08 Input Cultuur.pdf

ambitie

Memo

Ruimte en Economie Telefoon (038) 498

Aan

Van

Datum Onderwerp

Commissie cultuur coalitieonderhandelingen Dorrit de Jong, Patrick Pelman, Monique Schuttenbeld (Groen Links), Mark Oldengarm, Suzanne de Sevren Jacquet (D66) Marga Wobma – Helmich 25 april 2022 Beantwoording vragen ten behoeve van coalitieonderhandelingen

Aanleiding Op zaterdag 16 april heeft met uw commissie een inventariserend gesprek plaatsgevonden ter voorbereiding op de coalitieonderhandelingen met betrekking tot het thema cultuur. In het gesprek van 16 april is gevraagd een aantal documenten ter beschikking te stellen, aanvullende informatie aan te leveren én inzicht te geven in de te verwachten financieringsvraagstukken van de onderwerpen die buiten de cultuurbegroting 2022-2024 vallen. De documenten zijn in de bijlagen opgenomen: - Ateliers plan van aanpak - Now New Next (advies Mitra van Raalte) De aanvullende informatie (A) en inzage in de financieringsvraagstukken (B) is op hooflijnen per onderwerp uitgewerkt. A- Aanvullende informatie 1- Begroting cultuur Onderverdeling in de diverse posten Gevraagd werd op hoofdlijnen aan te geven welk deel van de begroting wordt ingezet ten behoeve van cultureel vastgoed, personele kosten en andere niet cultuur gerelateerde kosten. In 2022 bedraagt begroting cultuur € 18,9 mln. € 5 mln Huurkosten instellingen gehuisvest in vastgoed van de gemeente € 1,6 mln Gemeentelijk archief (via subsidie aan Collectie Overijssel/HCO) € 400 k Personele inzet team cultuur € 81k Lokale media

ambitie

Datum

25 april 2022

Benchmark investeringen in cultuur bij gemeenten Gemeentelijke uitgaven cultuur per inwoner 2019 in € (bron CBS) G4 225 G13 183 Heerlen Leiden

225 190

Arnhem Nijmegen Den Bosch

211 162 181

Deventer Zwolle Enschede

162 145 140

Heerlen zet cultuur in als middel om het imago van de stad te verbeteren. Leiden ambieert Culturele Hoofdstad in 2033 te worden. Arnhem, Nijmegen en Den Bosch zijn qua omvang vergelijkbare steden en worden door creatieven als aantrekkelijke vestigingsplaatsen benoemd. De bijdrage per inwoner gaat per 2022 in Zwolle naar € 149 door structurele verhoging van budget cultuur met € 0,5 mln. De vergelijking met andere steden is nog niet te maken omdat deze gegevens nu nog niet beschikbaar zijn. Provinciale- en rijksuitgaven cultuur per inwoner 2019 in € (bron Respons) Provincie Rijk Totaal Deventer 6 5 11 Zwolle 6 6 12 Enschede 7 56 63

2- Culturele hoofdstad Voor het realiseren van de ambitie van Zwolle om in 2033 Culturele Hoofdstad te worden is een prognose afgegeven 1,5 tot 2 mln per jaar te reserveren vanaf 2024. Uw commissie heeft gevraagd dit bedrag te onderbouwen. Bovenstaande richtlijn is gebaseerd op onderzoek naar investeringen door Leeuwarden ten behoeve van Culturele Hoofdstad 2018 en het Jeroen Boschjaar in Den Bosch in 2016. Er is meer onderzoek en afstemming nodig om tot een beter afgewogen advies te komen met betrekking tot de hoogte van de te reserveren bedragen en de onderbouwing.

2/6

ambitie

Datum

25 april 2022

Medio 2025 zal besluitvorming moeten plaatsvinden of Zwolle in 2026 een bid wil uitbrengen voor Culturele Hoofdstad van Europa 2033. 3- Culturele instellingen/regelingen in de Zwolse basisinfrastructuur Sector/functie Bibliotheken Podia en gezelschappen

Cultuureducatie Cultuurparticipatie

Musea en lokale geschiedenis

Beeldende kunst (expositieruimte, ateliers en belangenverenigingen)

Alle disciplines

Instelling De Stadkamer Zwolse Theaters Stad & Cultuur (Hedon) Filmhuis Fraterhuis Jansen & De Boer Theater Gnaffel KASKO TEN Producties Theatergroep De Jonge Honden De Stadkamer Benjamin Britten Orkest Raakvlak Gemeente regeling Amateurkunst Gemeente regeling Zaalhuur Stadkamer Fonds Buurtcultuur Stadkamer Fonds Amateurkunst Collectie Overijssel (voorheen HCO) Museum de Fundatie Buurtmuseum Kamperpoort Herman Brood Museum ANNO IJsselacademie Anningahof Academiehuis Stichting Ateliers Zwolle Belangenvereniging Zwolse Kunstenaars Creative Works Kunstwegen Het Langhuis Het Palet Regeling Cultuur en Kwaliteit (professioneel)

