1. Notitie ‘Ethische commissie Digitalisering in Zwolle’.

inzicht

Informatievoorziening Telefoon 14038 www.zwolle.nl/contact

Ethische commissie Digitalisering in Zwolle Nieuw klankbord en kennisplatform.

Versie Datum

1.0 3 maart 2022

Datum Titel

3 maart 2022 Ethische commissie Digitalisering

Inhoud

Inleiding

3

1

Digitalisering raakt publieke waarden

4

2

Inbedding van ethiek in Zwolle

5

3 3.1 3.1.1 3.1.2 3.1.3 3.2 3.3 3.4

Ethische commissie Digitalisering Doelstelling en rol Expertise en onafhankelijkheid Verbinding tussen de commissie en gemeentelijke organisatie Commissie en de samenwerkingsverbanden Taken Ethische commissie Verbinding tussen de commissie en gemeentelijke organisatie Samenstelling

8 8 8 8 9 9 11 11

2/13

Datum Titel

3 maart 2022 Ethische commissie Digitalisering

Inleiding “Twijfel is het begin van wijsheid.” Aristoteles Het gebruik van data en technologie leidt tot ethische vragen: wat is verantwoord, fatsoenlijk en moreel toelaatbaar. De gemeente Zwolle werkt steeds meer datagedreven en gebruikt steeds vaker data bij vormgeving van haar beleid en voor verbetering van de dienstverlening. Het programma Datagedreven werken stimuleert deze transitie en zorgt voor de randvoorwaarden. De strategie is erop gericht gegevens zodanig te registreren, vast te leggen en te analyseren, dat ontwikkelingen kunnen worden verklaard en voorspeld, werkzaamheden en dienstverlening geoptimaliseerd. Hierbij is het van belang om aandacht te hebben voor ethische vraagstukken. De manier waarop subtiele veranderingen in ons gedrag kunnen worden bewerkstelligd door technologie werd duidelijk in het emotie-experiment van Facebook uit 2014. Door het aantal positieve en negatieve berichten in de newsfeeds van gebruikers aan te passen, wisten de psychologen de gemoedstoestand van gebruikers te beïnvloeden zonder dat die zich daarvan bewust waren (Kramer et al. 2014).

In Zwolle onderschrijven we de noodzaak en urgentie om een proces en structuur rond ethische vraagstukken te gaan inrichten. In deze notitie schetsen we een beeld van ethische dilemma’s die bij digitalisering ontstaan en hoe we binnen onze gemeente hiermee willen omgaan.

3/13

Titel

3 maart 2022 Ethische commissie Digitalisering

1

Digitalisering raakt publieke waarden

Datum

Door de tijd heen zien we dat de complexiteit en de impact van digitale technologieën verder toenemen. In het verleden lag de nadruk van digitalisering vooral op het automatiseren van relatief eenvoudige, gestandaardiseerde en repetitieve taken om processen efficiënter te maken. Tegenwoordig gaat het vooral om de ondersteuning van complexe(re) besluitvorming, met ingrijpende gevolgen voor onze klanten, medewerkers of andere belanghebbenden. Digitale technologieën raken daarmee de grond- en mensenrechten die gestoeld zijn op de ‘publieke waarden’. In de context van het politiek-maatschappelijk debat poppen vragen op over hoe we ons verantwoord moeten gedragen in omgang met data en technologieën. Wat vinden we verantwoord, fatsoenlijk en moreel toelaatbaar? Hoe willen we relevante publieke waarden waarborgen: privacy ten opzichte van veiligheid, machtsverhoudingen ten opzichte van autonomie, gezondheid ten opzichte van privacy en autonomie? Ethische vragen die met betrekking tot autonomie rijzen zijn: in welke omstandigheden en in hoeverre mag de persoonlijke autonomie van mensen aangetast worden? Waar blijft de ruimte voor eigen beslissingen? En welke consequenties heeft de aantasting van de persoonlijke autonomie op de rol van de eigen verantwoordelijkheid van mensen? Wat dit laatste betreft, zijn mensen geneigd op de technologie te vertrouwen en daar blind op te varen.

