Document · PDF

03 Loodinventarisatiekaart Zwolle

Raad Besluitvormingsronde 6 juli 2021, gemeente ZwolleBij agendapunt: Ontgraven en toepassen grond2.604 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Notitie Contactpersoon

Meinie Naus

Datum

20 juni 2019

Kenmerk

N003-1263136EVF-V01-mwl-NL

Loodinventarisatiekaart Zwolle De gemeente Zwolle wil graag de problematiek rondom diffuus lood aanpakken. De eerste stap is om inzichtelijk te krijgen in welke gebieden in de stad verhoogde loodgehalten kunnen voorkomen. Vanwege het diffuse karakter van de verontreiniging, richten we ons op de kwaliteit van de bodem op gebiedsniveau. Als startpunt is de informatie van de huidige bodemkwaliteitskaart genomen. Het doel van deze notitie is om te beoordelen of de huidige indeling in homogene deelgebieden van de bodemkwaliteitskaart geschikt zijn om de verwachte bodemkwaliteit voor lood in te schatten. Hiervoor is informatie verzameld op wijkniveau in de stad. We hebben een aantal stappen gezet om te beoordelen of de homogene deelgebieden een goede indeling zijn voor de verwachte loodgehalten in de bovengrond. Als eerste stap is de informatie uit de bodemkwaliteitskaart gecombineerd met de begrenzing van de wijken om inzichtelijk te maken wat de aandachtsgebieden zouden zijn als de bodemkwaliteitskaart gevolgd wordt. Om te kunnen beoordelen of deze informatie volstaat, zal er gekeken worden naar mogelijke verdachte activiteiten die loodverontreiniging op gebiedsniveau kunnen hebben veroorzaakt. Hiervoor zijn is eerst een overzicht gemaakt van de op lood verdachte activiteiten (stap 2).

Daarna is cultuurhistorische informatie van de verschillende wijken geraadpleegd om inzichtelijk te maken welke verdachte activiteiten er hebben plaatsgevonden (stap 3). Vervolgens zijn twee experts geïnterviewd om de vergaarde informatie te verifiëren en om na te gaan of er nog zaken in de analyse ontbraken (stap 4). Hierna is de informatie uit stap 1 tot 4 gecombineerd om te beargumenteren welke aandachtsgebieden er in Zwolle zijn. In de volgende paragrafen zijn de stappen uitgewerkt.

Stap 1: Bodemkwaliteit volgens de bodemkwaliteitskaart De kaart met homogene deelgebieden voor de bovengrond is gecombineerd met de begrenzing van de wijken. Zo is er per wijk inzichtelijk gemaakt wat de verwachte bodemkwaliteit is. De kaart is opgenomen in bijlage 1. Deze kaart is de basis voor de volgende stappen. Op deze kaart is ook aangegeven op welke boringen de kwaliteit van een deelgebied gebaseerd is. Zo is inzichtelijk gemaakt wat de beschikbare informatie over de bodemkwaliteit is per wijk.

Kenmerk

N003-1263136EVF-V01-mwl-NL

Een gebied wordt als risicogebied aangemerkt als er sprake is van een P80-waarde boven de 90 mg/kg. Dit is de door de GGD berekende waarde waarboven maatregelen nodig zijn (GGD, 2016). De kentallen voor de bodemkwaliteitskaart zijn gecorrigeerd naar standaardbodem. Dit geeft een vertekend beeld voor lood, waarvoor de meetwaardes getoetst dienen te worden. Waarschijnlijk zijn de gerapporteerde waarden hoger dan de gemeten waarden. De P80 voor het deelgebied ‘Stedelijke uitbreiding (tot 1960) zit onder de GGD-norm. Dit deelgebied is echter wel meegenomen, aangezien het gebied bebouwd is in een tijd waarin lood nog veelvuldig gebruikt werd. Op voorhand kan daarom niet worden uitgesloten dat binnen het gebied nog sprake is van verhoogde waarden. Volgens de huidige bodemkwaliteitskaart is er sprake van verhoogde loodgehalten in de volgende homogene deelgebieden (en de daarbij behorende wijken) in de bovengrond (0-0.5 m -mv): Tabel 1 Aandachtsgebieden volgens de bodemkwaliteitskaart Deelgebied

P80 Lood (mg/kg)

Wijken binnen deelgebied

Binnenstad (voor 1900)

423

Binnenstad, Assenpoort, Diezerpoort, Kamperpoort-Veerallee

Dorpslandelijk/Oude dorpskern

Vechtlanden, Stadshagen, Poort van Zwolle, Schelle, Ittersum, Soestweteringlanden