4- Kunst in de openbare ruimte (KOR)

3/6

ambitie

Datum

25 april 2022

Het budget voor KOR is in 2022 € 260.000 en is volledig geoormerkt voor het kunstwerk op de Passerelle (vastgesteld in een collegebesluit). De percentageregeling is in het kader van bezuinigingen bevroren. Door het wegvallen van deze regeling is er geen vorm van structuele financiering meer voor KOR. Vanaf 2023 is er geen budget beschikbaar voor verwerven nieuwe kunstwerken. Van de begroting cultuur wordt jaarlijks € 30.000 overgeheveld naar de afdeling Beheer Openbare Ruimte voor onderhoud en ontsluiting van de kunstwerken. Dit budget is al jaren niet meegegroeid met de toename van de collectie en de hogere eisen die worden gesteld ten aaanzien van veiligheid, toonbaarheid, ontsluiting. Het budget is niet toereikend.

A- Financieringsvraagstukken die buiten huidige cultuurbegroting 2022-2024 vallen Op basis van de nu bekend zijnde factoren is onderstaande informatie opgenomen. Ter indicatie voor uw beeldvorming. Er is meer tijd nodig om de gegevens te verfijnen en onderbouwen om tot een ambtelijk advies te kunnen komen. De geprognotiseerde bedragen zijn extra benodigde (subsidie)bedragen op jaarbasis, tenzij anders vermeld.) Innovatiedistrict Spoorzone: Fundatie Future Factory Prognose: zie uitwerking hieronder. Zwolle heeft de ambitie om de Spoorzone te ontwikkelen tot innovatiedistrict: de innovatieve, culturele en kennis hotspot van de stad en regio. Het doel is om vanuit de kracht van de regio de Spoorzone te laten excelleren in slimme klimaatadaptatie, slimme maakindustrie en creatieve industrie en cultuur. Er wordt gestuurd op een nieuwe stedelijke balans tussen wonen, werken, leren en cultuur. Dit innovatiedistrict is onder andere voorzien in District Z en de Werkplaatsen van NS. ArtEZ University of the Arts, Cibap en Museum de Fundatie zullen tezamen met innovatieve maakbedrijven de motor vormen van dit innovatiedistrict waar een hotspot ontstaat voor de creatieve maakindustrie van internationaal allure. De drie instellingen hebben naast een individueel belang een gezamenlijk belang.

Zo biedt de verhuizing naar de Spoorzone ArtEZ de mogelijkheid om de twee huidige locaties (Stadsmuur en Rhijnvis Feithlaan) onder te brengen op één locatie. De huidige locaties zijn dermate verouderd dat zij niet meer volstaan voor de onderwijsfunctie. Een groot knelpunt dat al jaren het onderwijs negatief beïnvloedt. De ontwikkelingen in de Spoorzone maken dat ArtEZ als kunsthogeschool voor Zwolle behouden blijft. Voor de Fundatie biedt de uitbreiding van locatie de benodigde ruimte om de huidige collectie goed te kunnen tonen en spraakmakende grootschalige exposities te realiseren. De absolute meerwaarde zit echter in de samenwerking tussen de drie

4/6

ambitie

Datum

25 april 2022

instellingen en de synergie die tot stand komt tussen het creatieve onderwijs en de professionele kunsten. Zij zullen samen met bedrijven het kloppend hart vormen van een district waar ruimte is voor start-ups en scale-ups in de creatieve maakindustrie. De onderwijsinstellingen zijn zelf verantwoordelijk voor bekostiging van huisvesting. De Fundatie kan alleen dan de plannen realiseren als zij tot een dekkende exploitatiebegroting kunnen komen waarvoor extra subsidie benodigd is. Op basis van een haalbaarheidsstudie uitgevoerd door BMC in opdracht van de Raad van Toezicht van de Fundatie is door de financieel adviseur cultuur van de gemeente Zwolle de prognose gemaakt dat op basis van de huidige gegevens een exploitatietekort ontstaat van ca € 1,6 mln. In deze berekening is rekening gehouden met een investering van € 20 mln voor de verbouwing en het gebruiksklaar maken van de Rode Loods voor museale functie plus de extra kosten die nodig zijn om deze derde locatie te exploiteren. Er is nog geen duidelijkheid over de toekomstige eigendomssituatie van de Rode Loods en verhuur aan de Fundatie . Eventuele kosten voor de gemeente die gemoeid zijn met het verwerven van het pand zijn in de huidige prognose nog niet zijn opgenomen. Bovenvermelde bedragen betreffen een eerste prognose.