Maar wat nu als de technologie faalt – er wordt bijvoorbeeld geen signaal afgegeven als de auto de muur bijna raakt en het gaat mis – wie is daar dan voor aansprakelijk? In hoeverre blijft men nog normbewust als een ondersteunend systemen ons waarschuwt als we te snel rijden? Als overheid willen we onze verantwoordelijkheid nemen en zo transparant en eerlijk mogelijk zijn in omgang met data en technologieën. Ethiek1 is een belangrijke drijfveer hierin. We benaderen (digitale) ethiek als de systematische reflectie op moraal, het geheel van normen en waarden die feitelijk bestaan in een samenleving en hoe deze neerslag vinden bij digitalisering. We zien ethiek dus niet als iets dat alleen op individueel niveau speelt, maar kijken vanuit de ethische waarden in een samenleving (zowel individueel als maatschappelijk). Uit de literatuurstudies en ervaringen van andere gemeenten zien we dat het belangrijk is om de ethische dilemma’s die ontstaan, te onderzoeken, omdat ze mogelijk op belangrijke waarden en normen terugvallen. Bovendien zouden we de gemaakte keuzes bij digitalisering aan de inwoners moeten kunnen uitleggen. Dit betekent dat wij – als organisatie - de ethische vraagstukken bespreekbaar moeten maken.

1 Ethiek is een tak van de filosofie die zich bezighoudt met de kritische bezinning over het juiste handelen. In

algemene zin probeert ethiek de criteria vast te stellen om te kunnen beoordelen of een handeling als goed of fout kan worden gekwalificeerd, en om de motieven en consequenties van deze handeling te kunnen evalueren. Bij digitale ethiek wordt de nadruk gelegd op het belichten van de confliciternede waarden vanuit verschillende invalshoeken, waarbij de voor- en nadelen van innovatie/ technologie expliciet benoemd worden. Op basis van deze analyse wordt er keuze gemaakt hoe wij met deze innovatie/ technologie willen omgaan (b.v. ontwikkeling van de technologie bijsturen, bepaalde delen uitsluiten of inperken, andere voorwaarden aan innovatie/ technologie te stellen enz.). 4/13

Titel

3 maart 2022 Ethische commissie Digitalisering

2

Inbedding van ethiek in Zwolle

Datum

Eén van de belangrijke voorwaarden bij datagedreven weken is het verantwoord omgaan met data en met gebruik van technologieën. Bij ‘verantwoord’ kijken we vooral naar veiligheid, privacy en ethische aspecten. Rond data-veiligheid en privacy zijn diverse kaders en wetgeving beschikbaar, binnen de gemeente is hiervoor een structuur opgezet en zijn er functies ingericht. Rond ethiek moeten we zelf als organisatie keuzes maken. Is het ethisch verantwoord en wenselijk data en/of technologie in te zetten, ook al past het gebruik ervan binnen de veiligheids- en privacyregelgeving?

In Zwolle zijn we bezig met een initiatief Eyebikes, waarbij we een aantal objecten - zoals zwerfafval of parkeerdrukte – willen detecteren met behulp van kunstmatige intelligentie. Beeldmateriaal willen we gaan verzamelen via de camera’s die op de fiets van een inwoner geplaatst worden. Met deze innovatie beogen we woongeluk in onze stad te vergroten en een impuls te creëren voor de verbetering van de leef-kwaliteit in de wijken en buurten. Ook willen we inwoners meer betrekken bij het beheer van de openbare ruimte. We borgen veiligheid en privacy van het verzameld beeldmateriaal en de manier waarop het verzameld wordt. Maar kunnen we aan de inwoner goed uitleggen waarom hij/zij een camera op zijn fiets zal willen plaatsen? Hebben we afgewogen welk effect het camera-gebruik heeft op de privacyen het veiligheidsgevoel van de inwoner? Wat betekent deze innovatie voor de verhouding tussen de gemeente en inwoner: vertrouwen of juist angst, afhankelijkheid of ruimte voor invloed? En wat betekent dit voor de medewerkers die nu de schouwwerkzaamheden uitvoeren? Wat betekent dit voor een nietsvermoedende inwoner die (onbedoeld) gefilmd kan worden? Bij zo’n traject is een gestructureerd en waardegedreven gesprek wenselijk, dat vanuit digitale ethiek aangespoord wordt.

De Zwolse ambitie is om ethiek zodanig binnen de huidige werkwijze in te bedden dat we ethisch verantwoord digitaliseren en innoveren. Ethiek biedt geen harde richtlijnen voor handelen maar zorgt ervoor dat wij steeds afgewogen keuzes maken en deze aan de inwoners/ stad kunnen uitleggen. Daarom is het van belang om de gemaakte afwegingen per project transparant te maken, in zijn geheel deze te evalueren en ervan te leren. Een van de speerpunten de Zwolse digitale strategie is het “Bewust gebruik van digitale technologie”.