Stedelijke uitbreiding (tot 1960)

Diezerpoort, Assendorp, KamperpoortVeerallee, Wipstrik

Stap 2: Definitie loodverdachte activiteiten Er is gebruik gemaakt van de informatie uit het RIVM rapport over diffuus lood in 2015. De volgende activiteiten en locaties zijn bekend als loodverdacht (Otte, 2015): • Op en rondom specifieke locaties, zoals verwerkingsplaats van autoaccu’s en autowrakken terreinen, loodwitfabrieken (of een indicatie in welke buurt deze gestaan heeft) en andere

•

industrie waarin lood gebruikt/verwerkt is. Deze locaties zijn vaak opgenomen in het Landsdekkend beeld Bodemverontreiniging of in het Historische bodembestand Historie van de stad: vooroorlogse wijken en oude bebouwingslinten. Veel loodvervuiling is

•

veroorzaakt door dagelijks gebruik van loodhoudend materiaal. Het is aannemelijk dat een oudere stad hierdoor verhoogde loodgehalten in de bodem voorkomen Afvalverbrandingsinstallaties

• • •

Stortplaatsen, zinkasophogingen, loswallen voor onderhoudsbaggerspecie Het gebruik van ophooglagen, terpen, toemaakdekken Uiterwaarden langs grote rivieren

• • •

Gelode benzine Het gebruik van lood in de bouw Productie van lood uit afvallood en ertsen

• • •

Onzorgvuldig omgaan met loodafvalresten Hergebruik van kool as afkomstig van gemeentelijke gasfabrieken Het gebruik van lood bij zetsels van drukkerijen

2/10

Kenmerk

• •

N003-1263136EVF-V01-mwl-NL

Het gebruik van loden kogels op schietbanen Gebruik van lood ter bescherming van elektrische grondkabels, als bescherming tegen straling, als stabilisator in pvc, in toemaakdekken en in loodglas

Stap 3: Analyse cultuurhistorische informatie In deze stap is een analyse gemaakt van waar mogelijk verdachte activiteiten in Zwolle voorkomen of in het verleden voorkwamen. De analyse is gebaseerd op de cultuurhistorische informatie die de gemeente heeft aangeleverd. In de overzichtstabel in bijlage 2 staat per wijk welke informatie beschikbaar was. Alle informatie over bedrijvigheid, nijverheid en industrie is meegenomen. Daarna is op basis van de lijst in stap 2 een selectie gemaakt van de op lood verdachte activiteiten. De bevindingen op hoofdlijnen zijn als volgt: • •

In het gehele centrum heeft bedrijvigheid en nijverheid gezeten. Mogelijke concentratie van (zware) industrie langs grachten en op Noordereiland In het centrum zijn ook dempingen aanwezig

•

In oude delen van Assendorp, Diezerpoort en Kamperpoort hebben buiten de ring van de stad mogelijk ook industrie gezeten, voornamelijk in Kamperpoort. Verder heeft het gebied voornamelijk een woonfunctie gehad

• •

Over het algemeen sporen van bedrijvigheid, nijverheid en industrie langs het water Beperkt beeld over activiteiten in oude dorpskernen

Er is ook informatie aangeleverd over gebieden waar op dit moment geen gevoelig gebruik plaatsvindt (industrie) of over nieuwe wijken (na 1960). Deze gebieden zijn niet nader onderzocht, omdat hier op basis van het gebruik of de ouderdom van de wijk geen grootschalige loodproblematiek verwacht wordt. In bijlage 3 is de kaart met de belangrijkste bevindingen te vinden.

Stap 4: Aanvullende informatie uit het interview Voor de verdere duiding van de deelgebieden zijn Martin Dijkink (Omgevingsdienst) en Michael Klomp (stadsarcheoloog) geïnterviewd. Martin heeft vanwege het beheer van het bodeminformatiesysteem van Zwolle een goed gevoel bij gebieden waar hoge loodgehalten in de bodem worden gemeten en Michael heeft inzicht in de historie van de stad. Tijdens dit interview is voornamelijk het centrum en de omliggende wijken (Assenpoort, Kamperpoort & Diezenpoort) besproken, omdat deze uit stap 1 t/m 3 als aandachtsgebieden naar voren kwamen. Verdachte activiteiten De belangrijkste resultaten zijn hieronder opgenomen: • In oude stadsdelen (centrum, oude dorpskernen, overige oude wijken) zijn ophooglagen aangebracht. De exacte locatie van de oude dorpskernen met ophooglagen is niet bekend. In

