Raadsvoorstel Notitie Reikwijdte en Detailniveau

Raadsvoorstel Raadsvergadering: 19 februari 2026 Agendapunt:

Portefeuillehouder: 5. Weth. H. Rietman. Portefeuille: Omgevingswet Voor informatie: Gerja Rozendaal, telefoonnummer 14038, g.rozendaal@zwartewaterland.nl JOIN-nr.: 20.856 Bijlagen: • Notitie Reikwijdte en Detailniveau voor het planMER tweede herziening Omgevingsvisie Zwartewaterland (Witteveen Bos, 7 november 2025, projectcode nr.147255/25-017.472) • Reactienota op de zienswijzen Notitie Reikwijdte en Detailniveau Onderwerp: Notitie Reikwijdte en Detailniveau

Voorstel: 1. 2.

De Notitie Reikwijdte en Detailniveau voor het planMER tweede herziening Omgevingsvisie vast te stellen. Kennis te nemen van de 'Reactienota op de zienswijzen bij de Notitie Reikwijdte en Detailniveau'.

Aan de gemeenteraad, Onderwerp Notitie Reikwijdte en Detailniveau

Voorstel 1. 2.

De Notitie Reikwijdte en Detailniveau voor het planMER tweede herziening Omgevingsvisie vast te stellen. Kennis te nemen van de 'Reactienota op de zienswijzen bij de Notitie Reikwijdte en Detailniveau'.

Samenvatting In de tweede herziening van de Omgevingsvisie verwerkt de gemeente vier bouwstenen, zoals het buitengebied, de energietransitie, Waterhart Zwartsluis en later de ontwikkellocaties voor wonen en werken. De gemeenteraad is verantwoordelijk voor het vaststellen en wijzigen van deze Omgevingsvisie. Voor de herziening van de Omgevingsvisie wordt een milieueffectrapport (planMER1) opgesteld. Dit is nodig omdat de bouwstenen nieuwe ontwikkelingen mogelijk maken die gevolgen kunnen hebben voor het milieu. De MER helpt de raad om op basis van goede milieu-informatie een zorgvuldige keuze te maken. Met dit voorstel wordt de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) vastgesteld, die de start vormt van het planMER. In de NRD staan de uitgangspunten en onderzoeksvragen, zodat duidelijk is wat

1 Een p/anMER (milieueffectrapport voor plannen; MER) geeft inzicht in de mogelijke milieugevolgen van strategische plannen.

-1-

onderzocht wordt en wat betrokkenen kunnen verwachten. In het planMER worden de huidige situatie en mogelijke alternatieven onderzocht, wat leidt tot een voorkeursalternatief. Nieuwe locaties voor wonen en werken worden pas later aangewezen bij de bouwsteen ontwikkellocaties, waarover de raad dan beslist. Er zijn acht zienswijzen ingediend op de NRD, die zijn beantwoord, waarbij opmerkingen worden meegenomen in het vervolgproces.

Zienswijzen De zienswijzen van inwoners gaan met name over het aanwijzen van de speeltuin en het groen aan de Willem Egbertsstraat als inbreidingslocatie voor woningbouw. De huidige bestemming is groen en maatschappelijke functies. De NRD wijst geen bouwlocaties aan. De NRD bepaalt het onderzoekskader van een op te stellen planMER. Wetland Wonen en de Veiligheidsregio hebben ook gereageerd. Er is aandacht gevraagd voor veiligheid, bereikbaarheid en woningbouwopgaven.

Aanleiding Over het proces van de totstandkoming van de bouwsteen ontwikkellocaties is de raad met de raadsbrieven in maart 2025 (Join-nr. 20.1186) en in juni 2025 (Join-nr. 14373) geïnformeerd. Vervolgens is aan uw raad op 25 november 2025 een brief gestuurd (Join-nr. 20.152) over de NRD en deze is op 11 december 2025 tijdens de informatieavond over de eerste en de tweede herziening van de Omgevingsvisie en de bijbehorende planMER (milieueffectrapport) bij de tweede herziening nader toegelicht. Op grond van artikel 16.36 Omgevingswet geldt een mer-plicht2 voor beleid dat richting geeft aan toekomstige besluiten en mogelijk aanzienlijke milieueffecten (bijvoorbeeld op verkeer, stikstof, geluid, waterhuishouding) heeft. De mer-procedure3 is verplicht voor de bouwsteen Ontwikkellocaties en levert het rapport planMER op dat moet worden verwerkt in de Omgevingsvisie.

