1. Jaarschijf 2021 in het kader van de prestatieafspraken met deltaWonen, SWZ en Openbaar Belang
Tekst van het document
Prestatieafspraken
Jaarschijf
2021
• Huurders • Woningcorporaties • Gemeente Zwolle
Zwolle
Prestatieafspraken - Jaarschijf 2021
Prestatieafspraken - Jaarschijf 2021
Jaarschijf 2021
Inhoudsopgave 1. Organisatie, samenwerking, onderzoek, data en monitoring 1.1 Werkzaamheden 2021
4 4
2. Sterke groeistad en moderne woonstad: omvang en samenstelling sociale voorraad 2.1 Inclusive stad 2.2 Grondprijzen en parkeren 2.3 Positionering 2.4 Woonwagens
5 5 6 6 6
3. Solidaire leefstad: Woonruimteverdeling, betaalbaarheid, leefbaarheid, Wonen & Zorg 3.1 Huisvesten “lage middeninkomens” 3.2 Woonruimteverdeling 3.3 Innovatieagenda woonruimteverdeling 3.4 Betaalbaarheid 3.5 Leefbaarheid 3.6 Wonen en Zorg
7 7 7 8 10 11 13
4. Duurzame deltastad: energietransitie, klimaatadaptatie, circulariteit 4.1 Werkzaamheden 2021 4.2 Energiebewustzijn bewoners 4.3 Energietransitie 4.4 Klimaatadaptatie 4.5 Circulariteit 4.6 Natuurinclusief bouwen
16 16 16 16 17 18 18
Bijlage 1: Projecten nieuwbouw en sloop Bijlage 2: Projecten energetische verbeteringen
19 19
In 2019 hebben wij, gemeente, corporaties en huurdersorganisaties, de Prestatieafspraken 2020-2023 vastgesteld. Als uitwerking daarvan maken we jaarlijks een jaarschijf met concrete afspraken voor dat jaar. Dit houdt in dat we in deze Jaarschijf 2021 de afspraken vastleggen tussen gemeente, woningcorporaties en huurdersorganisaties die, in samenhang met de overkoepelende prestatieafspraken, van toepassing zijn op het jaar 2021. Omdat we zien dat de opgaven waar gemeente, woningcorporaties en huurders in partnerschap aan werken, groot en complex zijn, is het goed om de uitvoering van de prestatieafspraken gestructureerd te organiseren. Dit doen we met behulp van een programmatische aanpak die bestaat uit vier programmalijnen met per lijn een programmaverantwoordelijke en een plan van aanpak. In 2021 gaan we verder op deze methode van programmatisch creëren. Bij de indeling van de Jaarschijf 2021 volgen we de indeling van de Prestatieafspraken 2020-2023, gebaseerd op de ambities uit de Woonvisie van de gemeente Zwolle: Sterke groeistad, Moderne woonstad, Solidaire leefstad en Duurzame deltastad. We starten met afspraken over de organisatie, samenwerking, onderzoek, data en monitoring met daarna afspraken in het kader van de ambities Sterke groeistad en moderne woonstad: omvang en samenstelling van de sociale voorraad. Binnen dit hoofdstuk valt de programmalijn Sterke groeistad.
Daarna volgt het hoofdstuk Solidaire leefstad. Dit hoofdstuk omvat onder andere de overige drie programmalijnen, Woonruimteverdeling & Experimenteerruimte, Betaalbaarheid en Wonen & Zorg. We sluiten af met het hoofdstuk Duurzame deltastad, hier besteden we aandacht aan afspraken over de energietransitie, klimaatadaptatie en circulariteit. Hier is geen programmalijn opgesteld maar sluiten we op de vele reeds bestaande lijnen tussen gemeente en woningcorporaties. Tijdens de looptijd van deze afspraken monitoren we de voortgang en bespreken die in het Bestuurlijk Overleg tussen gemeente, woningcorporaties en huurdersorganisaties. Na afloop van de Jaarschijf 2021 rapporteren we over de resultaten en daarmee ook over de voortgang van de jaarschijf, en daarmee verbonden de Prestatieafspraken 2020-2023 in het Volkshuisvestelijk Verslag. Wij bevinden we ons in een maatschappelijk en economisch onzekere tijd. We weten echter niet hoe de ongewisse ontwikkelingen rondom COVID-19 in de nabije toekomst onze werkzaamheden gaan beïnvloeden. Toch willen we hier uitspreken dat we ondanks deze onzekerheid, misschien wel juist door deze onzekerheid, ons committeren aan de uitvoering van hetgeen we in deze jaarschijf vastleggen.
2
november 2020
november 2020
3
Prestatieafspraken - Jaarschijf 2021
Prestatieafspraken - Jaarschijf 2021
1. Organisatie, samenwerking, onderzoek, data en monitoring
2. Sterke groeistad en moderne woonstad: omvang en samenstelling sociale voorraad
Om gezamenlijk op te trekken in de belangrijke opgaven waar we de komende jaren voor staan maken we jaarlijks aanvullende afspraken op het gebied van organisatie en samenwerking. Om te komen tot een goede uitwerking van de verschillende opgaven is inzicht in de cijfers omtrent (sociale) woningbouw in Zwolle en de vertaling daarvan naar beleidsinformatie noodzakelijk. Dit doen we onder andere door samen onderzoeken uit te zetten. Daarnaast laten we, door deelname aan de alliantie SMART ZWOLLE, de stad slimmer werken door het delen van data en slimme technologie.
Zwolle groeit sterk en heeft dan ook een grote woningbouwopgave. In de Prestatieafspraken 2020-2023 is vastgelegd dat de sociale voorraad evenredig moet meegroeien. Het doel is de kwalitatieve groei van een inclusieve stad. Corporaties doen mee in de schaalsprong van Zwolle. Gemeente Zwolle en de corporaties hebben hiervoor een bestendig partnerschap in de stad en regio Zwolle. Partijen dragen samen zorg voor voldoende sociale huurwoningen. En partijen hebben daarbij zicht op voldoende sociale woningbouw op middellange en langere termijn.
