1. Uitvoeringsplan Maatschappelijke opvang regio IJssel-Vecht 2024 - 2027
Tekst van het document
Uitvoeringsplan MO Als onderdeel van de uitwerking nadere visie op maatschappelijke ondersteuning 2023-2027 Regio IJssel-Vecht April 2024
Uitvoeringsplan MO
Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Uitvoeringsplan 1. Preventie 2. Eigen gemeente 3. Passende huisvesting, wonen eerst 4. Passende ondersteuning met aandacht voor kwetsbare groepen 5. Inzet ervaringskennis 3. Financiën 4. Bijlagen 1. Indicatoren 2. Begrippenlijst
2
Uitvoeringsplan MO
1. Inleiding Toename van inwoners in de opvang We zien in de regio IJssel-Vecht steeds meer mensen die dakloos raken. Er is een toename van gezinnen en jongeren die dakloos raken. Naast de toename van de instroom neemt de uitstroom ook af door tekorten op het gebied van huisvesting. De druk op de maatschappelijke opvang en 1.1 Aanleiding
de daarbij horende voorzieningen neemt toe.
In 2025 start de financiële doordecentralisatie van beschermd wonen (BW) vanuit de Rijksoverheid. Bij een goede evaluatie van de doordecentralisatie zet de Rijksoverheid ook een
Landelijke cijfers dakloosheid
doordecentralisatie in voor maatschappelijke opvang (MO). Deze doordecentralisatie betekent
Het is onbekend hoeveel mensen in Nederland werkelijk dakloos zijn, omdat complete en
dat alle gemeenten stapsgewijs middelen ontvangen om BW en MO te organiseren voor hun
betrouwbare cijfers ontbreken. Cijfers over het aantal daklozen in Nederland lopen uiteen,
inwoners. Voor onze regio betekent het dat ook dat regionale samenwerking belangrijker wordt.
afhankelijk van de definitie en de wijze van tellen. De schattingen door verschillende
Hierom is de visie maatschappelijke opvang opgesteld voor de regio IJssel-Vecht. Deze is
organisaties lopen uiteen van 20.000 tot 40.000 dak en thuislozen.
opgenomen in de regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang (hierna: regiovisie) welke eind 2021, begin 2022, bekrachtigd is door alle gemeenteraden in de regio IJssel-Vecht. Onder deze visie is een nadere uitwerking gericht op maatschappelijke ondersteuning geschreven. Deze visie en de nadere uitwerking vragen om een uitvoeringsplan. In dit uitvoeringsplan wordt de concrete invulling van de regionale visie uitgewerkt. Er zal in de loop van de tijd meer informatie komen over de doordecentralisatie voor de maatschappelijke opvang. Ook kunnen inzichten veranderen en zullen er onvoorziene maatschappelijke ontwikkelingen zijn. Dit betekent dat indien nodig er wijzigingen plaats zullen vinden in de uitwerking van het uitvoeringsplan.
Woningtekort De druk op beschikbare en betaalbare woningen is in de laatste jaren toegenomen. Daarnaast komen meer EU-arbeidsmigranten op straat terecht vanwege een gebrek aan goede huisvesting of door verlies van werk. Mensen verblijven langer in de maatschappelijke opvang doordat er weinig uitstroomplekken zijn. Veel mensen, die nu verblijven in de maatschappelijke opvang, zijn geholpen met huisvesting en eventuele ondersteuning thuis. Ambulantisering In het zorglandschap is al een aantal jaar een beweging gaande van ambulantisering. De
1.2 Maatschappelijke urgentie
inwoner verhuist niet meer naar de zorg toe, maar de zorg komt bij de inwoner. De invulling van
De regio IJssel-Vecht, streeft naar passende opvangplekken voor haar inwoners. Het is duidelijk
de opvang verandert hiermee ook. De visie en daarmee het uitvoeringsplan volgen deze
dat bijna niemand ‘ineens’ dakloos wordt. Aan dakloosheid gaat vaak een (jarenlange)
landelijke beweging van ambulantisering en wonen eerst. Een voorbeeld zijn de plekken Housing
opeenstapeling van problemen vooraf. De doelgroep is divers en de oorzaken verschillend. Hierdoor zijn er verschillende oplossingen noodzakelijk en zijn er veel partijen betrokken. Dit maakt een oplossing voor dak- of thuisloosheid een complex vraagstuk dat veel andere terreinen raakt.
First die door o.a. Leger des Heils worden georganiseerd. De woning komt op naam van de inwoner te staan en de MO-zorg wordt op locatie georganiseerd. Tegelijkertijd zien we ook dat het woningtekort de grootste uitdaging is op het moment. Zowel voor het organiseren van geambulantiseerde opvang, als daadwerkelijke uitstroom uit de opvang.
3
1.3 Kaders Bij de aanpak van dakloosheid en dit uitvoeringsplan zijn een aantal landelijke en regionale kaders van belang. Nadere regionale visie maatschappelijke ondersteuning 2023-2027 De ambitie is: zo lang mogelijk zelfstandig en zo snel mogelijk weer zelfstandig. Dit betekent dat dakloosheid zoveel mogelijk wordt voorkomen en zo snel mogelijk wordt opgelost. De regiovisie (opgesteld in 2022) schetst een streefbeeld van een nachtopvang in de Herberg, waarin cliënten maximaal 8 weken bed, bad en brood krijgen, waarvoor een ID, uitkering, en zorgverzekering worden geregeld en intussen een ondersteuningsplan wordt gemaakt voor de zorgaanbieder die de begeleiding gaat bieden. Daarna gaat de cliënt, indien mogelijk, terug naar diens gemeente van herkomst en worden daar huisvesting (zo nodig via een woning op naam van een zorgaanbieder) en begeleiding geboden op basis van het ondersteuningsplan.