Argumenten 1.1 Met de vaststelling van de NRD zetten we een volgende stap in het proces om te komen tot de bouwsteen Ontwikkellocaties en de tweede herziening van dé Omgevingsvisie De gemeenteraad heeft met de vaststelling van de discussienotitie herziening Omgevingsvisie Zwartewaterland onder andere besloten om een bouwsteen Ontwikkellocatie op te stellen. Deze bouwsteen vult onze Omgevingsvisie aan met nieuwe in- en uitbreidingslocaties voor wonen en werken, zodat er voldoende locaties zijn om tot 2040 in de lokale behoefte te kunnen voorzien.

1.2

Een MER is verplicht In de MER nemen we de bouwstenen visie buitengebied, Waterhart Zwartsluis en visie energietransitie mee. Het resultaat is een robuuste, integraal afgewogen en juridisch houdbare Omgevingsvisie waarin we de milieueffecten volwaardig hebben meegewogen. Vanwege de mogelijke significante milieueffecten van deze bouwsteen is een MER verplicht". Hierin leggen we de uitgangspunten en onderzoeksvragen voor het planMER vast. Op basis daarvan gaan we locaties bepalen, onderzoeken en met het participatietraject verder.

Mer-plicht betekent dat voor bepaalde plannen, programma's of projecten het opstellen van een milieueffectrapport wettelijk verplicht is. Deze verplichting volgt uit het Besluit m.e.r. en heeft als doel om milieubelangen volwaardig mee te wegen bij besluitvorming. mer-procedure (mer) is de wettelijke processtap waarbij wordt onderzocht of een activiteit belangrijke milieugevolgen

3 De

kan hebben. 4 Mer-plicht betekent dat voor bepaalde plannen, programma's of projecten het opstellen van een milieueffectrapport wettelijk verplicht is. Deze verplichting volgt uit het Besluit m.e.r. en heeft als doel om milieubelangen volwaardig mee te

wegen bij besluitvorming.

-2-

1.3

I

De NRD biedt inzicht in de 'scope' van het onderzoek (reikwijdte en detailniveau) Met de NRD worden uitgangspunten, onderzoeksvragen en indicatoren bestuurlijk vastgelegd; dit biedt één gedeeld vertrekpunt. Belanghebbenden weten wat de inhoud en de opzet van het op te stellen planMER gaat worden. De NRD richt de focus op grote milieueffecten van ontwikkellocaties (bodem, water, natuur, stikstof, verkeer), passend bij de wettelijke merplicht Het beoordelingskader is ingedeeld in drie pijlers; people, planet, profit. Te zien in onderstaand plaatje dat het beoordelingskader van de planMER weergeeft. Andere maatschappelijke waarden onderzoeken en wegen we af in de bouwsteen Ontwikkellocaties, waar de MER een bijlage van is. Hierbij onderscheiden we sociale, maatschappelijke en economische waarden en belevingsaspecten. Voorbeelden hiervan zijn sociale cohesie en ontmoeting, beleving van groen en ruimte en leefkwaliteit en welzijn. De uiteindelijke afweging en keuze tussen belangen is een bestuurlijke afweging die wordt gemaakt door uw raad, als bevoegd gezag.

Pijler

Thema

Aspect

Pijler

Thema

Aspect

Pijler

People

Gebruiksfuncties

Voorzieningenaanbod

Planet

Natuur en

Beschermde natuurgebieden

Profit

landschap

Soorten-

Sociale veiligheid

bescherming Milieu en

Geluidbelasting &

gezondheid

trillingen Luchtkwaliteit

Droogte en bodem

bodem

Bodemkwaliteit

·Omgevingsveiligheid

~

Aspect

Economie

Vestigingsklimaat

Energie en klimaatmitigatie

beschikbaarheid

Wateroverlast

Waterveiligheid

Gezondheidsbevordering

Hittestress

EnergieEmissie broeikasgassen

Landschap en cultuurhistorie Wateren

Geur

Thema

Verkeer en mobiliteit

Bereikbaarheid gemotoriseerd verkeer Bereikbaarheid en toegankelijkheid openbaar vervoer Bereikbaarheid langzaam verkeer