1.1 Werkzaamheden 2021 • WoON 2021 Gemeente en corporaties doen, in samenwerking met het Concilium, mee aan de uitvoering van de Oversampling van het WoON-onderzoek 2021. • SMART ZWOLLE deltaWonen, SWZ en Openbaar Belang participeren actief in de alliantie SMART ZWOLLE als platform voor innovatie. De gemeente Zwolle voert het programmamanagement en de corporaties nemen deel in drie projecten: 1. Hub Slimme Inwoner: welkebuurtpastbijmij.nl 2. Energietransitie 3. Vitale Woonomgeving
In 2021 werken de overheden Rijk, Regio en Provincie samen aan een Verstedelijkingsstrategie voor de Regio Zwolle (de grondslag hiervoor ligt in een afspraak in het BO MIRT van 2019). Dit is een belangrijk traject voor Zwolle waarin langjarige samenwerking met Rijk en Regio en Provincie voor de verstedelijking en de bouwopgave voor Zwolle wordt ingezet. Dit heeft allemaal te maken met de grote druk op de woningmarkt en de groei van Zwolle waarvoor voldoende woningbouwlocaties en investeringen in de stedelijke infrastructuur nodig zijn. De gemeente zal participeren in de werkgroepen en de corporaties en huurdersverenigingen zijn stakeholder in dit proces. In het BO wordt de verstedelijkingsstrategie standaard agendapunt. Zo worden alle partijen bijgepraat over de voortgang in dit proces. Ook op andere belangrijke momenten zal de gemeente de overige partijen tijdig informeren.
Voor het jaar 2021 ziet de groei van de sociale voorraad (nieuwbouw minus sloop en verkoop) er als volgt uit. Groei van de voorraad in 2021
• WoonInzicht De gemeente werkt aan het doorontwikkelen van WoonInzicht. • Themabijeenkomst Gemeente en corporaties organiseren een themabijeenkomst met de huurdersorganisaties over een door de huurders te bepalen onderwerp.
Corporatie >
dW
SWZ
Openbaar Belang
Totaal
Nieuwbouw
170
59
0
229
Overige
0
0
2
2
Sloop
0*
36*
24*
60*
Verkoop
15
21
9
45
Liberaliseren
0
0
6
6
Netto toevoeging
155
2
-37
120
* Dit aantal is exclusief de sloop van een aantal garages.
2.1 Inclusieve stad De 7 basisregels voor een inclusieve stad is basis voor dit onderdeel. De nulmeting die in 2020 is gemaakt wordt in 2021 herijkt en het gesprek hierover opnieuw gevoerd op bestuurlijk niveau. Het op peil houden van de productie is een belangrijke factor geworden, waarbij stikstof een belangrijke rol speelt. Samen met de Taskforce en het interventieteam wordt gewerkt aan voldoende plannen om te komen tot versnelde realisatie. Aanvragen in het kader van de Woonimpuls vanuit het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) kunnen hier een grote rol in spelen. Corporaties en gemeenten nemen hier hun verantwoordelijkheid en zetten zich in voor versnelde realisatie op de gebieden die aangedragen worden.
4
november 2020
november 2020
5
Prestatieafspraken - Jaarschijf 2021
• In het BO wordt de analyse rondom de naleving van de 7 basisregels gedeeld en met elkaar gesproken over de voortgang van 30% sociale woningbouw in Zwolle, voor korte maar ook middellange en lange termijn. • De corporaties leveren, onder voorbehoud van toekenning van de subsidiegelden, hun bijdrage aan de Woonimpulsgebieden door versnelde realisatie. Om beter inzicht te hebben in elkaars projectenportefeuille en te weten wat er speelt in de diverse deelgebieden in de stad in 2020 gestart met accountmanagement tussen de woningbouwregisseurs van de gemeente en de vastgoedmanagers van de corporaties. Dit wordt in 2021 verder doorontwikkeld tot een structureel overleg, waarbij de onderlinge verwachtingen helder zijn, relevante informatie wordt gedeeld en de woningbouwopgave wordt besproken.
2.2 Grondprijzen en parkeren Voor de afspraak over grondprijzen is transparantie uitgangspunt en wordt een door alle partijen gedragen externe procesbegeleider gezocht en gezamenlijk betaald. Gemeente en corporaties stellen een werkgroep in die hierin optrekt en wijzen één aanspreekpunt aan voor de procesbegeleider. De werkgroep zorgt voor een breed gedragen en evenwichtig voorstel waarin alle partijen zich kunnen vinden. Dit voorstel wordt uiterlijk in het Bestuurlijk Overleg van september 2021 besproken en vastgesteld, zodat een eventueel gewijzigde grondprijs in de nieuwe jaarschijf en het grondprijzenbeleid kan worden meegenomen. Voor het spoor parkeernormen wordt eveneens een werkgroep samengesteld. Deze verkent de opgave op het gebied van mobiliteit bij sociale huurwoningen en neemt ervaringen van recente projecten mee. De werkgroep bekijkt aan de hand hiervan welke interventies er nodig zijn om te komen tot een eventueel gewijzigde parkeernorm bij sociale huurwoningen en welke afspraken hierbij horen in kader van monitoring. De werkgroep zorgt ook hier voor een breed gedragen en evenwichtig voorstel waarin alle partijen zich kunnen vinden. Dit voorstel wordt in het Bestuurlijk Overleg van september 2021 besproken en vastgesteld.
Prestatieafspraken - Jaarschijf 2021
3. Solidaire leefstad: Woonruimteverdeling, betaalbaarheid, leefbaarheid, Wonen & Zorg Een optimale verdeling van de schaarse sociale huurwoningen, het zorgen voor betaalbare sociale huur in leefbare wijken, een optimale afstemming tussen wonen en zorg zijn onderdelen die bijdragen aan de ambitie van Zwolle een solidaire leefstad te zijn, waar het goed wonen is voor iedereen. In dit hoofdstuk komen veel concrete activiteiten voor 2021 voorbij die hier invulling aan geven.