•

bijlage 4 staan de locaties die door de stadsarcheoloog benoemd zijn. Deze komen niet geheel overeen met het homogene deelgebied uit de bodemkwaliteitskaart In de gehele oude binnenstad heeft bedrijvigheid, nijverheid en industrie plaatsgevonden. Zware industrie zat vaak aan de rand bij de oude verdedigingswerken en langs het water

3/10

Kenmerk

•

Specifiek op lood verdachte activiteiten in het oude centrum: Gasfabriek -

•

N003-1263136EVF-V01-mwl-NL

Verffabriek Pottenbakkers Tankstations

Autoreparatiebedrijf Dempingen In de nieuwere (delen van) wijken in het deelgebied stedelijke uitbreiding tot 1960 hebben er geen of nauwelijks verdachte activiteiten plaatsgevonden

Bodemkwaliteit Tijdens het interview werd het beeld uit de bodemkwaliteitskaart grotendeels bevestigd. Verder werden nog twee gebieden binnen Zwolle aangemerkt waar mogelijk ook sprake is van verhoogde loodgehaltes. Deze zijn aangegeven op de kaart in figuur 1. Verder zijn de geluidswallen langs de Rijksweg wellicht ook verdacht op verhoogde loodgehalten, maar hierover is verder geen informatie beschikbaar.

Figuur 1 Mogelijke extra aandachtsgebieden binnen Zwolle

Gebied A (voormalige stortplaats) is verdacht, omdat visueel vastgesteld is dat de leeflaag niet meer intact is. Alhoewel de voormalige stortplaats geen woongebied is, is het wel een aandachtspunt in de aanpak van lood, omdat er veel kinderen op het terrein spelen. Gebied B is verdacht, omdat bekend is dat dit gebied over het algemeen vervuild was. Er is een sanering uitgevoerd, maar het vermoeden bestaat dat deze sanering niet volledig was.

4/10

Kenmerk

N003-1263136EVF-V01-mwl-NL

Stap 5: Selectie van gebieden De informatie van stap 1-4 is te vinden in de overzichtstabel in bijlage 2. Op basis van de informatie stellen we voor om indeling van de huidige homogene deelgebieden te gebruiken om aandachtsgebieden te identificeren. Er is ook geen aanleiding om de homogene deelgebieden verder op te splitsen op basis van de verzamelde kwalitatieve data. Om hier uitspraak over te doen, is er meer onderzoek nodig. We stellen voor om de wijken in de volgende deelgebieden aan te merken als aandachtsgebied: •

Centrum Stedelijk (voor 1900) De oude stadskern is het belangrijkste aandachtsgebied. Het betreft de wijk Binnenstad en de oude delen van de wijken Assendorp, Kamperpoort-Veerallee en Diezerpoort

•

Oude dorpskernen Op basis van de bekende loodgehalte (P80) en de informatie over mogelijke ophooglagen, zijn de oude dorpskernen ook een aandachtsgebied. Hiervoor is echter wel meer onderzoek nodig om de locatie van de oude dorpskernen met ophooglagen vast te stellen. Voor de loodinventarisatiekaart is gebruik gemaakt van de huidige indeling van de bodemkwaliteitskaart wegens gebrek aan verdere informatie. De dorpskernen die door de stadsarcheoloog zijn benoemd zijn wel op de kaart aangegeven om een zo volledig mogelijk beeld van de situatie in Zwolle te weergeven

De (onderdelen van) wijken die in het deelgebied ‘Stedelijke uitbreiding tot 1960’ vallen, zijn dus verder ook niet meegenomen. Alle wijken die niet binnen bovenstaande homogene deelgebieden vallen, zijn ook niet als aandachtsgebied aangemerkt. Er is namelijk onvoldoende bewijs dat er sprake zou kunnen zijn van verhoogde loodgehalten op gebiedsniveau. Dit betekent echter niet dat er mogelijk incidenteel wel kleine gebieden zijn waar verhoogde loodgehalten voorkomen buiten de aandachtsgebieden.

5/10

Kenmerk

Bijlage 1

N003-1263136EVF-V01-mwl-NL

Overzichtskaart van Zwolle

6/10

dorpskernen

1.600

3.200 m

Opdrachtgever

Schaal

Gemeente Zwolle

Status

1:65000

DEFINITIEF

Project

Formaat

Projectnummer

Onderdeel

Datum 12-06-19

Tekeningnummer

Gem. Zwolle - bodemlood procesondersteuning Aanvullend verzoek met dorpskernen

Get.

