1. Kaderdocument ‘Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030’

afgewogen

Leefomgeving en Mobiliteit Telefoon (038) 498 2632 postbus@zwolle.nl

Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030 Zwolle Zonder Afval: op weg naar volledige circulariteit in 2050

Opdrachtgever Opdrachtnemer Versie Datum

P. Guldemond A. van Voorst 1.0 14 maart 2023

Datum Titel

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

Inhoud 1

Inleiding

3

2 2.1 2.2 2.3

Context gemeentelijk afval- en grondstoffenbeleid Gemeentelijke kaders Overige afvalstromen Uitgangspunten afval- en grondstoffenbeleid

5 5 7 7

3 3.1 3.2

Stand van zaken GGP 2016-2020 Resultaten 2023 Lopende acties

9 9 12

4 4.1 4.2 4.3

Ambities en doelen met speerpunten Ambitie Doelen en speerpunten Maatregelen in 2025

15 15 16 19

5 5.1 5.2

Vervolg Uitvoeringsplan GGP Participatieproces

20 20 20

Bijlage 1 – Europese en landelijke wet- en regelgeving

22

Bijlage 2 – Maatregelen 2025

25

Datum Titel

1

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

Inleiding De afgelopen jaren is steeds meer aandacht geweest voor een circulaire samenleving waarin we zorgvuldig omgaan met de aarde. De landelijke stip op de horizon is Nederland circulair in 2050. Zwolle levert haar bijdrage onder andere vanuit het Toekomstplan voor Circulair Zwolle. Hierin is huishoudelijk afval één van de gebieden die specifiek wordt benoemd. De ambitie van de gemeente Zwolle is en blijft Zwolle zonder afval in 2050. Met het afronden van het huidige gemeentelijk grondstoffenplan (GGP 2016-2020) is een grote stap gezet in het beter scheiden van grondstoffen en het verminderen van de hoeveelheid te verbranden restafval. De invoering van het tarief op restafval in combinatie met het faciliteren van grondstoffenscheiding heeft groot effect gehad op de hoeveelheid restafval die per persoon jaarlijks wordt aangeboden. De hoeveelheid restafval is gedaald van 193 kg fijn restafval per persoon in 2016 naar 164 kg in 2020 en 97 kg (inclusief 6 kg luiers en incontinentiemateriaal) in 2023. Dit is een enorme prestatie. Dit brengt ons dichter bij de ambitie van 2050, maar we zijn er nog niet. In dit Kaderdocument GGP 2025-2030 werken we de ambitie, doelen en speerpunten voor de periode 2025-2030 verder uit.

Onze ambitie voor 2030 is minimaal 20% (kg) reductie van voor verbranding aan te bieden huishoudelijke grondstoffen1 door in te zetten op preventie, zuiverheid van ingezamelde grondstoffen en meer grondstoffen uit het restafval halen. Hierbij richten we ons op afvalpreventie, zuiverheid van ingezamelde grondstoffen en meer grondstoffen scheiden uit het restafval. Nadat deze ambitie is vastgesteld worden de maatregelen verder uitgewerkt in het Uitvoeringsplan GGP 2025-2030. Zwolle zonder afval: op weg naar volledige circulariteit in 2050 De resultaten van het vorige GGP vormen een goede basis om verdere stappen te zetten naar een Zwolle zonder afval. De landelijke doelstelling is om volledig circulair te zijn in 2050. De gemeente Zwolle deelt deze ambitie. De stap naar volledige circulariteit is een te grote stap om in één keer te zetten, waarbij we bovendien meer wet- en regelgeving nodig hebben vanuit de landelijke overheid. Daarom is gekozen doelstellingen te formuleren voor de periode 2025 tot 2030. Meer recyclebare grondstoffen leiden tot een duurzamere samenleving en tot een beter beheersbare kosten. In dit kaderdocument beschrijven we eerst ontwikkelingen en resultaten op het gebied van afval en grondstoffen. Vervolgens omschrijven we de ambitie en doelstellingen voor dit domein in 2030, aangevuld met maatregelen voor 2025.

Na vaststelling in de gemeenteraad worden de ambities en doelstellingen verder uitgewerkt in concrete maatregelen in een Uitvoeringsplan 2025-2030. Dit plan wordt jaarlijks bijgesteld op basis van monitoring van de op te leveren resultaten. 1

Vergeleken met resultaten 2023

Datum Titel

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

Reikwijdte kaderdocument Het Gemeentelijk Grondstoffen Plan is beperkt tot huishoudelijk afval2 binnen de werkingssfeer van de Afvalstoffenheffing. Voor huishoudelijk afval heeft de gemeente een wettelijke zorgplicht. In het verlengde van het huishoudelijk afval worden basisscholen ondersteund in de scheiding van grondstoffen. De komende periode wordt gebruikt om te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om maatschappelijke organisaties en verenigingen te ondersteunen bij het gescheiden aanbieden van grondstoffen. Andere activiteiten om te werken aan een schone stad zijn de aanpak van zwerfafval en de aanpak van bijplaatsingen. Het beleid hiervoor is onderdeel van de op te stellen nota ‘Reiniging’ en blijft daarmee buiten de scope van dit plan. De nota ‘Reiniging’ wordt in de loop van 2024 aan de raad aangeboden. De inzameling van bedrijfsafval (ba) blijft buiten beschouwing in dit plan. Bij bedrijven komt geen huishoudelijk afval vrij. De circulaire aanpak hiervan valt onder het programma Circulaire Economie en wordt in dat kader nader uitgewerkt.

Afvalstoffen afkomstig uit particuliere huishoudens, behoudens voor zover het ingezamelde bestanddelen van die afvalstoffen betreft, die zijn aangewezen als gevaarlijke afvalstoffen (Wet milieubeheer, artikel 1.1) 2

Datum Titel

2

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

Context gemeentelijk afval- en grondstoffenbeleid Het gemeentelijk afval- en grondstoffenbeleid staat niet op zichzelf. In bijlage 1 staan de belangrijkste Europese en landelijke regels en kaders die van invloed zijn en waaraan dit gemeentelijk beleid wordt getoetst. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de gemeentelijke kaders. Hierbij wordt cursief aangegeven wat de relevantie is voor het gemeentelijk afval- en grondstoffenbeleid. Verder benoemen we de uitgangspunten van het huidige afval en grondstoffenbeleid.