3.1 Huisvesten “lage middeninkomens” De herziene woningwet is geëvalueerd. Dit leidt voorstellen tot wijzigingen in de wet en regelgeving , een voorstel hiervoor ligt op moment van schrijven bij de tweede kamer. De belangrijkste wijzigingen liggen in het vereenvoudigen van de regels en meer benadrukken van de achterliggende uitgangspunten en principes bij de regelgeving waardoor er gemakkelijker ingespeeld kan worden op nieuwe ontwikkelingen. De inkomensgrenzen voor DAEB-woningen worden gedifferentieerd, afhankelijk van de huishoudgrootte. Partijen spreken af dat, gezien de krapte op de woningmarkt in Zwolle voor de lage middeninkomens, de corporaties gebruik kunnen maken van de maximale vrije ruimte die de nieuwe wetgeving geeft. In 2020 is besloten om de markttoets voor een periode van drie jaar op te schorten. Dit maakt het voor de corporaties en gemeente eenvoudiger om afspraken te maken over realisatie van woningen voor lage middeninkomens.
3.2 Woonruimteverdeling Uitvoeringsagenda Stuurgroep en afwegingskader: de stuurgroep woonruimteverdeling stuurt op basis van het afwegingskader.
2.3 Positionering Afspraak is voor elke nieuwe ontwikkeling te kijken naar het bredere beeld van de wijk via een positioneringsstatement. Voor 2021 wordt verder gewerkt aan Dieze-West, en opnieuw gekeken naar de huidige positioneringsstatements van de gebieden welke nog actueel zijn en welke een update behoeven. Daarnaast wordt in de betreffende gebieden gewerkt via de statements en visies die gemaakt zijn.
In 2020 zijn stappen gezet in de doorontwikkeling van de rapportage over de woonruimteverdeling, de analyse van de cijfers en duiding van de cijfers zijn hiermee verbeterd. In 2021 zullen we doorgaan met de verdere doorontwikkeling hiervan. Gezien de grote hoeveelheid (big)data rijst inmiddels de vraag of de rapportagetool die nu gebruikt wordt verder kan bijdragen aan deze ontwikkelingen of dat er een andere rapportagetool betere ondersteuning biedt. In 2021 zullen wij dit nader onderzoeken. Het huidige afwegingskader is in 2020 door een extern bureau beoordeeld en in het bestuurlijk overleg van op 5 november 2020 vastgesteld. De stuurgroep werkt in 2021 volgens dit afwegingskader, monitort dit en doet zo nodig voorstellen om dit bij te stellen. Deze voorstellen worden bestuurlijk vastgesteld.
2.4 Woonwagens De gemeente en SWZ werken in 2021 samen verder aan de uitvoering aan de afspraken die in de overkoepelende Prestatieafspraken en de Jaarschijf 2020 zijn gemaakt.
Ontwikkelagenda, verruimen zoekgebied woningzoekenden Het verruimen van het zoekgebied van woningzoekenden in de sociale huur, door middel van de aansluiting van andere corporaties/gemeenten bij de Woningzoeker, vergroot de mogelijkheid van woningzoekenden om een passende woning te vinden. Veranderende omstandigheden in de zoekvraag kunnen makkelijker en flexibeler worden ingepast. Bovendien kan de woningzoekende eenvoudig zijn eigen urgentie en gewenste woning op elkaar afstemmen. Vanuit de corporaties en gemeenten gezien vindt er een betere spreiding van de vraag en het aanbod en daarmee bezetting van het bezit plaats. Tevens zijn er schaalvoordelen te bereiken in het delen van faciliteiten en bespaart de huurder kosten doordat hij met dezelfde inschrijving in een groter zoekgebied kan kijken. In 2021 agenderen we dit onderwerp in het Nowozo (het samenwerkingsverband van woningcorporaties in Noord-West Overijssel) overleg. Een eerste verkenning is hierover uitgevoerd en in 2021 zal het Nowozo overleg het maatschappelijke belang van een gezamenlijke woonruimteverdeling verder verkennen.
6
november 2020
november 2020
7
Prestatieafspraken - Jaarschijf 2021
Prestatieafspraken - Jaarschijf 2021 Experiment
Uitvoering (jaar) Evaluatie (jaar)
Maatregelen bij deltaWonen Opzetten van en experimenteren met stimuleringsmaatregelen om doorstroom van specifieke doelgroep te bevorderen. Stimuleringsmaatregelen kunnen zowel financiële maatregelen als specifieke toewijzingsregels voor huurders zijn. De volgende experimenten lopen in 2021: • doorstroom bij nieuwbouwopleveringen; • stimuleren (senioren die huurwoning achterlaten) • huurdersvoorrang zoals meeneemhuur en gezinssamenstelling; • de uitkomsten van de enquêtes van Vitaal en Veilig Thuis worden benut bij de inzet van het ontwikkelen van doorstroommaatregelen. • Inzet van een senioren wooncoach die pro- en reactief ouderen kan faciliteren bij hun (mogelijke) verhuiswens
2021
Maatregelen bij SWZ Pilot Dieze-Oost en Holtenbroek SWZ is in 2019 jaar gestart met een pilot in Dieze-Oost en Holtenbroek. Hierin hebben woningzoekenden met een inkomen boven de huurtoeslaggrens de mogelijkheid om bij bepaalde complexen een woning te huren onder de aftoppingsgrens. Bij de evaluatie is gebleken dat de pilot aanslaat. Jaarlijks wordt beoordeeld of de pilot wordt voortgezet. In 2021 wordt de pilot voortgezet.
Vanaf 2019
2021 Passend wonen voor senioren SWZ onderzoekt de mogelijkheid om in seniorencomplexen de leeftijd te verlagen. En eventueel de woningen op een andere manier aan te bieden en eventueel toe 2020 te wijzen. Daarnaast onderzoekt SWZ de mogelijkheid om voor alle seniorencomplexen een tweehuren beleid te voeren Overige experimenten • Voorrangsregeling appartementen Weezenlanden voor huurders die sociale egw 2020 achterlaten (inclusief tweehurenbeleid) • Vlindertuin: eerst bemiddeld aan uitstromers Beschermd Wonen/Maatschappe- 2020 lijke Opvang, resterende woningen via spoedmodule met intakegesprek (behoud 2019 inschrijfduur) • Een op de tien woningen boven de 2e aftoppingsgrens wordt aangeboden aan de lage middeninkomens.
