Raadsvoorstel Het budget voor duurzaamheidsinitiatieven zoekgebied Zwartsluis beschikbaar te stellen voor onderzoek naar duurzame energieopwek in het zoekgebied Genne-Holten

Raadsvoorstel Raadsvergadering: 15 mei 2025 Agendapunt:

Portefeuillehouder: 5. Weth. H. Rietman. Portefeuille: Duurzaamheid Voor informatie: Arne Pronk, telefoonnummer 14038, a.pronk@zwartewaterland.nl, Maandag, woensdag, donderdag en vrijdag. JOIN-nr.: 20.761 Bijlage(n): Onderwerp: Het budget voor duurzaamheidsinitiatieven zoekgebied Zwartsluis beschikbaar te stellen voor onderzoek naar grootschalige energie opwek in het gebied Genne-Holten

Voorstel: Het budget voor duurzaamheidsinitiatieven zoekgebied Zwartsluis beschikbaar te stellen voor onderzoek naar grootschalige energie opwek in het gebied Genne-Holten

Aan de gemeenteraad, Onderwerp Voorstel 1 Het budget voor duurzaamheidsinitiatieven zoekgebied Zwartsluis beschikbaar te stellen voor onderzoek naar grootschalige energie opwek in het gebied Genne-Holten

Samenvatting Bij de behandeling van de begroting voor 2023 heeft u als raad €60.000 beschikbaar gesteld voor de ondersteuning van een tweede zoekgebied. Met het vaststellen van het Provinciale Programma Energietransitie in oktober 2024 heeft de provincie de kansen op een tweede zoekgebied nabij Zwartsluis drastisch beperkt. Daarnaast maakt uw besluit om de Mastenbroekerpolder aan te wijzen als uitsluitingsgebied voor wind gecombineerd met het provinciale rapport Weidevogels en Windturbines in polder Mastenbroek in juli 2024 de kansen op wind in Mastenbroek nagenoeg nihil. Daardoor is momenteel geen bestemming voor het door u gereserveerde budget. Het eerder door u beschikbare budget voor het gebiedsproces Genne-Holten is aangewend. Het verzoek is om het budget voor het tweede zoekgebied. te verplaatsen naar het zoekgebied GenneHolten. Dan kan het college het verzoek om subsidie van BuurtWint honoreren.

Aanleiding In maart 2024 is Gebiedscoöperatie BuurtWint (hierna BuurtWint) opgericht. Zij zijn bezig in het gebied Genne-Holten-Haerst met een initiatief om daar windturbines te plaatsen. Als gemeente hebben wij €15.000 bijgedragen in de oprichtingskosten. BuurtWint heeft op 24 maart 2025 een verzoek tot financiële ondersteuning ingediend. Dit verzoek is aan de gemeente Zwartewaterland en Zwolle gericht. Het gevraagde bedrag is €50.000 per gemeente. Deze gelden worden aangewend om de kosten voor het onderzoek naar geschikte locaties te dekken. Een deel van de kosten kan gedekt worden uit de gelden die zij hebben opgehaald uit het gebied. Maar het budget is niet toereikend.

-1-

Argumenten 1 BuurtWint is coöperatief georganiseerd Als gemeente willen we eigendom en zeggenschap zoveel mogelijk lokaal. Buurtwint is coöperatief georganiseerd. Er zijn statuten opgesteld, er is een bestuur aangesteld en er worden nog leden geworven. Het zijn niet een of enkele grondeigenaren maar het is een grote groep grondeigenaren. Momenteel heeft de coöperatie ruim 70 leden. Dit betreft het grootste gedeelte van de grondeigenaren maar ook huishoudens in het gebied.

2 Samenwerking met lokale energie coöperatie voor een breder maatschappelijk draagvlak Op dit moment worden er gesprekken gevoerd met de besturen van drie andere coöperaties uit de omgeving namelijk Blauwvingerenergie, Berkum Energieneutraal en Energiek Zwartewaterland. Onderzocht wordt of samenwerking in het project mogelijk is. We hopen daar op korte termijn overeenstemming over te bereiken en dit vast te leggen in een principeakkoord. Hierdoor zou een deel van de opbrengsten van de windturbines terecht kunnen komen bij de inwoners van onze gemeente.

3 Verdeelsleutel voor opbrengsten transparant en gemeenschappelijk wordt vastgesteld In de door u vastgestelde Beleidsregel zeggenschap en lokaal eigendom opwek duurzame energie via één of meerdere zonnepark(en) of windmolen(s) gemeente Zwartewaterland 2022 staat dat de verdeelsleutel voor opbrengsten transparant en gemeenschappelijk wordt vastgesteld. Dit heeft inmiddels plaatsgevonden.

4 Buurtcoöperatie kan het risico niet spreiden Een projectontwikkelaar heeft vaak meerdere projecten onder zich. Hierdoor kan het de financiële risico's op het niet doorgaan van een project verdelen over meerdere projecten. Een buurtcoöperatie kan dit niet. Als het project niet doorgaat is BuurtWint haar geïnvesteerde geld kwijt. BuurtWint heeft bij haar eigen leden ook gelden opgehaald. Het financiële risico wordt dus niet volledig gedragen door de gemeente alleen.