5/13

Datum Titel

3 maart 2022 Ethische commissie Digitalisering

Vanuit digitale ethiek dragen we bij aan realisatie van deze ambitie door volgende stappen te nemen: 1. Instellen van een Ethische Commissie Digitalisering. De Ethische Commissie is een externe groep mensen die onafhankelijk van het gemeentebestuur en de organisatie fungeert als klankbord en kennisplatform voor ethische vragen over het innovatief gebruik van data en nieuwe technologieën door de gemeente Zwolle. De commissie heeft daarmee een onafhankelijke en aanvullende rol ten opzichte van bestaande/in te stellen functies binnen de Gemeente Zwolle. (CIO, CISO, Privacy Officer, Ethisch Officer.. ea) Doelstelling en uitgangspunten voor deze comissie worden in het volgend hoofdstuk van deze notitie toegelicht. De Ethische commissie geeft gevraagd en ongevraagd reflectie over hoe de gemeente omgaat met toepassing van data en met technologische ontwikkelingen. Hiervoor gebruikt de commissie de ethische reflecties en/of andere projectdocumentatie van de gemeente. Landelijke casussen en overige trends en ontwikkelingen kunnen bij de reflectie betrokken worden. 2. Introduceren van uitgangspunten voor het omgaan met ethische vraagstukken bij het gebruik van data en (nieuwe) technologien. We willen transparant zijn over de utigangspunten en een ethisch kader dat ten grondslag ligt bij de ethische afwegingen.

Nu bestaat er nog geen bruikbaar ethisch kader, niet in de landelijke wetgeving of lokale regelgeving. In Zwolle experimenteren we met ethisch gesprek binnen de projecten en gaan we nog afwegen hoe we met een ethisch kader omgaan. Op dit moment kunnen we in ieder geval putten uit het opgestelde Datastatement, een raamwerk waarin omschreven is hoe we met de data binnen de gemente willen omgaan (uitgebreide informatie hierover volgt later dit jaar samen met de datastrategie). Het datastatement is uit drie blokken opgebouwd: ‘strategie en waardecreatie’, ‘correct gebruik/ transparantie en eigenaarschap’ en ‘databeheer/ kwaliteit en open/ toegankelijk’. De uitgangspunten richten zich op zowel data, datawetenschap, de digitale samenleving als systemen. Als er binnend de gemeente een project wordt opgestart, begin je met bepaalde publieke waarden: doelmatigheid, bijdragen aan het welzijn van de samenleving. Doelmatigheid kan een prioritere waarde zijn maar het kan ook anders, bijvoorbeeld solidariteit of het menselijk handelen. In zo’n situatie volgt een ethische afweging: wat is belangrijk? En wie besluit daarover? Zeker nu gemeenten met steeds minder middelen, steeds meer moeten doen, willen ze zo doelmatig mogelijk werken. Maar is dat ook de meest wenselijke uitkomst voor de samenleving?

6/13

Datum Titel

3 maart 2022 Ethische commissie Digitalisering

Andere gemeenten gaan er verschillend mee om. Gemeente Utrecht heeft een Utrechts waardenmodel ontwikkeld dat uit acht waarden bestaat en dit wordt als afwegingskader gebruikt bij elke Uthiek-assesment (gesprek over ethiek). Gemeente Eindhoven heeft zeven publieke waarden omschreven aan de hand van de hulpvragen; deze waarden worden als een ethische bril gebruikt om naar innovatieve oplissingen te kijken. Bij de gemeente Enschede heeft de ethische commissie een advies over een afwegingskader uitgebracht: ‘De Ethische Commissie is van mening dat het waarschijnlijk niet mogelijk is om één normatief kader te hanteren als leidraad voor haar handelswijze, omdat casussen daarvoor te verschillend zijn. Per casus bepaalt de Ethische Commissie vooraf welke (bestaande) kaders of codes gehanteerd worden en zal zij transparant daarover zijn. In ieder geval zal de handelswijze casusgedreven zijn.” 3. We maken interne afspraken over afwegingsproces bij ethische vraagstukken (governance). Ethische dilemma’s kunnen ontstaan binnen een project waar (veel) data wordt bewerkt en/of nieuwe technologie wordt toegepast.

