1. uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
Tekst van het document
agezond
Zwolle
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026 Verkleinen van gezondheidsverschillen. Daar zorgen we samen voor.
tgezond
tgezond
Voorwoord
Gezondheid is meer dan ‘niet ziek zijn’. Gezondheid gaat ook over veerkracht, over meedoen in de maatschappij, over betekenisvol werk of andere activiteiten en over de omgeving waarin je leeft. De gemeente zet daarom in op alle aspecten van positieve gezondheid, zoals ook omschreven in ons Coalitieakkoord 2022-2026: samen voor een waarde(n)volle toekomst. We blijven steeds langer gezond, worden ouder en onze gezondheidszorg wordt steeds beter. In veel opzichten staan we er goed voor. Toch zijn er grote verschillen in gezondheid bij onze inwoners. Deze verschillen zijn de afgelopen jaren alleen maar groter geworden.
Niet iedereen leeft in de omstandigheden om zelf gezonde keuzes te maken. De oorzaak van gezondheidsverschillen is heel complex. Het draait niet alleen om sociaaleconomische factoren, het is een interactie van meerdere dingen, zoals ongelijkheid in onderwijs, arbeidsmarkt, sociale zekerheid, leefomgeving, gezondheid en sociale relaties. Als gemeente Zwolle willen we mensen ondersteunen en helpen gezonde keuzes te kunnen maken, zodat meer Zwollenaren gezonder, vitaler en weerbaarder worden. We hebben daarbij oog voor alle inwoners, maar zeker voor diegenen die daarbij wat extra hulp kunnen gebruiken. Vanuit deze brede blik op gezondheid hebben we in de beleidsagenda 2022-2026 vijf speerpunten geformuleerd: 1. Bevorderen van een gezonde leefstijl 2. Gezond opgroeien met een kansrijke start 3. Mentale gezondheid in verschillende levensfasen 4. Gezonde leefomgeving 5. Vitaal en waardig ouder worden De uitwerking hiervan volgt in voorliggend uitvoeringsplan. In het plan wordt per speerpunt aangegeven wat onze ambities zijn, waarop we monitoren en welke acties daaraan bijdragen. Elk jaar wordt het uitvoeringsplan bijgewerkt en aangevuld met acties of ontwikkelingen. De opzet, prioritering en ambities veranderen in principe niet gedurende de doorlooptijd van het gezondheidsbeleid.
Naast de gemeente zijn er andere partijen en inwonerinitiatieven die zich individueel of samen inzetten voor een bepaald thema binnen gezondheid, zonder betrokkenheid van de gemeente. Deze komen niet terug in dit uitvoeringsplan, maar hebben uiteraard ook een bijdrage aan de positieve gezondheid van de Zwolse inwoners. Michiel van Willigen Wethouder Gezondheid
2
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
3
tgezond
tgezond
Speerpunt 1: bevorderen van een gezonde leefstijl
In de beleidsagenda 2022-2026 staat benoemd dat het bevorderen van een gezonde leefstijl een belangrijk speerpunt is. Een speerpunt dat eigenlijk alleen maar meer urgentie heeft gekregen. Het bevorderen van een gezonde leefstijl betekent meer dan alleen inzetten op gezond eten, voldoende slaap en bewegen. Het gaat ook om ontspanning, mentale gezondheid en sociale verbondenheid. We zetten sterk in op preventie waarbij meer Zwollenaren gezonder, vitaler en weerbaarder worden. In het coalitieakkoord van 2022 staat ook benoemd: ‘’We blijven inzetten op het bevorderen van gezonde leefstijl: een gezonde keuze moet de vanzelfsprekende keuze zijn. Ook samenwerking met scholen en (sport)verenigingen voor een ‘gezonde kantine’. We ontmoedigen roken bij openbare ruimtes bij sportparken, speelplekken, kinderboerderijen en bibliotheken. Dit werken we uit in het uitvoeringsprogramma Gezondheid 2022-2026.’’ 4
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
5
tgezond
In de cijfers is te zien dat de laatste jaren de gezonde leefstijl van mensen er niet op vooruit is gegaan. De corona pandemie lijkt hier een extra effect op te hebben gehad. Dit geldt zowel voor landelijk als de gemeente Zwolle. De Zwolse inwoners bewegen minder, zijn zwaarder en ook het alcoholgebruik is toegenomen. In 2016 voldeed 77% van de senioren aan de beweegrichtlijn. In 2020 is dat sterk gedaald naar slechts 40%. Het percentage inwoners met overgewicht
is ook toegenomen, voor zowel jeugd, volwassenen als ouderen. Dit onderstreept de urgentie om in te zetten het bevorderen van een gezonde leefstijl en dan met name bij de inwoners waar de gezondheidsachterstanden het grootst zijn. Daarom zetten we extra in op mensen in een kwetsbare positie
Cijfers 2017 jeugd 8% van groep 2 PO heeft overgewicht. 13% van groep 7 PO heeft overgewicht. 13% van klas 2 VO heeft overgewicht. 17% van klas 4 VO heeft overgewicht.
Cijfers 2019 jeugd 9% van groep 2 PO heeft overgewicht. 14% van groep 7 PO heeft overgewicht. 13% van klas 2 VO heeft overgewicht. 13% van klas 4 VO heeft overgewicht.
Cijfers 2016 volwassenen en ouderen 39% van de 18-64 jarigen heeft overgewicht. 57% van de 65+’ers heeft overgewicht.
Cijfers 2020 volwassenen en ouderen 43% van de 18-64 jarigen heeft overgewicht. 59% van de 65+’ers heeft overgewicht.
Subdoel B. Zwollenaren bewegen meer Cijfers 2018 kinderen 68% van de 4-12 jarigen (beweegt 7 uur of meer per week) is actief. 3% van de 4-12 jarigen (beweegt minder dan 3 uur per week) is inactief.
Cijfers 2021 kinderen 40% van de 4-12 jarigen beweegt 5 elke dag minstens 1 uur. 46% van de 4-12 jarigen sport wekelijks bij een sportvereniging.
