1. Gebiedsvisie IJsselcentrale & Omgeving

Om dit effectief te doen kan er naast investeringen in innovatieve, energieleverende woningen ook worden geïnvesteerd in een *smartgrid voor elektriciteit, warmte en koude opslag. Hoe dit proces ingevuld wordt en welke vormen van duurzame energieopwekking hier bij passen moet nog nader uitgewerkt worden.

*smartgrid: een slim/communicerend net. **mobiliteitshub; een plek waar verschillende duurzame vervoerwijzen worden aangeboden, zoals bijvoorbeeld een elektrische fiets of een elektrische deelauto, in combinatie met andere functies, zoals energieopwekking en buurtvoorzieningen en een ontmoetingsplek met pakketkluizen.

Overige voorzieningen Op fietsafstand in Zwolle-Zuid liggen diverse belangrijke voorzieningen, zoals scholen, winkels en sportvoorzieningen. Deze hoeven niet in het gebied zelf een plek te krijgen. Het is wel belangrijk om aantrekkelijke en veilige fietsroutes door te trekken naar de toekomstige IJsselcentrale-locatie en het Professor Feldmannpark. Aanvullend aan deze voorzieningen zien we in de Uitspanning nog mogelijkheden voor zaken als een landwinkel, dag-horeca, flexwerkplekken, een **mobiliteitshub en/of kinderopvang. Dit zal in de doorontwikkeling van de deelgebieden verder worden uitgewerkt.

Sfeerbeelden programma: wonen, recreatie, horeca, kleinschalig werken, energie. GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING

ZWOLLE

—

29

3.5 Cultuurhistorie Het onderzoeks- en adviesbureau Het Oversticht heeft voor het gebied van de IJsselcentrale en omgeving een cultuurhistorische analyse verricht. Voor deze verkenning is naast bureauonderzoek (archiefinventarisatie, databases, literatuur, oude foto’s, kaarten) ook veldwerk verricht (architectuur, constructies, bouwvorm, kleur & materiaal, situering, structuren, groen, infrastructuur) dat heeft geresulteerd in aanbevelingen en uitgangspunten, die als inspiratie zullen dienen voor de onderliggende gebiedsvisie, maar ook voor de verdere stedenbouwkundige en architectonische uitwerkingen. De volgende verhalen krijgen een plek in de nieuwe invulling van het gebied: • De landschappelijke ontstaansgeschiedenis en de strijd tegen het water, (be)leefbaar op en rond de IJsseldijk en binnendijk, de kolken en de vloedschotten bij de toegangen naar het hoofdterrein en de schakeltuin. • De historie als recreatiegebied, dat we terug willen laten komen met de Uitspanning, in vorm van extensieve recreatie ondergeschikt aan de natuur, de recreatieve wandel- en fietsroutes en de collectieve tuinen rondom de voormalige dienstwoningen. • Het verhaal van de energiecentrale, die beleefbaar blijft in en rondom het ensemble van de te transformeren gebouwen, de insteekhavens, met steigers en vacuümgebouwen, en in de schone energieproductie in en om de Energietuin.

Maar ook rondom de dienstenwoningen en in de landschappelijke opzet van de locatie. • De landschappelijke groene inrichting van het terrein; het oorspronkelijke landschapsontwerp van Hein Otto is nog steeds herkenbaar. De belangrijke cultuurhistorische elementen in het gebied krijgen een nieuwe betekenis en prominente plek binnen de ruimtelijke opzet van het gebied. Op die manier blijven niet alleen de plekken en elementen bewaard, maar borgen we ook de onderlinge samenhang. Bij de Professor Feldmannweg komen veel verhalen samen en wordt de samenhang het beste zichtbaar. Dit wordt de historische belevingsroute door het gebied. Bij de verdere uitwerking zal zorgvuldig worden gekeken hoe dit verder kan worden versterkt.

enkele waarden in het gebied

30

—

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING Z W O L L E

1954

Geldersche IJssel

uiter waarden

IJsseldijk

waterplas

IJsselcentraleweg

TenneT

spoor

2015

IJssel

uiterwaarden

IJsseldijk

uiterwaarden

IJsseldijk

IJsselcentrale (Harculo centrale)

IJsselcentraleweg

spoor

toekomstige situatie

IJssel

woongebied ‘ Tussen de dijken’

klimaatpark

Uitspanning

TenneT

IJsselcentraleweg

spoor

Ontwikkeling van het gebied aan de IJssel: Natuurgebied - industrie - natuur, wonen en energie

3.6 Natuur Natuurontwikkeling De inzet is om op deze plek tussen spoor en IJssel de natuurwaarden te verbeteren, ecologische diversiteit te creëren en verbindingen te leggen. Op die manier willen we de leefgebieden voor plant- en diersoorten vergroten en verrijken. Een aanzienlijk deel van het plangebied is al natuurgebied. Het gaat in ieder geval om het buitendijkse gebied met de uiterwaarden en de insteekhavens. Ook in het binnendijkse gedeelte zullen natuurwaarden een prominente plek krijgen: natuurinclusief bouwen is de ambitie en bestaande en nieuwe groenstructuren en ecologie in dit gebied willen we zoveel mogelijk versterken. In de nadere uitwerking wordt onderzocht hoe de plannen passen binnen het Hoogwater Beschermingsprogramma en wordt ook afgestemd met partijen zoals het waterschap en RWS. Groen en natuur zijn op verschillende schalen in het plangebied aanwezig, ieder met eigen potenties en kansen. We onderscheiden vijf schalen, van groot (XL) naar klein (XS), voor de groenstructuur: XL: Uiterwaarden, dijk en hoofdgroenstructuur • Het buitendijkse gebied (uiterwaarden en insteekhavens) is onderdeel van het Natura 2000-gebied Rijntakken, deelgebied ‘uiterwaarden IJssel’, maar is nog niet als zodanig ingericht.

De ambitie is om de landschappelijke inrichting aan te pakken, zodat een beter leefgebied ontstaat voor doelsoorten van het Natura 2000-gebied (diverse broedvogels en nietbroedvogels). We doen dit in nauw overleg met het Bevoegd Gezag van het Natura 2000-gebied. Er liggen bijvoorbeeld kansen voor het (verder) ontwikkelen van kruidenrijke graslanden (voor bijvoorbeeld kwartelkoning) en moerasachtige vegetaties (die geschikt zijn voor moeras- en watervogels als de blauwborst). • We onderzoeken in de verdere uitwerking tevens de mogelijkheid of dit kan worden gecombineerd met extensieve recreatie zoals een laarzenpad, een aanlegsteiger voor pleziervaart, een zwemstrandje, of -steiger en/of kunst. De dijk vormt in onze visie een langgerekt natuurpark met bloemrijke flanken en zo een goed leefgebied voor vlinders, bijen en andere insecten en voor kleine zoogdieren. De dijk legt zo een interessante ecologische verbinding tussen

32

—

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING Z W O L L E

de IJsselzone bij Zwolle en het landgoed Windesheim, maar vormt ook een belangrijke schakel tussen het uiterwaarden-landschap en het binnendijkse coulisselandschap. Het gebied rond de kolk, tussen de Professor Feldmannweg en de IJsselcentraleweg is onderdeel van de hoofdgroenstructuur van de gemeente Zwolle en kenmerkt zich door de groene kamers omzoomd met bomen, houtsingels en struweel en door de kolk met de natuurlijke oevers en rietkragen. Naast groen bevinden zich hier in het gebied enkele bebouwde elementen, zoals de woningen, zonnevelden en het schakelstation. We onderzoeken hoe we groen, ecologie en nieuwe functies in dit gebied samen kunnen laten gaan. Bijvoorbeeld om met gerichte ingrepen het raamwerk van groen te versterken en aanvullen om zo het gebied nog meer aantrekkelijk te maken voor bijvoorbeeld park- en struweelvogels, ijsvogel, vleermuizen, egel, eekhoorn, vlinders en libellen.