2.1

Gemeentelijke kaders Omgevingsvisie ‘Ons Zwolle van morgen 2030’ In de omgevingsvisie van de gemeente Zwolle is een toekomstbeeld geschetst hoe de gemeente er over tien jaar uit kan zien. Dat toekomstbeeld gaat over de fysieke leefomgeving: alles wat we buiten zien en wat nodig is om te kunnen leven, wonen, werken, leren en ontspannen. Hierbij is de verbinding gelegd met sociale onderwerpen waaronder vitaliteit en gezondheid. Zwolle wil - conform de landelijke doelstellingen - in 2050 circulair zijn. Onderdeel hiervan is dat er geen restafval meer is en grondstoffen maximaal hergebruikt worden. Coalitieakkoord 2022 In het coalitieakkoord staat een aantal afspraken dat direct of indirect effect heeft op het afval- en grondstoffenbeleid: • Zwolle klimaatneutraal in 2040 Om in 2040 klimaatneutraal te zijn, wordt ook vanuit de inzameling en verwerking van afval en grondstoffen een bijdrage verwacht. Nu zijn nog veel fossiele brandstoffen nodig voor inzameling, transport en overslag, maar ook voor het gereedmaken voor recycling is nog veel energie nodig. Het is (nog) niet helder wat binnen de huishoudelijke afval- en grondstoffeninzameling nodig is om klimaatneutraal te worden. • Uitbreiding woningbestand voor 2030 Zwolle wil verder groeien met 10.000 woningen in 2030. Dit vindt veelal plaats door inbreiding in de bestaande omgeving.

Hierdoor ontstaan verstedelijkte buurten, waar weinig buitenruimte beschikbaar is. Deze ruimte is noodzakelijk voor het leefbaar houden van de stad en noodzakelijk voor een veelvoud aan gemeentelijke voorzieningen die allemaal een plekje in de schaarse buitenruimte nodig hebben. Voor de inzameling van afval en grondstoffen houdt dit ook in dat wordt gezocht naar nieuwe inzamelingsmethodieken zoals materiaalhubs en de inzet van perscontainers. • Autoluwe binnenstad Het streven naar een autoluwe binnenstad zorgt voor uitdagingen op het gebied van afval. In de binnenstad ligt een netwerk aan ondergrondse containers voor de inzameling van zowel huishoudelijk als bedrijfsafval. Minder voertuigbewegingen vraagt om innovatie en aanpassing van alle betrokkenen.

Datum Titel

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

•

•

Kostendekkendheid Afvalstoffenheffing De Afvalstoffenheffing is een doelbelasting. De inkomsten van de heffing mogen alleen worden besteed aan de inzameling en verwerking van het huishoudelijk afval. De heffing is gebaseerd op het totaal van de kosten en opbrengsten. Logisch gevolg is dat de heffing jaarlijks fluctueert. Inzet van de Voorziening Afval voorkomt dat de heffing (teveel) fluctueert. Het nóg beter scheiden van grondstoffen vraagt steeds meer input. Hierdoor lopen de kosten op en ontstaat een opwaartse druk op de heffing. Stimuleren circulaire economie & vergroten innovatie- en netwerkkracht Samenwerking is nodig om van waardeloze afvalstoffen, waardevolle grondstoffen te maken. Schaalgrootte is nodig om vraag en aanbod goed en efficiënt te kunnen koppelen en benodigde innovatie door te voeren. Het (lokaal) uitwisselen van grondstoffen vraagt om lokale voorzieningen zoals grondstoffenhubs. Ook dit voegt service en kosten toe aan de bestaande inzameling.

De afspraken uit het coalitieakkoord worden meegenomen bij de formulering van de ambitie en doelen in dit GGP. In het Uitvoeringsplan wordt nadere invulling gegeven aan de wensen uit het coalitieakkoord. Toekomstplan voor een Circulair Zwolle In het Toekomstplan voor een Circulair Zwolle staan de doelen van de gemeente Zwolle voor de transitie naar een circulaire economie. Het is een eerste aanzet om meer sturing te geven aan de activiteiten van de gemeente om de transitie naar een circulaire economie mogelijk te maken. Ook is het programma erop gericht om binnen lopende initiatieven en projecten van de gemeente Zwolle de transitie naar een circulaire economie concreet vorm te geven. Als strategisch doel voor de lange termijn heeft het programmaplan de ambitie het gebruik van primaire grondstoffen in de bestaande en nieuwe stad te reduceren tot 0 in 2050. Het Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030 draagt op het gebied van huishoudelijk afval bij aan de gemeentelijke uitwerking voor een circulaire economie.

Datum Titel

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

Figuur 1: Knoppenmodel Circulaire Economie

2.2

Overige afvalstromen De scope van het GGP 2025-2030 is de zorgplicht voor huishoudelijk afval. De bedrijven zijn zelf verantwoordelijk voor hun afvalstromen. Bij ondernemers groeit het bewustzijn dat ook hun afval gescheiden moet worden. De markt voor bedrijfsafval is op dit vlak nog in ontwikkeling. Vraag en aanbod sluiten nog niet goed op elkaar aan. De gemeente wordt gevraagd om hierin te ondersteunen. Dit is tot nu toe belegd in het programma Circulaire Economie. Het programma Circulaire Economie voert nu startgesprekken over waar circulaire opgaven belegd moeten worden. Daarop vooruitlopend gaan we de afvalscheidingsmogelijkheden onderzoeken bij maatschappelijke organisaties, zoals verenigingen. Het is logisch dat inwoners ook daar op dezelfde manier hun afval en grondstoffen scheiden en aanbieden als thuis. Dit wordt als een maatregel opgenomen in het Uitvoeringsplan. Basisscholen worden al gefaciliteerd op het scheiden van grondstoffen. Afval van basisscholen lijkt qua aard en samenstelling op huishoudelijk afval. Daarnaast is het vanuit maatschappelijk en educatief oogpunt goed om kinderen op jonge leeftijd voor te lichten over het belang van afval- en grondstoffenscheiding.