Cijfers 2019 jongeren 48% van de jongeren beweegt 5 of meer dagen per week minstens 1 uur. 77% van de jongeren sport wekelijks bij club, vereniging of sportschool.
Cijfers 2021 jongeren 43% van de jongeren beweegt 5 of meer dagen per week minstens 1 uur. 78% van de jongeren sport wekelijks bij club, vereniging of sportschool.
Cijfers 2016 volwassenen 59% van de 18-64 jarigen voldoet aan de beweegrichtlijn. 77% van de 65+’ers voldoet aan de beweegrichtlijn.
Cijfers 2020 volwassenen 58% van de 18-64 jarigen voldoet aan de beweegrichtlijn. 59% van de 18-64 jarigen sport minstens 1 dag in de week. 40% van de 65+’ers voldoet aan de beweegrichtlijn. 34% van de 65+’ers sport minstens 1 dag in de week.
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
Subdoel C. We zetten ons in voor een gezond voedselaanbod en - omgeving voor alle Zwolse inwoners (meer gezonde sportkantines en buurtverenigingen) Cijfers 2017 kinderen (tussen 4-12 jaar) 69% eet dagelijks fruit. 51% eet dagelijks groente.
Ons doel: de gezonde leefstijl van de Zwolse inwoners bevorderen (focus op mensen in een kwetsbare positie)
Subdoel A. Het aantal inwoners met overgewicht neemt af
6
tgezond
Cijfers 2021 kinderen (tussen 4-12 jaar) 72% eet dagelijks fruit. 52% eet dagelijks groente. Twee sportverenigingen hebben een thema van team. Fit behaald (gezonde sportkantine).
Subdoel D. Alle bibliotheken, kinderboerderijen, speeltuinen en sportverenigingen zijn rookvrij. Cijfers 2020 73% van de Zwolse sportverenigingen zijn rookvrij. 100% van de speeltuinverenigingen zijn rookvrij. 12% van de (kinder)boerderijen zijn rookvrij. Subdoel E. Het percentage Zwolse inwoners dat overmatig drinkt daalt Cijfers 2016 volwassenen 16% van de 18-64 jarigen drinkt overmatig.
Cijfers 2020 volwassenen en ouderen 18% van de 18-64 jarigen drinkt overmatig. 18% van de 65+’ers drinkt overmatig.
Cijfers 2019 jongeren 17% van de jongeren is weleens aangeschoten of dronken geweest. 19% van de jongeren heeft de laatste 4 weken alcohol gedronken.
Cijfers 2021 jongeren 15% van de jongeren is weleens aangeschoten of dronken geweest. 20% van de jongeren heeft de laatste 4 weken alcohol gedronken.
Subdoel F. Het aantal rokers is afgenomen Cijfers 2016 volwassenen en ouderen 22% van de 18-64 jarigen rookt. 11% van de 65+’ers rookt.
Cijfers 2020 volwassenen en ouderen 20% van de 18-64 jarigen rookt. 9% van de 65+’ers rookt.
Cijfers 2019 jongeren 2% van de jongeren rookt dagelijks. 3% van de jongeren rookt wekelijks.
Cijfers 2021 jongeren 1% van de jongeren rookt dagelijks. 2% van de jongeren rookt wekelijks.
Subdoel G. Het percentage jongeren dat drugs gebruikt is gedaald Cijfers 2021 jongeren 6% van de jongeren heeft ooit hasj of wiet gebruikt.
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
7
tgezond
Hoe willen we deze doelen gaan bereiken?
Stimuleren van een gezonde leefstijl vraagt om gedragsverandering van mensen en daarmee een langdurige inzet. Het kost tijd om de mensen te bereiken, motiveren en stimuleren tot ander gedrag. Daarom zetten we in op integrale projecten, met gedachtegoed van positieve gezondheid en specifiek aandacht voor het verkleinen van gezondheidsverschillen. De projecten en programma’s zullen de komende jaren ook niet veel veranderen, wellicht in vorm of extra inzet, maar langdurige en duurzame inzet is van belang. Netwerk Zwolle Gezonde Stad is een belangrijk platform voor het bevorderen van de gezonde leefstijl, daar zitten veel partners die daar een bijdrage aan leveren, via activiteiten of binnen de organisatie zelf. Komende jaren wil de gemeente nog meer inzetten op netwerkvorming Acties
Wie zijn er
tgezond
en verbinding tussen organisaties en inwoners (en onderling) om de inzet op gezonde leefstijl te versterken. De cijfers zijn duidelijk, er is extra aandacht en inzet nodig.
Acties
Tijd
Financiën
betrokken?
Portefeuil-
1.3
Start
Rijksmiddelen
Michiel van
In
aanpak voor een duurzame bevordering van de
JOGG
medio 2022
voor het pre-
Willigen
uitvoering
pilotjaar
ventieakkoord
Gezondheid
(2021-2023)
Zie ook in-
gezonde leefstijl bij kinderen en hun gezin met aandacht voor onderliggende factoren.
Start in 2021
Rijksmiddelen
Michiel van
In
service Zwolle,
in de wijk
voor het pre-
Willigen
uitvoering
het grootst zijn.
Huisartsen-
Diezerpoort
ventieakkoord
Gezondheid
- 2021 verkenningsfase
praktijk Geert
(2021-2023)
Zie ook in-
- 2022 actiefase
Grote, Travers,
Preventieak-
formatienota
de Fysiothe-
koord loopt
raad
rapeut Zwolle,
t/m 2023
in de wijk • Inwonerperspectief ophalen.