L: Klimaatpark Opgespannen tussen de twee insteekhavens komt het klimaatpark, dat een natuur-inclusieve inrichting krijgt met ruige graslanden, wadi’s en rietoevers. Het park brengt de natuur tot in het hart van de woonbuurt en zorgt daarnaast voor de opvang en het vasthouden van regenwater, speelmogelijkheden, stadslandbouw en ontmoeting. De definitieve positie en inrichting van het Klimaatpark is onderdeel van nadere uitwerking. M: Groene paden en groene stroken Binnen de woonbuurten komt een fijnmazig netwerk van groene paden in het gebied ‘Tussen de dijken’ en een netwerk van collectieve groenstroken tussen de woningen van het Professor Feldmannpark. Dit buurtgroen zorgt voor een aantrekkelijke woonomgeving, maar creëert ook een prettig microklimaat, zorgt voor het opvangen en vasthouden van water en vormt een fijnmazig netwerk van routes voor insecten, kleine zoogdieren en vogels. In de verdere uitwerking gaan we onderzoeken of we hier met streekeigen beplanting kunnen werken. S: *Pocketparks en collectieve tuinen In het deelgebied ‘Tussen de dijken’ zetten we als aanvulling op het netwerk van groene straten in op een aantal pocketparks. In het deelgebied Professor Feldmannpark zorgen collectieve tuinen tussen de woningen voor aanvulling *Een pocketpark is een kleinschalig park dat openbaar toegankelijk is.

XL: Uiterwaarden, dijk en hoofdgroenstructuur

L: Klimaatpark

op de groenstroken. Deze bieden de mogelijkheid om oases van stadsnatuur te ontwikkelen, waar insecten, vogels, kleine zoogdieren en vleermuizen van kunnen profiteren. XS: Natuurinclusief bouwen Tenslotte zetten we bij het bouwen van de woningen en het aanleggen van de tuinen in op natuurinclusief bouwen, waarbij in en om de woningen bijvoorbeeld plekken komen voor nestkasten en neststenen voor vogels, kasten voor vleermuizen, insectenhotels, groene daken en gevels, groene (gebiedseigen hagen) erfafscheidingen, etc. Stikstof De Natura-2000 gebieden Rijntakken en Veluwe hebben te maken met een overbelasting van stikstof. Er heeft een onderzoek plaatsgevonden om de impact van de herontwikkeling van de IJsselcentrale op de beide gebieden in beeld te brengen. Daaruit komt naar voren dat, zonder aanvullende maatregelen, door deze ontwikkeling de stikstofdepositie op de beide gebieden iets zal toenemen. De te verwachten stikstofdepositie ten gevolge van de herontwikkeling kan volledig worden gecompenseerd door bijvoorbeeld te stoppen met het uitrijden van mest in de uiterwaarden. Met deze ingreep krijgt de natuur hier een impuls en worden de herontwikkelingsplannen, zoals deze zijn opgenomen in deze gebiedsvisie, vanuit het oogpunt van het thema stikstof realiseerbaar.

M: Groene paden en groene stroken

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING

ZWOLLE

—

33

3.7 Mobiliteit Een goede bereikbaarheid is belangrijk en deze bijzondere plek tussen stad en landschap is interessant voor mensen die de rijkheid van de voorzieningen van de stad op fietsafstand willen hebben, maar ook graag de natuur en het buitengebied opzoeken, om te wandelen, te fietsen, te spelen of te sporten. De fiets is wat ons betreft dan ook het ideale vervoermiddel op deze plek. We zetten in lijn met gemeentelijk beleid in op STOMP: 1. Stappen. 2. Trappen. 3. Openbaar vervoer. 4. Mobiliteitsdelen. 5. Personenauto. Stappen: Wandelen is gezond, niet belastend voor het milieu en bevordert de sociale cohesie. De inrichting van het gebied nodigt uit om te gaan wandelen door: het rijke en afwisselende landschap, de autoluwe en autovrije straatjes, het fijnmazige wandelnetwerk, de compacte buurtjes met centrale ontmoetingsplekken en speelvoorzieningen, de centrale positie van de Uitspanning met diverse ondersteunende voorzieningen en gezellige ontmoetingsfunctie. In de woonbuurtjes is de auto te gast en staat het ontmoeten, spelen, verblijven en fietsen in de straten en paden centraal. Trappen: De scholen, de sportvelden en het centrum van Zwolle-Zuid liggen binnen 10 minuten fietsafstand van het plangebied. De historische binnenstad en station Zwolle zijn binnen 20-25 minuten te bereiken. Met een elektrische fiets nog sneller.

Tegelijkertijd ligt het plangebied van de IJsselcentrale op het snijvlak van twee fraaie recreatieve fietsroutes. Langs de IJssel rij je met een prachtig uitzicht langs parken en uiterwaarden naar bijvoorbeeld het Engelse Werk of landgoed Windesheim. Of je volgt het Rondje Zwolle, dat je langs alle parken, recreatie- en natuurgebieden rond de stad leidt. De fiets is het ideale vervoermiddel voor bewoners, ondernemers en bezoekers

34

—

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING Z W O L L E

van de toekomstige IJsselcentrale-locatie. We maken daarom van de Professor Feldmannweg een aantrekkelijke fietsroute, die Zwolle met Harculo en Windesheim gaat verknopen. Hier komen de routes naar de voorzieningen tezamen met de recreatieve routes, en leiden ze allemaal vanzelfsprekend naar de Uitspanning, de centrale ontmoetingsplek voor Zwolle en omgeving. Er komt op de Professor Feldmannweg alleen nog bestemmingsverkeer en hulpdiensten, als doorgaande autoontsluiting van en naar Zwolle sluiten we deze af. De fietsroute loopt door, via de Uitspanning, over de dijk en onderlangs de zuidelijke insteekhaven naar Harculo en Windesheim. Bij de uitwerking dient in het bijzonder ook aandacht te zijn voor goede stalling van de fietsen: aantrekkelijk, logische en herkenbare plekken en voldoende capaciteit. Openbaar vervoer: Hoewel deze locatie natuurlijk geen station in de buurt heeft, proberen we ook de bereikbaarheid voor openbaar vervoer zo goed als mogelijk te maken, door de fietsroutes naar de bestaande stations zo optimaal mogelijk te maken en door het busvervoer zo goed mogelijk te laten benutten. De ambitie is om de buslijn in de toekomst langs de Uitspanning te laten rijden. Daarmee komen alle deelgebieden binnen loopafstand van een bushalte. Mobiliteitsdelen: In de verdere uitwerking zal zorgvuldig onderzocht gaan worden of deelmobiliteit een mogelijkheid is in dit gebied.