We zien talloze voorbeelden van andere gemeenten zoals gebruik van algoritme voor fraudebestrijding bij uitkeringen of voor routebepaling voor het ophalen van thuisafval, inzet van drones, machinelearning voor het opsporen van daklozen, ontwikkelen van een platform waar vraag en aanbood rond sport bij elkaar gebracht worden enz. Ook in Zwolle zijn we bezig op diverse terreinen. Een kleine greep uit de lopende projecten: ontwikkeling van een open informatieplatform binnen het Sociaal domein, implementatie van de bodycams voor Boa’s, we verkennen hoe de Groene Batenplanner in te zetten is bij gebiedsontwikkeling, we zetten een robot in bij verwerking van aanvragen van Individuele inkomenstoeslagen enz. We ontwikkelen de werkwijze zodat betrokkenen ethische dilemma’s herkennen en een afweging kunnen maken hoe daarmee om te gaan. De Ethisch officer zal hierbij een adviserende en faciliterende rol spelen. Bij de projecten gaan we een ethisch gesprek voeren waarbij beelden over stakeholders, hun belangen en onderliggende waarden en de effecten van het inzetten van technologie expliciet benoemd worden. Zo komen de stakeholder belangen en zorgen in beeld die bij het gesprek over de technische en juridische perspectieven minder makkelijk doordringen.

Hiermee creeer je de ruimte om hardop na te denken over hoe wij als gemeente met digitalisering willen omgaan en wat de effecten daarvan op onze inwoners en partners zijn. Van een ethisch gesprek werken we een reflectie uit.

7/13

Titel

3 maart 2022 Ethische commissie Digitalisering

3

Ethische commissie Digitalisering

Datum

In navolging op andere gemeenten, gaat Zwolle een Ethische commissie instellen (zoals Ethische commissie Enschede2), zodat er een onafhankelijke reflectie kan worden gemaakt bij ethische vraagstukken of dilemma’s bij het gebruik van data en techniek. Hoewel de noodzaak tot een transparant gesprek over het gebruik van data breed gedeeld wordt, bestaat er nog geen passende blauwdruk. Ervaringen elders en aanbevelingen vanuit ons kennisnetwerk en kennisinstellingen kunnen de basis vormen voor het ethisch kader waarmee gestart wordt. We halen kennis op en leren op verschillende plekken met en van andere gemeenten en provincies, VNG, G40 stedennetwerk, in de City Deal Slimme Stad, kennisnetwerk Overijssel enz. Met de oprichting van de Ethische commissie in Zwolle ondersteunen we de vorming van een gemeentelijk ethisch kader.

3.1

Doelstelling en rol

3.1.1

Expertise en onafhankelijkheid De Ethische commissie is een externe groep mensen die onafhankelijk van het gemeentebestuur en de organisatie fungeert als klankbord en kennisplatform voor ethische vragen over het innovatief gebruik van data en nieuwe technologieën door de gemeente Zwolle. De commissie heeft daarmee een onafhankelijke en aanvullende rol ten opzichte van bestaande functies binnen de Gemeente Zwolle. (CIO, CISO, Privacy officer, Ethisch officer e.a.). De commissie is geen advies- of besluitvormend orgaan maar is bedoeld om een dialoog over de wenselijkheid van nieuwe technologie op gang te brengen. De commissie stelt een reflectie op, die het College, raad en ambtelijke organisatie input geeft voor het maken van afwegingen rond digitalisering. Hiermee blijft de verantwoordelijkheid voor het nemen van besluiten (en daarmee de keuzes hoe wij omgaan met de publieke waarden) bij het gemeentelijk bestuur. Met het instellen van een Ethische commissie streven we volgende doelen na: ▪ Extra expertise over ethische kwesties bij digitalisering waarborgen. ▪ Een leercurve bij het bestuur en de ambtelijke organisatie organiseren.

3.1.2

Verbinding tussen de commissie en gemeentelijke organisatie De Ethisch officer is een nieuwe functie binnen de Gemeente Zwolle. Hij/zij is verantwoordelijk voor het vormgeven en bewaken van beleid en uitvoering van ethiek binnen de gemeente. Daarmee is hij/zij het aanspreekpunt binnen de organisatie en een linking pin tussen organisatie en de Ethische commissie. De functionaris vervult daarom de taak van secretaris van deze commissie.