Nationaal actieplan dakloosheid: eerst een thuis
Uitvoeringsplan MO
Het Nationaal Actieplan Dakloosheid zet in op een paradigmashift in de manier waarop we kijken naar en omgaan met dakloosheid. Het plan stelt de ambitie om dakloosheid in Nederland fors en structureel terug te dringen. Verklaring van Lissabon Dakloze mensen die een zorginstelling, detentie of ziekenhuis verlaten moeten een passend aanbod voor huisvesting krijgen. Huisuitzettingen moeten te allen tijde voorkomen worden en niemand mag uit huis worden gezet zonder dat er alternatief onderdak wordt geboden. 1.4 Totstandkoming van het uitvoeringsplan Het uitvoeringsplan is in meerdere sessies met uitvoerend- en beleidsmedewerkers van regiogemeenten, woningcorporaties en zorgaanbieders vormgegeven. Het bouwt voort op de nadere regionale visie MO, waarin de doelen en ontwikkellijnen zijn vastgesteld. De lijnen uit de nadere regionale visie MO zijn getoetst bij dakloze inwoners, ervaringsdeskundigen en mensen
Hierbij maken we de kanttekening dat dit nog ver van de huidige realiteit is, waar we zelfs een
met ervaringskennis. Participatie- en adviesraden van alle regiogemeenten hebben de nadere
toename zien van daklozen in onze regio. Daarnaast moet ook gesteld worden dat dit pad niet
regionale visie MO van advies voorzien, waarbij zij ook adviezen hebben gegeven voor het
voor iedereen het juiste pad is. Er zijn mensen die gebaat zijn bij een langer traject in de
uitvoeringsplan.
Herberg, en sommige mensen juist helemaal niet. De regionale uitgangspunten zijn:
Een effectieve aanpak van dakloosheid vraagt om een duurzame langetermijnstrategie. Dit uitvoeringsplan is daarom voor meerdere jaren geschreven, tot en met 2027. De concrete acties
•
inwoners bij dreigende dakloosheid minder vaak daadwerkelijk dakloos raken;
in dit plan zijn vormgegeven tot 2025 om in te kunnen spelen op actualiteiten. Het
•
inwoners zoveel mogelijk gebruik maken van MO in de eigen gemeente en /of vaker
uitvoeringsplan is dus een dynamisch document. De acties in het uitvoeringsplan worden zoveel
terugkeren naar de gemeente van herkomst; •
kwetsbare inwoners altijd en sneller passende huisvesting/leefomgeving kunnen vinden;
•
inwoners die gebruik maken van MO altijd passende ondersteuning krijgen.
mogelijk uitgezet via bestaande netwerken en afdelingen. Gemeenten maken een vertaalslag naar de uitvoering en de brede aanpak. Het uitvoeringsplan heeft tot doel om gemeenten in de regio IJssel-Vecht richting te geven bij de
Een mooi voorbeeld zijn de afspraken met de Zwolse corporaties. Zij hebben in prestatieafspraken vastgelegd dat zij niemand uit huis zetten die daardoor dakloos wordt.
te nemen stappen om toe te werken naar het beoogde eindresultaat. Vanuit de regionale visie zijn vijf ontwikkellijnen opgesteld op basis van de inbreng van de gemeenten in de regio IJsselVecht en het landelijk actieplan:
4
Uitvoeringsplan MO
1. Preventie Preventie heeft de hoogste prioriteit. Immers, voorkomen is beter dan genezen. Vroegtijdig signaleren van problemen en daarop acteren kan veel leed voorkomen. 2. Eigen gemeente In de eigen gemeente kan de problematiek het vroegst worden gesignaleerd. En het beste worden opgelost. De eerste stappen naar het vinden van oplossingen liggen in de eigen gemeente. 3. Passende huisvesting en wonen eerst In veel situaties is het bieden van passende huisvesting de belangrijkste succesfactor om een periode van dak- en thuisloosheid te kunnen afsluiten en weer een eigen bestaan te kunnen opbouwen. Het principe van wonen eerst (Housing first) onderschrijven wij en zetten we veel op in. Ook is het bieden van voldoende huisvesting voor de inwoners een belangrijke voorwaarde om dakloosheid te voorkomen.
4. Passende ondersteuning met aandacht voor kwetsbare groepen De problemen die geleid hebben tot dak- en thuisloosheid zijn in veel situaties zodanig dat de betrokkene voor korte of langere tijd ondersteuning nodig heeft om
1.5 Monitoring Om inzicht te krijgen in de voortgang van het uitvoeringsplan monitoren we de acties die in het plan zijn opgenomen. Op deze manier houden we bij wat de ontwikkelingen zijn, of de ingezette acties de gewenste resultaten opleveren en waar bijsturing nodig is. Een aantal tools die hiervoor worden ingezet zijn: Landelijk dashboard Het CBS voert, in opdracht van de VNG en het ministerie van VWS, de Monitor Dakloosheid uit. De Monitor Dakloosheid wil op centrumgemeenteniveau en op landelijk niveau inzicht geven in de populatie daklozen personen. Preventiescanner De Preventie Alliantie heeft een Preventiescanner Dakloosheid ontwikkeld, bedoeld voor gemeenten om een beeld te krijgen van de huidige preventieve aanpak: wat is de kracht ervan en wat wil je als gemeente dus behouden of verbeteren en wat zijn kansen voor versterking. Vanwege de focus op preventie richt de uitvraag van de scanner bij ‘wonen’ zich vooral op ‘tijdelijk wonen’ na verlies van onderdak vanwege een ingrijpende gebeurtenis en ‘verblijf’
zijn/haar leven op de rit te krijgen en te houden. Aandacht voor kwetsbare groepen:
vanwege het risico op dakloosheid na het verlaten van een instelling. De resultaten van de
op dit moment worden kinderen, jongeren en LHBTIQ+’ers benoemd als groepen om
scanner kunnen worden gebruikt om met collega’s, bestuurders of samenwerkingspartners het
aandacht voor te houden. Bij kinderen is gezien de levensfase het meest ruimte voor
gesprek aan te gaan over de versterking van de aanpak. De preventiescanner geeft een beeld
ontwikkeling. Jongeren zijn oververtegenwoordigd onder daklozen en er is geen
van de gemeenten in een bepaalde regio.