1.4
GGD (Ge-
2021-2024
Landelijke
Michiel van
In
• De Gezonde School-aanpak: dit is een
zonde School
(huidig
financiering
Willigen
uitvoering
werkwijze voor scholen om structureel te
adviseur) en
program-
werken aan gezondheid.
aangesloten
maplan)
• Gezonde School – activiteiten: concrete
vo, po, so en
kunnen worden op school. Deze activiteiten
MBO) voeren
vormen een onderdeel van de Gezonde
dit uit
School-aanpak. • Het vignet Gezonde School: hiermee laten scholen zien dat zij structureel aan gezondheid werken en voldoen aan de kwaliteits-
raad
criteria. Een school die het vignet heeft behaald, mag zich Gezonde School noemen. • De website Gezondeschool.nl: de centrale vindplek voor scholen met alle informatie
Huidige
Subsidie uit bud-
Michiel van
In
kinderen tussen 8 en 13 jaar met 4 pijlers:
de Regge en
groep: sep-
get preventieve
Willigen
uitvoering
diëtisten i.s.m.
tember 2021
gezondheid
Gezondheid
SportService
tot en met
een vignet
Zwolle en GGD
febru-
Bijdrage aan doel A en B
• gedragsverandering Elke anderhalf jaar start er een groep van 8 -12 kinderen. Bijdrage aan doel A en B
Gezondheid
scholen (voor
lesprogramma’s en/of projecten die ingezet
Kinderfysio
• voeding en voedingsgewoonten
nader te betrek-
Programma Gezonde School
Uitvoering leefstijlinterventie Cool 2B Fit voor
• beweging/ sport
Carinova en ken partijen.
Bijdrage aan doel A en B
• betrokkenheid van ouders
GGD, Icare,
Bijdrage aan doel A, B en C
evaluatie van de aanpak.
1.2
WijZ, Sport-
• Netwerk verstevigen rondom gezondheid
formatienota Doel pilotjaar: implementatie, uitvoering en
Status
lehouder en
in wijken waar de gezondheidsachterstanden
wijk
lehouder en
GGD, SWT en
Portefeuil-
Uitvoering preventieakkoord gezonde leefstijl
• Coalitie gezond(er) voedselaanbod in de
Status
Project Kind naar Gezonder Gewicht: keten-
Financiën
beleidsterrein
beleidsterrein 1.1
Tijd
betrokken?
Daarnaast komt er voor 2022 en 2023 een subsidieregeling gericht op activiteiten m.b.t. het stimuleren van een gezonde leefstijl voor mensen in een kwetsbare positie. Hieronder volgt een overzicht van de interventies, programma’s en acties die nu lopen en een bijdrage leveren aan het doel en bepaalde subdoelen. Zoals eerder genoemd, dit is geen uitputtende lijst. In de stad vinden meer mooie projecten en initiatieven plaats die bijdragen aan de doelstellingen zoals gesteld in dit plan.
Wie zijn er
ari 2023. Nieuwe groep start in najaar 2022
over Gezonde School. Op dit moment hebben 16 scholen in Zwolle
1.5
Activiteiten op gebied van Sport en Bewegen:
Opdracht belegd
Activiteiten-
Bestaande
Michiel van
In
- Initiëren en borgen sport- en beweegaanbod
bij Sportservice
plan 2022
prestatieafspraken
Willigen
uitvoering
in wijken ter bevordering van een life-time
Zwolle
Sportservice
binnen subsidie
Sport
sportdeelname
Zwolle
• I.s.m. buurt en onderwijs • Bij voorkeur in verbinding met sportverenigingen • (Ver)nieuw(end) aanbod indien nodig • Impuls geven aan de kwaliteit van het sport en beweegaanbod in en rondom school • Loketfunctie voor Zwolse burgers Bijdrage aan doel B
8
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
9
tgezond
Acties
Wie zijn er
Tijd
tgezond
Financiën
betrokken?
Portefeuil-
Status
lehouder en beleidsterrein
1.6
Kantines van sport- en buurtverenigingen
Team Fit in
Start in 2022
Bestaande
Michiel van
In
gezonder maken. Team Fit begeleidt mensen
samenwerking
met bena-
prestatieafspraken
Willigen
uitvoering
van deze kantines voor gezonder voedselaan-
met Sportser-
deren van
binnen subsidie
Gezondheid
bod en tips voor omgaan met alcohol en roken
vice Zwolle
buurtvereni-
Landelijke finan-
op het terrein.
gingen door
ciering via JOGG
• Nieuw starten met aanbod voor buurtver-
gemeente i.s.m. team
enigingen vanuit team Fit.
Fit
• Versterken inzet op gezonder maken sportkantines i.s.m. Sportservice Zwolle Bijdrage aan doel C, D en F 1.7
Q1 en Q2
Specifieke
Michiel van
In
mensen die Tiem begeleidt bij zoeken naar
2022: start
uitkering Rijk t.b.v.
Willigen
uitvoering
werk en SW-medewerkers.
uitwerking
leefstijlinterventies
Vitaliteit en gezondheid bevorderen onder
Tiem
Gemeente neemt deel in stuurgroep. Bijdrage aan A, B, C, D en F
plan van
Dorrit de
aanpak door
Jong
kernteam
Participatie,
Q3 e.v.
inkomen en
uitvoering
gezondheid
vitaliteitsprogramma 1.8
Roken en alcoholgebruik ontmoedigen via
GGD en IkPas
Jaarlijks
landelijke campagne’s zoals Stopober en
Budget preven-
Michiel van
In
tieve gezondheid
Willigen
uitvoering
Gezondheid
DryJanuary. • Via social media aandacht hieraan besteden in januari en oktober • Materiaal beschikbaar stellen voor organisaties in Zwolle rondom Rookvrije Generatie • Inzetten op rookvrije zones bij openbare ruimtes waar kinderen komen. Bijdrage aan doel E en F 1.9
De opgave Jeugd en Veiligheid is in voorbe-
Opgave Jeugd
Oplevering
reiding.De ambitie van de opgave is dat ‘alle
en Veiligheid
plan van
jongeren gezond en veilig opgroeien’. Binnen
aanpak q3
deze opgave komen een aantal uitdagingen
en q4 2022
N.t.b.
