Raadsvoorstel Visie en strategie voor de energietransitie in Zwartewaterland 2025

Raadsvoorstel Raadsvergadering: Agendapunt: (nummer)

Portefeuillehouder: 5. Weth. H. Rietman. Portefeuille: Duurzaamheid Voor informatie: Arne Pronk, telefoonnummer 14038. A,pronk@zwartewaterland.nl, maandag, woensdag, donderdag, vrijdag JOIN-nr.: 20.811 Bijlage(n): Visie en strategie voor de energietransitie in Zwartewaterland 2025 Onderwerp: Visie en strategie voor de energietransitie in Zwartewaterland 2025

Voorstel: De Visie en strategie voor de energietransitie in Zwartewaterland 2025 vast te stellen.

Aan de gemeenteraad,

Onderwerp Voorstel De Visie en strategie voor de energietransitie in Zwartewaterland 2025 vast te stellen. Samenvatting Met dit raadsvoorstel vragen we u om in te stemmen met de Visie en strategie voor de energietransitie in Zwartewaterland 2025 Aanleiding In 2019 heeft u het programma energietransitie vastgesteld. Na 6 jaar is deze hoognodig aan herijking toe. Met de Visie en Strategie Energietransitie Zwartewaterland 2025 is er bestuurlijke duidelijkheid over de koers en prioriteiten voor de komende jaren. De visie biedt een kader voor besluitvorming, samenwerking en investeringen, en zorgt ervoor dat de lokale energiedoelstellingen in lijn blijven met regionale en nationale ambities richting 2030 en 2050. Belangrijkste beslispunten in de herijkte nota zijn: 1. De ambitie 'Zwartewaterland aardgasvrij' wordt bijgesteld van 2040 naar 2050. 2. Vooralsnog geen gebruik maken van de aanwijsbevoegdheid om wijken van het aardgas af te halen. 3. Richting 2050 zetten inwoners en ondernemers in op besparing en efficiënt gebruik van energie. De resulterende energiebehoefte wordt waar mogelijk in de gemeente opgewekt. Voor het restant zijn we afhankelijk van externe opwek. 4. We behouden de huidige zoekgebieden voor wind- en zonne-energie. Gelijktijdig met de energievisie werken we ook aan het 'programma energietransitie'. De energievisie vormt de basis van dit stuk.

In de andere hoofdstukken beschrijven we wat we gaan doen om de doelen en ambities uit de energievisie te behalen. Dit verbinden we met de benodigde middelen. Zodra u de visie heeft vastgesteld kan het hele programma energietransitie vastgesteld worden door het college en ontvangt u deze ter informatie.

-1-

Argumenten 1.1. De doelstelling om in 2040 aardgasvrij te zijn is verschoven naar 2050. Door het streven naar een aardgasvrije gebouwde omgeving in 2050 sluiten we aan bij het nationale beleid en creëren we consistentie in onze lokale aanpak. Deze termijn biedt ruimte voor kostenefficiënte investeringen, voorkomt overhaaste beslissingen met hoge maatschappelijke kosten, en vergroot het draagvlak onder inwoners door meer tijd voor participatie. Bovendien geeft het de benodigde ruimte om de technische infrastructuur en de isolatiegraad van woningen op orde te brengen. 1.2. We maken nog geen gebruik van de mogelijkheid om wijken versneld aardgasvrij te maken. In 2026 wordt het voor gemeenten mogelijk om de aanwijsbevoegdheid in te zetten. Dit wordt vastgelegd in het warmteprogramma. Inzetten van de aanwijsbevoegdheid betekent dat wijken worden aangewezen die binnen 8 jaar van het aardgas af gaan. We zijn op dit moment niet voornemens om dit te doen. Het elektriciteitsnet is hier namelijk nog niet gereed voor en in veel wijken moet nog flink geïsoleerd worden. Na 2030 maken we opnieuw de afweging over het al dan niet inzetten van de aanwijsbevoegdheid. 4.1 Niet alle elektriciteit kan binnen de gemeentegrenzen worden opgewekt. Het besparen en efficiënt gebruiken van elektriciteit zijn belangrijke aspecten.

Immers, alle elektriciteit die niet gebruikt wordt, hoeft ook niet opgewekt te worden. Er blijft uiteraard altijd een energiebehoefte, voornamelijk vanuit de industrie. Het is niet realistisch om in 2050 binnen de gemeentegrenzen het volledige energieverbruik van inwoners, het mkb en bedrijven uit het zesde cluster zelf op te wekken. We zetten ons echter wel in om zoveel mogelijk energie binnen de gemeentegrenzen op te wekken. Op basis van huidige inzichten verwachten we dat circa 54% van het totale energieverbruik in 2050 duurzaam binnen de gemeentegrenzen kan worden geproduceerd. We proberen dit percentage te vergroten door bijvoorbeeld een windmolen op een bedrijventerrein. Ook het behouden van de zoekgebieden biedt in de toekomst wellicht ruimte voor meer opwek. Daarnaast zetten we in op samenwerking met energie-intensieve bedrijven om hun bedrijfsprocessen te verduurzamen met duurzaam opgewekte energie van buiten de gemeente. Hierbij verkennen we onder andere de mogelijkheden van aansluiting op landelijke infrastructuren zoals de waterstofbackbone. 1.4. We houden vast aan de huidige zoekgebieden voor wind en zon Vanwege het huidige provinciale beleid kunnen er geen windturbines worden geplaatst in gebieden zonder programmeringsafspraken en zijn zonnepanelen op landbouwgrond niet toegestaan.