3.1.3

Commissie en de samenwerkingsverbanden Alliantie Smart Zwolle 2 Memo ‘Contouren Ethische Commissie Enschede’, 15 okt 2019

8/13

Datum Titel

3 maart 2022 Ethische commissie Digitalisering

Als gemeente werken we aan een veilige en leefbare stad. Dit doen we niet alleen. Vanaf 2018 werkt de gemeente samen met verschillende partners in de Alliantie Smart Zwolle3 aan digitale innovaties voor maatschappelijke vraagstukken. De alliantie is een samenwerking van publieke en private organisaties die stad en regio Zwolle beter willen laten functioneren door het slim delen en toepassen van data en technologie. Ethisch verantwoord handelen maakt er onlosmakelijk onderdeel van. Daarom is het logisch om de Ethische commissie te laten reflecteren, niet alleen op de technologische ontwikkelingen van de gemeente maar ook op die van de samenwerkende alliantiepartners. De Alliantie Smart Zwolle omarmt dit. Samenwerking kennisnetwerk Digitale Transformatie Overijssel Binnen het kennisnetwerk van de steden Apeldoorn, Deventer, Enschede, Zwolle, plus provincie Overijssel, is ethiek een thema. Binnen dit kennisnetwerk wordt gewerkt aan de vergroting van kennis en ervaring met het ethische aspect van werken met data en de effecten van de digitale transformatie. In de afweging te kiezen voor één gezamenlijke commissie of samenwerkende lokale commissies, wordt voorgesteld op dit moment te kiezen voor samenwerkende lokale commissies. Hierdoor wordt invulling gegeven aan de lokale signatuur en betrokkenheid. Tevens sluit dit aan bij de lijn die een van de steden (Enschede) heeft ingezet.

Samenwerking en versterking van kennis op het gebied van ethiek en technologie is van belang. In ons regionale netwerk richt de samenwerking zich op de expertise van Universiteit Twente (Begeleidingsethiek van professor Peter-Paul Verbeek) en Saxion (lectoraat Ethiek & Technologie). Reflecties en ervaringen uit Zwolle willen we delen binnen het Kennisnetwerk Digitale Transformatie Overijssel én in ons landelijke netwerk van City Deal Slimme Stad en VNG.

3.2

Taken Ethische commissie De commissie zal de volgende taken krijgen: 1. Reflecteren op de borging van de publieke waarden bij digitaliseringsprojecten Tijdens haar vergaderingen reflecteren de leden op de ethische vragen die spelen rondom concrete casussen, bijvoorbeeld loopstromen in de binnenstad of cameratoezicht. Daarbij wordt een afweging gemaakt tussen de individuele belangen van inwoners, de collectieve, maatschappelijke belangen in Zwolle en de politiek bestuurlijke realiteit van de gemeentelijke organisatie. Andere vragen komen niet aan bod, zoals juridische of IT vragen, omdat de antwoorden daarop te vinden zijn bij andere gremia of in de landelijke wet- en regelgeving. De discussie en de weging van de Ethische commissie helpen het gemeentebestuur bij de eigen afweging, bepalen van eventuele vervolgstappen en bij het nemen van het uiteindelijke besluit. De Ethische commissie neemt geen besluiten, zij reflecteert op de aangedragen werkwijze of ontwikkelingen. Deze reflecties geven voeding aan 3 Huidige alliantiepartners zijn Esri Nederland, Hogescholen Windesheim en Saxion, Witteveen & Bos,

deltaWonen, stichting SWZ, Rova, Vitens, Rabobank, gemeente Zwolle. Provincie Overijssel en Enexis. 9/13

Datum Titel

3 maart 2022 Ethische commissie Digitalisering

de ambtelijke en bestuurlijke discussie. Op basis van deze reflectie kan door het gemeentebestuur of het MTZ de voorgestelde werkwijze of ontwikkeling worden gestopt of aanpassing worden vereist. Vanzelfsprekend kunnen gemeentebestuur of de organisatie niet vragen om aanpassing van een reflectie. De Ethische commissie reflecteert op basis van bestaande, aangedragen informatie, maar doet zelf geen onderzoek. Dat betekent, dat de Ethische commissie kritisch beoordeelt of de beschikbare informatie voldoende basis biedt voor een zorgvuldige reflectie. 2.