2.3

Uitgangspunten afval- en grondstoffenbeleid Het Zwolse afval- en grondstoffenbeleid heeft de volgende uitgangspunten: • De Afvalstoffenheffing is 100% kostendekkend • Het tarief van de afvalstoffenheffing wordt gedifferentieerd in een variabel tarief (tarief op restafval) en een vast tarief. • Inwoners scheiden hun afval en grondstoffen aan of dichtbij huis • Er is vertrouwen dat de meeste mensen het goed willen doen • Dichtbij en samen met inwoners (participatief) • Geboden service is in balans met kosten en milieu (zie figuur 2)

Datum Titel

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

• •

Ondersteuning bieden voor inwoners die niet kunnen, maar wel willen (maatwerk) We laten zien wat we doen (transparant)

Figuur 2: Afvaldriehoek

Deze uitgangspunten zijn het toetsingskader voor de ambities die er zijn voor het afvalbeleid. Doel is samen met en voor de inwoners een goed afval- en grondstoffeninzamelsysteem te realiseren dat nu en in de toekomst goed is voor het milieu, met een optimaal serviceniveau en tegen beheersbare kosten (conform de afvaldriehoek). Vanzelfsprekend is het streven om zoveel mogelijk grondstoffen opnieuw toe te passen in plaats van te verbranden.

Datum Titel

3

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

Stand van zaken GGP 2016-2020 Het GGP 2016-2020 had als doel de landelijke VANG-doelstellingen voor huishoudelijk afval (VANG-HHA) te halen. De ambitie van VANG-HHA was om in 2020 75% afvalscheiding te realiseren en gemiddeld 100 kilo restafval per inwoner. In het GGP 2016-2020 lag daarom de nadruk op het faciliteren van de huishoudens om het afval gescheiden in grondstoffen aan te kunnen bieden. Met name de scheiding van pmd (plastic verpakkingen, metalen verpakkingen en drankenkartons) en gft (groente-, fruit- en tuinafval en etensresten) is verder uitgebreid bij hoogbouw en compacte bouw. Op basis van de kenmerken van de wijk of buurt is het inzamelsysteem gekozen dat het daarbij meest passend is. Sinds 1 januari 2023 geldt in Zwolle het tarief op restafval. De Afvalstoffenheffing bestaat nu uit een vast deel en een variabel deel (het tarief op restafval). In dit hoofdstuk worden de belangrijkste resultaten van het ingevoerde beleid gepresenteerd.

3.1

Resultaten 2023 Het volledig faciliteren van alle huishoudens om hun grondstoffen gescheiden aan te bieden en de invoering van het tarief op restafval hebben gezorgd voor een aanzienlijke daling van het restafval. In één jaar tijd hebben de huishoudens van Zwolle hun fijn restafval zo ver gescheiden dat zij het doel van minder dan 100 kg per inwoner per jaar hebben gehaald. Daarnaast is de hoeveelheid gescheiden ingezamelde grondstoffen gestegen waarbij de kwaliteit in het algemeen goed is. Hieruit blijkt dat de genomen maatregelen het gewenste effect hebben. De goede resultaten nemen niet weg dat er aandachtspunten zijn zoals de bijplaatsingen van afval bij ondergrondse containers en de kwaliteit van het gft in openbaar toegankelijke containers. Ook de inzameling van pmd met zakken vraagt vanwege de impact op het straatbeeld extra aandacht.

3.1.1

Afval per inwoner per jaar Aan het eind van 2023 was duidelijk zichtbaar wat het effect van het gevoerde beleid (faciliteren grondstoffenscheiding en tarief op restafval) is op de hoeveelheid restafval en gescheiden ingezamelde grondstoffen. In onderstaande tabel zijn de meest voorkomende huishoudelijke afval- en grondstofstromen weergegeven.

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

Datum Titel

Afval- en grondstofstromen

2018

2019

2020

2021

2022

2023

kg/inwoner

kg/inwoner

kg/inwoner

kg/inwoner

kg/inwoner

kg/inwoner

Restafval Grof huishoudelijk restafval GFT GTA Papier Glas Textiel PMD

184 43 73 26 44 20 6 22

177 43 72 26 43 19 6 22

191 49 81 34 43 22 5 24

181 40 82 19 44 21 4 24

164 39 78 12 41 23 4 24

91 39 101 13 41 23 5 34

0

0

0

0

0

6

Luiers

Tabel 1: Overzicht afval- en grondstofstromen in kg per inwoner

Het scheidingspercentage geeft de verhouding weer tussen de hoeveelheid restafval en grondstoffen. In 2016 was dit 51% en in 2023 steeg dit naar 64%. 3.1.2

Grondstoffen in restafval Uit onderstaande sorteeranalyse blijkt dat nog veel restafval bestaat uit herbruikbare en recyclebare grondstoffen die nu als restafval worden verbrand.

Samenstelling restafval juni/juli 2023 28,7%

rest kca

0,1%

tapijt/matten

0,5% 4,4%

steen/puin hout apparaten metaal overig

2,0% 0,6% 1,7%

6,3%

textiel glas (overig) glas (glasbak) kunststoffen luiers

1,1% 3,1% 4,4% 3,4% 8,7%

pmd opk

5,2%

gft 0,0%

5,0%

10,0%

15,0%

Grafiek 1: Sorteeranalyse samenstelling restafval medio 2023

20,0%

25,0%

29,9% 30,0% 35,0%

Datum Titel

3.1.3

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

Kwaliteit gescheiden ingezamelde grondstoffen Inwoners van Zwolle scheiden hun grondstoffen zoals pmd, gft en opk, over het algemeen goed. Er worden beperkt afvalstoffen aangeboden die niet in de grondstoffencontainer thuishoren. Er zijn echter wel aandachtspunten, vooral bij de aangeboden grondstoffen in collectieve verzamelvoorzieningen, zoals ondergrondse of bovengrondse containers. Vuistregel is dat hoe persoonlijker het inzamelmiddel is, hoe beter de kwaliteit. De kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen vraagt om continue aandacht. Ook omdat in het kader van de transitie naar een circulaire economie de kwaliteitseisen van recyclebedrijven voor het verwerken van grondstoffen steeds hoger worden. Alleen grondstoffen die voldoen aan de kwaliteiteisen kunnen worden verwerkt als grondstof voor nieuwe producten.

Datum Titel

3.2

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

Lopende acties De jaren 2023 en 2024 worden gebruikt om het huidige afval- en grondstoffenbeleid te verfijnen op basis van monitoring en ervaringen. Hieronder de nu bekende acties die hiervoor worden uitgevoerd.

3.2.1

Onderzoeken behoefte kleiner volume of tarief op gewicht Bij de invoering van het tarief op restafval is gekozen voor een tariefsysteem op basis van volume/frequentie. Dit houdt in dat huishoudens betalen op basis van het aantal keren dat ze restafval aanbieden van een bepaald volume. Van 1 juli 2023 tot en met 31 december 2023 voerde ROVA in opdracht van de gemeente Zwolle de proef ‘Kleinere inworpopeningen restafvalcontainers’ uit. Doel van deze proef was inzicht verkrijgen in de behoefte voor het gebruik van aangepaste inwerpopeningen in de ondergrondse restafvalcontainers. Op tien locaties zijn inwerptrommels met 30 of 40 liter naast een 60 liter trommel geplaatst. Parallel zijn de (on)mogelijkheden van een tarief op restafval op basis van gewicht onderzocht. Dit voorjaar wordt een beslisnota over beide onderwerpen voorgelegd aan de gemeenteraad.