5 Provinciale indieningsvereisten zorgen voor meer voorbereidingskosten BuurtWint heeft professionele ondersteuning in de arm genomen voor hulp bij het opstellen van een goed plan. Vanwege de provinciale indieningsvereisten zijn zij hier meer geld aan kwijt. Want in plaats van 1 opstellingsplan die het meest ideale is voor het gebied moeten er nu meerdere varianten worden doorgerekend die als beste aansluiten bij de provinciale indieningscriteria.

6 Dekking kan uit bestaande middelen In november 2022 heeft u als raad €60.000 beschikbaar gesteld voor de ondersteuning van een tweede zoekgebied. Met het vaststellen van het Provinciale Programma Energietransitie in oktober 2024 heeft de provincie de kansen op een tweede zoekgebied nabij Zwartsluis drastisch beperkt. Daarnaast maakt uw besluit om de Mastenbroekerpolder aan te wijzen als uitsluitingsgebied voor wind gecombineerd met het provinciale rapport Weidevogels en Windturbines in polder Mastenbroek in juli 2024 de kansen op wind in Mastenbroek nagenoeg nihil. Daardoor is momenteel geen bestemming voor het door u gereserveerde budget.

7 financiering in de vorm van subsidie en niet in een andere vorm Net als Zwolle we willen de financiering doen in de vorm van een subsidie. Niet in de vorm van achtergestelde lening, aandelenkapitaal of andere vorm. De reden hiervoor is dat BuurtWint werkt aan het realiseren van gemeentelijke doelstellingen uit de RES en doelstellingen rondom lokaal eigendom. Daar zijn ze al vier jaar mee bezig, zonder vorm van financiële ondersteuning. En het is op dit moment nog niet duidelijk of BuurtWint het project ook daadwerkelijk mag realiseren (zie kanttekening 1.2). Daarnaast steekt de buurt ook risicodragend kapitaal in het project. We vinden het daarom niet meer dan redelijk om deze bijdrage te doen in de vorm van subsidie zonder vorm van tegenprestatie. Als BuurtWint samen met de energiecoöperaties de volgende procesfase mag doen (zie kanttekening 1.3) dan zal er wel op een andere manier gefinancierd worden.

Kanttekeningen -2-

1 Ook andere initiatieven kunnen zich melden voor financiële ondersteuning Als er andere initiatieven in het gebied zich ook coöperatief ontwikkelen, samenwerken met lokale energie coöperaties en de verdeelsleutel voor opbrengsten transparant en in gemeenschappelijkheid vaststellen kunnen zij ook aanspraak maken op financiële ondersteuning vanuit de gemeente.

2 Provincie gaat over toekennen van rechten voor realiseren van het project De provincie is bevoegd gezag. Zij bepalen op basis van de criteria uit het Provinciaal Programma Energietransitie welk initiatief het windproject mag gaan realiseren.

3 Niet iedereen uit Genne-Holten-Haerst mag meedoen met BuurtWint Een aandachtspunt voor de gemeenten is de begrenzing van het gebied waarin inwoners lid kunnen worden van de coöperatie. De begrenzing is nu gesteld op de Verkavelingsweg en aansluitend op de Ordelseweg. Hierdoor zijn bewoners van de buurtschappen Genne, Holten en Haerst uitgesloten van deelname aan BuurtWint. Wel kunnen ze wellicht straks financieel participeren via de energie coöperaties (zie argument 2)

4 Er zouden zich nog projecten kunnen ontwikkelen in Zwartsluis Ondanks de belemmeringen die zijn opgeworpen kunnen er zich nog energieprojecten ontwikkelen in Zwartsluis. Door het verplaatsen van dit budget is het niet mogelijk om zo'n energie initiatief direct financieel te ondersteunen. Er zal dan door u als raad daarvoor e ieuw budget beschikbaar gesteld moeten worden. Burgemeester en wethouders van Zwartewaterland de secret de bur 1eester,

-3-

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Zwartewaterland; Overwegende, dat ... Er €60.000 gereserveerd is voor duurzaamheidsinitiatieven in zoekgebied Zwartsluis Er door gewijzigd provinciaal beleid en besluiten van de raad van Zwartewaterland momenteel geen energie initiatieven gerealiseerd kunnen worden in het zoekgebied Zwartsluis of de Mastenbroekerpolder Er budget nodig is voor ondersteuning van het bewonersinitiatief in het gebied Genne-Holten Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, d.d 1 april 2025; Gelet op het bepaalde in ...; Artikel 189 in de gemeentewet Besluit: Het budget voor duurzaamheidsinitiatieven zoekgebied Zwartsluis beschikbaar te stellen voor onderzoek naar grootschalige energie opwek in het gebied Genne-Holten Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad van de gemeente Zwartewaterland van 15 mei 2025 de griffier,

de voorzitter,

ing. H.W. Schotanus - Schutte

ing. E.J. Bilder

JOIN-nr.: 20. 761

- 4-