Gec.

SSR #

1263136

Postbus 133 7400 AC Deventer Telefoon (0570) 69 99 11 Fax (0570) 69 96 66 Esri Nederland, Community Map Contributors

1263136_10002D.MXD

Kenmerk

Bijlage 2

N003-1263136EVF-V01-mwl-NL

Overzicht van de verschillende wijken (losbladig)

7/10

Wijk

Buurt

Cultuurhistorische informatie?

Informatie uit interview? Verdachte activiteiten? Risicogebied?

Uitsplitsing?

Kamperpoort‐Veerallee Kamperpoort

Stedelijk (voor 1960) en Centrum Stedelijk (voor 1900) Ja

BKK deelgebied

Bkk meetpunten in gebied?

Conform Bkk

Verdere informatie nodig? Onduidelijkheid over precieze activiteiten, maar Oude industrie rond Hoogstraat, wel of geen hoe dan ook verdacht op kalkovens en andere zware industrie? lood

Kamperpoort‐Veerallee Overig

Stedelijk (voor 1960)

Nee

Alleen aanwezigheid van autoreparatiebedrijf; punt bron

Holtenbroek

Holtenbroek I

Stedelijk (voor 1987)

Niet in woonwijk

Nee

Relatief nieuwe wijk, vroeger agrarisch gebied geweest

Aalanden

Aalanden‐Zuid

Nee

Relatief nieuwe wijk, vroeger agrarisch gebied geweest

Berkum

Onbekend

Stedelijk (voor 1987) Industrieterreinen (na 1987) en witte vlek

Nee

Berkum

Onbekend

Berkum

Bedrijventerrein de Vrolijkheid

Nee

Onbekend

Nee

Diezerpoort

Meppelerstraatweg‐Zuid

Diezerpoort

Dieze‐Centrum

Onbekend Onbekend Industrieterreinen (na 1987) en witte vlek Ja Stedelijk (voor 1960) of Industrieterrein voor 1987 Nee Centrum Stedelijk (voor 1900) Ja

Diezerpoort

Overig

Centrum Stedelijk (voor 1900) en Stedelijk (voor 1960)? Ja

Nee

Misschien

Wipstrik

Wipstrik‐Noord

Stedelijk (voor 1960)

Nee

Wipstrik

Wipstrik‐Zuid

Stedelijk (voor 1960)

Nee

Assendorp

Wezenlanden

Assendorp

Hanzeland

Stedelijk (voor 1960) en Centrum Stedelijk (voor 1900) Nee Stedelijke uitbreiding (na 1987) en oude dorpskern Ja

Overig

Centrum Stedelijk (voor 1900) en Stedelijk (voor 1960) Ja

Bedrijventerrein Voorst‐A

Industrieterreinen (voor 1987) en witte vlek Ja

Bedrijventerrein Voorst‐B

Industrieterreinen (voor 1987) en witte vlek Ja

Assendorp

Poort van Zwolle

Nee

Korte karakterisatie

Nieuwe wijk, geen reden tot uitsplitsing Aanwezigheid oude dorpskern met ophooglaag Industriegebied

Nee

Misschien?

Ophooglaag en vooral langs grachten industrie

Afhankelijk van beoogd detailniveau

Misschien

Conform Bkk

Oud centrum met ophooglaag en industrie voornamelijk langs de grachten. Langs Nieuwe Vecht oudste industriegebied van Zwolle (oliemolens)

Afhankelijk van beoogd detailniveau

Nee

Conform Bkk

Nee

Misschien?

Gedeeltelijk

Misschien?

Nieuwe wijk, oude industrie langs Nieuwe Afhankelijk van beoogd Vecht dan voornamelijk aan overzijde? detailniveau Voornamelijk woonwijk met bekende vervuiling in Wipstrik park (gesaneerd) en Afhankelijk van beoogd één locatie langs rivier detailniveau In het oude gedeelte ophooglagen en waarschijnlijk loodverontreiniging door dagelijks gebruik (legen koolaslades, brandstoftankjes, ect. De grens tussen schoon en vies is niet compleet helder. Nu gekozen voor begrenzing te leggen bij Oud‐ Assendorp ? Werkplaats van het spoor, bekende verontreiniging in gebied. Twijfels aan effectiviteit uitgevoerde sanering. Ja Langs Assendorperstraat nijverheid & brandstoftanks, mogelijke ophooglaag in oude delen. Hier en daar industrie aanwezig Afhankelijk van beoogd waaronder verffabriek detailniveau