Jaarlijks
2022
2021
2021 2021 jaarlijks
Maatregelen bij Openbaar Belang 2021 Woonmakelaar van Openbaar Belang levert maatwerk en ontzorgt zo actief bij verhuizing;
2020
2021
Toewijzen op grond van voorrang bijvoorbeeld gezinsgrootte;
2020
2021
Gebruik maken van 80-10-10 regel zodat ook middengroep aan bod komt;
2020
2021
Onderzoek naar effect van financiële prikkels zoals huurgewenning;
2021
2022
Gericht doorstroom bevorderend toewijzen. Om gemengde wijken te bevorderen start Openbaar Belang met gerichte toewijzing per complex. Bijvoorbeeld door huurprijsdifferentiatie, tijdelijke verhuur of voorrangsregels.
3.3 Innovatieagenda Experimenteerruimte Woonruimteverdeling Partijen willen meer flexibiliteit in de woonruimteverdeling (WRV) aanbrengen om doorstroom te bevorderen, dan wel ongewenste concentratie van doelgroepen voorkomen. Daarbij zoeken ze naar nieuwe oplossingen in het matchen van vraag en aanbod, hieronder een overzicht van experimenten/maatregelen.
8
2021
november 2020
2020
2021
Pilot met wooncoach, in samenwerking met de gemeente en MEE. Dit is een inno- 2021 vatie van coaching waardoor naar verwachting meer of snellere uitstroom uit of minder instroom naar begeleid wonen en herberg veroorzaakt. Dit staat in relatie tot de magische mix van Openbaar Belang.
2022
Koopwoning bij voorrang aanbieden aan huurders
2022
2021
november 2020
9
Prestatieafspraken - Jaarschijf 2021
3.4 Betaalbaarheid
3.5 Leefbaarheid
Binnen de Jaarschijf 2021 maken we ook afspraken tussen gemeente, corporaties en huurders over het onderwerp Betaalbaarheid. Deze afspraken hebben betrekking op de betaalbaarheid in relatie tot sociale woningbouw en zijn deze specifiek afgekaderd op de betaalbaarheid voor de huurders van de woningcorporaties. Juist in deze onzekere tijden, met het oog op COVID-19, willen we hierbij zorgen dat we schulden bij huurders zo veel mogelijk voorkomen en daarmee ook de huisuitzettingen als gevolg van schulden. In 2021 gaan we verder op de twee sporen binnen Betaalbaarheid die reeds in gang zijn gezet. Dit omvat het delen van ervaringen op het gebied van betaalbaarheid en het gezamenlijk optimaliseren van de toegankelijkheid van de regelingen van de gemeente Zwolle op het gebied van inkomensondersteuning en schulddienstverlening. Pilots en ervaringen delen We delen ervaringen op het gebied van betaalbaarheid. Dit zijn ervaringen rondom pilots. In 2020 zijn we met een aantal zaken gestart die in 2021 geëvalueerd worden of waar we de ervaringen delen. Daarna worden afspraken gemaakt over het vervolg. • Voorzieningenwijzer van Openbaar Belang welke we in 2021 gaan evalueren en het gaan hebben over het vervolg. Ook deltaWonen implementeert de Voorzieningenwijzer.
• In 2020 hebben de corporaties bij de huurverhoging maatwerk geleverd conform het sociaal huurakkoord (mogelijkheid huurbevriezing, huurverlaging).In 2021 gaan we de ervaring over dit maatwerk delen en het vervolg bespreken. De minister heeft in 2020 besloten dat in 2021 huurders met een inkomen onder de huurtoeslag grens in aanmerking komen voor huurverlaging als hun huur boven de aftoppingsgrens ligt. • Corporaties hebben maatwerk ingezet voor mensen die geraakt werden door de coronacrisis. De corporaties delen de ervaringen over dit maatwerk onderling. • We werken samen aan vroegsignalering, we delen signalen vroegtijdig en gaan dit proces gezamenlijk evalueren. Ten slotte bespreken we in 2021 ook de uitkomsten van het onderzoek “Impact- en risicoanalyse coronacrisis op sociale huur” van Companen in samenwerking met Openbaar Belang naar de invloed van de coronacrisis op de betaalmogelijkheden van de huurders en de impact die dit heeft. Aan de hand van de resultaten bekijken of er afspraken hiervoor nodig zijn, ook deltaWonen en SWZ sluiten graag aan op het onderzoek. Communicatie In de looptijd van de voorgaande jaarschijf hebben we gewerkt aan een Plan van Aanpak omtrent de communicatie van de regelingen van de gemeente. In 2021 gaan we hieraan gezamenlijk uitvoering geven, we organiseren bijeenkomsten om dit vorm te geven.
Daarnaast gaan we aan de slag met het inzichtelijk maken van de keten rondom inkomensondersteuning en schulddienstverlening. Hierbij kijken we gezamenlijk of het mogelijk is om voor huurders inzichtelijker te maken waar ze terecht kunnen. De gemeente ontwikkelt daarnaast een armoede en schulden monitor om inzicht te geven in de situatie in Zwolle en gebruikt hierbij onder andere data van de corporaties.
10
Prestatieafspraken - Jaarschijf 2021
november 2020
Partijen willen zich inzetten om de leefbaarheid in de wijken en buurten van Zwolle te verbeteren om zo te komen tot een solidaire leefstad. In de kaderovereenkomst is afgesproken dat de corporaties zich inzetten voor de fysieke kwaliteit van woningen en de directe woonomgeving van hun huurders (schoon, heel en veilig) en het zorgdragen voor ongestoord woongenot van de eigen huurders. Dit gebeurt deels door werkzaamheden en maatregelen die door alle drie de corporaties worden uitgevoerd en die continue doorlopen. Daarnaast zijn er specifieke projecten per corporatie. De algemene maatregelen zijn: • De corporaties blijven zich inzetten voor leefbare wijken door laagdrempelig aanwezig te zijn als vraagbaak en steun voor haar huurders. Bij de aanpak van complexere overlastzaken werken de corporaties nauw samen met het SWT, gemeente, politie en zorg- en welzijnsorganisaties. • De corporaties committeren zich aan de opgaven die vanuit het Buurt voor Buurt-onderzoek in de Stadsdeelteams samen met de corporaties worden afgesproken. De prioritaire aandachtswijken zijn Holtenbroek, Dieze (inclusief de Indische Buurt) en de Kamperpoort. • In de afgelopen jaren zijn er door de corporaties initiatieven genomen om de samenwerking te versterken en te verbeteren middels gesprekken met ketenpartners. Deze gesprekken zetten de corporaties in 2021 voort.
