1.3 Presentatie Veiligheid

Toekomstverkenning Veiligheid 2030

Waarom een toekomstverkenning Veiligheid 2030

• De stad groeit. • Feitelijke veiligheidsproblematiek groeit, complexiteit en polarisatie neemt toe. • Landelijke en regionale ontwikkelingen hebben invloed op ons werk, denk aan: rol politie, keuzes OM, Bibob, herziening Boastelsel, versterken weerbaarheid, geopolitieke ontwikkelingen. • Toenemende complexiteit vraagt om proactief handelen, maar capaciteit en ontwikkelruimte zijn ontoereikend.

Doel toekomstverkenning Veiligheid 2030 Veiligheid als vanzelfsprekendheid

Krachtige en deskundige organisatie

Verbindend samenwerken

Het doel van deze visie is: • Het vormen van de basis waar we als gemeente Zwolle op het gebied van veiligheid naar toe willen werken. We creëren hiermee de randvoorwaarden voor de uitwerking van een nieuwe Strategische Veiligheidsagenda 20272030; • Inzichtelijk maken welke investeringen in formatie, technologie en kennis (gefaseerd) nodig zijn voor de Afdeling Veiligheid (bestaande uit openbare orde en veiligheid, juridisch advies, Boa's en Vergunningverlening, markten en havens);

• Het vastleggen van de interne prioriteiten op basis van de beschikbare capaciteit voor de periode 2026-2030 en vertalen in uitvoeringsprogramma's.

Welke ontwikkelingen zien we de afgelopen jaren

• Steeds complexere vraagstukken, waarbij veiligheid niet leidend is in de oplossingen en er zijn veel onderlinge afhankelijkheden - Toename van inzet van bestuurlijke bevoegdheden (w.o. camera’s, bestuurlijke maatregelen) - De capaciteitsuitbreiding blijft achter bij wat nodig is om de complexiteit van de vraagstukken te dragen - Toenemende vraag naar (specialistische) Toezicht en Handhaving - Markten, evenementen en havens een belangrijke onderdeel van een leefbare stad - Wijkgericht werken als grote kans

En ook…

Data Bestuurlijke rapportages

Jeugd & Veiligheid

2022

2023

2024

2025

Type

2022

2023

2024

2025

50

53

65

95

JOR

34

28 (31*)

29 (27*)

19

Explosies 2022

2023

2024

2025

5

19

Betogingen/demonstraties 2022

2023

2024

2025

17

26

29

78

Casusregie

7

Groepsaanpak

1

Waarschuwingsgesprek

6

LOD (opgelegd in jaar)

4

13

Zorg & Veiligheid Type

2022

2023

2024

2025

GGZ Veiligheid

54

57 (35*)

65 (38*)

35*

Ondermijning (meldingen)

TopX / Veelplegers

89

79 (48*)

101 (50*

40*

2022

2023

2024*

2025

Radicalisering

16

3

3

61

70

266

333

BIJ-meldingen

*Vanaf april 2024 ontvangt de gemeente MMA-meldingen

17

(On)veiligheidsbeleving % voelt zich wel eens onveilig in eigen buurt (BvB) 2018

2020

2022

2024

15%

18%

19%

22%

2026

Rapportcijfer oordeel veiligheid in de buurt (BvB) 2018

2020

2022

2024

7,5

7,4

7,5

7,4

2026

In 2024 varieerde het % per wijk van 4% (Buitengebied-Zuid) tot 38% (Dieze-West)

In 2024 varieerde het cijfer per wijk van 6,5 (Dieze-Oost) tot 8,3 (Buitengebied-Zuid)

% voelt zich wel eens onveilig in eigen buurt (VM)

Rapportcijfer oordeel veiligheid in de buurt (VM)

Gebied

2021

2023

2025

Gebied

2021

2023

2025

Zwolle

13,3%

14,8%

15,8%

Zwolle

7,5

7,4

7,4

Almelo

15,8%

16,6%

17,1%

Almelo

7,1

7,2

7,3

Apeldoorn

13,0%

11,4%

17,3%

Apeldoorn

7,5

7,4

7,4

Deventer

12,8%

16,0%

18,4%

Deventer

7,4

7,4

7,6

Hengelo

10,3%

14,7%

15,5%

Hengelo

7,5

7,5

7,4

Gem. alle 70.000+ gemeenten

18,5%

19,3%

21,4%

Gem. alle 70.000+ gemeenten

7,2

7,2

7,2

Vergelijk politieregistraties Overlast personen verward gedrag per 10.000 inwoners

Aantal misdrijven per 10.000 inwoners Gebied

2022

2023

2024

2025

Gebied

2022

2023

2024

2025

Zwolle

528

522

528

563

Zwolle

115

107

113

141

Gem. vergelijkbare gemeenten Oost-NL*

474

460

471

451

Gem. vergelijkbare gemeenten Oost-NL*

93

106

111

?