Eén optie is een mobiliteitshub bij de Uitspanning, waar bewoners en bezoekers een deelfiets of deelauto kunnen verkrijgen. Mogelijk kan ook de elektrische auto of fiets hier snel worden opgeladen, door een koppeling te leggen met de Energietuin. De accu’s van auto’s zouden dan weer een rol kunnen spelen in de buffering van elektriciteit. Een andere optie is om op buurt- of op blokniveau in te zetten op mobiliteitsdelen, bijvoorbeeld met één of enkele deelfietsen, of deelauto’s. De ervaring tot nu toe leert dat dit het meest kansrijk is bij de appartementen. Personenauto: Ook de autobereikbaarheid is op deze locatie belangrijk en de auto neemt een prominent deel van de ruimte binnen de woonomgeving in. We zetten er bij deze ontwikkeling nadrukkelijk op in dat de auto in de woonomgeving niet (te) dominant wordt. In de vervolgfase wordt nader uitgewerkt hoe de auto zo goed mogelijk in het gebied kan worden ingepast, ook qua parkeren.

Primaire auto-ontsluiting Calamiteitenontsluiting/Hulpdiensten Fietsroute

Veilige kruispunt

Wandelroute

Parkeren ingepast en (in)groen

Struinpad

Parkeren uit het zicht

Wandelen en fietsen

Verkeer en parkeren

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING

ZWOLLE

—

35

De IJsselcentraleweg wordt de primaire ontsluiting voor de auto (is ook de wens vanuit de omgeving), via deze route worden alle deelgebieden ontsloten. Bij de Uitspanning gebruiken we de bestaande parkeervoorzieningen rondom de schakeltuin om de benodigde afstand te bewaren tussen schakeltuin en de woningen. Maar op deze plek kan ook centraal het bezoekersparkeren voor de Uitspanning worden gecombineerd met het bezoekersparkeren voor de woonbuurten. Op die manier kunnen we het aantal openbare parkeerplaatsen in de woonbuurten beperkt houden en de parkeerplaatsen voor de bewoners op een zorgvuldige manier integreren in de woonblokken. Te denken valt aan dek-woningen en afsluitbare parkeerkoffers. Met een slimme opzet met inprikkers kunnen sommige straatjes en paden zelfs helemaal autovrij worden gemaakt. Zo ontstaat een aantrekkelijke, rustige en gezonde woonomgeving, met veel ruimte voor groen en spelen. Via de IJsselcentraleweg wordt aangesloten op de Hollewandsweg en komt men snel op de N337. Bij de verdere uitwerking zal aandacht moeten zijn voor de realisatie van een veilig kruispunt voor de aansluiting IJsselcentralewegCommissarislaan. Een analyse van de te nemen routes met de auto duidt erop dat de route via de IJsselcentraleweg/de Hollewandseweg in bijna alle gevallen het snelste en meest logische is.

Daarnaast zal bij de verdere uitwerking aandacht moeten zijn voor de slimme inrichting van het Harculosepad zodat deze route alleen voor bestemmingsverkeer kan worden gebruikt en sluipverkeer zoveel mogelijk te voorkomen. Dit laatste is mede ingegeven vanuit de gesprekken met de omgeving.

Sfeerbeelden duurzame mobiliteit

36

—

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING Z W O L L E

3.8 Gezondheid en klimaat Bij de herontwikkeling van de IJsselcentrale wordt gestreefd naar het creëren van een duurzame en gezonde leefomgeving. Een omgeving waar de levenskwaliteit centraal staat, die als prettig wordt ervaren, die uitnodigt tot gezond gedrag (bewegen, spelen, ontmoeten) en waar sociaal en technologisch hoogstaande woonmilieus worden gerealiseerd. Daarnaast zijn bij aanleg van recreatieve paden mogelijkheden voor meekoppelkansen op het HWBP (hoogwaterbeschermingsprogramma). Deze kansen worden nader verkend en uitgewerkt. Voor het gehele plangebied wordt een integrale benadering nagestreefd, waarbij in samenhang wordt gekeken naar thema’s zoals water, mobiliteit, groen, biodiversiteit, gezondheid, ruimtegebruik, materialen en energie. De klimaatverandering is daarbij een uitdaging van formaat. We gaan een tijd tegenmoet waarin weersextremen toenemen. Dat betekent zowel meer extreme neerslag, maar ook langere perioden van droogte. Dit zorgt voor een toenemend risico op overstromingen, wateroverlast en watergebrek. Daarnaast vormt de zeespiegelstijging en de dalende Nederlandse bodem een extra uitdaging. Dit alles heeft invloed op de kwaliteit van het water. Gezamenlijk vormen deze nieuwe uitdagingen voor de manier waarop wij met onze leefomgeving omgaan en hoe we deze inrichten.

Cascade-model Bij de ontwikkeling van het gebied is het uitgangspunt het regenwater binnen het plangebied volledig op te vangen, vast te houden en vertraagd af te voeren. De grote en kleine groenstructuren binnen het gebied spelen een belangrijke rol in de waterbuffering. We zetten daarbij in op een ‘cascade-model’ waarbij het opvangen en vasthouden van water begint bij de woningen en tuinen, vervolgens overloopt in de fijnmazige groenstructuur van de paden en straatjes en tenslotte uitkomt in het klimaatpark of de kolk. Steeds wordt water vastgehouden, krijgt het de tijd om te infiltreren en te zuiveren en stroomt het pas door als de hoeveelheid neerslag daar om vraagt. In het deelgebied ‘Tussen de dijken’ is het klimaatpark vervolgens de plek waar het water uitkomt en weer zo lang als mogelijk wordt vastgehouden en geïnfiltreerd. De inrichting met hoogteverschillen, de wadi’s, de poelen en de geschikte beplanting spelen daarop in. In het woongebied het Feldmannpark en de Energietuin wordt het water via de gemeenschappelijke groene ruimtes en groenstructuren rondom de kamers vertraagd afgevoerd naar de bestaande waterlopen en de kolk. Het Professor Feldmannpark zal mogelijk opgehoogd moeten worden vanwege laaggelegen ligging. Dit is onderdeel van de uitwerking in de vervolgfase.