aandacht voor gender- en seksuele diversiteit binnen de hulpverlening. 5. Inzet van ervaringskennis Door ervaringskennis in te zetten sluit het beleid beter aan bij de leefwereld van mensen en de bedoeling van de wetgever. Het zorgt ervoor dat mensen in hun kracht
ETHOS Telling Het in kaart brengen van de omvang en aard van de groep dak- en thuisloze mensen blijft lastig. Daardoor kan geen effectief beleid worden gemaakt voor de aanpak van dak- en thuisloosheid. Om dit te veranderen, zijn Hogeschool Utrecht en Kansfonds een pilot gestart met een nieuwe telling van dak- en thuisloze mensen; de ETHOS telling. Dit wordt in Europa gezien
komen te staan en destigmatisering van (dreigend) dakloze inwoners. De organisatie
als de best onderbouwde manier van het meten van dakloosheid. Maar zoals elke telmethode
van ervaringskennis vraagt wel aandacht dat het niet geïnstitutionaliseerd wordt. De
kent ook ETHOS uitdagingen. In de interpretatie van cijfers hebben we daar aandacht voor.
kracht zit in de verfrissende blik van buitenaf.
5
Uitvoeringsplan MO
ETHOS staat voor 'European Typology of Homelessness and Housing Exclusion', de methode en hanteert een definitie waarbij dakloosheid wordt gezien als een gebrek aan volwaardige
Meldingen Centrale Toegang MO
2023
1
Totaal meldingen
416
nachten in haar auto doorbrengt. Maar ook mensen die binnen een maand dakloos dreigen te
2
Meldingen gemeente Dalfsen
10
worden omdat ze een instelling of gevangenis verlaten of hun huis worden uitgezet zonder dat
3
Meldingen gemeente Hardenberg
11
zij zicht hebben op een passende woonoplossing worden meegeteld.
4
Meldingen gemeente Kampen
22
Indicatoren
5
Meldingen gemeente Ommen
6
Het is de bedoeling dat de monitoring van de acties wordt uitgewerkt in een jaarlijkse
6
Meldingen gemeente Staphorst
7
voortgangsrapportage. Op basis van deze voortgangsrapportage kan waar nodig worden
7
Meldingen gemeente Steenwijkerland
16
8
Meldingen gemeente Zwartewaterland
1
9
Meldingen gemeente Zwolle
184
ontwikkeling. Aan regiogemeenten en bestuur wordt in ieder geval jaarlijks gerapporteerd over
10
Meldingen buiten regio (NL)
104
het aantal meldingen maatschappelijke opvang. Deze staan hiernaast weergegeven.
11
Meldingen buitenland
51
huisvesting. Daar vallen dus ook mensen onder die nu vaak onder de radar blijven zoals de jongere die bij bekenden op de bank slaapt of de gescheiden vrouw die overdag werkt en de
bijgestuurd. Naast bovenstaande tools is geïnventariseerd welke indicatoren nog meer inzicht geven in de voortgang. Deze indicatoren zijn in bijlage 1 te vinden. De indicatoren kunnen in de toekomst worden aangevuld of aangepast. Sommige indicatoren zijn op dit moment nog in
2024
2025
1.6 Leeswijzer In hoofdstuk 2 schetsen we de beweging die we de komende vijf jaar willen maken. De inzet voor de komende jaren is uitgewerkt in de vijf ontwikkellijnen die centraal staan in dit uitvoeringsplan. Per ontwikkellijn beschrijven we de acties die hieraan zijn verbonden. In het laatste hoofdstuk beschrijven we de financiën. In de bijlagen zetten we de indicatoren op een rij en de begrippen- en bronnenlijst uiteen.
6
Uitvoeringsplan MO
2. Uitvoeringsplan We werken aan de hand van de vijf ontwikkellijnen:
1
Het uitvoeringsplan geeft inzicht in volgende elementen:
Preventie Doel
2
Eigen gemeente
Acties Lokale of regionale inzet
3
Passende huisvesting en wonen eerst
Tijdspad Actiehouder
4
Passende ondersteuning met aandacht voor kwetsbare groepen
5
Inzet ervaringskennis
Status (nader in te vullen)
7
1
2. Uitvoeringsplan – preventie (1/2)
Passende huisvesting en wonen eerst
4
Passende ondersteuning met aandacht voor kwetsbare groepen
5
Inzet ervaringskennis
Start
Afronding
Actiehouder
Regionaal Lokaal
Q3 2024 2024
Doorlopend Doorlopend
Lokaal
2025
Doorlopend
Regio IJssel-Vecht Gemeenten, samen met de partners Gemeenten
Lokaal
Q1 2024
Q1 2025
Gemeenten
Lokaal
Q2 2024
Q2 2025
Gemeenten
•
Organiseren van trainingen herkennen van signalen De signalen die voorliggend zijn aan dakloosheid onder de aandacht brengen bij partners Bekende interventiemomenten onder de aandacht brengen De uitkomsten uit de preventiescanner worden gebruikt voor de lokale aanpak Werkwijze opzetten voor delen signalen (bijv. een overlegtafel of aansluiten bij bestaande systemen) Juridische aspect informatiedeling onderzoeken
Regionaal
Q2 2024
Q2 2024
