Raadsvoorstel Programmabegroting 2025-2028

Raadsvoorstel Raadsvergadering: 7 november 2024 Agendapunt: (nummer)

Portefeuillehouder: 4. Weth. M. Slingerland. Portefeuille: Financiën Voor informatie: Pieter Goedhart, telefoonnummer 0650828992, p.goedhart@zwartewaterland.nl JOIN-nr.: 20.724 Bijlage( n): Programmabegroting 2025-2028 Persbericht - Lange Termijn Agenda 2025

Onderwerp: Programmabegroting 2025-2028

Voorstel: 1. De programmabegroting 2025 vast te stellen. 2. Kennis te nemen van de meerjarenbegroting 2026 tot en met 2028. 3. Kredieten beschikbaar te stellen voor de begrote vervangingsinvesteringen (€ 7.338.000) en nieuwe investeringen (€ 1.803.000).

Aan de gemeenteraad,

Onderwerp Programmabegroting 2025-2028

Voorstel 4. 5. 6.

De programmabegroting 2025 vast te stellen. Kennis te nemen van de meerjarenbegroting 2026 tot en met 2028. Kredieten beschikbaar te stellen voor de begrote vervangingsinvesteringen (€ 7.338.000) en nieuwe investeringen (€ 1.803.000).

Samenvatting Door de begroting voor 2025 vast te stellen geeft de raad opdracht om te werken aan beleidsdoelstellingen en budgetten om de benodigde activiteiten uit te voeren.

Aanleiding In artikel 189 en volgende van de Gemeentewet zijn regels voor de (meerjaren)begroting opgenomen. De raad stelt voor ieder jaar de begroting vast. Het college biedt een ontwerp aan voor de begroting 2025 en een meerjarenraming voor de daaropvolgende drie jaren.

-1-

Argumenten 1.1 De raad moet de begroting vaststel/en Dit is voorgeschreven in artikel 191 van de Gemeentewet: "De raad stelt de begroting vast in het jaar voorafgaande aan dat waarvoor zij dient". Daarmee geeft de raad invulling aan haar kaderstellende rol. Het college biedt de raad jaarlijks een ontwerp aan voor de begroting met toelichting. De vastgestelde begroting moet voor 15 november aan de provincie (de toezichthouder) worden toegezonden. 1.2 In de begroting staan de beleidsdoelstellingen voor 2025 en volgende jaren De beleidsdoelstellingen sluiten aan op de thema's in het coalitieakkoord "in vertrouwen verder bouwen". De ontwikkelingen staan niet stil. Mondiaal hebben we te maken met toegenomen instabiliteit en diverse crises, zoals de klimaatcrisis en internationale conflicten. Landelijk zijn er uitdagingen op het gebied van energieproblematiek, krapte op de woningmarkt, stikstofcrisis en de vluchtelingenstroom. In onze gemeente merken we deze ontwikkelingen ook. Waar mogelijk en nodig hebben we in deze begroting daar rekening mee gehouden. 1.3 Het financiële beeld is gelijk aan de Kadernota 2025 De Kadernota is besproken in de raadsvergadering van 4 juli 2024. Het totaalbeeld in deze begroting is nagenoeg hetzelfde als we beschreven in de Kadernota 2025, die op 4 juli in de raad is besproken.

Er zijn wijzigingen opgenomen met een totaalbedrag van€ 96.000: • Verhogen onderzoeksbudget gemeenteraad € 40.000 • Budget voor onderzoeken inwonerspanel € 16.000 • Budget voor contract- en leveranciersmanagement € 40.000. Het saldo van inkomsten en uitgaven is in 2025 tot en met 2028 (na mutaties in de programmabegroting): Bedragen Begrotingsjaar

2026

2025

€ 1.000 2027

2028

Begrotingssaldo Kadernota

551

0

46

885

Mutaties programmabegroting

-96

-96

-96

-96

Begrotingssaldo programmabegroting

455

-96

-50

789

In de Kadernota 2025 hebben we aangegeven dat we in 2026 ongeveer€ 0,5 miljoen uit de algemene reserve nodig hebben. Dat heeft te maken met de nieuwe financieringssystematiek van het Rijk. Deze bijdrage uit de algemene reserve is in de begroting voor 2026 verwerkt. 1.4 In artikel 190 van de Gemeentewet staat dat een meerjarenraming voor ten minste drie op het begrotingsjaar volgende jaren moet worden opgesteld Met een meerjarenraming wordt inzicht gegeven in de financiële positie van de gemeente. Daaruit blijkt of met de uitvoering van het voorgenomen beleid de begroting structureel in evenwicht is en er geen uitgaven worden gedaan die de financiële positie op lange termijn negatief beïnvloeden. 1.5 Voor realisering van grote(re) projecten zijn investeringen nodig Op grond van de financiële verordening moet de raad de investeringskredieten goedkeuren bij de vaststelling van de begroting. Voor vervangingsinvesteringen is een bedrag geraamd van€ 7.338.000 en voor nieuwe investeringen € 1.803.000. Voor vervangingsinvesteringen gaat het met name om de uitvoering van het Gemeentelijk RioleringsPlan, het onderhoud van wegen en de aanleg van kunstgrasvelden. Nieuwe investeringen hebben vooral te maken met de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan voor onderwijsgebouwen.