Waterkwaliteit

1.2

De NRD biedt een werkwijze voor het onderzoeken van alternatieven en het beoordelen van effecten Door vaststelling van de NRD kan het planMER efficiënt en vergelijkbaar alternatieven onderzoeken, wat de juridische houdbaarheid van keuzes vergroot. Het biedt inzicht in de wijze van beoordelen van de effecten.

2.1

De reactienota biedt een overzicht van de ingebrachte zienswijzen voorzien van gemeentelijke reactie De reactienota geeft weer hoe zienswijzen zijn beoordeeld en verwerkt. Dit draagt bij aan een transparant en navolgbaar participatie- en besluitvormingstraject. De zienswijzen geven geen aanleiding tot aanpassing van de NRD. Wel hebben we geëxpliciteerd dat sociale, maatschappelijke en economische waarden en belevingsaspecten worden betrokken en uitgewerkt in de bouwsteen Ontwikkellocaties zelf. Samenvatting zienswijzennota De zienswijzen van inwoners gaan met name over het aanwijzen van de speeltuin en het groen aan de Willem Egbertsstraat als inbreidingslocatie voor woningbouw. De huidige bestemming is groen en maatschappelijke functies. De NRD wijst geen bouwlocaties aan. De NRD bepaalt de onderzoekskader een op te stellen planMER. Wetland Wonen en de Veiligheidsregio hebben ook gereageerd. Er is aandacht gevraagd voor veiligheid, bereikbaarheid en woningbouwopgaven. De zienswijzen en de reactie daarop staan in de reactienota.

2.2

De reactienota en de NRD vormen samen een vastgesteld kader waarmee het planMER wordt opgesteld De reactienota vormt een bestuurlijk vastgelegd referentiekader voor het planMER. Het biedt de raad de mogelijkheid om aan de voorkant de kaders te bepalen, en het geeft richting betrokkenen duidelijk aan wat er onderzocht gaat worden en wat ze in het vervolgtraject kunnen verwachten.

-3-

Kanttekeningen 1.1 De NRD, MER en bouwsteen zal geen gedetailleerde uitwerking per individuele locatie bevatten De bouwsteen Ontwikkellocaties en de MER richten zich op het onderzoeken en aanwijzen van voldoende woon- en werklocaties. De scope van de MER richt zich op een vergelijking tussen (potentiële) locaties. Een gedetailleerde uitwerking vindt pas plaats bij de voorbereiding van de planologische maatregel om een locatie concreet te gaan ontwikkelen.

2.1

De NRD bevat niet alle benodigde informatie voor een integrale afweging. Een aantal thema's en aspecten worden in de bouwsteen Ontwikkellocaties zelfuitgewerkt De zienswijzen over de Willem Egbertsstraat gaan over het inzetten van het speeltuinterrein als inbreidingslocatie voor woningbouw. Dit besluit ligt bij het vaststellen van deze NRD niet bij uw raad voor. Niet alle punten uit de zienswijzen sluiten goed aan bij de indicatoren uit het NRD. Dat komt omdat deze onderwerpen nog verder worden uitgewerkt in de bouwsteen die we later maken. In het vervolg van het participatietraject leggen we daarom extra duidelijk uit wat inwoners kunnen verwachten in het proces, en welke inhoud op welk moment aan bod komt.

Middeleninzet De kosten voor het opstellen van de visie komen ten laste van het budget Omgevingswet en zijn hiermee gedekt.

Communicatie en participatie De indieners van zienswijzen hebben persoonlijk bericht ontvangen en er is persbericht geplaatst waarin we inwoners hebben geïnformeerd over de raadsbehandeling van de NRD. Er wordt extra ingezet op communicatie met bewoners van de Willem Egbertsstraat. Dit contact zal samen of in nauwe afstemming plaatsvinden met de kerncoördinator.