Afhankelijk van ontwikkelingen en behoeften organiseren zij themabijeenkomsten met de medewerkers in het primaire proces. • Vanwege het succes van diverse groeninitiatieven (o.m. bij binnen- en geveltuinen), is dit zeker een categorie om in 2021 verder op in te zetten. • De corporaties zetten medewerkers in om de wijken schoon heel en veilig te houden. Leefbaarheidsmaatregelen SWZ • In Holtenbroek blijft SWZ bijdragen aan de uitvoering van het convenant en is De Hud beschikbaar als ontmoetingsplaats voor wijkwerkers en bewoners. • Vanaf september 2020 worden aan de Palestrinalaan twee woningen in gebruik gegeven aan de studenten van het Windesheim in ruil voor een bijdrage aan de leefbaarheid in de flats. • Na de renovatie Palerstrinalaan beschikken beide flat over een buurtkamer. De buurtkamers worden door bewoners samen met een architect ingericht. • Het schoon, heel en veilig houden van de woonomgeving van de hoogbouw in Aalanden krijgt extra aandacht, waarbij SWZ bewoners zoveel mogelijk betrekt. • In de hele stad stimuleert en faciliteert SWZ buurtinitiatieven, waarbij zij ook weer de wisselwerking zoekt met andere partijen en projecten. Het betreft veelal groeninitiatieven. Met bijvoorbeeld dak-, gevel- en moestuinen wordt een bijdrage geleverd aan leefbaarheid, klimaat en biodiversiteit.
Leefbaarheidsmaatregelen delta Wonen • deltaWonen versterkt in haar eigen organisatie het gebiedsgericht werken waardoor we zichtbaarder zijn voor de huurders in de wijk • Prioritaire aandachtswijken: Holtenbroek, Dieze en Kamperpoort. • deltaWonen participeert in de uitvoeringsteams van de gemeente Zwolle. • deltaWonen committeert zich aan de opgaven die vanuit Buurt voor Buurt in de Stadsdeelteams samen worden afgesproken. • Daar waar nodig zet deltaWonen in op kleinschalig ontmoeten (zoals de Buurtkamer Holtenbroek in de Palestrinaflat). Voor 2021 gaan we kijken waar we dit initiatief kunnen uitbreiden. • deltaWonen steunt buurtinitiatieven, zoals de extra vergoeding op burendag • In wooncomplex De Steiger werkt deltaWonen samen met RIBW, Limor en Frion.
november 2020
11
Prestatieafspraken - Jaarschijf 2021
Prestatieafspraken - Jaarschijf 2021 Leefbaarheidsmaatregelen Openbaar Belang Door in gesprek te gaan met haar bewoners organiseert Openbaar Belang zoveel mogelijk directie invloed en zeggenschap per complex om (onder andere) de leefbaarheid te borgen. • Openbaar Belang bezoekt jaarlijks een deel van haar complexen door middel van ‘portiekgesprekken’ en/of bakfietsmomenten. • Openbaar Belang zoekt actief persoonlijk contact met haar huurders • Openbaar Belang heeft contact met 100% van haar nieuwe en vertrekkende huurders. • Openbaar Belang gebruikt externe onderzoeken, en andere data (buurt voor buurt enz.) De bestaande complexprofielen zullen worden verrijkt met gegevens uit bovenstaande activiteiten. Met bovenstaande ontstaat per complex een beter zicht op de leefbaarheid. Hierdoor is Openbaar Belang in staat om op maat gemaakte, complexinitiatieven te ondersteunen of zelf te ontwikkelen.
3.6 Wonen en Zorg Doel Voldoende geschikte woningen voor mensen met een zorgbehoefte in vitale wijken met passende zorg. Wonen en Zorg algemeen De uitwerking van de opgave wonen en zorg is breed. We hebben het over verscheidene groepen mensen met minstens zoveel diverse woon- en zorgvragen. Beschikbaarheid van passende toekomstbestendige woonvormen, nieuwbouw of aanpassing van bestaande woningen waar zorg geleverd kan worden, is een actueel vraagstuk. We kijken met een integrale blik naar het hele domein. Naast vastgoedaspecten gaat het ook om samenwerking met de verschillende partijen in de keten wonen en zorg, waarbij we uitgaan van vitale, solidaire en gezonde stadsdelen in de hele stad en rekening houden met de huidige bewoners van de stad. In de jaarschijf van 2020 zijn we aan de slag gegaan met de twee onderwerpen die als meest urgent werden beschouwd, nl.: de uitstroom uit beschermd wonen en de woningaanpassingen. In de jaarschijf van 2021 borduren we hier deels op voort. Daarnaast voegen we, mede gestuurd vanuit het overkoepelende programma Wonen en Zorg, een aantal belangrijke zaken toe waar we met elkaar vanaf 2021 mee aan de slag gaan.
Voor een aantal onderwerpen geldt dat er onderzoeken of besprekingen lopen waarvan de uitkomsten in Q4 2020 verwacht worden. Gezien de tijd kunnen vervolgafspraken hieromtrent niet in deze jaarschijf worden opgenomen. Deze zullen we op een later moment in het Bestuurlijk overleg vaststellen. Visie Wonen en Zorg In 2020 heeft de gemeente Zwolle het initiatief genomen om een overkoepelend Programma Wonen en Zorg vorm te geven. Dit programma is in een drietal hoofdlijnen uiteengezet. Te weten: • Voldoende geschikte woningen, • Passende zorg en ondersteuning, • Vitale, solidaire en gezonde stadsdelen. Een kernteam bestaande uit personen vanuit gemeente, corporatie, zorg en welzijn is samengesteld om er een gezamenlijk programma van te maken en daarnaast sturing te geven aan de inhoud hiervan. Hierbij wordt een basis gevormd om te komen tot een visie op wonen en zorg. In 2020 is hiermee een start gemaakt en het streven is om deze visie uiterlijk in Q1 2021 vast te stellen. Op basis van de visie maken we afspraken met elkaar over de opgaven die er liggen op het vlak van Wonen en Zorg. In- en uitstroom beschermd wonen en maatschappelijke opvang In 2020 is, vanuit de jaarschijf 2020, een onderzoek verricht naar de in- en uitstroom uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Het gaat hierbij om preventief instroom te beperken en uitstroom te bevorderen.