3.2.2

Vervangen en chipperen pmd-containers Bij de implementatie van omgekeerd inzamelen (2012) zijn de huishoudens in Zwolle aangesloten op ondergrondse restafvalcontainers. De minicontainers voor restafval die daarna vrijkwamen, zijn herbestemd voor het aanbieden van pmd. In de praktijk melden inwoners dat dit zorgt voor onduidelijkheid bij de inwoners omdat zij denken dat dit hun restafvalcontainer is. Daarmee ontstaat een reëel risico op vervuild pmd op routeniveau omdat de oude restafvalcontainer niet als pmd-container herkenbaar is. Bij de uitvoering van de faciliteringsopgave van het GGP in de periode tot en met 2022 is, om bovenstaande redenen, besloten om betreffende pmd-minicontainers (zijnde de oude restcontainers) te laten vervangen. Naar verwachting vindt deze vervanging plaats in 2025. ROVA zet dit kalenderjaar de aanbesteding op de markt, waarna een definitieve planning wordt gemaakt.

3.2.3

Optimalisatie inzameling met pmd-zakken In een aantal wijken en buurten van Zwolle wordt pmd met zakken ingezameld. De kwaliteit van dit ingezamelde pmd is hoog. Een neveneffect van dit inzamelsysteem is dat de volle zakken niet alleen op de inzameldag worden aangeboden. Dit heeft een negatieve invloed op het straatbeeld. Als tijdelijke maatregelen zijn op circa tien locaties ophanghaken in de buurt geplaatst. Dit structureert de inzamellocatie, waardoor het straatbeeld verbetert. De ophanghaken zijn echter geen oplossing voor het aanbieden van pmd-zakken buiten de inzameldag. Daarom wordt de komende maanden op verschillende locaties beproefd wat het effect is wanneer wordt

Datum Titel

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

overgegaan op inzameling via verzamelcontainers met toegangscontrole. De inwoners blijven de pmd-zakken ontvangen. Er wordt gemonitord wat het effect is op het straatbeeld en de kwaliteit van de ingezamelde pmd. 3.2.4

Verbeteren kwaliteit gft-afval in deelbeugels Bij hoogbouw is in veel gevallen een beugel (figuur 3) met een container geplaatst voor de inzameling van gft-afval. Dit zijn openbaar toegankelijke containers (zogenaamde deelbeugels). Het gevolg is dat op een aantal locaties het ingezamelde materiaal dusdanig is vervuild met andere afvalstromen dat het wordt afgekeurd voor verwerking en moet worden verbrand. Om dit tegen te gaan worden de komende jaren steeds meer beugels vervangen door cocons met toegangscontrole (figuur 4). De eerste ervaringen wijzen uit dat dit zorgt voor een kwaliteitsverbetering.

Figuur 3: Gft-container in deelbeugel: voor iedereen toegankelijke inzamelcontainer voor groente-, fruit- en tuinafval

3.2.5

Figuur 4: Gft-cocon voor groente-, fruit- en tuinafval, toegankelijk met de afvalpas

Effecten UPV’s onderzoeken Veel stromen in het huishoudelijk afval vallen onder een Uitgebreide Producenten Verantwoordelijkheid (UPV). De bekendste is wellicht de inzameling van pmd. De UPV is een wettelijke verplichting voor producenten om de zorg te dragen voor hun producten in het afvalstadium. In 2024 worden de verplichtingen en de effecten van verschillende nieuwe UPV’s in beeld gebracht en de gevolgen hiervoor op de gemeentelijke zorgplicht. Met name de UPV Textiel wordt uitgelicht, omdat deze in 2024 wordt geëffectueerd.

Datum Titel

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

3.2.6

Ondersteuning vaakaanbieders In 2023 is duidelijk geworden dat een deel van de huishoudens heel vaak restafval aanbiedt. Met de inzet van afvalcoaches wordt getracht deze huishoudens hiervan bewust te maken en te ondersteunen bij het goed scheiden van de grondstoffen uit het restafval. De maatregel begint in 2024 en loopt door in de komende jaren.

3.2.7

Interventies op bijplaatsingen en afvaldumpingen uitvoeren Door de invoering van het tarief op restafval per 1 januari 2023 is er ook veel aandacht voor de schone stad. Deze aandacht richt zich vooral op de onderwerpen bijplaatsingen en zwerfafval. Een veel gehoord argument is dat door de invoering van het tarief op restafval het aantal bijplaatsingen en de hoeveelheid zwerfafval op straat is toegenomen. Dit argument kan niet met cijfers worden onderbouwd. Landelijk gezien geldt dat bij toename van het gebruik van (ondergrondse) verzamelcontainers meer bijplaatsingen ontstaan. Dit is onafhankelijk van het gebruikte tariefsysteem. De gemeente registreert vanaf 2022 het aantal bijplaatsingen. De aanpak van bijplaatsingen wordt continu en gestructureerd uitgevoerd via een integraal interventiepakket bestaande uit een check op de basis op orde, intensiveren toezicht en handhaving en gerichte interventies op bekende probleemlocaties. Daarbij zijn signalen van inwoners uit de wijk medebepalend voor de te kiezen interventie en worden diverse partijen betrokken bij de uitvoering.

Titel

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

4

Ambities en doelen met speerpunten

Datum

Dit hoofdstuk beschrijft de ambitie, doelen en speerpunten voor het afval- en grondstoffenbeleid voor huishoudelijk afval. Voor 2025 zijn de eerste maatregelen aangegeven in bijlage 2. Na vaststelling van deze nota worden de maatregelen tot 2030 uitgewerkt. Schematisch ziet dit er als volgt uit.