Michiel van
In ontwik-
Willigen
keling
Peter
rondom jongeren samen, waaronder mid-
Snijders
delengebruik. De opgave gaat dan ook uit van
Gezondheid,
samenhang en een integrale aanpak, met als
Jeugd en
basis een datagedreven en cyclische aanpak.
Veiligheid
Daarbij maken we gebruik van de vier belangrijkste risico- en beschermende factoren uit het zogenaamde IJslands preventiemodel: • Peergroup • School • Gezinsfactoren • Vrije tijd Bijdrage aan doel E, F en G
10
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
11
tgezond
tgezond
Speerpunt 2: gezond opgroeien met een Kansrijke Start
Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1000 dagen van een kind zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een
Het belang van gezondheid voor de kansen en prestaties van de jeugd in Zwolle is belegd bij verschillende beleidsdomeinen en partners die bij het opgroeien van jeugd betrokken zijn; naast jeugdgezondheidszorg, sociale wijkteams, gemeentelijke toegang en jeugdzorg, o.a. ook onderwijs, voorschoolse voorzieningen, welzijn en sport. Het Sociaal Wijkteam heeft wijknetwerken opgericht om met partners te komen tot wijkallianties om domein overstijgend en integraal samen te werken rondom het jonge kind. Het gaat
hierbij om het versterken van vroeg signalering, vroeg interveniëren en kansenongelijkheid te verkleinen. Het onderwijskansenbeleid en doorgaande leerlijn 0 tot 18 jaar zijn hier ook aan verbonden. Ons doel: inzetten op een gezondere start van het (ongeboren) kind in een gezonde omgeving, door ouders in een kwetsbare situatie te ondersteunen en tijdig in te zetten op het verminderen van risicofactoren en het versterken van beschermende factoren.
kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal - op latere leeftijd.
Kengetallen % vrouwen en mannen in reproductieve leeftijd (19-45 jaar) met psychische of psychiatrische problemen
2017
2018
2019
2020
2,4%
2,1%
1,7%
1,5%
% vrouwen in de reproductieve leeftijd (19-45 jaar) dat rookt
16,5%
% vrouwen en mannen in de reproductieve leeftijd (19-45 jaar) met problematische schulden
2,4%
2,1%
1,7%
% laaggeletterden onder jongeren (<30 jaar) zonder partner en kinderen
1,5% 13%
Aantal prenatale huisbezoeken
3
7
2
16
12
13
12
2017
2018
2019
2020
% zwangere vrouwen met psychische of psychiatrische problemen
10,2%
11,6%
10,8%
% zwangere vrouwen in een zeer kwetsbare situatie
1,3%
1,7%
1,2%
% vrouwen dat heeft gerookt tijdens zwangerschap
5,8%
7,9%
5,9%
6%
% vrouwen dat weleens alcohol drinkt tijdens de zwangerschap
1,1%
0,8%
1,0%
0,7%
Aantal deelnemers voorzorg trajecten. Indicatoren om het doel te monitoren
% kinderen 0-2 jaar dat opgroeit in een gezin waar ouders te maken hebben met psychische of psychiatrische problemen
12
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
1%
% kinderen dat geboren wordt in een gezin in een zeer kwetsbare situatie
6,2%
5,8%
5,6%
% kinderen dat geboren wordt in een gezin met problematische schulden
3,3%
3,0%
2,6%
% kinderen met overgewicht op de leeftijd van 2 jaar tijdens het contactmoment met JGZ-organisatie
12,5%
9,7%
10,5%
2,3%
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
13
tgezond
Hoe willen we deze doelen gaan bereiken?
Door in te zetten op de actielijnen binnen het programma Kansrijke Start. Kansrijke Start is een landelijk actieprogramma waarin gemeenten en het Rijk samen met medewerkers van wijkteams, welzijnswerk, volwassen-ggz, geboorte- en jeugdgezondheidszorg, werken aan een kansrijke start voor zoveel mogelijk kinderen. Er zijn drie actielijnen binnen het Acties
tgezond
landelijke programma en daarbinnen ligt de focus op het versterken van de coalities: verbeteren van de samenwerking en elkaar vinden op de inhoud. GGD speelt daarnaast hierin een grote rol door verschillende programma’s rondom kwetsbare zwangeren en het jonge kind. We werken wijkgericht per project waar dat nodig is en waaruit data blijkt dat daar de meeste inzet vereist is.
Wie zijn er
Tijd
betrokken?
Finan-
Portefeuil-
ciën
lehouder
Beleidsterrein
Eerste oriënterende
N.t.b.
In uitvoering
jeugd, GGD,
bijeenkomst Q1 2022
Willigen
verloskundigen
over preconceptie en
Gezond-
partijen te verkennen op welke manier precon-
en andere be-
Nu Niet Zwanger
heid en
ceptiezorg een plek kan krijgen in het gezond-
trokken partijen
Tweede bijeenkomst
jeugd
heidsbeleid en voor de financiering hierover in
geboortezorg
najaar 2022 ter
Michiel van
In
subsidie voor
aanvul-
Willigen
uitvoering
Jeugdgezond-
lende
Gezond-
heidszorg
activitei-
heid en
ten JGZ
jeugd
gelijke problemen voor, bij of na de geboorte van een kind vanuit het regionale basistakenpakket jeugdgezondheidszorg voert de GGD de volgende activiteiten uit:
Jaarlijkse afspraken
Status
Borstvoedingsvriendelijke gemeente worden
GGD en
Q1 2022 oproep ver-
Budget
Michiel van
In
De stad aantrekkelijker maken om borstvoeding
borstvoedings-
stuurd naar potentiële
preven-
Willigen
uitvoering
te kunnen geven. In 2021 kreeg 31% van de
vriendelijke
borstvoedingsvrien-
tieve
Gezond-
pasgeboren kinderen uitsluitend moedermelk
locaties
delijke locaties
gezond-
heid en
als voeding. In 2017 was dit 35%
Q2 en 3 extra com-
heid
jeugd
Doel voor 2022: 30 borstvoedingsvriendelijke
municatie inzet
Inzetten op doorontwikkeling Kansrijke Start,
Beleidsterrein
Q1 bijeenkomst actie-
Rijks-
Michiel van
In
zoals stevigere coalitievorming en samen acties
jeugd, GGD en
lijn voor de geboorte
midde-
Willigen
uitvoering
uitvoeren.
andere betrok-
Q3 fysieke
len t.b.v.