Voor een gezonde stad vormt het microklimaat een belangrijk pijler. Met bomen en beplanting en het beperken van de verharde oppervlakte wordt hittestress in het gebied tegengegaan. Daarbij wordt ingezet op zowel het versterken van de groene structuren alsook het toevoegen van een fijnmazig groen in de straten en paden. Bij de uitwerking van de woningen zal aandacht zijn voor hittestress en natuurlijke verkoeling, zowel in de verkaveling/de positionering van de woningen als in het woningontwerp (bijvoorbeeld door oriëntatie openingen, dak-overstekken, passief verwarmen door woningontwerp en materiaaltoepassing en kleurgebruik). Daarnaast zijn de elektromagnetische velden (de schakeltuin), het geluid (auto- en treinverkeer, de voorzieningen/Leisure) en de veiligheid ook belangrijk voor een gezonde leefomgeving. Deze aspecten krijgen bij de uitwerking nadere aandacht. Sfeerbeelden groene woonomgeving en landschap GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING

ZWOLLE

—

37

3.9 Energie Een plek die energie geeft Energie zit in het DNA van dit gebied, de centrale ambitie die daarom is geformuleerd luidt: ‘Een plek die energie geeft.’ Het nieuwe woon-werk gebied op de locatie IJsselcentrale wordt een innovatieve buurt met de ambitie om meer energie te gaan opleveren dan dat het zelf gebruikt; de stad en het landschap als energieproducent. ENGIE wil in dit gebied de komende jaren nieuwe, innovatieve technieken gaan implementeren. Ingezet wordt op collectieve en persoonlijke energievoorzieningen. Een deel van de energievoorzieningen krijgt een plek in de Energietuin. Hier wordt bijvoorbeeld gedacht aan bodem- en aquathermie, waarmee de bestaande gebouwen en nieuwe woningen kunnen worden verwarmd en gekoeld. Aquathermie is nog in ontwikkeling, maar is een interessante optie om nader te onderzoeken voor een waterstad als Zwolle. Ook de toepassing van ondiepe geothermie kan mogelijk kansen bieden. Voor deze laatste is het belangrijk dat de verbinding kan worden gelegd met Zwolle-Zuid, omdat het vraagt om minimaal circa 3000 woningen tegelijkertijd aan te sluiten. Daarnaast wordt hier ruimte geboden aan zonnevelden, met meervoudig ruimtegebruik, door deze te koppelen aan water-, natuur-, of recreatieontwikkelingen. De zonnevelden worden zorgvuldig ingepast in de groene kamers.

Naast zonnevelden worden ook de daken van de gebouwen zoveel mogelijk voorzien van zonnepanelen. Tenslotte wordt hier ingezet op een buurtbatterij die voor het plangebied de pieken en dalen in de opwek van schone energie kan gaan opvangen. Op termijn kan deze uitgroeien tot een energiehub, waar meerdere batterijen een serieuze energiebuffer vormen. Een ander deel van de opwek en buffering van schone energie zal plaatsvinden in de woonbuurten zelf en in en rondom de woning. Om in de woonbuurten een breed scala aan innovatieve energieconcepten te kunnen toepassen worden mogelijkheden verkend om een smartgrid aan te leggen, waarmee alle nieuwe huishoudens met elkaar worden verbonden. Thuisbatterijen en elektrische auto’s in de buurt kunnen dan ook als batterij worden gebruikt om energiepieken en -dalen op te vangen bij de opwek van hernieuwbare energie. Ook wordt hierbij geprobeerd rekening te houden met verwachte nieuwe technieken die op de markt komen om energie te produceren en op te slaan in en om de woning.

38

—

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING Z W O L L E

Energiepositief gebied Op gebiedsniveau is er de ambitie om een stap verder te zetten dan energieneutraliteit en te streven naar een energiepositief gebied. Dit is een uitdaging, zeker wanneer mobiliteit ook wordt meegenomen. Er zal goed moeten worden gekeken naar een goede balans tussen vraag en aanbod. Collectieve oplossingen zijn belangrijk, waarbij het van belang is dat zaken simpel blijven en toegankelijk zijn voor alle bewoners en gebruikers van het gebied. Zij moeten transparant kunnen volgen waar hun energie vandaan komt, wat ze ervoor betalen en eventueel terugkrijgen (bij energie positief overschot). Lokaal perspectief Een nieuwe grootschalige centrale, zoals de voormalige IJsselcentrale, is niet meer aan de orde op deze plek. Er zijn veel logischere plekken in Nederland om dit soort grootschalige energiecentrales te bouwen. Ook zijn er geen grote energievragers in de omgeving. Dit biedt kansen om de energieproductiefaciliteiten primair af te stemmen op de lokale energiebehoefte. In eerste instantie voor de nieuwe functies in het gebied, maar later mogelijk ook voor de bestaande buurten van Zwolle-Zuid. We kijken hierbij naar nieuwe energietechnologieën die een lage impact hebben op de omgeving en die dus goed in te passen zijn in een gebied waar ook andere functies, zoals wonen, natuur, werken en recreatie een plek gaan krijgen.

Waar dat mogelijk is zetten we in op meervoudig ruimtegebruik. Groeiend en adaptief De ontwikkeling van duurzame energieconcepten in het gebied moet op de lange termijn worden beschouwd en moeten aansluiten bij het Zwolse duurzaamheidsbeleid. In de loop der tijd zullen door groeiende kennis en ervaring over de energieoplossingen de onzekerheden afnemen en de keuzemogelijkheden toenemen. Verbeterde technologieën moeten in ieder geval bijdragen aan het stimuleren van de lokale economie, waarbij ruimte wordt geboden aan experimentele innovaties, op voorwaarde dat dit haalbaar en betaalbaar is. Voor een optimaal energieconcept zal er samengewerkt gaan worden met de toekomstige bewoners en gebruikers in het gebied. Hierbij wordt groot gedacht en met een stapsgewijze en flexibele planvorming gewerkt, zodat innovatie een plek kan krijgen. Belangrijk hierbij is om een integrale aanpak te kiezen, waarin de wensen van de toekomstige bewoners en gebruikers (eigenaarschap) worden meegenomen, zodat er een optimale balans wordt gevonden tussen leefomgeving en energieconcept. Daarnaast zal ook rekening moeten worden gehouden met het gedrag van de bewoners, aangezien zij waarschijnlijk op een andere manier

met hun verbruik moeten omgaan dan ze nu gewend zijn. Afhankelijk van het bewonersprofiel is de organisatievorm belangrijk om de wensen en mogelijkheden van de bewoners op elkaar af te stemmen. Hierbij kan worden gekozen voor een centraal, simpel en ontzorgend systeem of juist voor een systeem met veel vrijheid voor de bewoners en gebruikers. De wijze waarop energieopwekking precies gaat plaatsvinden, is onderwerp van nader onderzoek in de vervolgfase van de planuitwerking. Samenvattend De ambitie van de gebiedsvisie is om de locatie IJsselcentrale te positioneren als voorbeeldwijk van (inter)nationale allure. We streven ernaar een plek te realiseren die energiepositief is. De locatie moet dienen als inspiratie voor verdere nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen in Zwolle, landelijk of zelfs internationaal. De huidige startcondities maken het terrein uitermate geschikt om juist hier te starten met een verregaand en innovatief duurzaamheidsconcept en het van de grond af aan op te bouwen. Het biedt toekomstige bewoners en gebruikers de mogelijkheid om van de standaard af te wijken. Dit vraagt om een goede balans te vinden tussen toepassing van innovatieve concepten en financiële haalbaarheid. Welke energieconcepten dit gaan worden, is onderwerp van nadere planuitwerking.

De leefbaarheid en leefomgeving van deze prachtige plek aan de IJssel blijft voorop staan en moet toekomstige gebruikers uitdagen om een zo duurzaam mogelijk leven te leiden. Stedenbouwkundige kwaliteit en optimale duurzame energieopwekking gaan hierbij hand in hand.