Regio IJssel-Vecht
Schuldhulpverlening verbeteren
•
Bewezen effectieve schuldinterventies toepassen
Lokaal
2025
Doorlopend
Gemeenten, woningcorporaties en hulpverleners
Huisuitzettingen worden voorkomen en niemand wordt uitgezet zonder hulp voor een passende duurzame huisvestingsoplossing
•
Opstellen preventief beleid dak- en thuisloosheid (bijv. aansluiting vroegsignalering schulden en verwijzingen voorliggende voorzieningen) Implementatie preventief beleid Gemeenten sluiten convenanten over huisuitzetting met woningcorporaties en particuliere verhuurders Gemeenten informeren particuliere verhuurders over voorliggende voorzieningen
Lokaal
Q2 2024
Q2 2025
Woningcorporaties
Lokaal Regionaal
Q2 2025 2025
Doorlopend Q4 2026
Woningcorporaties Gemeenten / Regio IJssel-Vecht
Lokaal
2025
Doorlopend
Gemeenten
Uitstroom uit een intramurale setting leidt niet tot dakloosheid
•
Nazorg na een intramurale setting borgen (bijv. buddy en training woonvaardigheden; ambulant+) Regio IJssel-Vecht maakt afspraken met aanbieders intramurale settingen uit de regio over contact wijkteam halfjaar voor uitstroom. Prestatieafspraken met woningcorporaties over voorrang voor uitstromers intramurale setting Gemeenten stellen flexwoningen beschikbaar ten behoeve van de uitstroom
Lokaal
2024
Doorlopend
Gemeenten
Lokaal
2024
Doorlopend
Zorgaanbieders intramurale settingen
Lokaal
2024
Doorlopend
Gemeenten, woningcorporaties
Lokaal
Afh. komst flexwoningen
kennissessies organiseren voor professionals over stress sensitief werken Aandachtsfunctionarissen MO introduceren in de lokale teams Ervaringsdeskundigheid inzetten
Lokaal
2025
Doorlopend
Gemeenten, aanbieders MO
Lokaal
2024
2025
Gemeenten
Actie
Eerder ingrijpen om dakloosheid te voorkomen
• • • • •
Preventie
Eigen gemeente
3
Regionaal of lokaal
Doel
• • •
•
• • Professionals2 zijn niet meer handelingsverlegen
• • •
Lokaal en regionaal
Preventie
2
Status
Gemeenten
Zie ontwikkellijn 5.
8
1
Preventie
2. Uitvoeringsplan – preventie (2/2) 2024 2024 2024
Q4 2024 Q1 2025 Q2 2025
Gemeenten, hulpverleners Regio IJssel-Vecht, gemeenten hulpverleners Gemeenten
Regionaal
2025
Q2 2026
Regio IJssel-Vecht
Ontwikkelen en starten campagne voor bekendheid van opvangvoorzieningen Opstellen van duidelijk overzicht van de opvangvoorzieningen op website van gemeente
Regionaal
Q2 2024
Q4 2024
Regio IJssel-Vecht, aanbieders MO
Lokaal
Q1 2024
Q2 2024
Gemeenten
Inzetten van ervaringsdeskundigheid door middel van storytelling in een campagne Informatiesessies organiseren voor burgers met ervaringsdeskundigen Gemeenteraden gaan in gesprek met ervaringsdeskundigen Er worden thema-avonden voor inwoners georganiseerd over signaleren en de risico’s van sociale uitsluiting en hoe zij hier kunnen handelen Ontwikkelen antistigma campagne
Zie ontwikkellijn 5.
Lokaal
2024
Doorlopend
Woningcorporaties, gemeenten
Regionaal
Q2 2024
Q4 2024
Regio IJssel-Vecht
Samenwerken met het netwerk van de inwoner staat centraal in lokaal hulpaanbod Gemeenten versoepelen de voorwaarden voor hospitaverhuur
Lokaal
2024
Doorlopend
Gemeenten, hulpverleners
Inloopvoorziening GGZ in grote gemeenten Huiskamer per gemeente beschikbaar voor inwoners die niet over een eigen woonruimte beschikken
Lokaal Lokaal
2025 2025
Doorlopend Doorlopend
Regio IJssel-Vecht, gemeenten Gemeenten
Bewustwording vergroten en positievere beeldvorming stimuleren over dakloosheid
•
• Het eigen netwerk van de inwoner wordt benut in preventie van dakloosheid
•
Inwoners kunnen overdag worden opgevangen
• •
•
Inzet ervaringskennis
Lokaal Regionaal Lokaal
•
•
5
Inventariseren eigen aanbod in gemeente Inventariseren van het aanbod in de regio Inzetten van een sociale kaart van voorliggende voorzieningen en inkomensondersteuning die leesbaar is voor laaggeletterden (of bijv. een loket) Een kennisbank opzetten voor professionals met een signalerende functie
Bereikbaarheid en bekendheid van opvangvoorzieningen is vergroot zodat duidelijk is waar inwoners terecht kunnen
•
Passende ondersteuning met aandacht voor kwetsbare groepen
Actiehouder
• • •
•
4
Afronding
Er is goede en vindbare informatie op alle leefgebieden beschikbaar, bereikbaarheid van het hulpaanbod is verbeterd
•
Passende huisvesting en wonen eerst
Start
Actie
•
Eigen gemeente
3
Regionaal of lokaal
Doel
Preventie
2
Status
Zie ontwikkellijn 5. Zie ontwikkellijn 5.
Zie ontwikkellijn 3.