Ambitie 2030

Doelen

• Waar wil gemeente in 2030 staan met duurzaamheid/a&g • Kaders uit gemeentelijke en landelijke doelen

• Doorvertaling ambitie naar 2-3 thema's (strategisch niveau)

Speerpunten

Maatregelen

Uitwerking

• Doorvertaling thema's naar speerpunten per thema (tactisch niveau)

• Activiteiten om speerpunten te behalen (operationeel niveau) • Wat gaan we concreet doen

• Startnotitie (kaders, ambitie, thema's, speerpunten, maatregelen) • Incl. toetsing aan afvaldriehoek en 1e financiële impact

Figuur 5: Samenhang ambitie, doelen en speerpunten

4.1

Ambitie Stip op de horizon is een circulair Nederland in 2050. Lang was het doel van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat om 100 kg restafval in 2020 te halen en 30 kg restafval in 2025. Veel gemeenten hebben de doelstelling van 100 kg restafval in 2020 niet gehaald. In Nederland werd in 2020 gemiddeld 143 kg restafval ingezameld. Door de focus op het beperken van restafval, is de aandacht voor de kwaliteit van de grondstoffen achtergebleven. Het ministerie heeft de doelstelling van 30 kg restafval losgelaten en gaat meer sturen op betere kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen. Het ministerie en Rijkswaterstaat werken aan concrete (tussen)doelen voor 2030. Deze doelen volgen in de loop van 2024. De ambitie en doelen die in dit kaderdocument worden voorgesteld, sluiten aan bij de doelen uit het programma VANG-HHA3 20212025. Hier ligt de focus op preventie van afval en de zuiverheid van de ingezamelde grondstoffen. Om volledig circulair te zijn in 2050 blijft het noodzakelijk dat grondstoffen zo lang mogelijk worden gerecycled en de hoeveelheid restafval verder wordt verminderd. Dat begint bij het scheiden van alle grondstoffen uit het restafval. Zoals uit de sorteeranalyses blijkt, bevat het afval dat als restafval wordt aangeboden nog veel grondstoffen (circa 70% op basis van gewicht).

Restafval is materiaal waarvoor nog geen separate verwerking is, anders dan verbranden. Dit is slecht voor het milieu en kost meer dan het verwerken van grondstoffen. 3

VANG-HHA: Van Afval Naar Grondstof – Huishoudelijk Afval

Datum Titel

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

Zonder het beleid of de inzamelstructuur ingrijpend te veranderen, zetten we komende periode in op ondersteuning van inwoners bij een nog betere scheiding van grondstoffen uit het restafval en het aanbieden van zuivere grondstoffen. De ambitie en doelen zijn een voortzetting van het huidige beleid, met een accentverschuiving naar preventie en de kwaliteit van grondstoffen. De ambitie is opgesteld gebaseerd op het principe dat hoe groter en meer verstedelijkt een gemeente is, hoe moeilijker het is om grondstoffen uit het restafval te houden en de zuiverheid van de ingezamelde grondstoffen te bewaren. In zijn algemeen kan worden gesteld dat huishoudens in meer verstedelijkt gebied minder ruimte hebben om grondstoffen goed gescheiden te houden. Daarnaast spelen andere demografische omstandigheden van de gemiddelde inwoner een rol bij de scheiding van afval en grondstoffen. Uit de benchmark van Rijkswaterstaat blijkt dat gemeenten van vergelijkbare grootte als Zwolle met tariefdifferentiatie en/of servicedifferentiatie in 2022 tussen de 89 en 139 kg restafval hadden (grof en fijn). Het landelijk gemiddelde lag toen op 150 kg restafval per inwoner per jaar. In het inzamelgebied van ROVA lag het gemiddelde op 141 kg restafval per inwoner per jaar.

Ook gemeenten die al jarenlang differentiatie van het tarief hebben, zijn nog niet in staat gebleken hun restafval tot ver onder de 100 kg per inwoner per jaar te krijgen. Ambitie 2030: Minimaal 20% (kg) reductie van voor verbranding aan te bieden huishoudelijke grondstoffen4 door in te zetten op preventie, zuiverheid van ingezamelde grondstoffen en meer grondstoffen uit het restafval halen De landelijke ambitie voor 2050 is om volledig circulair te zijn. Het doel voor 2030 is daardoor een tussendoel. Overigens is het doel voor 2050 op dit moment nog niet haalbaar. Bijna een kwart van het restafval (circa 30%) bestaat uit materialen waarvoor nog geen recycling mogelijk is. Technische ontwikkeling moet ertoe leiden dat in de toekomst ook dit materiaal een hogere verwerking krijgt (zie ook: 4.2).

4.2

Doelen en speerpunten Om de ambitie voor 2030 te realiseren zetten we in op drie doelen: 1. Verminderen hoeveelheid fijn huishoudelijk afval in Zwolle 2. Vergroten zuiverheid aangeboden grondstoffen door 10% afname van de vervuiling 3. Vergroten circulariteit en duurzame verwerking van grof huishoudelijk restafval5 In het Uitvoeringsplan komen concrete maatregelen om deze doelen te realiseren. Per doel zijn speerpunten benoemd waarop de focus ligt. Deze maatregelen worden getoetst aan de zogenaamde afvaldriehoek (impact op service, milieu en kosten). Maatregelen worden geformuleerd op het gebied van faciliteren, communiceren en

4 5

Vergeleken met resultaten 2023 Dit doel wordt nader gespecificeerd nadat het benodigde inzicht in de huidige stand van zaken is verkregen.

Datum Titel

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

stimuleren. Ook het voorkomen van het ontstaan van afval vormt een onderdeel van het Uitvoeringsplan. Richting producenten enerzijds en verwerkers/recyclers anderzijds onderzoeken we de mogelijkheden om technologische innovatie in te zetten voor zuiverdere grondstoffen. Hierbij wordt ook gekeken naar de grondstoffen die nu mogelijk nog in het grof huishoudelijk afval zitten. Denk hierbij aan harde kunststoffen, hout, tapijt en metalen. 4.2.1

Verminderen hoeveelheid fijn huishoudelijk restafval In lijn met het beleid van afgelopen jaren blijft het streven om het ingezamelde fijn restafval verder omlaag te brengen door de grondstoffen er beter uit te scheiden. Naast afval- en grondstofscheiding krijgt preventie een grotere rol in het beleid. Wat niet wordt gekocht, hoeft ook niet te worden weggegooid. Het stimuleren van duurzame consumptie (rethink, reuse en repair) draagt bij aan minder restafval en meer hergebruik.