3.10 Circulariteit Zorgvuldig omgaan met eindige voorraden; energie, grondstoffen en, breder bekeken, ook schoon water, schone lucht en (groene) ruimte vormen bouwstenen voor de duurzame ontwikkeling van het gebied. De bouw is een van de grootste gebruikers van primaire grondstoffen. De essentie van een circulaire economie is het beschermen van (eindige) grondstoffen; vandaar de landelijke ambitie om in 2030 50% minder primaire grondstoffen te gebruiken. Ook ten aanzien van het materiaalgebruik hebben we duurzame ambities. We onderzoeken hierbij de toepassingen van materialen met lage milieu-impact (bijvoorbeeld met een 2de leven of hernieuwbare materialen). Circulair ontwerpen is samen te vatten in de 10-R ladder (zie afbeelding). Hoe hoger op de ladder (van R0 Refuse bovenaan tot R9 recover onderaan) des te beter het ontwerp past binnen de doelstellingen van circulair bouwen: het beschermen van schaarse grondstoffen en het behoud van waarde van materialen en producten.

Circulair denkkader

Dit wordt aangevuld met de voorwaarde dat datgene wat gebouwd wordt bijdraagt aan het welzijn van mens en dier en dat hierbij de milieubelasting niet mag worden afgewenteld op de toekomst of een ander gebied. Modulair bouwen Voor het plangebied van de gebiedsvisie gaan we dit in de verdere planvorming en gebiedsontwikkeling nader uitwerken. Insteek is om daarbij naar de kansen van modulair bouwen te kijken op deze plek. Met modulaire bouw wordt een woning voor een deel in de fabriek gebouwd, zodat het bouwproces minder impact heeft op kwetsbare natuur in de omgeving, bijvoorbeeld door stikstofdepositie. Op deze plek naast het Natura-2000 gebied van de IJssel is dat zeer interessant. Bovendien zijn modulaire woningen demontabel te maken, zodat materialen eenvoudiger kunnen worden hergebruikt. Tenslotte is er een kans dat de modulaire woning ook tijdens het gebruik goed aanpasbaar is. Op die manier kan de woning meegroeien met de woon-carrière van de bewoner en ontstaat een adaptieve wijk, waar mensen een leven lang kunnen wonen. Dit zal ook de sociale cohesie weer ten goede komen. Om de mogelijke overlast van verkeersbewegingen tijdens bouwfase voor de bestaande woonwijk te verminderen, kan onderzocht worden of aanvoer van materieel en materiaal via IJssel mogelijk is. Daarnaast gaan we onderzoeken of we de vele achtergebleven heipalen van de centrale kunnen hergebruiken.

De stedenbouwkundige opzet van de nieuwe buurt maakt dat mogelijk, in de uitwerking gaan we ook bekijken of dat technisch en financieel ook realistisch is. GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING

ZWOLLE

—

39

Het Professor Feldmannpark Professor Feldmannweg

Dienstwoningen IJsselcentraleweg

Zoekgebied groen-energie -wonen

Dijk en het vacuumgebouw

De Kolk

Energietuin

Schakeltuin Tussen de dijken

Energietuin Klimaatpark

Dienstengebouw Koelwatergebouw Hijshal

N

40

—

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING Z W O L L E 50 m

100 m

04

EEN WANDELING DOOR HET GEBIED

We hebben aanzienlijke ambities met dit bijzondere gebied. Maar hoe komt het er allemaal uit te zien? Dat moet in de verdere planvorming zorgvuldig worden uitgewerkt, maar we schetsen in dit hoofdstuk alvast een eerste beeld van de sfeer en de uitstraling, door een wandeling te maken over het toekomstige terrein van de voormalige IJsselcentrale.

4.1 Binnenkomend via de Professor Feldmannweg Komend vanaf de Commissarislaan is het beeld niet veel veranderd. De IJsselcentraleweg en de Professor Feldmannweg worden omzoomd met een aaneengesloten groenstructuur bestaande uit bomen en struweel en de Professor Feldmannweg is nog steeds een klinkerpad tussen de bomen. Wel staan tussen het groen de nieuwe woningen van het Feldmannpark. Compacte clusters met grondgebonden woningen en appartementen, afgewisseld met collectieve tuinen en vele fraaie, grote bomen. De architectuur is eigentijds en terughoudend, het veelkleurige groen bepaalt hier het beeld. De auto is hier te gast. De auto’s zijn uit het zicht, geclusterd en eventueel in samenhang met de woningen met dubbelgrondgebruik gestald. Verderop komen we bij de dijkopgang, waar het drukker wordt met wandelaars en fietsers, die erop uittrekken langs de oevers van de IJssel. Links kijken we door de houtwallen naar de voormalige dienstwoningen van de centrale en de bewoners die in de collectieve moestuin aan het werk zijn. Als we de bocht verder door wandelen krijgen we een goed overzicht over het gebied, zelfs op deze plek aan de voet van de dijk. Hier komen alle verschillende

woongebied - Professor Feldmannweg/IJsselcentraleweg - Schakeltuin TenneT

gezichten van het gebied samen en zijn de verhalen van de plek in één oogopslag zichtbaar; de dijk met het voormalige vacuümgebouw, verderop een doorzicht op de nieuwe energieleverende woonwijk tussen de dijken en nog verder een zicht op het dienstengebouw en het koelwatergebouw, met daarachter de hijshal. Hier lijkt wat te doen te zijn. De Professor Feldmannweg loopt in een lange rechte lijn ernaartoe, begeleid door een sloot, met daarachter de nieuwe woonbuurt ‘Tussen de dijken’. Aan de linkerzijde wordt de route begeleid door een stevige houtwal, met doorzichtjes op de daar achtergelegen kolk. Tussen het groen en aan het water staan nog enkele compacte woonclusters tussen collectieve tuinen en verderop zonnepanelen en de schakeltuin. Energie, natuur, recreatie en wonen komen hier allemaal samen. Aan de zijde van de woonbuurt liggen de voordeuren aan de route. De bebouwing is afwisselend, met korte rijtjes, af en toe een twee-kapper en vrijstaande woningen ertussen. Een prettige menselijke maat en een mooi contrast met de grootschaligheid van de voormalige centrale hal en schoorstenen die hier stonden. Er wordt hier nog steeds energie opgewekt, maar nu is het een rustig woongebied met vooral grondgebonden woningen en her en der een kleinschalig appartementengebouw of markant pand.

De blik wordt hier automatisch getrokken naar de getransformeerde gebouwen van de centrale in een cluster verderop. Deze steken boven de woonbuurt uit en zijn een bestemming voor de vele fietsers en wandelaars.