*Gemeenten Almelo, Apeldoorn, Deventer, Hengelo

*Gemeenten Almelo, Apeldoorn, Deventer, Hengelo

Drugsdelicten per 10.000 inwoners

Jeugdoverlast per 10.000 inwoners

Gebied

2022

2023

2024

2025

Gebied

2022

2023

2024

2025

Zwolle

6,35

6,65

6,83

9,12

Zwolle

73,85

69,48

54,45

43

Gem. vergelijkbare gemeenten Oost-NL*

7,16

7,58

6,67

8,16

Gem. vergelijkbare gemeenten Oost-NL*

50,87

52,67

51,66

?

*Gemeenten Almelo, Apeldoorn, Deventer, Hengelo

*Gemeenten Almelo, Apeldoorn, Deventer, Hengelo

Cijfers (ervaren) overlast Politiecijfers overlast

Meldingen THOR overlast

2000

700 600

1500

500 400

1000

300

500 0

200 100 Jeugdoverlast

Overlast dakloos persoon

2022

2023

2024

Overlast personen verward/onbegrepen gedrag

0

Jeugdoverlast

2025

Overlast dakloos persoon

2024 (april t/m dec)

2025

Beleving sociale overlast in de buurt (BvB) Soort overlast - % komt vaak voor

2020

2022

2024

2026

Meldingen THOR

Mensen die op straat worden lastig gevallen

1%

1%

2%

3%

Soort overlast

Drugs

3%

5%

5%

2024

2025

(april t/m dec)

Drugsgebruik

6%

Melding overlast jeugd

231

606

Drugshandel

6%

Melding overlast dakloos persoon

130

337

Mensen met verward of onbegrepen gedrag

1%

3%

2%

7%

Groepen jongeren

7%

8%

10%

10%

Wat is onze visie op veiligheid In 2030 is Zwolle een gastvrije en weerbare stad waar preventie de basis vormt voor een veilige leefomgeving; een stad waar je kunt zijn wie je bent en iedereen zich veilig en vrij voelt. We werken proactief aan vitale wijken door veiligheid samen met onze inwoners en partners vorm te geven, altijd binnen duidelijke kaders en met oog voor integriteit. We benutten de mogelijkheden van data en technologie om een richtinggevende (regionale) partner en expert in crisisbeheersing te zijn. Als aantrekkelijke werkgever blijven we continu vernieuwen en onze basistaken versterken, zodat Zwolle een stad blijft waar iedereen veilig kan wonen, werken en samenkomen.

Hoe gaan we dit bereiken

• Preventie is de basis voor een veilige stad. We investeren en interveniëren proactief in de wijken om te voorkomen dat onveiligheid escaleert. • We voeren regie op de veiligheid in de stad. Regie is nodig omdat we met veel partners samenwerken en we zijn afhankelijk van een goede samenwerking. • Veiligheid maken we samen, we gebruiken de kracht die er is in de samenleving om Zwolle tot een veilige stad te maken. • Wij gaan adequaat en passend om met incidenten en zorgen voor een goede verbinding met onze inwoners en partners. • We werken wijk- danwel stadsdeel gericht aan vitale wijken. We kunnen hiermee preventief en slagvaardig zijn in de wijken, daar waar de inwoners van Zwolle ons het meeste nodig hebben. • Op het snijvlak van jeugd, zorg en veiligheid continueren we onze ingezette integrale aanpak waarbij we met 'Preventie met Gezag' voorkomen dat jongeren afglijden naar de (ondermijnende) criminaliteit.