Planning De planning betreft: Maart 2026 Participatieronde over huidige staat en referentiesituatie Juni 2026 Participatieronde over concept bouwsteen ontwikkellocaties Najaar 2026 Ontwerp tweede herziening Omgevingsvisie met planMER Eind 2026 Aanbieden tweede herziening Omgevingsvisie met planMER aan raad

Burgemeester en wethouders van Zwartewaterland, de secretaris, de burgeme

- 4-

Bijlage extra informatie In de tweede herziening van de Omgevingsvisie verwerken we de volgende beleidsrijke bouwstenen: • de visie voor het buitengebied • de visie op Herijking Energietransitie • de visie Waterhart Zwartsluis (alle drie worden begin 2026 ter vaststelling aangeboden); • de bouwsteen ontwikkellocaties voor wonen en bedrijvigheid, die later in 2026 volgt. Hierin wijzen we in- en uitbreidingslocaties aan om in de toekomstige behoefte aan wonen en werken te kunnen voorzien. De gemeenteraad is het bevoegd gezag voor het vaststellen en wijzigen van de Omgevingsvisie. In de tweede herziening van de Omgevingsvisie doorloopt de gemeente de mer-procedure, die resulteert in een milieueffectrapport (MER). We stellen deze MER op omdat de bouwsteen ontwikkellocaties en de andere bouwstenen ontwikkelingsmogelijkheden bieden waarbij significante milieueffecten niet zijn uit te sluiten. Naast dat de MER in dit geval wettelijk verplicht is, helpt het uw raad ook om op basis van alle relevante milieu-informatie een geïnformeerde afweging te maken en dit te betrekken bij de besluitvorming. Met dit voorstel ligt de vaststelling van de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) voor. De NRD is een eerste stap in het maken van het planMER. Hierin leggen we de uitgangspunten en onderzoeksvragen voor het planMER vast.

Op basis daarvan gaan we locaties bepalen, onderzoeken en met het participatietraject verder. Het biedt uw raad de mogelijkheid om aan de voorkant de kaders te bepalen, en het geeft richting betrokkenen duidelijk aan wat er onderzocht gaat worden en wat ze in het vervolgtraject kunnen verwachten. In het planMER beschrijven we de huidige situatie en de referentiesituatie en zetten deze af tegen de nieuwe ontwikkelingen in de alternatieven (onderzoeksvarianten om de 'hoeken van het afwegingskader' te verkennen). Op basis van deze informatie en opgedane inzichten wordt een Voorkeursalternatief (VKA) opgesteld. Het vertrekpunt voor het onderzoek is ons vastgestelde beleid inclusief de daarin vastgelegde beleidsprincipes. Locaties die al in ontwikkeling zijn of in een vergevorderd planstadium, stellen we niet (opnieuw) ter discussie. Een milieueffectrapport en het beleidsdocument de bouwsteen ontwikkellocaties Een MER is een wettelijk instrument met een afgebakende en technische scope. Het richt zich op het objectief en systematisch in beeld brengen van milieueffecten van beleid of plannen die richting geven aan toekomstige besluiten. De kracht van de MER ligt in het gebruik van meetbare, vergelijkbare en toetsbare indicatoren. Dit maakt het mogelijk om alternatieven onderling te vergelijken en besluiten juridisch robuust te onderbouwen.

De MER is daarmee vooral een ondersteunend middel om bij besluitvorming in alle relevante milieu-informatie te voorzien. Het aanwijzen van nieuwe locaties voor wonen en werken gebeurt later, bij de bouwsteen ontwikkellocaties wonen en bedrijvigheid. De gemeenteraad beslist daarover bij de tweede herziening van de Omgevingsvisie en het bijbehorende planMER. Iedereen heeft gedurende zes weken de gelegenheid gekregen om een reactie te geven op de NRD. Er zijn acht zienswijzen ontvangen; zes van betrokkenen rondom de Willem Egbertsstraat, een van Wetland wonen en een van de Veiligheidsregio. De zienswijzen zijn gebundeld en voorzien van een reactie in de bijgevoegde reactienota. Vaststel/en van de NRD met reactienota Voorgesteld wordt de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) voor het planMER ten behoeve van de tweede herziening van de Omgevingsvisie vast te stellen. Met dit besluit worden de uitgangspunten en indicatoren voor het milieueffectonderzoek bestuurlijk vastgelegd, zodat sprake is van een gezamenlijk en transparant vertrekpunt voor de verdere uitwerking van het planMER en de daaropvolgende besluitvorming.