9
1
2. Uitvoeringsplan – eigen gemeente (1/2)
Eigen gemeente
Regiogemeenten bieden lokaal maatwerk wonen en ongebruikelijke woonvormen
•
• • •
Passende ondersteuning met aandacht voor kwetsbare groepen
5
Inzet ervaringskennis
Actiehouder
Prestatieafspraken met woningcorporaties en verhuurders over uitstroomwoningen MO Werkproces overdracht ondersteuningsplan van regionale aanbieder naar lokaal Tijdens verblijf in MO blijft er een lokaal aanspreekpunt, ook voor het ondersteuningsplan Alle communicatie richting inwoner gaat uit van terugkeer naar gemeente van herkomst
Lokaal
2024
Doorlopend
Gemeenten, woningcorporaties
Regionaal
Q2 2024
Q3 2024
Regio IJssel-Vecht, aanbieders MO
Regionaal/lokaal
2024
Q2 2024
Regionaal/lokaal
2024
2025
Regio IJssel-Vecht, gemeenten, aanbieders MO Regio IJssel-Vecht, gemeenten, aanbieders MO
Gemeenten passen woonbeleid aan naar meer mogelijkheden voor ongebruikelijke woonvormen. (zoals verruimen hospitaverhuur, Kamerbewoning, woningdelen, caravan, flexwonen etc.) Gemeenten beschikken over woonvoorzieningen geschikt voor de verschillende doelgroepen Regionale afstemming- en inspiratie delen over lokale initiatieven ongebruikelijke woonvormen Gemeente houdt een of twee woonplekken beschikbaar voor acute opvang
Lokaal
2024
Doorlopend
Gemeenten
Lokaal
2025
Doorlopend
Gemeenten, woningcorporaties, aanbieders MO/hulpverleners
Lokaal
Q1 2024 2025
Q4 2027 2027
Regio IJssel-Vecht, gemeenten Gemeenten, woningcorporaties
•
•
4
Afronding
Inwoners gaan terug naar de herkomst gemeente met een ondersteuningsplan
•
Passende huisvesting en wonen eerst
Start
Actie
•
Eigen gemeente
3
Regionaal of lokaal
Doel
Regionaal
Er is doelgroep gerichte opvang beschikbaar
•
Opzetten van kleinschalige opvang voor specifieke doelgroepen (gezinnen, jongeren, economisch daklozen)
Regionaal en lokaal
Q1 2024
Q4 2027
Regio IJssel-Vecht, gemeenten, woningcorporaties, aanbieders MO
Er bestaat een vangnetconstructie
•
Gemeenten voorzien in time-outplekken en noodbedden voor inwoners
Lokaal en regionaal
2024
2027
Gemeenten, partners zorg en veiligheid
Regiogemeenten bieden lokaal maatwerk ondersteuning met mogelijkheid tot open afschaling
•
Gemeenten bieden vormen van ondersteuning inclusief bed op recept Regio breidt nazorg vanuit MO uit voor personen in geval van terugval
Lokaal
2025
2026
Regionaal
Q1 2024
2026
Gemeenten, hulpverleners, aanbieders MO Regio IJssel-Vecht, hulpverleners, aanbieders MO
Lokale teams kunnen ervaringsdeskundigheid inzetten
•
Gemeenten bieden ervaringsdeskundigheid in hun wijkteams/lokale (Wmo-)teams Regio IJssel-Vecht biedt een pool aan ervaringsdeskundigen op dakloosheid
Zie ontwikkellijn 5.
•
•
Preventie
2
Status
Zie ontwikkellijn 5.
10
1
Eigen gemeente
2. Uitvoeringsplan – eigen gemeente (2/2)
Eigen gemeente
3
Passende huisvesting en wonen eerst
4
Passende ondersteuning met aandacht voor kwetsbare groepen
5
Inzet ervaringskennis
Regionaal of lokaal
Start
Afronding
Actiehouder
Samenwerkingsafspraken opstellen en vaststellen
Lokaal
2025
2027
Gemeenten, huisartsen, zorgaanbieders en maatschappelijk voorveld
•
Organiseren van ondersteuning/beschikbaarheid van zorgaanbieders buiten kantoortijden
Lokaal
2025
Doorlopend
Gemeenten en zorgaanbieders
•
Samenwerking met scholen het herkennen van signalen voorliggend aan dakloosheid Uitstroom uit instellingen wordt voorbereid met betrokken partners zodat jongeren niet op straat komen te staan Alle dakloze jongeren krijgen binnen vijf werkdagen een briefadres
Lokaal
2024
Doorlopend
Lokaal
2024
Doorlopend
Gemeenten, woningcorporaties, samenwerkingspartners en scholen
Lokaal
2024
2025
Dak of -thuisloze inwoners hebben eenvoudiger en sneller toegang tot basisvoorzieningen zoals inschrijving in de BRP en inkomensondersteuning
Lokaal
2025
Doorlopend
Doel
Actie
Verbeteren samenwerking formele en informele zorg
•
Overlast wordt zoveel mogelijk voorkomen Gemeenten hebben specifieke aandacht voor hulpverlening aan jongeren
•
•
Kortere trajecten zorgen voor sneller herstel en groeiend vertrouwen in de overheid
Preventie
2
•
Status
Gemeenten
11
1
Passende huisvesting, wonen eerst
2. Uitvoeringsplan – passende huisvesting (1/2)
Voldoende woonplekken voor diverse doelgroepen
• • • • •
Voldoende woonplekken voor jongeren
•
Niemand verblijft langer in een nood- of tussenvoorziening dan strikt noodzakelijk
• •
Dakloze mensen slapen niet buiten door gebrek aan toegankelijke, veilige en passende opvang
•
•
•
• •
Passende ondersteuning met aandacht voor kwetsbare groepen
5
Inzet ervaringskennis
Actiehouder
Opbouwen plekken Housing First in alle gemeenten Regionaal convenant tussen gemeenten, corporaties, zorgaanbieders Er zit ruimte en uniformiteit in de urgentieverordeningen van alle gemeenten Er wordt in elke gemeente gewerkt met het kwaliteitskader van VWS Een huurcontract op eigen naam is de norm Opstellen op-, om- en afbouwplan regionale plekken
Regionaal Regionaal
