaken om bijstand te krijgen.

Bijlage: Visie op arbeidsparticipatie en arbeidsmarktbeleid - Mei 2024

29

Dit is een uitgave van gemeente Zwolle, afdeling Sociaal Domein. Mei 2024 tekst: begeleiding: opmaak: fotografie:

afdeling Sociaal Domein afdeling Communicatie afdeling Communicatie Tiem | Communicatie