In de komende periode zal meer duidelijkheid komen over de toekomstige eigendomssituatie en eventuele kosten voor de gemeente van het verwerven van de Rode Loods. Ook wordt onderzocht welke mogelijkheden er zijn om externe financiering aan te trekken voor de benodigde investeringen en zal afstemming met de provincie Overijssel plaatsvinden over een mogelijke bijdrage vanuit de provincie. Dit najaar moet hierover meer duidelijkheid zijn omdat ook dan aan college en raad besluitvorming wordt gevraagd ten behoeve van voortgang projectontwikkeling Spoorzone. Herlocatie Filmtheater Fraterhuis Prognose: € 900k in 2023 aflopend naar € 500k in 2033 De plannen voor herlocatie Fraterhuis in Broerekwartier zijn in vergevorderd stadium en bij de leden van de commissie bekend. Naast het culturele belang geldt ook hier dat het belang voor de gebiedsontwikkeling groot is. Door het realiseren van een iconisch gebouw met groot publieksbereik ontstaat een kwaliteitsimpuls die juist in dit gebied hard nodig is. De mogelijkheid en wenselijkheid van medegebruik van de filmzalen voor andere functies moeten nog onderzocht worden. De totale investeringskosten bedragen ca. € 24 mln.

Kunst in de openbare ruimte (KOR) Prognose: € 55k voor onderhoud en ontsluiting (ten behoeve van verhogen huidige budget) € 200k verwerven nieuw werk In de Uitvoeringsagenda Cultuur 2022-2024 is opgenomen dat voor de financiering van KOR separate besluitvorming zal plaatsvinden en er keuzes gemaakt moeten worden tussen het reactiveren van de percentageregeling (met de wettelijke beperking dat

5/6

ambitie

Datum

25 april 2022

budget alleen ingezet kan worden binnen project waar afdracht plaatsvindt), het aanpassen van de percentageregeling (naast toepassen bij de grondexploitatie ook toepassen bij kredietprojecten) of dat een vast bedrag wordt toegekend aan begroting cultuur voor KOR. Een combinatie van deze mogelijkheden is goed denkbaar.

Wheemepand inzetten voor exposities en ateliers Prognose: € 275.000 huurcomponent € 100.000 programmering en organisatie Het Wheemepand ligt in het kloppend hart van cultuur en het Museumkwartier en biedt kansen om de samenwerking en profilering te versterken van het Langhuis (exposities middensegment), de Emanuelshuizen (ateliers) en het Academiehuis. Het pand moet gerenoveerd worden, kosten zijn geraamd op € 7mln, waarvan € 5,5 mln wordt doorberekend in de huur aan gebruiker. Naast een culturele partner is een commerciële drager nodig in de sfeer van leisure/horeca die een deel van de huurlasten kan dragen. Hiermee is in de huidige prognose nog geen rekening gehouden. Vervanging R10 Prognose: nog niet bekend. Op de locatie van de huidige ateliers R10 wordt de nieuwe indoor eventvoorziening gerealiseerd. Voor de kunstenaars die atelier houden in R10 zal vervangende atelierruimte gerealiseerd moeten worden. In de bijlage Ateliers plan van aanpak staat omschreven welke mogelijkheden voor de korte termijn onderzocht worden. In de loop van dit jaar komt het beleidsplan voor de ateliers waarin meer focus voor de langere termijn wordt aangebracht. Algemeen Bij een aantal grote culturele instellingen maakt dat door de groei van de stad er druk ontstaat op gebruik van de fysieke ruimte, het culturele aanbod en de organisatie.

Ook het effect van de beperkende maatregelen in het kader van Covid zijn voor de sector nog voelbaar. Covid heeft aangetoond hoe kwetsbaar de sector is en met name de arbeidspositie van het grote percentage zelfstandig werkenden in de sector vraagt aandacht. Er is voor deze kunstenplanperiode (2021-2024) gekozen om prioriteit te geven aan het uitbreiden van ruimte voor kunstenaars om te maken en presenteren, aan de gezelschappen en aan talentontwikkeling. Ook hebben we een aantal instellingen in de Zwolse Basisinfrastructuur kunnen opnemen (Anningahof, Academiehuis en Herman Brood Experience) en de projectsubsidies kunnen verhogen. Hiermee hebben we de prioriteit gelegd op het op orde brengen van de basis. De nieuwe kunstenplanperiode 2025-2028 biedt ruimte om de volgende stappen te zetten en ontstaat er wellicht ruimte voor de uitbreidingsplannen van bijvoorbeeld Hedon. Voor Zwolse Theaters zijn wellicht binnen de huidige subsidiekaders mogelijkheden om de meest urgente knelpunten in gebruik van de Spiegel op te lossen.

6/6