Klankborden op aanvraag De commissie kan gericht – via de secretaris van de commissie - om reflectie gevraagd worden bij een complexe ontwikkeling of een gevoelig onderwerp. De raad, het College, het ambtelijk apparaat of de partners van de alliantie kunnen vragen aan de commissie stellen. De verantwoordelijkheid voor het maken van de keuzes blijft bij het gemeentelijk bestuur (in geval van alliantie – bij de vraagsteller), de reflectie van de commissie wordt hierbij betrokken.

3.

Ongevraagd signaleren Het is van belang dat ethiek ook in het politieke krachtenveld wordt besproken. Hierbij heeft de commissie een actieve rol: ze wakkert het gesprek binnen de gemeente en bestuur aan en levert daarvoor de juiste ingrediënten aan. De commissie kan een vraag stellen of een thema inbrengen rond onderwerpen waar zij risico’s ziet voor de samenleving of een blinde vlek constateert.

Geen taak van de commissie De Ethische Commissie is geen loket voor externe vragen. Derden, zoals inwoners, stellen hun vragen aan het gemeentebestuur die een vraag eventueel aan de commissie kan stellen, via de secretaris van de commissie. Evaluatie Er is nog weinig ervaring met een gemeentelijke Ethische commissie, daarom wordt de werking ervan na anderhalf jaar geëvalueerd. De portefeuillehouder neemt hiertoe het initiatief en selecteert een evaluatiemethode. Werkwijze De Ethische commissie komt ten minste drie tot vier keer per jaar bijeen. De feitelijke frequentie is afhankelijk van de mate waarin de commissie wordt gevraagd om te reflecteren. Vergaderingen van de Ethische commissie zijn besloten, maar haar reflecties worden via de gemeentelijke site openbaar gemaakt. De werkwijze van de Ethische Commissie moet voldoen aan een paar criteria. Zo wordt gevraagd om rekening te houden met de bestuurlijke realiteit waarin het gemeentebestuur dagelijks haar afwegingen maakt. Reflecties dienen praktisch toepasbaar te zijn. Daarnaast is de Ethische Commissie gehouden aan criteria die 10/13

Datum Titel

3 maart 2022 Ethische commissie Digitalisering

refereren aan de Algemene Wet Bestuursrecht (Awb), waarin de algemene beginselen van behoorlijk bestuur staan. Deze beginselen zijn zeer globaal/algemeen geformuleerd, maar ook van toepassing op de omgang met data en nieuwe technologieën. Leden van de commissie ontvangen een bescheiden maar gangbare onkostenvergoeding.

3.3

Verbinding tussen de commissie en gemeentelijke organisatie De Ethisch officer is een nieuwe functie binnen de Gemeente Zwolle. Hij/zij is verantwoordelijk voor het vormgeven en bewaken van beleid en uitvoering van ethiek binnen de gemeente. Daarmee is hij/zij het aanspreekpunt binnen de organisatie en een linking pin tussen organisatie en de Ethische Commissie. De Ethisch officer vervult daarom de taak van secretaris van deze commissie. Daarnaast heeft de Ethisch officer een adviserende4 rol binnen de gemeente. Linking pin naar de Ethische commissie Een secretaris ondersteunt de Ethische Commissie. Hij/ zij zorgt dat er verbinding is en blijft tussen de Ethische Commissie en bestuur en organisatie van de gemeente Zwolle. De secretaris is geen lid van de Ethische Commissie. De secretaris zorgt voor brede ondersteuning van de Ethische Commissie en doet dit in nauwe samenwerking met de voorzitter. Die ondersteuning is: ▪ inhoudelijk (zorgen voor alle benodigde informatie en het schrijven van reflecties); ▪ relationeel (verbinding met het gemeentebestuur, CIO en de rest van de ambtelijke organisatie, openbaarmaking van reflecties, communicatie over de Ethische Commissie); ▪ praktisch (organiseren van vergaderingen en bekostiging). Een gedetailleerde werkwijze van de commissie zal in de eerste commissievergadering worden besproken, met dit voorstel als vertrekpunt.

3.4

Samenstelling De Ethische commissie bestaat uit vijf leden. Leden van de Ethische commissie worden gevraagd op persoonlijke titel. De leden zijn onafhankelijk, vertegenwoordigen geen organisatie, maar staan ten dienste van de maatschappij / Zwolle. Leden zijn voor twee jaar lid, met de mogelijkheid om daarna de termijn met nogmaals twee jaar te verlengen. Tussentijds kan een lid ontslag nemen met een schriftelijke mededeling aan de voorzitter van de commissie. De Ethisch officer is verantwoordelijk om het College hierover te informeren. De voorzitter treft maatregelen om in de vacature te voorzien. De commissie zal vervolgens een lid voordragen waarna het nieuwe lid door het college van burgemeester en wethouders zal worden benoemd.

