1. Uitvoeringsagenda Financiële Bestaanszekerheid 2026-2030
Tekst van het document
Dit geeft inzicht in de effectiviteit van onze inkomensondersteuning. De MER is een vast onderdeel van de beleidscyclus en wordt in principe uitgevoerd in het jaar dat een nieuw college aantreedt. Bij grote economische onzekerheid kunnen we besluiten dit vaker te laten doen. CBS Armoedescan Vanaf 2024 gebruiken we de Armoedescan van het CBS. Dit digitale dashboard geeft inzicht in het gebruik van inkomensregelingen door verschillende doelgroepen, afgezet tegen het potentieel aantal gerechtigden. Zo zien we waar sprake is van onder- of overbereik. Dashboard Geldfit Het Dashboard Geldfit (ontwikkeld door SchuldenLabNL en partners) geeft inzicht in het bereik en gebruik van het landelijke Geldfit-platform en doorverwijzingen naar lokaal aanbod. Hierdoor kunnen we zien hoeveel Zwollenaren informatie of hulp zochten via dit kanaal en hoe effectief de koppe- ling naar de gemeentelijke ondersteuning is. Buurt voor Buurt-onderzoek Zwolle Dit onderzoek wordt elke twee jaar uitgevoerd en meet brede maatschappelijke effecten, waaronder leefbaarheid, sociale samenhang en (financiële) zorgen van inwoners. Voor dit beleidsplan benutten we de vragen over geldzorgen, vertrouwen in over- heid en sociale netwerken als indicatoren. Klantreizen en klanttevredenheids- onderzoeken Eens per twee jaar voeren team Inkomen en team Schulddienstverlening klantreizen en tevredenheids- onderzoeken uit.
Hiermee krijgen we inzicht in de ervaringen van inwoners met onze dienstverlening: is de ondersteuning toegankelijk, begrijpelijk, passend en menselijk? Dit helpt om dienstverlening te verbe- teren en sluit beter aan bij de leefwereld van de inwoner. Aanvullende monitoringsinstrumenten (in ontwikkeling) Dashboard klantsignalen Vanuit het programma menselijke maat wordt gewerkt aan een dashboard klantsignalen (signaal- management). Het kan nog enkele jaren duren voor dit opgebouwd en geïmplementeerd is. Dit dashboard geeft op basis kwalitatieve gegevens zoals terug- belverzoeken KCC, transcripties, klachten en open velden in klanttevredenheidsonderzoeken inzicht in klantsignalen. Uit dit dashboard kunnen inzichten gehaald worden met betrekking tot hoe inwoners dienstverlening rond financiële bestaanszekerheid ervaren. Met deze inzichten kunnen gerichte verbe- tervoorstellen gedaan worden. 31
8. Financiën De bestaande uitvoering van financiële bestaans- zekerheid wordt grotendeels bekostigd uit de reguliere gemeentelijke begroting. Deze reguliere uitvoering blijft in dit hoofdstuk buiten beschouwing. Hier brengen we uitsluitend de aanvullende financiële gevolgen van de nieuwe acties uit deze uitvoerings agenda in beeld. Voor de uitvoering van deze nieuwe acties worden verschillende bronnen van dekking ingezet: • incidentele en aanvullende middelen, waaronder middelen die door de raad (incidentele middelen bestaanszekerheid en sociale basis) en het Rijk beschikbaar zijn gesteld; • geraamde financiële effecten van maatregelen rond de bijzondere bijstand voor beschermings- bewind en de financiering van budgetbeheer. Deze middelen en financiële effecten worden gezamenlijk ingezet voor de uitvoering van de nieuwe acties uit deze agenda. Naast deze financiële onderbouwing levert de uitvoering van de agenda brede maatschappelijke baten op. Daarom gaan we eerst in op de maatschappelijke opbrengsten van de inzet en vervolgens op de aanvullende kosten en financiële dekking. Maatschappelijke baten Financiële bestaanszekerheid draagt direct bij aan het welzijn, de gezondheid en de participatie van inwoners. Wie grip heeft op de eigen financiën, ervaart minder stress, kan beter meedoen in de samenleving en is beter in staat zelfstandig keuzes te maken.