Kanttekeningen 1.1 In de begroting zijn de budgetten voor het sociaal domein vanaf 2026 verhoogd Dat geldt zowel aan de uitgaven- als aan de inkomstenkant. De reden is het schrappen van de bezuiniging op de rijksbijdrage voor de uitvoering van de Jeugdwet. In het verlengde daarvan is de

-2-

noodzakelijke verlaging van de uitgaven vervallen. Door prijsontwikkelingen is de verhoging van de uitgaven hoger dan de inkomsten. Het verschil van ongeveer€ 200.000 in 2025 en 2026 hebben we als taakstelling in de begroting opgenomen in afwachting van een onderzoek naar de juiste kostenramingen. Want we willen de uitgaven reëel begroten. 1.2 De tarieven voor afvalstoffenheffing en rioolrecht zijn met meer dan 3% gestegen In de Kadernota schreven we: "De tarieven voor de belastingen riolering en afval hangen samen met kostendekkend heid. Voor de jaren 2026 en verder rekenen we, evenals de vorige Kadernota, met 3%". Door diverse kostenstijgingen (inflatie) stijgen ook de kosten van de afvalinzameling door ROVA. Daarnaast dalen de dividendinkomsten van de ROVA. Wel verwachten we een stijging van de opbrengsten van Nedvang (afvalfonds). Door deze ontwikkelingen zijn we genoodzaakt het tarief vastrecht afvalstoffenheffing voor 2025 te verhogen met 6,6% (= € 13,00) van€ 198,00 naar€ 211,00. De voorziening afvalstoffenheffing laat niet toe om op dit moment een gedeelte hiervan in te zetten voor tariefsverlaging. Ook bij het riooltarief is 100% kostendekkend heid het uitgangspunt. Om dat te bereiken moeten de tarieven in 2025 met 9,2% worden verhoogd. Dit heeft verschillende redenen. In 2024 is ervoor gekozen om stapsgewijs weer naar een kostendekkend tarief te gaan.

In de begroting voor 2024 is daarom€ 145.000 gefinancierd uit de voorziening. Inzet van de rioolvoorziening is in principe eenmalig, terwijl de kosten van onderhoud en beheer van de riolering structureel zijn. Daarnaast is het prijsniveau van de vervangingsinvesteringen aangepast aan het sterk gestegen prijsniveau van de afgelopen jaren. Dat betekent dat gemiddeld € 1.875.000 per jaar aan vervanging/vernieuwing van riolering wordt geïnvesteerd. Bij de opstelling van het Gemeentelijk Rioleringsplan was uitgegaan van een jaarlijkse investering van € 1.500.000. De hogere kapitaallasten moeten in de tarieven worden doorgerekend om deze weer 100% kostendekkend te maken (zonder inzet van de voorziening). Het tarief voor een eenpersoonshuishouden verhogen we met€ 24,00 naar€ 282 en dat voor een meerpersoonshuishouden met € 29,00 naar€ 343. 1.3 Er is nog steeds onzekerheid over het rijksbeleid Op 13 september 2024 heeft het kabinet het regeerakkoord gepresenteerd. De VNG schreef daarover: "We waarderen de open uitnodiging om samen te werken aan de maatschappelijke opgaven. Daarbij constateren we dat de inhoud van dat programma nog veel ruimte laat in de uitwerking en bij gemeenten veel vragen oproept.

We zullen richting het kabinet de bereidheid uitspreken om samen te werken aan de ambities van het kabinet, maar ook onze zorgen uitspreken rond de haalbaarheid van een deel van deze ambities. We maken ons ernstige zorgen over de gevolgen van de ontwikkeling van de gemeentefinanciën voor de balans tussen taken en middelen van gemeenten. Die balans is nodig zodat gemeenten taken in het belang van hun inwoners goed uit kunnen voeren. Het kabinet geeft aan dat taken en middelen voor gemeenten in balans moeten zijn, maar maakt dat nog niet concreet". 1.4 In deze begroting is de septembercirculaire 2024 nog niet verwerkt De septembercirculaire was nog niet beschikbaar toen wij deze begroting maakten. De gevolgen van de septembercirculaire voor onze gemeente ontvangt u in een aparte notitie. Zo nodig bieden wij daarbij een begrotingswijziging aan. Uit een eerste berekening van de septembercirculaire is de verwachting dat de Algemene uitkering wat hoger wordt dan in de begroting opgenomen. Ook in de jaren 2026 en 2027 hebben we dan een positief begrotingssaldo.

Communicatie en participatie Via een persbericht hebben we informatie over de programmabegroting gepubliceerd.

Planning De beleidsthema's en reguliere thema's zijn opgenomen in een lange termijn agenda (LTA). Deze agenda is als bijlage toegevoegd aan de programmabegroting.

-3-

Burgemeester en wethouders van Zwartewaterland, de secretaris, de burgem

• .J. Bilder

.. ----·

.-

- 4-

/

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Zwartewaterland; Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 1 oktober 2024;

Gelet op het bepaalde in artikel 189 van de Gemeentewet waarin staat dat de raad jaarlijks voor alle taken en activiteiten financiële middelen beschikbaar stelt; Besluit: 1. De programmabegroting 2025 vast te stellen. 2. Kennis te nemen van de meerjarenbegroting 2026 tot en met 2028. 3. Kredieten beschikbaar te stellen voor de begrote vervangingsinvesteringen (€ 7.338.000) en nieuwe investeringen (€ 1.803.000).

Vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Zwartewaterland van 7 november 2024.

De griffier,

De voorzitter,

ing. H.W. Schotanus - Schutte

ing. E.J. Bilder

JOIN-nr.: 20.724

-5-