2025 2025
2027 2026
Regionaal / lokaal
2025
2026
Regio IJssel-Vecht, aanbieders MO Regio IJssel-Vecht, gemeenten, corporaties, aanbieders MO Gemeenten, woningcorporaties
Lokaal
2026
2027
Gemeenten
Regionaal Regionaal
2026
2027
Regio IJssel-Vecht, aanbieders MO
Prestatieafspraken plekken voor uitstroom MO/ter voorkoming dakloosheid Gemeente maakt afspraken met corporaties over meer diversiteit woonaanbod Bestuurders houden elkaar verantwoordelijk als uitstroomafspraken niet worden nageleefd Anders kijken naar wonen ‘out of the box’ (flexwoningen of tiny house) Realisatie van woonunits Herberg en housing first
Zie ontwikkellijn 1 en 2 Lokaal
2025
2027
Regionaal
2026
2027
Lokaal
2025
Gemeenten (afdeling wonen), woningcorporaties Regio IJssel-Vecht, gemeenten (adviseurs BW/MO)
Regionaal
Q2 2024
Stimuleren van woonplekken (kamerbewoning, appartementen) voor jongeren Bieden begeleiding woonvaardigheden, via o.a. Kansrijk wonen en/of een kamertrainingcentrum
Lokaal
2025
2027
Gemeenten (afdeling wonen) en woningcorporaties
Regionale uitstroomtafel verkennen In de woonzorgvisies is aandacht voor de groep uitstromers MO Er vindt altijd een warme overdracht plaats van regionale voorziening naar lokale dienstverlening
Regionaal Lokaal
2025
Doorlopend
Gemeenten, GGD, zorgaanbieders MO en woningcorporaties
Onderzoek naar benodigde hoeveelheid plekken (korte termijn) Diversiteit in aanbod verkennen (speciaal voor vrouwen of jongeren) Monitoren van veiligheid in de opvang
Regionaal
Q2 2024
Q3 2024
• •
• •
4
Afronding
Housing First als systeemaanpak: het werken volgens de leidende principes wordt toegepast in de regio
•
Passende huisvesting en wonen eerst
Start
Actie
•
Eigen gemeente
3
Regionaal of lokaal
Doel
Preventie
2
Status
12
1
Passende huisvesting
2. Uitvoeringsplan – passende huisvesting (2/2) Doel
Actie
Er is grip op wonen, zorg en welzijn voor kwetsbare doelgroepen
•
• •
Alle gemeenten hebben woonzorgvisies met onderbouwde (regionale) cijfers, op basis waarvan woonplekken worden toegewezen, gebouwd, getransformeerd en/of aangekocht voor dakloze mensen Ethos (light) kwalificatie Integrale monitor huisvesting aandachtsgroepen is operationeel
Regionaal of lokaal
Start
Afronding
Actiehouder
Lokaal
2024
2027
Gemeenten
Preventie
2
Eigen gemeente
3
Passende huisvesting en wonen eerst
4
Passende ondersteuning met aandacht voor kwetsbare groepen
5
Inzet ervaringskennis
Status
13
1
Passende ondersteuning met aandacht voor kwetsbare groepen
2. Uitvoeringsplan – passende ondersteuning (1/1)
Inzet ervaringskennis
Regionaal
Q4 2024
Q1 2025
Regio IJssel-Vecht
Regionaal
Q4 2024
Doorlopend
Aanbieders MO, centrale toegang
Regionaal
Q2 2025
Doorlopend
Aanbieders MO, centrale toegang
Afspraken maken met bedrijven of uitzendbureaus over huisvesting arbeidsmigranten Verkennen samenwerking BARKA Aantal plekken beschikbaar voor opvang van mensen buiten de regio
Regionaal / lokaal
Q1 2024
Q4 2024
Regionaal Regionaal
Q1 2024 Q1 2024
Q4 2024 Q4 2025
Regio IJssel-Vecht, gemeenten economie Regio IJssel-Vecht Regio IJssel-Vecht, aanbieders MO, centrale toegang
Starten samenwerking tussen MO en huisartsenpraktijk Verkennen samenwerking tussen MO en tandartsenpraktijk
Regionaal
2023/2024
Q1 2024
Regionaal
2023/2024
Q1 2024
Een duidelijk beeld van start/einde opvang Samenwerkingsafspraken opstellen over casuïstiek met multi-problematiek, zodat duidelijkheid ontstaat over rollen en regie Professionals hebben aandacht voor iemands sociale netwerken dragen dit over indien nodig
Regionaal Regionaal
Q1 2024 2024
Q2 2024 2025
Regionaal
2023/2024
Doorlopend
Regio IJssel-Vecht, gemeenten Regio IJssel-Vecht, gemeenten, aanbieders MO, zorgkantoor, aanbieders BW, aanbieders Wlz Aanbieders MO
Onderzoek naar toename jongeren en opvangplekken Housing First Jongeren Inspiratie uit andere regio’s toepassen op eigen opvangvoorzieningen
Regionaal
2024
2026
Regio IJssel-Vecht
Regionaal Regionaal
2023/2024 2023/2024
2025 2025
Regio IJssel-Vecht Regio IJssel-Vecht, aanbieders MO, woningcorporaties, gemeenten
•
Medische zorg voor dak- en thuislozen, zowel onverzekerden als dak- en thuislozen die geenhuisarts hebben, is geborgd
•
Binnen opvang is regie, continuïteit en bereikbaarheid begeleiding gewaarborgd
• •
Opvang voor jongeren wordt apart georganiseerd. Er zijn voldoende jongerenplekken.
• • •
5
Opnemen in voorwaarden subsidie MO dat werknemers kennis bezitten over gender- en seksuele diversiteit Professionals worden geschoold op signalering en passende begeleiding op maat Professionals handelen sensitief bij gender- en seksuele diversiteit
Binnen opvang is aandacht voor mensen buiten de regio en EUmigranten
•
Passende ondersteuning met aandacht voor kwetsbare groepen
Actiehouder
•
•
4
Afronding
Binnen de opvang is aandacht voor gender- en seksuele diversiteit en de doelgroep LHBTIQ+ in de opvang is daardoor beter in beeld. Er is aandacht voor veiligheid van deze groepen.