Door financiële problemen te voorkomen of vroegtijdig aan te pakken, kan bovendien worden voorkomen dat problemen escaleren en zwaardere ondersteuning nodig is. Hoofdstuk 8 Financiën 32
De maatschappelijke baten reiken daarmee verder | zien wat de nieuwe acties per saldo kosten, nadat de dan het beleidsterrein financiële bestaanszekerheid. | geraamde financiële effecten (opbrengsten) van de Financiële stabiliteit kan bijdragen aan betere ontwik- | maatregelen zijn verrekend. kelkansen voor kinderen, minder druk op zorg- en hulpverlening, meer participatie op de arbeidsmarkt | Onderstaande tabel geeft een integraal overzicht en een sterkere sociale basis in de stad. Daarmee | van de aanvullende middelen en de netto geraamde sluit de inzet aan bij de Koers Sociaal Domein, waarin | aanvullende kosten van de uitvoeringsagenda. preventie, vroegtijdige ondersteuning, samenred- | De bedragen zijn ramingen op basis van de acties die zaamheid en integraal werken centraal staan. | op dit moment voldoende concreet zijn uitgewerkt. Dit geldt zowel voor de kosten van de nieuwe acties als Deze baten zijn niet altijd direct financieel zichtbaar | voor de financiële effecten van de maatregelen rond en komen ook niet uitsluitend terecht binnen de | beschermingsbewind en budgetbeheer. De werke- begroting Financiële Bestaanszekerheid. Bovendien | lijke kosten en financiële effecten kunnen tijdens de zijn zij niet één op één causaal toe te schrijven aan | uitvoering afwijken. afzonderlijke acties uit deze uitvoeringsagenda.
Daarom worden deze maatschappelijke baten niet | Beschikbaarheid van middelen over boekjaren als financiële dekking in de onderstaande tabel | De middelen en de in de raming verwerkte finan- opgenomen. | ciële effecten zijn bestemd voor de uitvoering van de Uitvoeringsagenda Financiële Bestaanszekerheid 2026-2030. Wanneer deze middelen of opbrengsten Raming aanvullende kosten en dekking | in een bepaald boekjaar niet volledig worden benut, Voor de uitvoering van de nieuwe acties uit deze | blijven zij beschikbaar voor de uitvoering van de uitvoeringsagenda zijn aanvullende middelen | uitvoeringsagenda in volgende jaren. Niet-benutte beschikbaar. Het gaat om middelen uit het | middelen vloeien daarmee niet vrij terug, maar budget Sociale Basis, het budget Financiële | behouden hun bestemming voor de uitvoering van Bestaanszekerheid en Rijksmiddelen voor | deze agenda. Dit geldt voor alle in de tabel opge- Vroegsignalering Schulden. Daarnaast leveren | nomen middelen en opbrengsten, ongeacht de bron de maatregelen rond de bijzondere bijstand voor | of het jaar waarin deze beschikbaar komen. beschermingsbewind en de financiering van budget- | Hiermee sluiten de beschikbare middelen aan bij het beheer ruimte op voor de uitvoering van de agenda.
| moment waarop de betreffende activiteiten daad- Deze financiële effecten zijn al verwerkt in de regel | werkelijk worden uitgevoerd en blijft de financiële ‘Geraamde aanvullende kosten uitvoeringsagenda’ in | dekking gedurende de looptijd van de uitvoeringsa- onderstaande tabel. De bedragen in deze regel laten | genda beschikbaar. Middelen/ kosten | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Budget Sociale basis (incidenteel) | € 40.000 | € 190.000 | € 0 | € 0 | € 0 Budget Bestaanszekerheid (incidenteel) | € 110.000 | € 305.000 | € 0 | € 0 | € 0 Rijksmiddelen Vroegsignalering Schulden • | Septembercirculaire 2023 en 20242; | € 270.000 incidenteel (restant) • | Septembercirculaire 2025; incidenteel | € 165.000 (gereserveerd) • | Septembercirculaire 2026; structureel | € 177.000 | € 177.000 | € 177.000 | € 177.000 | € 177.000 Beschikbaar van voorgaand boekjaar | € 0 | € 362.000 | € 229.000 | € 56.000 | € 0 Totaal beschikbare middelen | € 762.000 | € 1.034.000 | € 406.000 | € 233.000 | € 177.000 Aanvullende kosten uitvoeringsagenda | € -400.000 | € -805.000 | € -350.000 | € -230.000 | € -170.000 Saldo | € 362.000 | € 229.000 | € 56.000 | € 3.000 | € 7.000 Beschikbaar voor volgende boekjaren | € 362.000 | € 229.000 | € 56.000 | € 0 | € 0 2. | Bijbehorende raadsstukken januari 2024, januari 2025 en juni 2025.