Figuur 6: Trap tegen troep – R-ladder (bron: duurzaamheid.nl)

Verder blijft het stimuleren van het goed scheiden van het restafval in recyclebare grondstoffen een aandachtspunt. Door goed gebruik te blijven of te gaan maken van bestaande inzamelsystemen kunnen de huishoudens nu al zonder al te veel moeite hun restafval verder verlagen. Speerpunten om de hoeveelheid fijn huishoudelijk afval te verminderen zijn: • Preventie bij inwoners • Verminderen aandeel grondstoffen in fijn restafval met 20% ten opzichte van 2023 4.2.2

Vergroten zuiverheid aangeboden grondstoffen Alleen het verbeteren van de scheiding van de grondstoffen uit het restafval leidt niet automatisch tot meer recycling van de aangeboden grondstofstromen. De hoeveelheid vervuiling die in de aangeboden grondstoffen mag zitten, wordt steeds kleiner.

Datum Titel

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

Recyclers moeten steeds zuiverdere half- of eindfabrikaten aanbieden om een afzetmarkt te hebben. Daarom stellen zij strengere eisen aan het materiaal dat gemeenten aanleveren. Om dit te bereiken worden inwoners gestimuleerd hun grondstoffen zo goed mogelijk te scheiden van het restafval. Daarnaast controleert ROVA de grondstofstromen voordat deze worden aangeboden aan de verwerkers (poortwachter). Feitelijk controleert ROVA of de zuiverheid voldoende is. Het speerpunt om het aanbod van zuivere grondstoffen te vergroten is: • Vermindering vervuiling grondstoffen van met name pmd, gft, opk, textiel. 4.2.3

Vergroten circulariteit en duurzame verwerking van grof huishoudelijk afval De gemeente is verantwoordelijk voor de zo hoogwaardig mogelijke verwerking van de grondstofstromen nadat deze zijn ingezameld. Een afvalstroom die gezien de omvang hierbij van belang is, is grof huishoudelijk afval (gha). Bijna een derde van de totale hoeveelheid huishoudelijk restafval bestaat uit grof huishoudelijk afval. Kort gezegd is grof huishoudelijk afval het afval dat te groot is voor de container of vuilniszak en/of waar voor (onderdelen) gescheiden verwerking bestaat. Bijvoorbeeld kapotte matrassen, tapijt, meubels en grote stukken piepschuim. Bij het milieubrengstation is grof restafval feitelijk de ‘laatste’ container waar een bezoeker langs moet gaan om datgene te storten dat niet kan worden gerecycled. Jaarlijks kan elk huishouden in Zwolle 500 kg gratis gha naar het milieubrengstation brengen. Daarnaast kan elk huishouden één keer per jaar gratis gha (maximaal 1 m3) laten halen door ROVA. Dit gha wordt met een kraanwagen ingezameld. Onbekend is wat de samenstelling is van deze afvalstroom. Het vermoeden is dat nog veel grondstoffen in het gha zitten. Het is belangrijk dat eerst inzicht wordt verkregen over de samenstelling van gha zodat vervolgens passende maatregelen kunnen worden genomen om de grondstoffen uit het gha te krijgen.

Ook worden inwoners gevraagd naar hun ervaringen met het huidige beleid voor grof huishoudelijk afval en grof tuinafval en hun ideeën voor het toekomstige beleid. De keten van verwerkende partijen na inzameling is lang. Via ROVA maken we afspraken met de verwerkers van de verschillende grondstofstromen. Inzicht in deze volgende stap in de keten en de mate waarin de grondstofstromen ook daadwerkelijk worden gerecycled, is belangrijk om te kunnen sturen op duurzaamheid bij recycling en verwerking. Speerpunten om de circulariteit en duurzame verwerking van gha te vergroten: • Inzicht krijgen in de duurzaamheid en circulariteit van de verwerking en recycling van grof huishoudelijk afval (haal- en brengsysteem) • Sturen op duurzaamheid bij recycling en verwerking (ketenaanpak)

Titel

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

4.3

Maatregelen in 2025

Datum

De maatregelen voor de planperiode worden beschreven in het Uitvoeringsplan GGP 2025-2030. Voor 2025 zijn de eerste maatregelen beschreven. In bijlage 2 is een overzicht gegeven van uit te voeren maatregelen in 2025. Deze maatregelen betreffen onder meer extra service, communicatie, monitoring en analyse. Ook willen we enkele zaken beproeven. Bij de uitwerking van deze maatregelen betrekken we inwoners en belangengroepen. Voor de maatregelen na 2025 worden inwoners en belangengroepen geconsulteerd. Op basis van deze input wordt het Uitvoeringsplan verder geconcretiseerd. Hierbij wordt ook rekening gehouden met de tussentijdse resultaten en ervaringen. Daarnaast kunnen ontwikkelingen van wet- en regelgeving van invloed zijn op de te nemen maatregelen.

Titel

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

5

Vervolg

5.1

Uitvoeringsplan GGP

Datum

In 2024 stellen we het Uitvoeringsplan 2025-2030 op. Het streven is dit plan Q4 2024 voor te leggen aan de gemeenteraad. In het Uitvoeringsplan worden concrete maatregelen voorgesteld. De maatregelen worden getoetst aan de afvaldriehoek (milieu/kosten/service). Tevens worden een financiële paragraaf, een communicatieparagraaf en een uitvoeringsplanning inclusief organisatie en monitoring van de resultaten opgenomen.

5.2

Participatieproces Bij het opstellen van de ambities en doelen voor het afval- en grondstoffenbeleid in dit document is de input gebruikt van verschillende betrokkenen. Naast interne collega’s van andere disciplines is met diverse inwoners en met belangengroepen gesproken: Milieuraad, Seniorenraad, Participatieraad, Toegankelijk Zwolle, Jongerenraad. Tijdens deze gesprekken is teruggekeken op het vorige GGP en is besproken welke effecten het afval & grondstoffenbeleid in 2023 heeft gehad. Ook is de richting aangegeven van het nieuwe GGP.

Figuur 7: Logo’s belangengroepen

Afgesproken is dat zij geïnformeerd worden over de inhoud van dit kaderdocument. Verder is afgesproken dat zij in de volgende fase bij het opstellen van het Uitvoeringsplan meedenken over de maatregelen en de uitvoering hiervan. Net als deze organisaties en eventuele bewonersverenigingen worden inwoners bevraagd over de te nemen maatregelen. Hiervoor wordt het burgerpanel ingezet en wordt elke belangstellende bewoner opgeroepen een infoquête in te vullen. In een volgende fase worden inwoners betrokken bij het verder uitwerken van de maatregelen. Het gehele participatieproces wordt vormgegeven rekening houdend met de Zwolse participatieaanpak Hanza! Door de diversiteit van de groepen kan het lijken dat er tegengestelde belangen zijn. Ook kunnen er meer ideeën zijn dan binnen de beperkte tijd, budget en capaciteit uitvoerbaar zijn. Dit betekent dat door de gemeente keuzes moeten worden gemaakt. De verzamelde input wordt daarom getoetst aan de uitgangspunten van het afval- en

Datum Titel

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

grondstoffenbeleid en de afvaldriehoek. In het Uitvoeringsplan worden de best passende maatregelen opgenomen en ter besluitvorming voorgelegd aan college.