Gezond-
ken partijen
bijeenkomst
Kans-
heid en
rijke
jeugd
Verkennen start Programma Nu Niet Zwanger.
Beleidsterrein
2023 mogelijke start
Aan-
Michiel van
In
Nu Niet Zwanger ondersteunt kwetsbare mensen
jeugd, GGD,
programma
vraag
Willigen
uitvoering
om een bewuste keuze te maken over het
regio Nu Niet
begro-
Gezond-
moment van hun kinderwens.
Zwanger
ting 2023
heid en jeugd
Subsidie
Aanvullende
2.3
2.5
voor de zwangerschap In aanvulling op de reguliere signalering van mo-
lehouder
Start
Kansrijkste Start: 2.2
Portefeuil-
ciën
sterrein
Kansrijke Start
versterking coalitie
overleg te treden met verzekeraars
Finan-
en beleid-
2.4
Michiel van
Oproep college: Om samen met GGD en lokale
Tijd
locaties in Zwolle
sterrein Uitvoering motie preconceptie:
Wie zijn er betrokken?
Status
en beleid2.1
Acties
a. Prénatale voorlichting in samenwerking met verloskundigen en kraamzorg. Gezamenlijk verzorgen kraamzorg, verloskundigen en jeugdgezondheidszorg op 4 plekken in de stad 2x per kwartaal een voorlichting voor alle aanstaande ouders. Beoogde resultaten: • Versterkte zorg van alle ouders en kinderen • Versterking van de autonomie van aanstaande ouders • Bevordering van een goede overgang van verloskundige en kraamzorg naar jeugdgezondheidszorg. b. Prénatale huisbezoeken gericht op het beter omgaan met aanstaand ouderschap en het verbeteren van de zelfredzaamheid. Beoogde aantal huisbezoeken: 100. c. Voorzorg: richt zich op kwetsbare jonge moeders en hen te ondersteunen in het bieden van een goede start in het leven voor hun kind gericht op het bevorderen van de gezondheid en het vergroten van de ontwikkelingskansen van moeders en kinderen. Activiteiten: Het geven van intensieve begeleiding aan (aanstaande) jonge moeders bij het opgroeien en opvoeden tot hun kind 2 jaar wordt. Doel om 12 deelnemers per jaar te begeleiden.
14
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
15
tgezond
tgezond
Speerpunt 3: mentale gezondheid in verschillende leeftijdsfases
De mentale druk in ons dagelijkse leven neemt toe. Dat geldt voor jongeren, (jong) volwassen en ouderen. Uit onderzoek van onder andere het Trimbos-instituut blijkt dat psychische klachten toenemen, zoals depressie, angststoornissen en eenzaamheid. Met als gevolg veel ziektelast; denk hierbij aan langdurige beperkingen in gezondheid en verzuim van school of werk. De Zwolse jeugd groeit op in een prestatiemaatschappij. Eenzaamheid, depressies en burn-out kunnen een gevolg zijn van de (steeds meer) ervaren mentale druk onder jongeren. De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (2017) omschrijft dit als een landelijke ontwikkeling.
16
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
17
tgezond
tgezond
Maar liefst 78 procent van de jongeren tot 24 jaar (landelijk) geeft aan prestatiedruk te ervaren. Ook de sociale druk neemt toe. Zo moeten ze veel ballen hooghouden: social mediasucces, school, populariteit. Ook in Zwolle wordt deze landelijke ontwikkeling teruggezien. Het percentage jongeren dat vaak stress ervaart door huiswerk neemt toe en het percentage jongeren dat weerbaar is, is iets afgenomen. En het percentage ouders dat zich zorgen maakt over faalangst bij hun kind is gestegen van 21 naar 31% in vier jaar tijd.
Acties
2015
2016
2017
2018
2019
2020
30%
32%
% van de jongeren dat (zeer) vaak stress ervaart door een of meerdere factoren
42%
42%
% van de jongeren dat voldoende weerbaar is
90%
3.3
8%
Financiering
Michiel van
In
afspraken
vanuit bestaande
Willigen
uitvoering
met als resultaat dat jongeren beter kunnen
Stichting
2022
subsidieafspraken
Jeugd
omgaan met zichzelf, met anderen en met hun
Vechterweerd
Activiteiten dragen bij aan het duurzaam positief ontwikkelen van kinderen en jongeren.
Het uitvoeren van het preventieve “Marierealiseren van 43 groepen op Zwolse basisscholen. Met het project worden kinderen op
weerbaarheid 3.4
Collectieve preventie GGZ
Subsidie-
Financiering
Michiel van
In
Preventie activiteiten die bijdragen aan de
afspraken
vanuit bestaande
Willigen
uitvoering
doelstelling, op het gebied van:
2022
subsidieafspraken
Jeugd
Impluz
• Kind en opvoeding
Tijd
Financiën
betrokken?
Portefeuil-
Status
lehouder en
• Huiselijk geweld • Kinderen van een ouder met psychische problematiek (KOPP) • Depressie Doel van de ingezette activiteiten is om negatieve gevolgen van psychische en psychiatrische problematiek voor het leven van kinderen, jongeren en ouders te voorkomen of te beperken.
beleidsterrein Suïcidepreventie. Project Zelfmoord? Praat
GGD, 113 zelf-
Project
Financiering
Michiel van
In
erover! Wordt uitgevoerd door de GGD. In 2022:
moordpreventie
krijgt vanaf
vanuit algemene
Willigen
uitvoering
• Roadshow door alle gemeenten in
en maatschap-
2023 een
inwonerbijdrage
Gezondheid
pelijke
structurele
GGD
organisaties
aard
suïcidepreventie
Subsidie-
School
atie en het opbouwen van hun persoonlijke
De mentale druk verlagen van de Zwolse Inwoners is een complexe opgave. Wanneer ben je geslaagd? Gemeente Zwolle wil blijven inzetten op mentaal welbevinden van jeugd op school door middel van programma’s zoals THINK, Marietje Kessels, interventies van Impluz en de onderwijsteams op de scholen. Vanuit de GGD is er specifiek aandacht voor suïcidepreventie i.s.m. 113 zelfmoordpreventie. Mentaal welbevinden is ook onderdeel van de gezonde school aanpak. En wordt er aandacht besteed aan mentale gezondheid van statushouders.