Toch kiezen we ervoor om de door de raad vastgestelde zoekgebieden voor duurzame energie te behouden. Dit stelt ons in staat om bij toekomstige beleidswijzigingen direct te kunnen schakelen en versneld invulling te geven aan de energietransitie, zonder opnieuw een zoekproces te hoeven starten. 1.5. Voor de zoekgebieden wordt een MER uitgevoerd. Deze visie en strategie worden onderdeel van het brede programma energietransitie. Doordat we vasthouden aan de zoekgebieden zijn er in de toekomst ontwikkelmogelijkheden. Daardoor is het mogelijk dat het programma energietransitie leidt tot significante milieueffecten en moet een MER worden opgesteld. Het programma energietransitie, en dan specifiek de zoekgebieden, wordt meegenomen in de MER die in het kader van de bouwsteen ontwikkellocaties wordt uitgevoerd. Deze MER wordt opgesteld nadat u de ter inzage gelegde versie van de energievisie heeft vastgesteld. Kanttekeningen 1.1 Er zijn veel onzekerheden in de energietransitie De energietransitie kent veel onzekerheden. Technologische ontwikkelingen, financiële veranderingen en internationale spanningen kunnen het verloop sterk beïnvloeden. Omdat we de toekomst niet kunnen voorspellen, is het belangrijk dat het beleid flexibel en stevig is. Zo kunnen we beter inspelen op verschillende scenario's en blijven we koersvast in een veranderende omgeving.

-2-

1.2 Oude doelstellingen in de komende omgevingsvisie De Visie en strategie voor de energietransitie in Zwartewaterland 2025 vormt een bouwsteen voor de Omgevingsvisie gemeente Zwartewaterland. Momenteel vindt een beleidsluwe herziening van de omgevingsvisie plaats. Het accent van deze herziening ligt op bestaand beleid te actualiseren of technisch te verwerken zonder inhoudelijke koerswijzigingen. De "visie en strategie voor de energietransitie in Zwartewaterland" is een beleidsrijke aanpassing, met koerswijzigingen. Omdat deze processen parallel lopen, is het niet mogelijk om de nieuwe energievisie mee te nemen in de huidige herziening van de omgevingsvisie. In 2026 staat een volgende actualisatie van de omgevingsvisie gepland. De nieuwe energievisie wordt in de loop van 2026 via een gebundelde wijziging geïmplementeerd in de (vastgestelde) Omgevingsvisie. Daarbij zal deze bouwsteen, samen met onder andere de bouwstenen voor het buitengebied, worden geïntegreerd in de herziene omgevingsvisie. Tot die tijd blijven de bestaande doelstellingen van kracht, waaronder het streven naar een aardgasvrij Zwartewaterland in 2040. Communicatie en participatie Deze Visie en strategie voor de energietransitie in Zwartewaterland 2025 zal na vaststelling 6 weken ter inzage worden gelegd.

Na deze termijn zullen eventuele wijzigingen op de visie worden aangebracht en de visie nogmaals ter goedkeuring aan u worden voorgelegd. Planning Wij stellen u voor te besluiten conform bijgevoegd ontwerp raadsbesluit.

Burgemeester en wethouders van Zwartewaterl de secretaris, y de bu

-3-

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Zwartewaterland; Overwegende, dat ... • de energietransitie een urgente maatschappelijke opgave is die vraagt om lokale visie en regie; • de gemeente Zwartewaterland een actieve bijdrage levert aan de Regionale Energiestrategie (RES) West-Overijssel; • het opstellen van een hernieuwde Energievisie noodzakelijk is om richting te geven aan het gemeentelijk energiebeleid; Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, d.d. 28 oktober 2025; Gezien; • het bod voor de Regionale Energiestrategie 1.0; • de programmeringsafspraken met de provincie Overijssel; • de relevante beleidskaders op provinciaal en landelijk niveau; Gelet op het bepaalde in Artikel 147 en 149 Gemeentewet. Besluit: De visie en strategie voor de energietransitie in Zwartewaterland 2025 vast te stellen Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Zwartewaterland van (datum). de griffier,

de voorzitter,

ing. H.W. Schotanus - Schutte

drs. J. Compagner

JOIN-nr.: 20.811

-4-