Dit onderzoek is gedaan, omdat we met samenwerkende partijen inzicht wilden in de woonbehoefte van mensen met psychische kwetsbaarheden, zowel qua woonvorm als qua ondersteuning. Hoe worden zij bediend met het huidige aanbod en waar kan of moet dat anders. Bij dit vraagstuk speelt ook de wijze van in- en uitstroom van beschermd wonen of maatschappelijke 12
november 2020
november 2020
13
Prestatieafspraken - Jaarschijf 2021
Prestatieafspraken - Jaarschijf 2021
opvang een belangrijke rol. Hierbij is ook van belang om het effect van de uitstroom op de leefbaarheid in de wijken in beeld te brengen. Dit is vooral een kwalitatief onderzoek geweest, waarin vele betrokkenen zijn geïnterviewd, aangevuld met kwantitatieve data. De onderzoeksresultaten worden eind 2020 gepresenteerd. In 2021 willen de gemeente en corporaties aan de hand van de onderzoeksresultaten afspraken maken die kunnen bijdragen aan snellere uitstroom en minder instroom in beschermd wonen en maatschappelijke opvang en waar tegelijk aandacht is voor de leefbaarheid in de wijken. Hierbij is de nadrukkelijke randvoorwaarde dat we met zorginstellingen afspraken maken over de zorg.
een meerjarige agenda opstellen waarin wordt aangegeven hoe partijen de gezamenlijke opgave gaan oppakken. Het ontwikkelen van nieuwe woonvormen en woonconcepten kan hierbij een middel zijn. Hierbij wordt naast huisvesting ook afspraken gemaakt over de randvoorwaarden. Aandacht voor de leefbaarheid en acceptatie van de buurt spelen een belangrijke rol om deze woonvormen of woonconcepten te laten slagen. In de afspraken leggen we vast welke verantwoordelijkheid de gemeente, de corporaties en de zorgpartijen hebben. Daarbij zijn belangrijk: duurzame financiering (al dan niet ondersteund door landelijke/regionale financiering), continuïteit en partnerschap. In 2021 wordt de verkenning voor drie woonvormen/woonconcepten die in 2020 gestart zijn voortgezet. Omdat de doorlooptijd lang kan zijn, kan de realisering na 2021 liggen. In volkshuisvestelijk verslag wordt dit verantwoord.
In dit kader nemen we ook de huisvesting voor niet studerende jongeren mee. Het betreft jongeren die enerzijds als ze 18 zijn uitstromen uit de jeugdzorg maar ook jongeren die dakloos dreigen te raken. Deze groep staat niet specifiek benoemd in de prestatieafspraken 2020-2023, maar vraagt om urgente aandacht. Ze komen nu te vaak terecht in intramurale huisvesting, terwijl er in veel gevallen geen intensieve zorgvraag ligt. Dit brengt een forse kostenpost met zich mee, los van de vraag of deze vorm van zorg, als het niet nodig is, wel zo goed is voor de verdere ontwikkeling van de jongeren. In 2021 willen we tot een heldere analyse komen welke omvang dit probleem heeft en hoe dit in relatie staat tot het beschikbare aanbod van woningen voor niet studerende jongeren. Dit betreft voornamelijk woningen met een huurprijs tot de kwaliteitskortingsgrens. Jongeren tot 23 jaar krijgen namelijk geen huurtoeslag wanneer ze een woning gaan huren met een huur boven deze grens. In 2020 is deze grens € 432,51 (incl. subsidiabele servicekosten). Op basis van de uitkomsten worden nadere afspraken tussen partijen gemaakt. Evaluatie pilot uitstroom zorginstellingen In juli 2019 is gestart met een pilot over een nieuwe werkwijze rond de uitstroom uit zorginstellingen via de Woningzoeker (de zogenaamde quotumregeling).
In 2021 zal een eindevaluatie plaatsvinden en zal bepaald worden of deze werkwijze wordt voortgezet. Daklozenopvang en de Herberg In de jaarschijf 2020 is aangegeven dat de komende jaren wordt ingezet op meer differentiatie van het aanbod van de maatschappelijke opvang en op de transformatie van de Herberg. De coronacrisis heeft de discussie versneld waardoor de transformatie van de Herberg sneller moet gaan. Door de regelgeving (afstand houden) kan de Herberg veel minder mensen opvangen; het aantal moet met ruim een derde afnemen. In 2021 wordt een analyse gemaakt van wat de benodigde capaciteit van de Herberg binnen de regio moet zijn. Op dit moment kan iedereen in de Herberg terecht. De vraag is of het niet beter is voor bepaalde groepen zoals economisch daklozen, jongeren, bankhoppers en mensen met een zware GGZ problematiek om toegang te hebben tot alternatieve vormen van passende huisvesting, al dan niet met ondersteuning. Ook is het de vraag of het voor groepen van buiten de regio niet beter is als zij worden opgevangen in de eigen regio (eigen gemeente) omdat daar hun netwerk is en eventueel werk. Het onderzoek in- en uitstroom beschermd wonen en maatschappelijke opvang vormt de basis voor de analyse.
Naast het beperken van de capaciteit is er nog een noodzaak om de transformatie te versnellen, namelijk landelijk beleid om dak- en thuisloosheid zoveel mogelijk te voorkomen en mensen die dak- en thuisloos zijn zo snel mogelijk aan een eigen woonplek, met begeleiding te helpen. Herstel begint immers met een huis. De overheid stelt op drie sporen geld aan de gemeenten beschikbaar: preventie, vernieuwing in de opvang en wonen met begeleiding. Partijen zijn in 2020 met elkaar in gesprek gegaan om deze transformatie verder vorm te geven. Hierbij worden ook andere partijen en de regio betrokken. We streven naar een gezamenlijk gedragen visie en beeld over hoe deze transformatie tot stand te brengen. Dit zal eind 2020, begin 2021 zijn, waarna er afspraken over de uitvoering gemaakt worden.