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING

ZWOLLE

—

41

42

Sfeerbeeld Uitspanning —

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING Z W O L L E

4.2 Rond de Uitspanning (Pleisterplaats) Rondom de getransformeerde gebouwen van de centrale gebeurt van alles. In het voormalige koelwatergebouw is een open atelier, waar sculpturen in elkaar worden gezet en geëxposeerd, lezingen en lessen/praktijkonderwijs worden gegeven. Hier hangt een creatieve sfeer. Het voormalige hijsgebouw is getransformeerd naar een werkgebouw, met flexplekken, studio’s, flexwoningen, eventueel B&B en kleinschalige overnachtingsmogelijkheden (artist in residence). De voormalige hijshal is een open podium en met een lange zichtlijn kijk je daar dwars doorheen naar de dijk en de achterliggende horizon. De karakteristieke wederopbouwarchitectuur is behouden, maar soms open gewerkt op de begane grond, om plek te maken voor een restaurant en terras en een weidewinkel. Tussen de gebouwen is een groen plein ontstaan en een beeldentuin, waar mensen even kunnen uitblazen, het gesprek met elkaar kunnen aanknopen of een drankje kunnen nemen. Rond dit plein staan naast de centrale gebouwen ook enkele nieuwe kloeke gebouwen, die de cluster afronden en het centrale pleintje een prettige maat en schaal geven. Deze nieuwe gebouwen hebben een eigentijdse, maar terughoudende architectuur, zodat de gerenoveerde gebouwen van de centrale hier nog steeds de show stelen. Ze bieden plek aan woningen en voorzieningen in de plint, zoals een kinderdagopvang.

Het parkeren gebeurt iets verderop, langs de IJsselcentraleweg en naast de schakeltuin. Hier worden de elektrische deelauto’s opgeladen. Vanaf het centrale pleintje zijn er subtiele doorkijkjes tussen de gebouwen door naar de omgeving en wordt er een blik gegund op de dijk en omliggende woonbuurt. De wandel- en fietsroute over de Professor Feldmannweg buigt hier af om passanten op deze bijzondere plek te wijzen en loopt dan door, de dijk op en weer naar beneden, langs het water naar Harculo en Windesheim. De Uitspanning is de levendige entree van de stad geworden. Rond de zuidelijke insteekhaven is een rijk natuurgebied gegroeid, er wordt van de zon genoten en gezwommen en er is een aanlegsteiger voor bootjes gemaakt tussen het riet. De voormalige kolensteiger is een ontmoetingsplek, uitzichtpunt, speelplek en wordt soms als tijdelijk podium gebruikt.

Industriële woon- en recreatiegebied

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING

ZWOLLE

—

43

44

Sfeerbeeld ‘ Wonen Tussen de dijken’ —

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING Z W O L L E

4.3 Tussen de dijken Voor de woonbuurt ‘Tussen de dijken’ is de overdekte ontmoetingsplek in de hijshal een belangrijke plek. Hier komen twee belangrijke lijnen samen en heb je een duidelijke doorkijk naar het klimaatpark, dat het hart van deze groene woonbuurt vormt. Er loopt een lijn vanuit de hijshal over het voormalige spoor in een rechte streep naar de dijk. Volg je deze lijn dan wandel je door het klimaatpark zo naar de uiterwaarden toe. Zelfs achter de dijk is het weidse rivierlandschap van de IJssel hier al voelbaar. Zeker als je het klimaatpark doorkruist, van waaruit aan beide zijden de betonnen steigers van de voormalige centrale zichtbaar zijn. Zo word je overal onbewust de dijk opgetrokken waar zich het spectaculaire uitzicht van de IJssel of één van de natuurrijke insteekhavens ontvouwt.

Op strategische hoeken komen ook (kleinschalige) appartementengebouwen voor, met ruimte voor starters, senioren, of gestapelde gezinswoningen. Deze hebben royale terrassen en een collectieve binnentuin of dakterras. Deze woonbuurt tussen de dijken kent überhaupt veel dakterrassen, waar mensen genieten van het spectaculaire panorama dat hier bijna overal rondom is gelegen. De architectuur is eigentijds en afwisselend, met veel gebruik van natuurlijke materialen.

De andere lijn is meer een intieme route die slingert langs pocketparks en hofjes tussen de woningen door naar de noordelijke insteekhaven. Dit is een plek voor buurtkinderen om te spelen en voor buren om elkaar even te spreken. Paden, hofjes en tuinen Vanaf de Professor Feldmannweg lopen autoluwe en autovrije woonpaden het gebied in, via het klimaatpark tot op de dijk. Langs deze woonpaden wordt niet geparkeerd, dat is slim opgelost binnen de woonvelden die hiertussen liggen. Op die manier kunnen deze paden besloten en groen worden, met een ecologisch ingerichte groenstrook, die tevens helpt om regenwater op te vangen, te infiltreren en vertraagd af te voeren. Langs het klimaatpark, de paden en de routes loopt een zeer afwisselende woonbuurt, met een grote diversiteit aan architectuur en woningtypologieën, rondom private en soms collectieve binnentuinen. De nadruk ligt op grondgebonden woningen, waarvan de voordeuren aan de openbare ruimte grenzen. Aan de luwe achterzijde zit de private of collectieve tuin.

Woonstraat en hofjes GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING

ZWOLLE

—

45

Sfeerbeeld Klimaatpark

46

—

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING Z W O L L E

Klimaatpark Het klimaatpark vormt het groene hart van deze buurt; bijna alle straatjes komen erop uit. Op die manier woont bijna iedereen direct of indirect aan of in de buurt van het klimaatpark: De groene huiskamer van de buurt. De robuuste maat van het klimaatpark biedt ruimte voor een natuurlijke inrichting, met streekeigen

beplanting en met avontuurlijk spelen, gecombineerd met wateropvang, stadslandbouw en ontmoetingsplekken. Vanuit het klimaatpark loop je aan beide zijden zo de voormalige steigers van de centrale op en kijk je uit over de insteekhavens en de IJssel.

Klimaatpark

Klimaattuinen

Sfeerbeeld Klimaatpark GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING

ZWOLLE

—

47

Sfeerbeeld ‘wonen aan de IJsseldijk’

48

—

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING Z W O L L E

4.4 Over de dijk Vanuit de woonbuurt tussen de dijken word je overal verleid de dijk op te gaan. Op en over de dijk ligt immers de grootste kwaliteit van deze locatie, het weidse uitzicht op de steeds veranderende rivier en uiterwaarden. De dijk is geen grens of barrière, maar een openbare ruimte voor de buurt en de stad; een langgerekt park met bloemrijke beplanting en een wandelpad op de kruin. Hier maken mensen een ommetje, zitten in het gras of spelen op de flanken. Vanaf de dijk is er een prachtig uitzicht, over de nieuwe natuur, de IJssel met bootjes en verder naar Hattem en zelfs de Veluwe. Een publiekstrekker op zich. De woningen staan op gepaste afstand van de dijk, aan de voet ligt een autovrij pad met hergebruikte stelconplaaten en staan nog de bomenrijen uit het landschapsplan van Hein Otto voor de centrale. De woningen langs de dijk hebben hun voordeur aan deze wandelroute aan de voet, maar hun woonkamer bevindt zich vaak op de eerste verdieping. Zo kijken ze uit over de dijk. Dit is een kansrijke plek voor dek-woningen, die parkeren achter de woning hebben, met een dek als buitenruimte. En natuurlijk een dakterras met uitzicht. Op de hoeken staan twee bijzondere gebouwen, met appartementen en/of gestapelde gezinswoningen. De bebouwing is hier iets hoger, tot 5 á 6 lagen.

Eén van de gebouwen zou een openbare daktuin kunnen krijgen, zodat een spectaculair uitzichtpunt wordt gemaakt voor de stad.