33 Nog niet geraamde vervolgkosten Een deel van de uitvoeringsagenda bestaat uit onderzoeken, evaluaties en verkenningen. Daaruit kunnen voorstellen voortkomen voor aanvullende activiteiten of investeringen. Omdat op dit moment nog niet bekend is welke maatregelen nodig of wenselijk zijn, zijn eventuele vervolgkosten daarvan niet opgenomen in de financiële raming. Het gaat onder meer om mogelijke vervolgacties rond de sociale basis en life events, de werkgeversaanpak, het dichter bij inwoners organiseren van schuld- dienstverlening, nazorg en financiële redzaamheid. Wanneer uit onderzoeken of evaluaties aanvullende maatregelen voortkomen, wordt eerst gekeken naar dekking binnen de middelen die voor de uitvoe- ringsagenda beschikbaar zijn. Uitgangspunt blijft dat aanvullende kosten zoveel mogelijk binnen bestaande budgetten en beschikbare middelen voor financiële bestaanszekerheid worden opgevangen. Als deze ruimte onvoldoende is, is aanvullende bestuurlijke afweging en besluitvorming nodig. 34
Bijlage 1. Doelen en effecten per resultaat 36 35
Bijlage 1 Doelen en effecten per resultaat Doelen: A. In 2030 zijn er meer inwoners die over geldzaken praten met elkaar of partners in de stad voordat geld- zaken geldzorgen worden. B. In 2030 zijn er meer inwoners die weten welk ondersteuningsaanbod voor hen beschikbaar is. C. In 2030 krijgen meer inwoners de ondersteuning waar ze recht op hebben. D. In 2030 zijn meer inwoners in staat om zelf grip te houden (al dan niet met ondersteuning) op hun financiën. Resultaat Doel A B C D Actielijn 1: Signaleren | Voorkomen, signaleren en bespreekbaar maken van geldzorgen 1.1 Overleg met partners in de stad over geldzorgen is structureel en doelgericht georganiseerd. X X X 1.2 Beschikbaarheid van sociaal raadslieden en vrijwilligers sluit aan op de vraag in de wijk. X X X 1.3 Initiatieven in de stad om geldzorgen aan te pakken worden ondersteund. X X 1.4 Onze standpunten over industrieën die geldzorgen verergeren zijn bekend in de stad. X 1.5 Financiële bestaanszekerheid is een vast onderdeel in het programma jeugd en veiligheid. X X 1.6 Scholen zijn bewust van nut en noodzaak van financiële educatie. X 1.7 We verbeteren en versterken de ondersteuning van inwoners met beperkte financiële vaardigheden binnen de sociale basis. X X X 1.8 Werkgevers werken (nog) actiever om de financiële gezondheid van hun werknemers te bevorderen.
X X 1.9 Budgetbeheer wordt preventief, doelgericht en toekomstbestendig ingezet voor inwoners die dit nodig hebben. X 1.10 We versterken de communicatie over preventie en schulddienstverlening. X X Actielijn 2: Toeleiden | Vindbaar maken ondersteuningsaanbod voor inwoners en partners 2.1 Partners zijn goed geïnformeerd over het ondersteuningsaanbod en kunnen inwoners gericht doorverwijzen. X X 2.2 Inwoners van Zwolle zijn goed geïnformeerd over ons ondersteuningsaanbod. X 2.3 De interne samenwerking rondom financiële bestaanszekerheid is versterkt. X 2.4 Onze partners werken doelgericht samen om inwoners met een smalle beurs beter te ondersteunen. X X X 2.5 De samenwerking tussen sleutelfiguren en gemeente is verbeterd. X X 2.6 Onderwijs en jeugdinitiatieven worden zo effectief mogelijk ingezet om gezinnen te helpen bij hun geldzorgen. X X Actielijn 3: Hulp bieden | Op tijd de juiste ondersteuning bieden 3.1 Inwoners krijgen passende inkomensondersteuning om rond te komen en mee te doen. X X X 3.2 Door verdere implementatie van de Basisdienstverlening Schuldhulpverlening is onze schulddienstverlening toegankelijk, passend en in lijn met landelijke afspraken en standaarden, ook voor ondernemers. X X 3.3 Werken vanuit vertrouwen is ingebed in de werkwijze van schulddienstverlening, inkomensondersteuning en arbeidsparticipatie.