4 Een EO levert geen inhoudelijk advies. Zijn/ haar advisering beperkt zich tot het advies over aanpak en

begeleiding van het gesprek over ethiek. 11/13

Datum Titel

3 maart 2022 Ethische commissie Digitalisering

Profiel Voor de werving van de commissieleden hebben we een aantal uitgangspunten en criteria benoemd. Uitgangspunten: ▪ Onafhankelijke experts =>niet werkzaam voor de gemeente Zwolle of binnen de projecten van alliantie-partners, geen commerciele of subsidie relatie met de gemeente. ▪ Onze partner vanuit onderwijs - brengt expertise filosofie/ ethiek en impact van technologie op mens en maatschappij, in. ▪ Perspectieven moeten elkaar aanvullen. ▪ Diversiteit in leden (man/ vrouw). Criteria: ▪ Binding met Zwolle: gevestigd in Zwolle of voert werkt uit vóór de stad Zwolle. ▪ Kennis van een bepaalde discipline/ expertise of positie in de maatschappij. ▪ Zo breed mogelijke vertegenwoordiging van diverse disciplines. ▪ Werkzaam in de publieke of private sector. Voorzitter Een van de leden vervult de rol van voorzitter. Deze is het onafhankelijk boegbeeld en woordvoerder van de Ethische commissie. Hij of zij beschikt over autoriteit en leidt met een vanzelfsprekend gezag de vergaderingen. Hij/zij zorgt voor de inhoudelijke agenda, in afstemming met de andere leden. De voorzitter en ambtelijk secretaris zorgen in samenspraak met de portefeuillehouder Digitale transitie voor een goede wisselwerking met het gemeentebestuur en de ambtelijke organisatie.

Wervingstraject commissieleden Lid zijn van een Ethische commissie is geen betaalde baan, maar een ‘eer’-functie die in dienst van de maatschappij staat. We vinden het passend als de gekozen experts persoonlijk hiervoor gevraagd worden en niet via een werving met een open advertentie. Er is gekozen voor het ophalen van brede input (kandidaat-namen) uit het Zwolse netwerk, dit betreft zowel binnen de gemeente als daarbuiten (enkele partners van Zwolle, Regio Zwolle netwerk en een recruitmentbureau). De shortlist met de kandidaten was ter consult aan het College voorgelegd, waarna de portefeuillehouder definitief de commissie heeft samengesteld en kandidaten persoonlijk heeft uitgenodigd. De leden van de commissie worden door het College aangesteld. Met deze aanpak verwachten we de beoogde deskundigheid in de commissie en transparantie in het wervingstraject te hebben geborgd. Bij wijzigingen van leden na de instelling van de commissie, wordt een nieuwe kandidaat door de commissie voorgedragen en door het College benoemd. Positie van de inwoner in relatie tot Ethische commissie In Zwolle vinden we inwonersparticipatie belangrijk. In relatie tot de Ethische commissie is het goed om onderstaand onderscheid scherp te hebben: ➢ Met de instelling van de Ethische commissie ondersteunen we het voeren van een deskundig debat. 12/13

Datum Titel

3 maart 2022 Ethische commissie Digitalisering

➢

Het voorliggend voorstel voor de vorming van de Ethische commissie leidt tot de benoeming van een groep professionals die middels een deskundige reflectie input voor het bestuurlijk debat levert. Na een zorgvuldige afweging is er van afgezien om een inwoner een plek in de commissie te geven. Een mening van één inwoner kan niet als een deskundig oordeel beschouwd wordt; deze mening is altijd gekleurd. Bovendien is het betrekken van één inwoner niet voldoende voor de goede invulling van inwonersparticipatie. We organiseren inwonersparticipatie in relatie tot de Ethische commissie apart. Het uitgangspunt is het waarborgen van diversiteit door meerdere stemmen/ inzichten ‘op tafel’ te krijgen. Daarmee geef je ook meer ‘body’ en gewicht aan inwonersinbreng. Er valt te denken aan een soort klankgroep van meerdere inwoners. We gaan een werkvorm zoeken hoe de Ethische commissie deze klankbordgroep betrekt bij haar reflecties.

13/13