Hoe gaan we dit bereiken

• We zijn en blijven een gastvrije stad en daarbij stellen we kaders en normen. Integriteit staat hoog in het vaandel. We maken veel mogelijk, maar veiligheid is de randvoorwaarde. Wij doen een integriteitstoets in de branches die gevoelig zijn voor ondermijnende criminaliteit: denk aan horeca, vastgoed en zorg. • BOA’s werken proactief en in verbinding met de wijk, zij zijn het visitekaartje van onze stad: in de wijken, in de binnenstad, bij evenementen, bij demonstraties enzovoorts. De BOA’s zijn in capaciteit en in kwaliteit toegerust op de uitdagingen van morgen. • We hebben specialistische BOA-expertise op het gebied van sekswerk, jeugd, coffeeshops, horeca. • Wij zijn weerbaar en intern goed voorbereid op de gevolgen van crises. We zijn niet reactief maar juist cyclisch: de nazorg van een crisis wordt de start van de voorbereiding op de volgende. • Als afdeling Veiligheid zijn we de antenne van de stad en de spin in het web: we signaleren vroegtijdig maatschappelijke ontwikkelingen en agenderen brede, domein overstijgende vraagstukken direct binnen de gemeentelijke organisatie.

Hoe gaan we dit bereiken

• Wij zijn een richtinggevende samenwerkingspartner voor de regio. We leveren als centrumgemeente een belangrijke bijdrage aan de regionale samenwerking. • We zijn actief in het landelijke G40-netwerk en sluiten aan bij initiatieven van de landelijke overheid. Daarnaast is er ruimte om mee te doen aan pilots. • We gebruiken data en technologie als vroegsignalering én om beter te kunnen reageren op incidenten zelf. De juiste informatie op het juiste moment. Datagedreven werken maakt het voor ons bovendien mogelijk om met éen druk op de knop inzicht te krijgen in de stand van de veiligheid in onze stad. • Wij zijn een afdeling waar je bij wilt horen, waar je graag wilt werken en leren. We weten ook in tijden van arbeidskrapte nog voldoende nieuwe collega’s aan te trekken. Door intensieve samenwerking met het onderwijs positioneren we de gemeente Zwolle al vroeg als aantrekkelijke werkgever voor de talenten van de toekomst.

Scenario's Scenario Tijdpad

0: van incidenteel naar structureel 2027

Risico's

2: basis op orde fase 2 Gefaseerd groeien naar de basis op orde

2027

2028-2030

Continueren huidige werkzaamheden.

Continueren huidige werkzaamheden. Integriteit en specialistische inzet BOA's.

Integriteit, datagedreven, specialistische inzet BOA's. Betere verbinding in de wijk en zichtbaarheid op straat (pro-actiever)

Borgen van meerjarig incidentele inzet (PMG, regie complexe casuïstiek)

Borgen van meerjarige incidentele inzet (PMG, regie complexe casuïstiek). We kunnen Bibob aanpak en toezicht bijzondere wetten uitvoeren.

Borgen van meer zichtbaarheid en proactiviteit, Bibob aanpak en complexe OOV-casuïstiek. Active rol in wijkgericht werken. Door gefaseerd te groeien kunnen we duurzaam onze afdeling vorm geven.

Niet nakomen van afspraken met externe partners en verplichtingen van PMG subsidie, we stoppen met de werkzaamheden met als gevolg meer overlast en geen regie op jongeren en mogelijk terugbetaling subsidie

Niet uitvoeren van wettelijke taken op het gebied van Bibob en toezicht en handhaving bijzondere wetten, zoals seksinrichtingen en mensenhandel en minimum toezicht op horeca en ondermijning

Ambities worden minder snel gerealiseerd. Visie is onhaalbaar; de afdeling blijft reactief terwijl de stad en de complexe vraagstukken groeien

Focus

Voordeel

1: basis op orde fase 1 Bibob en bijzondere wetten

Bronnen: • Regeerakkoord Jetten I • Verkiezingsprogramma’s lokaal Zwolle

• VNG Meerjarenagenda Veiligheid 2025 – 2030 • The Hague Centre for Strategic Studies: Veilige stad, uitdagingen voor hoogstedelijke gebieden in Nederland (2025) • VNG: nieuwe kernbeleid veiligheid

• VNG: meer armslag voor de handhaver • NIPV: jaarplan 2026 • SER: Waardevol werk “publieke dienstverlening onder druk” (2023) • Toekomstvisie Zwolle

• Ruimtelijk Toekomstperspectief Zwolle • Koers Sociaal Domein Zwolle • En vele andere (beleids)documenten…