X 3.4 Er is een structurele aanpak voor jongeren met geldzorgen. X X X 36
Resultaat Doel A B C D 3.5 Er is aandacht voor geldzorgen in alle gesprekken die er vanuit de gemeente Zwolle zijn met inwoners. X X X 3.6 We benaderen inwoners met schulden zo effectief en vroeg mogelijk. X 3.7 We hebben voorstellen om schulddienstverlening toegankelijker te organiseren en meer inwoners met geldzorgen te bereiken. X X 3.8 De gemeente Zwolle doet aan sociaal incasseren. X 3.9 Medewerkers houden nog meer rekening met de leefwereld van de inwoner bij uitvoeren van de dienstverlening. X X X 3.10 Motie 7.7M: Werken aan werk II. X X Actielijn 4: Nazorg / perspectief | Versterken financiële redzaamheid voor inwoners zodat ze mee kunnen doen naar vermogen 4.1 Meer inwoners stromen duurzaam uit beschermingsbewind. X 4.2 De gemeente Zwolle heeft een intern contactpersoon voor de eigen medewerkers die (anoniem) kan helpen bij geldzorgen. X 4.3 We bieden nazorg aan iedere inwoner die hulp bij schulden heeft ontvangen. X X X 4.4 Uitval tijdens een schulddienstverleningstraject wordt zo veel mogelijk voorkomen. X 4.5 Er is structureel aandacht voor inkomensondersteuning en (preventie van) schulden binnen de keten van Arbeidsparticipatie. X X 4.6 We hebben onderzocht wat de meerwaarde is van nazorg voor inwoners die een uitkering hebben gehad.
X X Actielijn 5: Life events | Ondersteuning bieden bij geldzorgen tijdens life events 5.1 Inwoners die te maken krijgen met een scheiding zijn voorbereid en geïnformeerd. X X 5.2 Inwoners die 18 worden, zijn geïnformeerd over de financiële veranderingen die dan plaatsvinden. X X 5.3 Er is een aanpak voor het voorkomen van geldzorgen bij life events. X X 37
Effecten: 1. (Escalatie van) geldzorgen wordt voorkomen 2. De sociale basis heeft handvatten om financiële zorgen te herkennen, bespreekbaar te maken en onder- steuning te bieden 3. Inwoners hebben (meer) vertrouwen in de (gemeentelijke) ondersteuning 4. Dienstverlening sluit beter aan bij de leefwereld van de inwoner 5. Meer sociaal kapitaal voor inwoners 6. Financiën zijn geen belemmering om mee te kunnen doen en gezonde keuzes te maken 7. Inwoners ervaren eigen regie, keuzevrijheid en voelen zich gehoord tijdens de ondersteunings-trajecten Inwoners hebben handvatten en vaardigheden om (zelf) geldzorgen in de toekomst te voorkomen 8. Betere kennisdeling tussen partners, gemeente en inwoners 9. Minder uitval bij werk en beter werknemer-schap Resultaat Effect 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Actielijn 1: Signaleren | Voorkomen, signaleren en bespreekbaar maken van geldzorgen 1.1 Overleg met partners in de stad over geldzorgen is structureel en doelgericht georganiseerd. X X 1.2 Beschikbaarheid van sociaal raadslieden en vrijwilligers sluit aan op de vraag in de wijk. X X X 1.3 Initiatieven in de stad om geldzorgen aan te pakken worden ondersteund. X X 1.4 Onze standpunten over industrieën die geldzorgen verergeren zijn bekend in de stad. X X 1.5 Financiële bestaanszekerheid is een vast onderdeel in het programma jeugd en veiligheid.