Nieuwe woonvormen en woonconcepten evalueren De gemeente en de corporaties ontwikkelen nieuwe woonvormen en woonconcepten en willen hiervan leren voor de toekomst. We evalueren daarom nieuwe woonvormen en kijken naar wat goed gaat en wat beter zou kunnen. We gaan in 2021 de projecten Oosterenk ‘De Steiger’ (deltaWonen) en De Vlindertuin (SWZ) evalueren. We willen hierbij een standaard evaluatieformulier ontwikkelen. Senioren Het aantal ouderen neemt toe, evenals de gemiddelde leeftijd van ouderen. Veel ouderen wonen in een woning die onvoldoende geschikt is. Daarnaast ontbreekt het aan voldoende tussenvormen die het gat tussen zelfstandig wonen en het verpleeghuis dichten. 1. Levensloopbestendige woningen In de prestatieafspraken 2020-2023 hebben we met elkaar afgesproken dat partijen tijdig, doch in ieder geval voor de ontwerpfase, met elkaar in overleg treden om te komen tot de gewenste/benodigde levensloopbestendige woningen en woongebouwen in een geschikte omgeving. Hiervoor is het van belang dat we met elkaar tot overeenstemming komen over wat we verstaan onder levensloopbestendige woningen en wat nodig is om dit te realiseren. Hierover gaan partijen met elkaar in gesprek en zullen we tot afspraken komen. 2. Ouderenindex De ouderenindex wordt opgezet.
Deze index zorgt voor relevante informatie die we nodig hebben om te bepalen wat is er nodig is in de wijken om senioren langer zelfstandig te laten wonen. De gemeente is hiervoor de uitvoerende partij. 3. Doorstroming Veel senioren wonen veelal in grote eengezinswoningen, die op termijn ongeschikt voor ze zijn. Een aantal zou best willen verhuizen maar weet geen alternatief en/of ziet erg op tegen een verhuizing. De Zwolse woningcorporaties zullen functionarissen inzetten die senioren helpen om de keuze te maken voor een geschiktere woning. 4. Tussenvorm tussen zelfstandig wonen en het verpleeghuis Gebleken is dat er behoefte is aan woonvormen tussen regulier wonen en het verpleeghuis. Het gaat hierbij om twee groepen: • Mensen die te niet alleen kunnen wonen vanwege gezondheidsredenen maar die geen indicatie hebben voor het verpleeghuis. • Mensen die behoefte hebben om in een community achtige setting te wonen, waar aandacht is voor elkaar en waar men elkaar kan ontmoeten. Eenzaamheid is hier een groot probleem onder, vooral alleenstaande, ouderen. In 2021 starten de corporaties met het onderzoeken naar de mogelijkheden voor deze woonvormen.
Nieuwe woonvormen en woonconcepten We ambiëren nieuwe woonvormen en woonconcepten tussen beschermd wonen of maatschappelijke opvang en regulier wonen. Het gaat om passende woonvormen of woonconcepten die door hun aard en vorm bijdragen aan de mogelijkheid voor bepaalde doelgroepen om de stap naar zelfstandig wonen mogelijk te maken. Nieuwe woonvormen of woonconcepten ontwikkelen is bovendien een van de middelen om de instroom uit BW en MO te beperken en de uitstroom te versnellen en daarmee zorg- en maatschappelijke kosten te vermijden. Naar aanleiding van de uitkomsten van het onderzoek naar de in- en uitstroom BW en MO eind 2020 zullen partijen 14
november 2020
november 2020
15
Prestatieafspraken - Jaarschijf 2021
Prestatieafspraken - Jaarschijf 2021
4. Duurzame deltastad: energietransitie, klimaatadaptatie, circulariteit In 2021 gaan we ook in het verband van de Prestatieafspraken de volgende stap zetten als het gaat om de energietransitie, klimaatadaptatie en circulariteit. We versterken op deze strategische thema’s de samenwerking, bijvoorbeeld in de wijkuitvoeringsplannen, en voeren experimenten uit. In deze jaarschijf gaan we naast de drie eerder genoemde thema’s ook in op natuurinclusief bouwen.
4.1 Werkzaamheden 2021 Aantal woningen die energetisch verbeterd worden in 2020: deltaWonen 298 SWZ 466 Openbaar Belang 41
4.2 Energiebewustzijn bewoners Samenwerking tussen corporaties, provincie en gemeente voor het energieloket
4.3 Energietransitie Corporaties zijn met hun woningvoorraad belangrijke partners in de energietransitie van de gemeente. Gemeente en corporaties stemmen daarom hun opgaven nauw op elkaar af in het belang van de stad. De gemeente heeft in 2020 haar Transitievisie Warmte vastgesteld. Daaruit komt een aantal vertrekpunten die verder uitgewerkt moeten worden. De gemeente zal de corporaties hierbij betrekken • Gemeente betrekt de corporaties bij de uitwerking van de Warmteplannen voor de verschillende gebieden. Vanuit de Transitievisie Warmte start de gemeente met de wijken Holtenbroek, Aalanden en Berkum om een Wijkuitvoeringsplan op te stellen. De corporaties zijn hierbij als partner betrokken. • In Holtenbroek werken gemeente en corporaties samen aan de ontwikkeling van een warmtenet. • In “Berkum Energie Neutraal” werken gemeente en deltaWonen (mede namens SWZ) gezamenlijk verder aan plannen binnen de afgesproken kaders. • Gemeente werkt samen met de corporaties de warmtevisie uit voor het gebied De Tippe in Stadshagen • Gemeente verkent de mogelijkheid voor een concessie voor een deelwarmtenet voor de Zwartewaterallee. De daar betrokken corporaties werken daar aan mee.
• Gemeente en corporaties werken de samenwerking in Transform uit met het doel om kennis van Transform in te zetten voor de uitwerking van de Zwolse Transitievisie Warmte, Wijkuitvoeringsplannen en de duurzaamheidsdoelstellingen van de corporaties. • deltaWonen is in samenwerking met de provincie Overijssel een Innovatie traject gestart: Launching Customership. Doel hiervan is om, samen met gemeente en Enexis middels opslag duurzame warmte en of elektriciteit in de wijk te behouden, o.a.om piekbelastingen op het openbare netwerk te voorkomen.