• •
Passende huisvesting en wonen eerst
Start
Actie
•
Eigen gemeente
3
Regionaal of lokaal
Doel
•
Preventie
2
Status
Gemeenten, aanbieders MO, tandartsenpraktijk, GGD Gemeenten, aanbieders MO, tandartsenpraktijk, GGD
14
1
2. Uitvoeringsplan – inzet ervaringskennis (1/1) Start
Afronding
Actiehouder
Geborgd in regionale visie In subsidievoorwaarden vastzetten dat aanbieders MO inzetten op ervaringskennis. Elke zorgaanbieder werkt met een aantal ervaringsdeskundigen. Regio organiseert een pool van ervaringsdeskundigen (via zorgaanbieders en daarbuiten). Regio ontwikkelt participatievorm voor ervaringsdeskundigen Als nieuw beleid ontwikkeld moet worden, is dat via de participatievorm
Regionaal Regionaal
2023 2023
Doorlopend
Gemeenten, zorgaanbieders
Regionaal
Q4 2024
Regionaal
Q2 2025
Regionaal
Q1 2025
Regionaal
Q3 2025
Lokale gemeenten beschrijven hoe zij ervaringsdeskundigheid inzetten Lokaal beleid wordt in samenspraak met ervaringsdeskundigen gemaakt
Lokaal
Q3 2024
Doorlopend
Gemeenten
Lokaal
Q3 2025
Regionale planfase Instrumenten voor inzet ervaringsdeskundigen Inzetten van ervaringsdeskundigheid door middel van storytelling in een campagne Informatiesessies organiseren voor burgers met ervaringsdeskundigen Gemeenteraden gaan in gesprek met ervaringsdeskundigen
Regionaal Lokaal Regionaal
Q1 2024 Q4 2024 Q1 2025
Doorlopend
Gemeenten
Aandachtsfunctionaris ervaringsdeskundigheid aanstellen in de gemeente Ervaringsdeskundige koppelen aan de wijkteams Gemeenten bieden ervaringsdeskundigheid in hun wijkteams/lokale (Wmo-)teams Regio IJssel-Vecht biedt een pool aan ervaringsdeskundigen op in
Lokaal
Q1 2025
Doorlopend
Gemeenten
Lokaal Lokaal
Q2 2025
Planfase Ervaringsdeskundigen betrekken bij woningcorporaties
Lokaal
Doorlopend
Woningcorporaties
Actie
Alle centrumgemeenten ontwikkelen en borgen betekenisvolle participatie van ervaringsdeskundigen in de regio
• • • •
•
Inzet ervaringskennis
Regionaal of lokaal
Doel
• Beleid wordt niet gemaakt zonder de inbreng van mensen met ervaring
•
De verbinding met de inwoner verbeteren en stigmatisering tegengaan
• • •
•
• • Kennis binnen de lokale teams vergroten
• • • •
Kennis bij woningcorporaties vergroten
• •
Preventie
2
Eigen gemeente
3
Passende huisvesting en wonen eerst
4
Passende ondersteuning met aandacht voor kwetsbare groepen
5
Inzet ervaringskennis
Status
Lokaal Lokaal
Regionaal Q2 2024 Q1 2025
15
Uitvoeringsplan MO
3.3 Verdeling gemeenten en regio
2. Financiën
90% van het bedrag per ontwikkellijn wordt verdeeld over de regio en de acht gemeenten, ten behoeve van acties die bijdragen aan de doelen uit dit plan. In onderstaande tabel staat de verdeling van de middelen per ontwikkellijn per gemeente voor 2024 weergeven.
3.1 Jaarlijks budget De rijksoverheid heeft toegezegd dat voor de uitvoering van het nationaal actieplan dakloosheid: eerst een thuis middelen beschikbaar worden gesteld aan gemeenten. In 2022 en 2023 kende dit de vorm van een decentralisatie-uitkering van ongeveer 1 miljoen voor de regio IJssel-Vecht. De manier van financiering vanaf 2024 is nog niet bekend. Wel is landelijk een budget beschikbaar gesteld voor de jaren tot en met 2030. Dit is iets lager dan in 2022 en 2023 wegens de gereserveerde middelen voor sturing en monitoring vanuit de rijksoverheid. In 2024 is het begrootte budget voor het uitvoeringsplan: €737.000. Afwachtend van nadere berichtgeving van de rijksoverheid over de financiering in de jaren 2024-2030 doen we de aanname dat het jaarlijks om een vergelijkbaar bedrag gaat (tussen de €700.000 en €800.000). 3.2 Verdeling ontwikkellijnen
Voor de verdeling onder de acht gemeenten hanteren we de verdeelsleutel die ook wordt
Het budget wordt volgens de volgende verdeling (in percentages) voorlopig verdeeld over de
gehanteerd bij o.a. regionale tekorten of overschotten. Het budget van de regio is gebaseerd op
ontwikkellijnen. Afhankelijk van de ontwikkelingen kunnen de percentages in 2025 tot en met
de verdeling lokale en regionale acties per ontwikkellijn. Het staat gemeenten en regio natuurlijk
2027 wijzigen. De meeste acties die in 2024 starten vallen onder ontwikkellijn 1 en 2.
vrij om gezamenlijk op te trekken.
Preventie
Eigen gemeente
Huisvesting
Ondersteuning
Ervaringskennis
2024
30%
30%
20%
10%
10%
2025
25%
30%
25%
10%
10%
van elkaar en van de gemeenten die misschien voorop lopen op een bepaalde ontwikkellijn. We
2026
20%
25%
30%
15%
10%
spreken af dat één of twee gemeenten per ontwikkellijn als koploper fungeert. De koplopers per
2027
20%
25%
30%
15%
10%
3.4 Verdeling koplopers De overige 10% per ontwikkellijn wordt gecombineerd tot een budget van €73.700. Gemeenten zullen niet op elke ontwikkellijn tegelijk in kunnen zetten. Tegelijkertijd leren de gemeenten veel
ontwikkellijn worden nog bepaald. Koplopers kunnen een initiatiefvoorstel indienen bij het AO om aanspraak te doen op het budget.