IJsseldijk - wonen aan de dijk

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING

ZWOLLE

—

49

50

Sfeerbeeld natuur in Insteekhaven

—

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING Z W O L L E

Nieuwe natuur en struinpaden Het dijkpark loopt aan de zijde van de IJssel over in een langgerekt natuurgebied dat geregeld onderloopt bij hoogwater. De uiterwaarden zijn ingericht als leefgebied voor bijzondere dieren en planten binnen de biotoop Rijntakken, met rietkragen, wilgenbosjes en bloemrijke graslanden. Een plek voor bevers en otters. Op een aantal plekken kun je vanaf de dijk de natuur in wandelen, via een avontuurlijk struinpad (mogelijkheden nader onderzoeken) tot aan het water van de IJssel. Hier kun je als gast in de natuur even gaan zitten en is een observatiepunt om vogels te spotten. De natuur van de uiterwaarden ‘vouwt zich naar binnen’ tot in de insteekhavens. De noordelijke insteekhaven verkleurt geleidelijk van een harde en kale industriële haven, naar een rijke natuurhaven. Een natuurlijke plek waar je op de dijk omheen wandelt en fietst, uitkijkend op een wereld van riet en wilgen. Een paaiplaats voor vissen, een broedplaats voor vogels. Een ideale plek ook voor kikkers en salamanders, door de brede natuurlijke oevers. De betonnen steiger steekt daarboven uit, als een stoer balkon in een verder ontoegankelijk natuurgebied. Hier verzamelen zich natuurliefhebbers voor een uitzicht over de haven om van de zonsondergang te genieten. Het is een plek voor stilte en rust voor zowel de buurt als voor de wandelaars langs de dijk.

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING

ZWOLLE

—

51

Sfeerbeeld Energietuin

52

—

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING Z W O L L E

4.5 Rond de Kolk Je kunt de dijk volgen tot aan Oldeneel en het Engels Werk, of je kunt bij het vacuümgebouw aan de noordelijke natuurhaven naar beneden, richting de Professor Feldmannweg en dan via een informeel pad naar de kolk wandelen. Hier ga je vanaf de weidse uitzichten een intieme, lommerrijke wereld binnen, die uitkomt bij de met groen omzoomde kolk. Houtwallen en rietkragen domineren het beeld, met her en der een vissteiger. Energietuin Lopen we rechtsom de kolk rond tussen het groen en het riet, dan hebben we her en der doorzichten op de zonnevelden, de schakeltuin en het opvallende gebouwtje van de aquathermie-centrale, dat op de hoek van de IJsselcentraleweg en het Harculosepad een nieuwe blikvanger vormt. In de Energietuin gaan schone energieproductie, energieopslag, natuur en recreatie allemaal samen. Het is een proeftuin voor nieuwe, innovatieve technieken, die meegroeit met de laatste ontwikkelingen en de voortschrijdende energietransitie in Zwolle-Zuid en Harculo.

Nieuwe iconen

Nieuwe energie iconen

Buurtbatterij

Sfeerbeeld Energietuin

Combinaties maken

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING

ZWOLLE

—

53

“Collectiviteit tussen de bomen”

Sfeerbeeld Professor Feldmannpark

54

—

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING Z W O L L E

Het Professor Feldmannpark Lopen we de kolk verder rond dan komen we bij de voormalige dienstwoningen uit, op het collectieve plantsoen met de grote bomen. Hier is een fraai zicht over de kolk, dat wordt ingekaderd door weelderig groen, met in de verte de gerenoveerde gebouwen van de centrale en de nieuwe energievoorziening, die boven het groen uitsteken. Het beeld is hier niet veel veranderd, er loopt een steiger in het verlengde van de invalsweg, door het riet naar het water. Volgen we de weg tussen de woningen door dan komen we in een groen woonbuurtje, waar compacte woonclusters tussen de volwassen bomen staan. Hier woon je te gast in het groen. De woningen zijn natuurinclusief gebouwd. De collectieve buitenruimten worden in co-creatie met toekomstig bewoners vormgegeven en bieden plaats aan bijvoorbeeld moestuinen, speelplekken, bloementuinen of een gemeenschappelijke buurtkas. Om het groen zoveel mogelijk in stand te houden wordt de footprint van de bebouwing beperkt: de privé buitenruimten zijn beperkt in hun omvang en de collectieve tuin rondom draagt bij aan de rijke ruimtelijke beleving.

Lopen we verder naar ons startpunt aan de Commissarislaan dan komen we langs een subtiel accent op de hoek van de Professor Feldmannweg en de IJsselcentraleweg, in de vorm van een klein appartementencomplex waarvan de hoogte onder de boomgrens blijft, zodat de aanblik van het gebied zo groen mogelijk blijft. Hier gaan we het gebied weer uit, door het groen langs de professor Feldmannweg, en wandelen we zo Zwolle-Zuid binnen. De stad en haar voorzieningen liggen voor de locatie van de IJsselcentrale direct naast de deur, maar het voelt toch alsof je even de stad uit gaat. Stad, natuur, rivier, recreatie en energie komen hier allemaal integraal samen.

Het openbaar gebied is grotendeels autovrij. Parkeren gebeurt uit het zicht in compacte parkeeroplossingen binnen de woonclusters. Afhankelijk van het woonsegment gebeurt dit in een gebouwde voorziening in combinatie met de woningen (dubbel grondgebruik). Voor de duurdere woningtypen is dit een uitgangspunt en het streven is te zoeken naar de kracht van de massa waardoor zoveel mogelijk parkeerplaatsen in dergelijke voorzieningen kunnen worden opgenomen. Het gebied wordt ontsloten met inprikkers vanaf de invalsweg en de IJsselcentraleweg. De hoeveelheid verharding is zo klein mogelijk gehouden en waar mogelijk is gebruik gemaakt van de bestaande infrastructuur.

Prof. Feldmannweg GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING

ZWOLLE

—

55

56

—

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING Z W O L L E

05

ONTWIKKELSTRATEGIE

In dit hoofdstuk wordt de gebiedsvisie (‘het wat’) vertaald naar de wijze waarop de gemeente, ENGIE en Floris Property Fund uitvoering wensen te geven aan de visie (‘het hoe’). In chronologische volgorde worden de stappen beschreven die worden doorlopen om het gebied tot ontwikkeling te brengen.

5.1

Deelgebieden

Vanwege de complexiteit van de ontwikkelopgave en verschillen in ontwikkelsnelheid tussen de deelgebieden is gekozen om een knip aan te brengen in de ontwikkeling van de deelgebieden. Na vaststelling van de gebiedsvisie wordt een afzonderlijk ontwikkelproces doorlopen voor: 1. Het terrein van de voormalige IJsselcentrale, in eigendom van ENGIE, bestaande uit de deelgebieden “de Uitspanning”, “Tussen de dijken’‘, “Energietuin” en “Natuurgebied: IJsseldijk, uiterwaarden en insteekhavens”. 2. Het deelgebied Het Professor Feldmannpark, in eigendom van Floris Property Fund.