Nee

Grotendeels gesaneerd + huidig gebruik is niet gevoelig

Nee

Grotendeels gesaneerd + huidig gebruik is niet gevoelig

Nee

Grotendeels gesaneerd + huidig gebruik is niet gevoelig

Nee

Marsweteringlanden

Industrieterreinen (voor 1987) en witte vlek Ja Bedrijventerrein Voorst‐C Industrieterreinen (voor en na 1987) en witte Bedrijventerrein Marslanden‐Zuid vlek

Marsweteringlanden

Wijthmen

Soestweteringlanden

Windesheim

Buitengebied Buitengebied en Dorpslandelijk/Oude dorpskern

Schelle

Katerveer‐Engelse werk

Buitengebied en Dorpslandelijk/Oude dorpskern en witte vlek Ja

Misschien

Conform Bkk

In oude dorpskern wellicht ophooglaag

Schelle

Overig

Dorpslandelijk/Oude dorpskern en Stedelijke uitbreiding na 1987 Ja

Nee

Misschien

Conform Bkk

Stadshagen

Frankhuis

Conform Bkk

In oude dorpskern wellicht ophooglaag In oude dorpskern wellicht ophooglaag + demping oude kolken + bedrijvigheid langs Zwarte Water

Westenholte

Westenholte‐Stins

Nee

Conform Bkk

Nieuwe wijk

Poort van Zwolle

Vechtenlande

Brinkhoek

Binnenstad

Ittersum

Overig

Ja over de locatie van oude dorpskern

Nee

Onbekend

Nee

Misschien

Nee

Oude industrie rond Hoogstraat, wel of geen Nee Oude dorpskern met wellicht een ophooglaag, gezien het aantal huizen zeer beperkt Locatie binnen gebied

Nee

Misschien

Conform Bkk

In oude dorpskern wellicht ophooglaag

Afhankelijk van beoogd detailniveau

Dorpslandelijk/Oude dorpskern Ja Stedelijke uitbreiding voor 1987 Nee Buitengebied en Dorpslandelijk/Oude dorpskern Ja Centrum Stedelijk (voor 1900) Ja Dorpslandelijk/Oude dorpskern Ja

Nee

Misschien

Conform Bkk

In oude dorpskern wellicht ophooglaag Oude ophooglaag, nijverheid en industrie

Nee

Misschien

Conform Bkk

In oude dorpskern wellicht ophooglaag

Afhankelijk van beoogd detailniveau Afhankelijk van beoogd detailniveau Nee Afhankelijk van beoogd detailniveau Afhankelijk van beoogd detailniveau Afhankelijk van beoogd detailniveau

Kenmerk

Bijlage 3

N003-1263136EVF-V01-mwl-NL

Overzicht verdachte activiteiten in centrumgebied

8/10

Kenmerk

N003-1263136EVF-V01-mwl-NL

9/10

Kenmerk

N003-1263136EVF-V01-mwl-NL

Bijlage 4

Overzicht oude dorpskernen, buurschappen en gehuchten

De stadsarcheoloog heeft de volgende buurschappen en gehuchten benoemd. Hij vermoedt dat er in een beperkt aantal daadwerkelijk een ophooglaag aanwezig is. Dit is aangegeven met een *.

• • • • •

• • • • • • • • •

Wijthmen met de kern rond de kruising Heinoseweg en Kroessenallee * Westenholte met oude kern rond Petuniaplein * Windesheim bij de NH Kerk en kruising Bergweg/Veldweg Berkum rond de kruising Campherbeeklaan/Boerendanserdijk * Ittersum met locaties langs de Nieuwe Deventerweg, vooral het eerste deel nabij de Ittersummerallee (bij Chinees restaurant) en verderop richting Zandhove bij de oude school (Voormalige Brandweerpost) Schelle, kruising Zwarteweg/Schellerallee/Grenslaan Oldeneel, kruising Kleine Veerweg/Oldeneelweg Spoolde, kruising Meenteweg/Nilantsweg Frankhuis, kruising Frankhuisweg/Hasselterdijk Dieze, kruising Langenholterweg/Schoolstraat * Langenholte, kruising Brinkhoekweg/Zunnebeltweg Haerst, kruising De Doornweg/ en afslag De Doornweg richting Haersterveer Herfte, kruising Herfterlaan/Oude Dalfserweg Harculo, groep boerderijen aan de Kattenwinkelweg bij autospuiterij

10/10

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Zwolle&id=8eaa44dc-a103-4165-b550-95cf779410da