IJsselland
THINK op
Uitvoering THINK op school op VO-scholen
weg geholpen richting een veiligere leefsitu-
Hoe willen we deze doelen gaan bereiken?
• Organisatie gatekeepertraining
Mentale weerbaarheid op scholen
omgeving.
88%
% van de 65+’ers dat de afgelopen 4 weken (heel) veel stress heeft ervaren
3.1
Status
lehouder en
tje Kessels Project” door middel van het
20%
Wie zijn er
Portefeuil-
In 2022 gaat dat om in ieder geval 1146 lessen.
% van de 18-64 jarigen dat de afgelopen 4 weken (heel) veel stress heeft ervaren
Acties
Financiën
beleidsterrein
2021
% van de jongeren dat (zeer) vaak stress door huiswerk ervaart
Tijd
betrokken?
Onze ambitie is om te verkennen hoe positieve gezondheid nog meer kan bijdragen aan de mentale gezondheid van de Zwolse inwoners. Cijfers
Wie zijn er
zoals Dimence
• Communicatieacties rondom campagne 1K Z1E J3 3.2
Regulier
Financiering
Michiel van
In
training en educatie aan statushouders
aanbod GGD
vanuit algemene
Willigen
uitvoering
onderverdeeld in specifieke doelgroepen ( taal,
IJsselland
inwonerbijdrage
Gezondheid
Gezondheidsbevorderaars geven voorlichting,
geslacht en eventueel leeftijd) ten aanzien van
GGD en ISK
GGD
het thema Gezondheidszorg in Nederland, het thema Seksuele Gezondheid en opvoeding in twee culturen.
18
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
19
tgezond
tgezond
Speerpunt 4: gezonde leefomgeving
Gezondheid verbindt het fysieke en sociale domein met elkaar. De fysieke leefomgeving heeft alles in zich om een positieve bijdrage te leveren aan de gezondheid van onze inwoners. In de nieuwe Omgevingsvisie ´Mijn Zwolle van morgen 2030´ is, naast aandacht voor bescherming van de gezondheid aan de hand van normen op het gebied van milieu, geluid en geur, ook nadrukkelijk aandacht voor een fysieke leefomgeving die gezondheid en een gezonde leefstijl van onze inwoners bevordert en stimuleert. Zo wordt er toegewerkt naar een aantrekkelijke en gevarieerde openbare ruimte waarin we volop kunnen bewegen. Ieder op zijn of haar eigen manier. Een wandeling in je pauze tijdens het werk, hardlopen in het park, fietsen in de uiterwaarden of fitnessen met toestellen buiten.
20
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
21
tgezond
tgezond
De buitenruimte is van ons allemaal. Het is niet alleen iets om te gebruiken, maar ook om van te genieten. Groen om je heen draagt bij aan je gezondheid. Contact met de natuur zorgt voor meer geluk en vermindert stress. Het bevordert vitaliteit, creativiteit en stimuleert ontmoetingen tussen mensen. De ervaring van het zijn in de buitenruimte noemen we ook wel buitengeluk. Dat is voor iedereen anders. In ons coalitieakkoord 2022-2026 staat dit ook benoemd: “Sport en bewegen is leuk, goed voor de gezondheid en moet voor iedereen toegankelijk en mogelijk zijn. De inrichting van de omgeving moet uitnodigen tot bewegen in de openbare ruimte. Hier houden we al rekening mee bij het (her)inrichten van gebieden. We maken werk van een nieuw skatepark in Zwolle.” Onze ambitie is om te blijven werken aan een leefomgeving die uitnodigt om te bewegen en een positieve bijdrage levert aan de gezondheid van de Zwolse inwoners.
Hoe willen we deze doelen gaan bereiken?
Er is doorlopend aandacht voor gezondheid in de openbare ruimte, bij gebiedsontwikkeling maar ook bestaande gebieden herinrichten. In de coronacrisis is bevestigd dat bewegen en sporten in de openbare ruimte, goed samengaan. En er is ook een duidelijke Acties
% Zwolse inwoners dat tevreden is over de groenvoorziening in de buurt
2015
2016 74%
2017
2018 73%
2019
2020 72%
% van de 18-64 jarigen dat vindt dat hun woonomgeving gezond is
80%
% van de 65+’ers dat vindt dat hun woonomgeving gezond is
87%
Financiën
4.1
Interne werkgroep bewegen
Beleidsterrein
stimuleren in de openbare
spelen, recre-
ruimte, met als doel integraler
atie, sport en
naar dit thema kijken en een
omgevingsvisie
9%
10%
% van de 18-64 jarigen dat meer beweegt, omdat hun buurt groen is
59%
% van de 65+’ers dat meer beweegt, omdat hun buurt groen is
72%
Portefeuillehouder en
Status
beleidsterrein Start in 2022
N.t.b.
Michiel van Willigen
In ontwikkeling
visie ontwikkelen voor speel-
2021
en beweegbeleid. 4.2
Verkennen opstellen van een
Fysiek domein,
voedselstrategie. Doel om in
omgevingsvisie
Start in q3 2022
N.t.b.
Michiel van Willigen
In ontwik-
Gezondheid
keling
2022 mogelijkheden hiervoor inzichtelijk te maken.
% Zwolse inwoners dat vindt dat er (veel) te weinig zorgvoorzieningen aanwezig zijn in de buurt.