16
3.5 Capaciteit Het uitvoeringsplan bevat niet alleen productontwikkeling of opzetten van nieuwe dienstverlening, het vraagt veelal nieuwe processen, afspraken en een cultuuromslag. Daarvoor is capaciteit nodig, zowel regionaal als lokaal. De regio heeft hiervoor een voorstel ingediend voor transformatiecapaciteit. De dekking hiervoor is gevonden in de regionale reserves. 3.6 Inzet van budgetten De tabel op de vorige pagina geeft per gemeente het budget ten behoeve voor de acties uit het uitvoeringsplan weer. We hanteren de volgende uitgangspunten ten aanzien van dit budget: -
Gemeenten ontvangen het budget van de centrumgemeente als de rijksbijdrage binnen is.
-
De besteding van de budgetten komen ten goede van acties en ambities uit dit plan. Dit geldt voor zowel lokaal als regionaal en ook voor de koplopers.
-
Gemeenten informeren elkaar over de besteding van hun budgetten.
-
Gemeenten kunnen gemotiveerd afwijken van de verdeling per ontwikkellijn.
-
Gemeenten kunnen gemotiveerd het bedrag van 2024 overhevelen naar 2025.
-
Gemeenten kunnen ervoor kiezen om gezamenlijk op te trekken, bijvoorbeeld door het samenvoegen van budgetten en het gezamenlijk uitvoeren van acties uit dit plan.
-
Koplopers dienen initiatieven in bij het AO om aanspraak te doen op het budget.
-
De regio dient een voorstel in voor besteding van het regionale budget bij het AO.
17
Uitvoeringsplan MO
4. Bijlage 1- Indicatoren NR
Indicatoren
1
Totaal aantal aanmeldingen CT
13
Aantal opgevangen gezinnen
2
Aantal aanmeldingen CT alleenstaand
14
Percentage voorkomen uithuiszettingen
3
Aantal aanmeldingen CT jongeren
15
Percentage voorkomen uithuiszettingen WC
4
Aantal aanmeldingen CT gezinnen
16
Percentage voorkomen uithuiszettingen particuliere verhuurders
5
Aantal toegevoegde woningen
17
Aantal uitkeringen voor daklozen
6
Aantal toegevoegde tijdelijke woningen
18
Aantal uitkeringen voor jongeren
7
Aantal plekken MO alleenstaand
19
Aantal briefadressen (waaronder Herberg)
8
Aantal plekken MO jongeren
20
Aantal briefadressen jongeren
9
Aantal vaste plekken gezinnen
21
Aantal plekken Housing First
10
Aantal tijdelijke plekken gezinnen
22
Aantal plaatsingen Onder de Pannen
11
Aantal opgevangen alleenstaand
23
Kleinschalige opvang in eigen gemeente
12
Aantal opgevangen jongeren
24
Inzet ervaringsdeskundigen
18
Uitvoeringsplan MO
5. Bijlage 2- Begrippenlijst Begrip
Toelichting
Begrip
Toelichting
Beschermd wonen
Bij beschermd wonen is er 24 uur hulp/zorg aanwezig en woont de client in een veilig woonomgeving met begeleiding.
GGZ
Geestelijke gezondheidszorg
Briefadres
Een briefadres is een adres waar de overheid iemand zonder woonadres kan bereiken. Dit is het adres van een andere persoon of van een instelling.
Housing First
Housing First is een vorm van zelfstandig wonen in de wijk met ambulante, intensieve begeleiding en bedoeld voor dakloze mensen met langdruige meervoudige problemen, waarbij de toewijzing van een woning de start is van een traject waarbij zelfstandig wonen het doel is.
LHBTQI+
Lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuele mensen, transgender personen, intersekse personen, queer personen en anderen die wat betreft hun genderidentiteit, genderexpressie, seksualiteit of hun lichaam buiten wat in de maatschappij wordt gezien als ‘standaard’ vallen.
Maatschappelijke Opvang
Onderdak en begeleiding voor personen die de thuissituatie hebben verlaten en niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving, niet zijnde personen die de thuissituatie hebben verlaten in verband met risico’s voor hun veiligheid als gevolg van huiselijk geweld.
VNG
Vereniging Nederlandse Gemeenten
Vroegsignalering
In een vroegtijdig stadium signaleren fat er tekenen zijn dat men bijvoorbeeld dakloos kan raken.
WMO
Wet maatschappelijke ondersteuning 2015
Centrumgemeente
In de Nederlandse bestuurlijke indeling is een centrumgemeente die in een intergemeentelijk samenwerkingsverband een bepaalde functie uitvoering voor omliggende gemeenten.
Convenant
Schriftelijke afspraken met één of meerdere partijen, gericht op het behalen van bepaalde (beleids-)doelen.
Corporatie
Toegelaten instelling dan wel een verhuurder van sociale huurwoningen tot de huurliberalisatiegrens.
Ervaringsdeskundigheid
Het vermogen om op grond van eigen herstelervaring voor anderen ruimte te maken voor herstel. De kennis die door reflectie op de eigen ervaringen en ervaringen van deelgenoten is vergaard, aangevuld met kennis uit andere bronnen, wordt op een professionele (en soms ook vrijwillige) manier ingezet ten behoeve van anderen.
ETHOS
ETHOS staat voor ‘European Typology of Homelessness and Housing Exclusion’ en is in 2006 ontwikkeld. De benadering hanteert een definitie waarbij dakloosheid wordt gezien als een gebrek aan volwaardige huisvesting. Hierdoor wordt niet alleen feitelijke dakloosheid, maar ook potentieel zeer grote groep mensen die geen veilig eigen (t)huis hebben in beeld gebracht. Zoals mensen in nietconventionele woonplekken (zoals auto, kraakpand, vakantiewoning) of mensen die tijdelijk bij familie of kennissen verblijven. EHTOS Light is ontwikkeld als instrument om het aantal dak- en thuisloze mensen in kaart te brengen en geldt als minimale classificatie van dakloosheid.
19