4.4 Klimaatadaptatie • In 2021 gaan we, op basis van de Prestatieafspraken 2020-2023, gezamenlijk een vervolgstap maken op het gebied van Klimaatadaptatie en komen we tot kwantitatieve afspraken (hoeveelheid waterberging etc.) om de wateroverlast, hitte, droogte en (gevolgen) overstromingen bij herontwikkeling en uitleglocaties (projecten/gebiedsontwikkeling) te beperken. 16
november 2020
november 2020
17
Prestatieafspraken - Jaarschijf 2021
• In 2021 nemen we een klimaatstresstest mee in het ontwerpproces. • De corporaties nemen bij het ontwerp van woningen en buitenruimte de relatie met het aangrenzende terrein (vaak openbare ruimte) op onder andere het gebied van water mee. • In 2021 gaat de gemeente in gesprek met de corporaties over de nieuwe hemelwaterverordening. • In 2021 verkennen de gemeente en corporaties de verbinding tussen klimaatadaptatie en natuurinclusief bouwen vanuit meerwaarde voor kwaliteit leefomgeving.
4.5 Circulariteit • In 2021 brengen we gezamenlijk de Milieu Prestatie Gebouwen (MPG) van de woningen die de afgelopen 3 jaar door de corporaties gebouwd zijn in beeld. • Er zijn meerdere strategieën voor circulair bouwen, de gemeente Zwolle gaat dan om de volgende strategieën: o Het voorkomen van uitval/afval o Flexibel en demontabel bouwen o Het gebruik van grondstofstromen (reststromen) die beschikbaar zijn o Het gebruik van biobased materialen • Gemeente en corporaties gaan met elkaar in gesprek om te bespreken in hoeverre de corporaties de strategieën in hun beleid opnemen. Daarnaast wordt ook bekeken of er nog meer strategieën zijn. • DeltaWonen werkt in 2020 aan de proeftuin Circulariteit waarin partijen worden uitgedaagd om een circulair gebouw te ontwikkelen op de Veemarkt. De uitvraag voor deze proeftuin is in 2019 gedaan en startbouw is in 2021 • Project Middelweg. Begin 2021 wordt het project aan de Middelweg opgeleverd. In dit project is aan de hand van de deltaWonen PMC’s (product-markt-combinaties) een advies door Alba Concepts gegeven en worden hier circulaire maatregelen toegepast. • SWZ gaat in de nieuwbouw Schubertstraat experimenteren met circulariteit en natuurinclusief bouwen. • SWZ gaat bij de vervanging van keukens, badkamers en toiletten zoveel mogelijk circulair te werk. • SWZ gaat het sloopproject circulair insteken.
4.6 Natuurinclusief bouwen Door natuurinclusief te bouwen en te ontwerpen is het mogelijk een gezonde en aantrekkelijke stad te creëren, die voor alle gebruikers een prettige leefomgeving vormt. Hierbij staat een gebouw niet op zichzelf, maar is ook de omgeving van belang. Een groene buitenruimte, groene gevels en groene daken bieden bijvoorbeeld naast een verkoelend effect ook een meerwaarde voor de biodiversiteit. Daarnaast kan bij natuurinclusief bouwen gedacht worden aan inbouwkasten voor broedvogels en vleermuizen. • De gemeente en corporaties spreken af om samen met de provincie en andere partijen in gesprek te gaan om toe te werken naar een samenhangende aanpak voor natuurinclusief bouwen en renoveren binnen de stad. • Door deel te nemen in lerende netwerken omtrent natuurinclusief bouwen, kunnen gemeente en corporaties hun kennis vergroten. • Bij de (her)ontwikkeling van stedelijk gebied wordt gebruik gemaakt van de toolbox natuurinclusief bouwen, https:// www.bouwnatuurinclusief.nl/. Deze toolbox geeft praktische handvatten voor natuurinclusief bouwen en renoveren.
18
november 2020
Prestatieafspraken - Jaarschijf 2021
Bijlage 1: Projecten nieuwbouw en sloop deltaWonen Nieuwbouw projecten
eenheden
Breezicht Duinen
30
Brandweerkazerne
36
Middelweg
72
Waaranders Stadshagen
32
SWZ Nieuwbouw projecten
eenheden
Schubertstraat
27
Breezicht Duinen
32
SWZ Sloop projecten
eenheden
Palestrinalaan (2.12)
-36
Openbaar Belang Sloop projecten
eenheden
Weezelanden Noord appartementen
-24
Weezelanden Noord garages
-6
Splitsing Lassuslaan
2
Bijlage 2: Projecten energetische verbeteringen deltaWonen Complex
Wijk
Aantal eenheden
Spui / Biesbosch
Aalanden
160
Vornkernstraat / Jupiterstraat
Diezerpoort
30
Kuhnausstraat / Purcellstraat
Holtenbroek
45
Chopinstraat / Wanningstraat
Holtenbroek
38
Pletterstraat
Binnenstad
17
Nieuwstraat 47
Binnenstad
5
Nieuwstraat 45
Binnenstad
3
Openbaar Belang | Wijk
Complex
Aantal woningen
Complex
Wijk
Aantal eenheden
Sabangstraat
Diezerpoort
41
SWZ | Wijk
Complex
Aantal woningen
Complex
Wijk
Aantal eenheden
Gombertstraat
Holtenbroek
36
De Keyzerstraat
Wipstrik
52
Porporatsraat
Holtenbroek
24
Palestrinalaan (2.14)
Holtenbroek
140
Narcisstraat
Pierik
59
Buxtehuddestraat EGW
Holtenbroek
80
Van Hoogendorpware senior
Zwolle Zuid
60
Leliestraat
Assendorp
15
november 2020
19
Colofon Dit is een uitgave van gemeente Zwolle, woningcorporaties deltaWonen, Openbaar Belang, SWZ en lokale huurdersorganisaties. November 2020. tekst: gemeente Zwolle, woningcorporaties en huurderorganisaties redactie: afdeling communicatie, gemeente Zwolle fotografie: gemeente Zwolle, woningcorporaties en Getty Images opmaak: Vormunicatie - Hans Dienaar bNO