Stap 5: Inrichting en overdracht van de openbare ruimte en natuurgebieden aan gemeente en/ of andere beherende instanties. Vanuit het verleden is de locatie door het Rijk aangewezen als belangrijke strategische locatie voor elektriciteitsvoorziening, volgens het Besluit wijziging algemene regels ruimtelijke ordening (Barro). Als onderdeel van het ontwikkelproces zal door de gemeente een aanvraag ingediend worden om de Barro-aanwijzing te laten opheffen. De onderstaande figuur biedt een weergave van de verschillende stappen van het ontwikkelproces.

De stappen die doorlopen worden voor beide terreinen zijn op hoofd lijnen gelijk, maar kennen een eigen doorlooptijd en ontwikkeltempo.

5.2

Ontwikkelproces

Om te komen tot de daadwerkelijke realisatie van de gebiedsvisie is een ontwikkelproces opgesteld dat bestaat uit de volgende stappen: Stap 1: Het vaststellen van de Gebiedsvisie door de gemeenteraad. Stap 2: Het (laten) vervaardigen van een Stedenbouwkundig ontwikkelplan. Deze wordt vastgesteld door de gemeenteraad. Stap 3: Planologische procedure tot en met een door de gemeenteraad onherroepelijk vastgesteld bestemmingsplan.

Ontwikkelproces per deelgebied *Planologische procedure: naar verwachting zal de traditionele bestemmingsplanprocedure binnen afzienbare termijn wijzigen als gevolg van de invoering van de Omgevingswet. Partijen treden met elkaar in overleg over het te volgen planproces op het moment dat de Omgevingswet definitief wordt ingevoerd. *Planologische procedure: naar ver wachting zal de traditionele bestemmingsplanprocedure binnen afzienbare termijn wijzigen als gevolg van de invoering van de Omgevingswet. Partijen treden met elkaar in overleg over het te volgen planproces op het moment dat de Omgevingswet definitief wordt ingevoerd.

Stap 4: Ontwerp en daadwerkelijke realisatie van nieuwe functies door de ontwikkelende partij.

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING

ZWOLLE

—

57

5.3

Selectie ontwikkelpartners

Voor het tot ontwikkeling brengen van de gronden volgens de uitgangspunten van deze gebiedsvisie, zullen de grondeigenaren professionele ontwikkelingspartners selecteren. De te selecteren partijen kunnen per deelgebied en per functie verschillen. Ook het moment van selectie kan per functie en deelgebied verschillen. Indien grondeigenaren besluiten om derde partijen te selecteren, zullen de uitgangspunten van de gebiedsvisie aan deze partij worden meegegeven. Dit verzekert het realiseren van de beoogde ruimtelijke ambities.

5.4 Gemeentelijk kostenverhaal In het kader van de Wet Ruimtelijke Ordening is de gemeente verplicht om het kostenverhaal te verzekeren. Om die reden sluit de gemeente per ontwikkelfase en per grondeigenaar één-op-één overeenkomsten met de betreffende grondeigenaren (ENGIE, Floris Property Fund of de door hen geselecteerde ontwikkelpartners). Ten behoeve van het stedenbouwkundig ontwikkelplan wordt hiertoe een samenwerkingsovereenkomst gesloten. In het kader van het bestemmingsplan zal per grondeigenaar, voorafgaand aan de vaststelling van het bestemmingsplan, een anterieure overeenkomst worden gesloten, waarin het gemeentelijke kostenverhaal is verzekerd. Daarnaast worden in de overeenkomsten aanvullende (privaatrechtelijke) afspraken gemaakt die nodig zijn om de samenwerking, rolverdeling, verantwoordelijkheden en kwaliteitscriteria - van onder meer de openbare ruimte - tussen de gemeente en grondeigenaar vast te leggen.

5.5 Grondrouting en openbare ruimte In alle deelgebieden is sprake van gronden die in de toekomstige situatie óf een openbaar karakter krijgen óf als natuur kunnen worden aangemerkt. Bij de ontwikkelingen worden met de verschillende partijen afspraken gemaakt over overdracht gronden en beheer. De afspraken worden vastgelegd in de anterieure overeenkomst. In beginsel zal al het toekomstige eigendom en beheer van de openbare ruimte berusten bij de gemeente of een andere beherende instantie (niet zijnde de grondeigenaar). De grondeigenaar draagt het eigendom van de openbare ruimte daartoe over aan de gemeente en/of betreffende instanties. Per deelgebied zal

worden bepaald hoe de grondrouting verloopt en wie uiteindelijk verantwoordelijk is voor de inrichting van de openbare ruimte, het gewenste kwaliteitsniveau en de kosten die hiermee samenhangen. In de anterieure overeenkomst tussen gemeente en grondeigenaar zal dit in sluitende afspraken worden vastgelegd.

5.6 Participatie omgeving Partijen hechten grote waarde aan het betrekken van de omgeving bij de vervolgplannen voor het gebied. Het gaat dan om omwonenden, belangenorganisaties en andere stakeholders. Net als bij de gebiedsvisie, zal in de fase van het stedenbouwkundig ontwikkelplan en in de fase van bestemmingsplan een zorgvuldig participatietraject worden opgezet. De verantwoordelijkheid voor het uitwerken van een participatieplan berust bij de initiatiefnemer(s), waarbij zij afstemming zoeken met de gemeente.

5.7 Voorbereidende onderzoeken Voor de verdere planuitwerking zal door de initiatiefnemers het benodigde vervolgonderzoek worden uitgevoerd. Het kan dan gaan om verkeer, ecologie, geluid, Notitie etc. Het uitgangspunt is dat de uitvoering van de onderzoeken ten behoeve van het stedenbouwkundig ontwikkelplan en het bestemmingsplan zoveel mogelijk Aan KuiperCompagnons op afgestemd om dubbele onderzoekswerkzaamheden en -lasten Van elkaar worden TwynstraGudde te voorkomen. De uit te voeren onderzoeken worden afgestemd met de gemeente en/of ander bevoegd gezag (bijvoorbeeld de provincie). Bij de uitvoering worden Datum 11 mei 2021 indien nodig overige belanghebbende partijen betrokken. Onderwerp

Aangepaste planning

5.8 Indicatieve planning Voor de gronden van de voormalige IJsselcentrale (ENGIE) en de gronden van Indicatieve planning Feldmannpark (Floris Property Fund) is een indicatieve planning opgesteld. De Voor de gronden van de voormalige IJsselcentrale (ENGIE) en de gronden van Feldmannpark (Floris Property Fund) is een indicatieve planning planningen zijn onderstaand weergegeven. opgesteld. De planningen zijn onderstaand weergegeven. Deelgebied Gronden vml. IJsselcentrale (ENGIE) Gronden Feldmannpark (Floris Property Fund) 1. Gebiedsvisie 2. Stedenbouwkundig ontwikkelplan 3. Planologische procedure 4. Ontwerp en realisatie 5. Inrichting en overdracht openbare ruimte

58

—

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING Z W O L L E

2021

2022

2023

2024

2025

2026

2027

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING

ZWOLLE

—

59

BIJLAGEN Participatiejournaal

60

—

GEBIEDSVISIE IJSSELCENTRALE EN OMGEVING Z W O L L E

COLOFON Samengesteld door: • • • • • •

ENGIE Floris Property Fund B.V. Gemeente Zwolle TwynstraGudde KuiperCompagnons Buro ontwerp & omgeving

Floris Property Fund