% Zwolse inwoners dat tevreden is met bereikbaarheid van de voorzieningen in de buurt met de fiets
Tijd
betrokken?
Doel: meer inwoners vinden hun woonomgeving gezond Cijfers
Wie zijn er
link tussen hoe groen jouw buurt is en hoeveel je vervolgens beweegt. Mensen bewegen meer, als hun wijk aantrekkelijk is. Binnen het fysieke domein door bijvoorbeeld Buitengeluk wordt hier al volop op ingezet. Naast het bewegen helpt een gezonde voedselomgeving ook om mensen te stimuleren gezonde keuzes te maken.
Gerdien Rots Ruimtelijke ordening/ Omgevingsvisie
4.3
Gezondheid versterken als
Fysiek domein
Doorlopend
N.t.b.
onderdeel bij ruimtelijke
Michiel van Willigen
In
Gezondheid
uitvoering
projecten, gebiedsontwikkeling en herinrichting.
Gerdien Rots Ruimtelijke ordening/
91%
92%
% Zwolse inwoners dat vindt dat er (veel) te weinig sportvoorzieningen aanwezig zijn in de buurt.
12%
% inwoners dat vindt dat er (veel) te weinig voorzieningen voor jongeren in de openbare ruimte, zoals trap- of basketbalveld, aanwezig zijn in de buurt.
20%
93% 12% 21%
Omgevingsvisie 4.4
COVID-19 programma
Fysiek domein
Q1 2022
Landelijke
Gerdien Rots
In
‘Bewegen in een gezonde leef-
en bureau UUM
Oplevering
financiering voor
Ruimtelijke ordening/
uitvoering
omgeving’. Onderzoek in Hol-
propositie met
COVID-19
Omgevingsvisie
tenbroek, omdat daar sprake is
aanbevelingen
programma
van bewegingsarmoede.
voor de verbe-
Michiel van Willigen
Doel: ingrepen in de openbare
tering van de
Gezondheid
ruimte om bewegen te stimu-
beweegvriende-
leren, daarnaast aandacht voor
lijkheid van de
de gedragskant en behoefte
wijk Holtenbroek.
ophalen bij inwoners.
Q2, 3 en 4: sociale en fysieke interventie in Holtenbroek
22
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
23
tgezond
tgezond
Speerpunt 5: Vitaal en waardig ouder worden
Het aantal ouderen in de samenleving neemt toe, zij bereiken vaker een hoge leeftijd en hebben vaker meerdere aandoeningen tegelijk. Niet alleen medische, maar ook sociale kwetsbaarheid neemt toe. In een omgeving waar van ouderen juist meer zelfredzaamheid wordt gevraagd. De groep senioren in Zwolle groeit in tien jaar tijd van ruim 19.000 65 plussers naar bijna 27 .000 in 2030. Veel senioren redden zich prima, wonen in een levensloopbestendige woning of zorgen zelf voor de nodige aanpassingen en hebben een actieve leefstijl. Maar er zijn senioren die daar minder goed in slagen en een steuntje in de rug kunnen gebruiken. Zo is eenzaamheid onder ouderen een groeiend probleem net als dementie. Dementie leidt tot een relatief groot verlies aan kwaliteit van leven, is daarnaast een belangrijke doodsoorzaak en de ziektelast neemt in de komende jaren toe.
24
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
25
tgezond
tgezond
Onze ambitie is om de gezonde leefstijl van de Zwolse ouderen te bevorderen. Acties
Cijfers 2016 ouderen
Cijfers 2020 ouderen
77% van de 65+’ers voldoet aan de beweegrichtlijn 57% van de 65+’ers heeft overgewicht 65% van de 65+’ers ervaart hun gezondheid als (zeer goed) 8% van de 65+’ers is ernstig tot zeer ernstig eenzaam
41% van de 65+’ers voldoet aan de beweegrichtlijn 59% van de 65+’ers heeft overgewicht 69% van de 65+’ers ervaart hun gezondheid als (zeer goed) 11% van de 65+’ers is ernstig tot zeer ernstig eenzaam 53% van de 65+’ers heeft matige gezondheidsvaardigheden en 10% heeft onvoldoende gezondheidsvaardigheden
Zoals omschreven in het eerste speerpunt is inzet op gezonde leefstijl een belangrijk punt in het Zwolse gezondheidsbeleid. Uit cijfers blijkt dat ouderen minder zijn gaan bewegen, steeds zwaarder worden en maar liefst 53% heeft matige gezondheidsvaardigheden. Om een bijdrage te leveren aan Vitaal en Waardig ouder worden, zet de gemeente Zwolle zich in om de gezonde leefstijl van ouderen te bevorderen. Dan gaat het Wie zijn er
bijvoorbeeld om roken, weinig bewegen, overgewicht e.d. Dit zijn thema’s waarop we ons richten met ons preventieve gezondheidsbeleid. Binnen het netwerk senioren van Zwolle Gezonde Stad is er nadrukkelijk aandacht voor het aantrekkelijk en gemakkelijk maken van een gezonde leefstijl voor onze senioren. Met initiatieven die aansluiten bij de belevingswereld en mogelijkheden van deze senioren, zoals aangepast sporten, valpreventie en welzijn op recept. Tijd
Financiën
betrokken?
5.3
Sportactiviteiten voor ouderen
Portefeuil-
IJsselland,
vanuit
Ouderen
uitvoering
vrijwilligers 70-plussers bezoeken. Tijdens het
Isala Klinie-
bestaande
huisbezoek wordt stilgestaan bij de wensen,
ken, Zilveren
subsidieaf-
mogelijkheden, welzijn en behoeften van de per-
Kruis, Icare,
spraken
soon. En wordt er ook gekeken naar de veilig-
Regionale
heid in en om de woning, hierbij is valpreventie
Zorgalliantie,
één van de onderdelen die aan bod komen.
fysiothera-
FysioZwolle, Stichting WijZ, Senioren Raad
peuten en
Zwolle en GGD IJsselland hebben in samen-
huisartsen-
werking met Isala, Zilveren Kruis, Icare en de
praktijken.