Datum Titel

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

Bijlage 1 – Europese en landelijke wet- en regelgeving Op Europees en landelijk niveau heeft een aantal wetten en regels direct invloed op het gemeentelijk beleid. Deze worden in onderstaande paragrafen beschreven waarbij cursief wordt aangegeven wat de relevantie is voor het gemeentelijke afval- en grondstoffenbeleid. Wet Milieubeheer – Besluit Gescheiden Inzameling Huishoudelijk Afval (GIHA) In de Wet Milieubeheer (Hoofdstuk 10) staat omschreven dat gemeenten de wettelijke zorgplicht hebben voor de inzameling van huishoudelijk afval. De Wet verplicht de gemeenten ook een aantal fracties gescheiden in te zamelen, zoals die zijn verwoord in het Besluit GIHA. In de gemeentelijke Afvalstoffenverordening is dit verder uitgewerkt. Uit de Wet Milieubeheer en het Besluit GIHA vloeit voort dat de gemeente primair verantwoordelijk is voor de gescheiden inzameling van huishoudelijke afval- en grondstoffen. Wet Markt en Overheid Gemeenten kunnen besluiten ook bedrijfsafval in te zamelen, bijvoorbeeld om het aantal vervoersbewegingen inde binnenstad te minimaliseren. Hiermee concurreren zij met bedrijven.

Om concurrentievervalsing te voorkomen, moeten overheden zich in die situatie aan een aantal gedragsregels houden: • Verplicht doorberekenen van alle kosten • Verbod bevoordeling eigen overheidsbedrijven • Verbod gegevensgebruik voor andere activiteiten • Verplichte functiescheiding bestuur en uitvoering Vanwege de impact van bovenstaande gedragsregels op de administratieve organisatie en de principiële keuze om niet in te grijpen in de marktwerking, zamelt ROVA geen bedrijfsafval in en heeft de gemeente Zwolle geen reinigingsrechtklanten meer. Nationaal Programma Circulaire Economie 2023-2030 (NPCE) Het Nationale Programma Circulaire Economie (NPCE) bevat maatregelen om de komende jaren zuiniger om te gaan met grondstoffen. In het NPCE zijn de meest impactvolle productgroepen (prioritaire stromen) benoemd. Hiervoor zijn transitieagenda’s opgesteld. De productgroepen die direct voor het thema afval en grondstoffen van belang zijn, zijn consumptiegoederen (elektrische en elektronische apparaten, verpakkingen en wegwerpproducten, textiel, meubels, matrassen) en kunststoffen (onderdeel: plastic verpakkingen). Voor huishoudelijk afval geldt dat wordt gestreefd naar zoveel mogelijk hergebruik dan wel recycling. In de uitwerking van het gemeentelijk afval- en grondstoffenbeleid wordt waar mogelijk aangesloten bij de transitieagenda’s van de prioritaire stromen.

Datum Titel

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

Uitvoeringsprogramma VANG-HHA 2022 Het Uitvoeringsprogramma Van Afval Naar Grondstoffen-Huishoudelijk Afval 2022 (VANG-HHA 2022) heeft als doel om in lijn met de Europese wetgeving (Europese Kaderrichtlijn Afvalstoffen) de kwaliteit van de ingezamelde huishoudelijke afvalstromen te verhogen en daarmee de recycling te verbeteren. Het programma heeft als motto: met optimale afvalscheiding naar hoogwaardige recycling. De focus verschuift van het beperken van restafval naar de kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen. De kern van het Uitvoeringsprogramma VANG-HHA is gemeenten te helpen bij het realiseren van deze doelen. Inmiddels is bekend dat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat niet eerder dan in de loop van 2024 met nieuwe richtlijnen en doelen komt voor gemeenten voor het verbeteren van de afvalinzameling en scheiding. Voor het GGP 2025-2030 wordt de ontwikkeling van nieuwe doelstellingen voor het Uitvoeringsprogramma VANG-HHA gevolgd. Wanneer deze doelstellingen bekend zijn, wordt waar mogelijk en wenselijk hieraan gecommitteerd. Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV) UPV (Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid) betekent dat producenten (importeurs daarbij inbegrepen) financieel en vaak ook organisatorisch verantwoordelijk zijn voor het afvalbeheer van de producten die door hen op de markt worden gebracht.

De inzameling of inname van deze producten vindt deels ook plaats in de openbare ruimte, waardoor ook gemeenten hierin ook een rol hebben. Op dit moment zijn voor de volgende producten UPV’s in werking: • Autobanden en autowrakken • Batterijen en accu’s • Elektrische en elektronische apparatuur • Textiel • Verpakkingen • Wegwerpplastic In veel gevallen gaat het bij Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV) om producten waar ook de gemeentelijke zorgplicht voor huishoudelijk afval voor geldt. Met name voor de producten verpakkingen en wegwerpplastic geldt dat gemeenten een duidelijke rol hebben bij de inzameling van deze producten. Voor textiel is (nog) niet duidelijk of hier een rol voor gemeenten is weggelegd. Deze UPV is sinds 1 juli 2023 van kracht. De impact van UPV’s op de inzameling van huishoudelijk afval wordt nauwlettend gevolgd om waar nodig aanvullende maatregelen te nemen.

Datum Titel

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

Sustainable Development Goals (SDG) In de wereld van vandaag bestaan grote uitdagingen zoals armoede, honger, ongelijkheid, klimaatverandering en de biodiversiteitscrisis. Door ons handelen te toetsen aan de Sustainable Development Goals (SDG’s) dragen we bij aan een groenere, eerlijkere en betere wereld. De doelen gelden voor alle landen en voor alle mensen. Gemeente Zwolle is een SDG-gemeente en confirmeert zich aan de SDG's. De relevante SDG’s voor het gemeentelijke afval- en grondstoffenbeleid zijn: • 11 Duurzame steden en gemeenschappen • 12 Verantwoorde consumptie en productie • 13 Klimaatactie • 17 Partnerschap om doelstellingen te bereiken Het gemeentelijk afval- en grondstoffenbeleid levert een bijdrage aan realisatie van de SDG’s 11, 12, 13 en 17.