-5-

De stappen van de planMER en de tweede herziening Omgevingsvisie in samenhang In het schema hieronder is weergegeven hoe het milieukundige spoor (planMER) en het beleidsmatige spoor (tweede herziening omgevingsvisie) naast elkaar lopen. De bestuurlijke eindafweging gebeurt in de laatste stap; vaststellen van de tweede herziening omgevingsvisie met het planMER door uw raad. De eerste stap bij de bouwsteen ontwikkellocaties is het nu voorliggende product de NRD (in de gele cirkel) als voorloper van het Milieueffectrapport (MER). De oranje omcirkeling laat de stappen zien die gepaard gaan met rapportages die we bij uw raad in de volgende fase agenderen.

Tweede herziening Omgevingsvisie

PIanMER Tweede Herziening

De bouwstenen en de tweede herziening Omgevingsvisie in samenhang In de tweede herziening, waar we de NRD en het MER voor opstellen, worden onze eerder vastgestelde bouwstenen en de bouwsteen ontwikkellocaties verwerkt in de visie. Het gaat om de volgende bouwstenen: 1 bouwsteen: visie Buitengebied; 2 bouwsteen: visie Waterhart Zwartsluis 3 bouwsteen: visie Energietransitie; 4 bouwsteen: Ontwikkellocaties wonen en bedrijvigheid. AIie bouwstenen worden gebundeld en verwerkt in de tweede herziening van de Omgevingsvisie. Het onderstaand plaatje verduidelijkt deze werkwijze. Maart 2024

Febr./ maart 2026

November 2026

Herzieningstraject Eerste herziening (beleidsluw)

as

Bouwsteen wonen

bo es

Bouwsteen energietransitie

-aa

nannmmnnnnmnnnmnnnn

Bouwsteen buitengebied

aal-ananassnssa

Bouwsteen Waterhart

aanlannmmansnaam

Bouwsteen ontwikkellocaties Tweede herziening (integratie) Ev, andere bouwstenen

••••••••••••••••••••••••••• •••••••••••► Verwerking bouwstenen in Omgevingsvisie

- 6-

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Zwartewaterland; Overwegende, dat in de tweede herziening van de Omgevingsvisie beleidsrijke bouwstenen worden verwerkt, waaronder de bouwsteen ontwikkellocaties voor wonen en bedrijvigheid; voor deze herziening een planMER wordt opgesteld, waarvoor de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) het bestuurlijke vertrekpunt vormt; op de NRD zienswijzen zijn ingediend die zijn beoordeeld en beantwoord in de reactienota; in het latere proces van locatieaanwijzing wordt gewerkt met vooraf bestuurlijk vastgestelde, objectieve en onafhankelijke beoordelingscriteria (conform de indicatoren en methodiek uit de NRD) Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, d.d. 27 januari 2026; Gezien; de Reactienota op de zienswijzen bij de Notitie Reikwijdte en Detailniveau; de Notitie Reikwijdte en Detailniveau voor het planMER, ten behoeve van de tweede herziening van de Omgevingsvisie. Gelet op het bepaalde in; artikel 16.36 van de Omgevingswet waarin de m.e.r.-plicht voor beleidskaders met mogelijk aanzienlijke milieugevolgen is opgenomen; artikel 147 en 149 van de Gemeentewet waarin de bevoegdheid van de raad tot het vaststellen van kaderstellende besluiten en verordeningen is opgenomen. Besluit: 1. De Notitie Reikwijdte en Detailniveau voor het planMER tweede herziening Omgevingsvisie vast te stellen. 2.

Kennis te nemen van de 'Reactienota op de zienswijzen bij de Notitie Reikwijdte en Detailniveau'.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Zwartewaterland van 19 februari 2026.

De interim-griffier,

de voorzitter,

G.H. Hagelstein

J. Compagner

JOIN-nr.: 20.856

-7-