WijZ voert Vitaal & Veilig Thuis uit, waarbij
2022 en verder
26
subsidie en prestatieaf-
vraag uit de wijken en op initiatief van en in
spraken
van lessen wordt gegeven. WijZ organiseert ongeveer 85 cursussen met 1100 deelnemers (boven de 70 jaar). 5.4
Dementievriendelijke stad
Klank-
Uitvoering plan
Financiering
Dorrit de Jong
In
Inzet is Zwolle tot dementie-vriendelijke
bordgroep
van aanpak
vanuit
ouderen
uitvoering
gemeente te maken op basis van de landelijke
bestaande
2022 e.v.
bestaande
normen hiervoor.
uit Alzheimer
subsidie en
Michiel van
In het plan van aanpak Zwolle Dementievriende-
Nederland,
prestatieaf-
Willigen
lijk zijn acties uitgewerkt voor de lijnen
casemanagers
spraken
Gezondheid
• voorzieningen voor thuiswonende mensen
dementie,
• voorzieningen en ondersteuning voor mantelzorgers • kennis en expertise in de zorg- en
het regionale dementienetwerk, WijZ, ZwolleDoet!, lector Goed
• bewustwording in de Zwolse samenleving
leven met
• samenwerking tussen organisaties in de
dementie
keten en organisaties en mantelzorgers,
Windesheim,
alsmede
het SWT, mantelzorgers ligerswerk van de gemeente Zwolle.
5.5 WijZ
Subsidieafspra-
Financiering
Dorrit de Jong
In
ken 2022
vanuit
Ouderen
uitvoering
en acties waar iemand zich goed bij voelt. In
subsidie en
het gesprek worden de mogelijkheden hiervoor
prestatieaf-
verkend en wordt gericht een passende activiteit
spraken
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
uitvoering
en vrijwil-
bestaande
Verwachting is 150 verwijzingen in 2022
In
Ouderen
leefstijl. De activiteiten zijn op basis van de
• voorzieningen in de openbare ruimte.
problemen en klachten, maar bij de drijfveren
zen worden door de eerste lijn.
Dorrit de Jong
vanuit
ouderen waarbij aandacht is voor een gezonde
dienstverlening
effectieve valpreventie aanpak in Zwolle.
WijZ voert gesprekken met mensen die verwe-
Financiering
ken 2022
bestaande
een Regiobeeld op te stellen als stap naar een
leven.
Subsidieafspra-
gericht op sport en bewegen voor kwetsbare
met dementie In
gezocht, die bijdraagt aan plezier en zin in het
Status
lehouder en
verband, waarbij twee keer per jaar een reeks
lehouder en Dorrit de Jong
WijZ, GGD
De nadruk van Welzijn Op Recept ligt niet bij
Portefeuil-
Deze activiteiten vinden veelal plaats in cursus-
Status
Financiering
Valpreventie.
Welzijn op Recept
WijZ
WijZ organiseert laagdrempelige activiteiten
Gemeente Zwolle de handen ineen geslagen om
5.2
Financiën
beleidsterrein
beleidsterrein 5.1
Tijd
betrokken?
samenwerking met de bewoners.
Hoe willen we deze doelen gaan bereiken?
Acties
Wie zijn er
Eén tegen eenzaamheid. Doel om de trend van
Travers
Uitvoering:
Financiering
Dorrit de Jong
In
eenzaamheid onder ouderen te doorbreken.
Welzijn, WijZ
• Week
vanuit
ouderen
uitvoering
Via een brede beweging in de samenleving die
Welzijn,
ervoor staat dat ouderen meedoen en voelen
ZwolleDoet,
dat ze ertoe doen – ook als ze minder vitaal en
Dock24,
actief zijn.
tegen de
bestaande
Eenzaamheid
subsidie en
Michiel van
• Samen tegen
prestatieaf-
Willigen
Sociaal Wijk-
eenzaamheid
spraken.
Gezondheid
team, Zwolse
op Samen-
maatjesi-
Zwolle.nl
nitiatieven, SamenZwolle en Vitaal & Veilig Thuis
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
27
tgezond
tgezond
Communicatie
Gezondheid is een enorm breed thema. Dat heeft ook gevolgen voor de manier waarop we willen communiceren en wie de doelgroep is. Soms zal een publiekscampagne geschikt zijn en andere momenten kiezen we voor het verbinden van professionals. Vanuit Zwolle Gezonde Stad organiseren we twee keer per jaar een stadsdialoog over allerlei thema’s binnen gezondheid. Met als doel om professionals aan elkaar te verbinden en te inspireren. We willen het netwerk verstevigen. Daarnaast komt er extra aandacht voor Zwolle Gezonde Stad op social media, een website en andere geschikte communicatie-uitingen om bijvoorbeeld diverse projecten in het zonnetje te zetten. Dit is met name gericht op professionals, maar met het doel om daarmee een bijdrage te leveren aan de gezondheid van onze inwoners. Daarnaast willen we inzetten op communicatie om gedragsverandering te realiseren. Gezond leven vraagt om andere keuzes te maken. Dit willen we voor iedereen zo makkelijk en goed mogelijk doen. Verschillende communicatiemiddelen kunnen hieraan bijdragen, zoals een bewustwordingscampagne. Dit is dan gericht op de Zwolse inwoner. Tot slot gaan we ook door met communicatie om zichtbaarheid te vergroten. Zichtbaar maken wat er in Zwolle afspeelt op het gebied van gezondheid. Maar ook zichtbaar uitstralen dat bijvoorbeeld een gezonde leefstijl goed voor je is.
Door het vaak te zien, zal dit ook normaler worden voor inwoners. En wordt het aanbod op dit gebied hopelijk duidelijker.
28
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026
29
Colofon Titel Uitgave: Vormgeving: augustus 2022 www.zwolle.nl
Uitvoeringsplan beleidsagenda gezondheid 2022-2026 Gemeente Zwolle Communicatie, Gemeente Zwolle