Datum Titel

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

Bijlage 2 – Maatregelen 2025 In onderstaande tabel zijn de beoogde maatregelen opgenomen voor 2025. De meeste maatregelen zijn uit te voeren binnen het reguliere budget. Voor een paar maatregelen is (incidenteel) aanvullend budget nodig. De eenmalige incidentele kosten van € 252.500 worden in 2025 gedekt vanuit de Voorziening Afval. De meerjarige incidentele kosten (€ 100.000) voor 2025 en verder worden gedekt vanuit de Afvalstoffenheffing. Per doel is aangegeven welke maatregelen worden voorgesteld, wat het type maatregel is en op welk aspect van de afvaldriehoek het meeste effect wordt verwacht. Op basis van de sorteeranalyses (uitgevoerd in juli 2023) wordt ingeschat dat in 2030 circa 15 kg meer grondstoffen per persoon gescheiden worden ingezameld. Dit betekent minder verbrandingskosten. De kosten voor de verwerking van de grondstoffen zijn lager dan het verbranden van restafval en voor een aantal grondstoffen geldt zelfs een opbrengst. In totaal wordt in 2030 een besparing verwacht van ruim € 300.000 op basis van de huidige tarieven (2023). Naar verwachting zullen de tarieven voor vooral het verbranden van restafval stijgen. Op basis daarvan kan in 2030 een besparing van € 575.000 per jaar worden verwacht op de verwerkingskosten.

Datum Titel

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

Voorgestelde maatregelen 2025 Doel en maatregel Type maatregel Afvaldriehoek Preventie Proef wasbare luiers en incontinentiemateriaal stimuleren Stimuleren; Faciliteren Milieu Verminderen aandeel grondstoffen in fijn restafval InformerenVergroten kennis scheiding a&g (how to) communiceren Milieu Afvalscheiding bij maatschappelijke organisaties en onderwijsinstellingen Stimuleren Service Toezicht; InformerenOndersteuning vaakaanbieders communiceren Service InformerenVerhuisservice inrichten communiceren Service Begin aanpassen verschillende volumes voor aanbieden restafval Faciliteren Service Inzicht en feedback geven over Informerenhoeveelheid restafval via ROVA communiceren Service Verzamelcontainer opk uitrusten met kartonverkleiner Faciliteren Service Onderzoeken opties limiteren aanbiedingen per periode Onderzoeken Kosten Vergroten zuiverheid aangeboden grondstoffen Controles kwaliteit grondstoffen door voorlopers en afvalcoaches Toezicht Milieu Onderzoek gebruik en verstrekken Onderzoeken; composteerbare zakjes gfe/gft Faciliteren Service Aanpak nulaanbieders Onderzoeken; Toezicht Milieu

Kosten/jaar Looptijd kosten

Aantal jaren

€ 100.000 incidenteel

meerjarig € 80.000 incidenteel

3

€ 30.000 incidenteel regulier budget € 32.500 incidenteel P.M. P.M. regulier budget regulier budget regulier budget

€ 50.000

€ 40.000 incidenteel regulier budget meerjarig Monitoring kwaliteit grondstoffen Toezicht Milieu € 15.000 incidenteel Vergroten circulariteit en duurzame verwerking van grof huishoudelijk afval en prioritaire stromen Onderzoeken nut en noodzaak aanpassen haal- en brengbeleid gha en gta (na evaluatie) Onderzoeken Kosten regulier budget Sorteeranalyses gha (gehaald en meerjarig gebracht) uitvoeren Onderzoeken Milieu € 5.000 incidenteel Invloed uitoefenen op landelijk beleid a&g en CE Stimuleren Milieu regulier budget Totaal € 352.500

3

5

Datum Titel

14 maart 2024 Gemeentelijk Grondstoffenplan 2025-2030

Preventie Per jaar produceert elke bewoner ongeveer 500 kg afval. Een groot deel hiervan wordt hergebruikt of gerecycled. Nog beter is als het afval niet ontstaat. In dit GGP worden maatregelen uitgewerkt om de totale hoeveelheid afval terug te brengen onder het motto: als het afval niet ontstaat, hoeft niet te worden verwerkt. Bij inwoners en belangengroepen wordt opgehaald welke opties zij zien. Een maatregel die in ieder geval wordt uitgewerkt, is het stimuleren van wasbare luiers en incontinentiemateriaal ter vervanging van wegwerpmaterialen. Verminderen aandeel grondstoffen in fijn restafval Inmiddels is de hoeveelheid fijn restafval terug gebracht tot onder de 100 kg per persoon per jaar. Toch zit nog steeds ongeveer 70 kg aan grondstoffen in het fijn restafval. Elke kilogram grondstoffen die uit het restafval wordt gehouden, scheelt verwerkingskosten en kan als grondstof worden terug gewonnen. Het GGP bevat maatregelen die bewoners van Zwolle nog meer ondersteunen om hun grondstoffen goed gescheiden aan te bieden. Vergroten zuiverheid aangeboden grondstoffen Veel van ons huishoudelijk afval wordt nu al gescheiden aangeboden als grondstof. Om een goede recycling van deze grondstoffen te borgen, is het belangrijk dat zo min mogelijk verontreiniging in deze grondstoffen zit. De normen die de gemeente krijgt opgelegd van de verwerkers worden steeds strenger.

Met maatregelen als voorlopers en afvalcoaches wordt ingezet op het waarborgen van de zuiverheid van de grondstoffen. Afvalcoaches kunnen bijvoorbeeld in gesprek gaan met zogenaamde nulaanbieders die totaal geen restafval aanbieden. Mogelijk hebben zij tips voor andere inwoners om de hoeveelheid restafval terug te brengen en goede kwaliteit grondstoffen aan te bieden. Vergroten circulariteit en duurzame verwerking van grof huishoudelijk afval (gha) en prioritaire stromen Grof huishoudelijk afval (gha) is een afvalstroom qua kilogrammen en omvang. Elk huishouden kan één keer per jaar het grof huishoudelijk afval gratis laten ophalen en 500 kg naar het milieubrengstation brengen. Daarna moet voor het ophalen of wegbrengen van dit gha worden betaald. In het gha zitten mogelijk nog grondstoffen. Begonnen wordt het verkrijgen van inzicht in de samenstelling van het gha. Hierna worden maatregelen genomen om de scheiding van gha te verbeteren, zoals optimalisatie van de inzet van de GRIP-wagen.