X X X X 1.6 Scholen zijn bewust van nut en noodzaak van financiële educatie. X X 1.7 We verbeteren en versterken de ondersteuning van inwoners met beperkte financiële vaardigheden binnen de sociale basis. X X X 1.8 Werkgevers werken (nog) actiever om de financiële gezondheid van hun werknemers te bevorderen. X X 1.9 Budgetbeheer wordt preventief, doelgericht en toekomstbestendig ingezet voor inwoners die dit nodig hebben. X 1.10 We versterken de communicatie over preventie en schulddienstverlening. X X X Actielijn 2: Toeleiden | Vindbaar maken ondersteuningsaanbod voor inwoners en partners 2.1 Partners zijn goed geïnformeerd over het ondersteuningsaanbod en kunnen inwoners gericht doorverwijzen. X X X 2.2 Inwoners van Zwolle zijn goed geïnformeerd over ons ondersteuningsaanbod. X X X X X 2.3 De interne samenwerking rondom financiële bestaanszekerheid is versterkt. X X X X 2.4 Onze partners werken doelgericht samen om inwo- ners met een smalle beurs beter te ondersteunen. X X X X 2.5 De samenwerking tussen sleutelfiguren en gemeente is verbeterd. X X 2.6 Onderwijs en jeugdinitiatieven worden zo effectief mogelijk ingezet om gezinnen te helpen bij hun geldzorgen. X X X X 38
Resultaat Effect 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Actielijn 3: Hulp bieden | Op tijd de juiste ondersteuning bieden 3.1 Inwoners krijgen passende inkomensondersteuning om rond te komen en mee te doen. X X X X X X X 3.2 Door verdere implementatie van de Basisdienstverlening Schuldhulpverlening is onze schulddienstverlening toegankelijk, passend en in lijn met landelijke afspraken en standaarden, ook voor ondernemers. X X X X 3.3 Werken vanuit vertrouwen is ingebed in de werkwijze van schulddienstverlening, inkomensondersteuning en arbeidsparticipatie. X X X X 3.4 Er is een structurele aanpak voor jongeren met geldzorgen. X X X X X 3.5 Er is aandacht voor geldzorgen in alle gesprekken die er vanuit de gemeente Zwolle zijn met inwoners. X X X X 3.6 We benaderen inwoners met schulden zo effectief en vroeg mogelijk. X X 3.7 We hebben voorstellen om schulddienstverlening toegankelijker te organiseren en meer inwoners met geldzorgen te bereiken. X 3.8 De gemeente Zwolle doet aan sociaal incasseren. X X X 3.9 Medewerkers houden nog meer rekening met de leefwereld van de inwoner bij uitvoeren van de dienstverlening. X X X X 3.10 Motie 7.7M: Werken aan werk II. X Actielijn 4: Nazorg / perspectief | Versterken financiële redzaamheid voor inwoners zodat ze mee kunnen doen naar vermogen 4.1 Meer inwoners stromen duurzaam uit beschermingsbewind.
X X X X X 4.2 De gemeente Zwolle heeft een intern contactpersoon voor de eigen medewerkers die (anoniem) kan helpen bij geldzorgen. X X X X 4.3 We bieden nazorg aan iedere inwoner die hulp bij schulden heeft ontvangen. X X X X X 4.4 Uitval tijdens een schulddienstverleningstraject wordt zo veel mogelijk voorkomen. X X X X 4.5 Er is structureel aandacht voor inkomensondersteuning en (preventie van) schulden binnen de keten van Arbeidsparticipatie. X X X X X 4.6 We hebben onderzocht wat de meerwaarde is van nazorg voor inwoners die een uitkering hebben gehad. X X X X X Actielijn 5: Life events | Ondersteuning bieden bij geldzorgen tijdens life events 5.1 Inwoners die te maken krijgen met een scheiding zijn voorbereid en geïnformeerd. X X X X X 5.2 Inwoners die 18 worden, zijn geïnformeerd over de financiële veranderingen die dan plaatsvinden. X X X 5.3 Er is een aanpak voor het voorkomen van geldzorgen bij life events. X X X 39
Dit is een uitgave van gemeente Zwolle, november 2026 Uitvoeringsagenda financiële bestaanszekerheid 2026-2030 Opmaak: Team vormgeving, afdeling Communicatie zwolle.nl